Normenkader rechtmatigheid 2025

Normenkader rechtmatigheid 2025 Rechtmatigheidsverantwoording boekjaar 2025

Datum: 4 november 2025

Inhoudsopgave 1

Normenkader .............................................................3

1.1

Bepaalt de reikwijdte van de controle ....................................................................3

1.2

Verplicht document ...............................................................................................3

2

Rechtmatigheid ..........................................................4

2.1

Voldoen aan wet- en regelgeving .........................................................................4

2.2

Financiële rechtmatigheid .....................................................................................5

Bijlage Overzicht wet- en regelgeving ................................6

2

1

Normenkader

1.1

Bepaalt de reikwijdte van de controle

De rechtmatigheidsverantwoording is met ingang van het boekjaar 2023 onderdeel van de jaarstukken. Het college verantwoordt zich daarmee aan de raad (en naar de bewoners en organisaties in de stad) over de rechtmatige totstandkoming van in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, en de balansmutaties. Dit houdt in dat deze in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders, zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Voor de controle van de jaarrekening van de gemeente Utrecht is door de raad een onafhankelijke accountant benoemd. De accountant controleert of de jaarstukken, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording, getrouw is. Met andere woorden, is de uitspraak van het college getrouw en adequaat onderbouwd of komt de accountant tot andere inzichten. De accountant geeft vanaf het boekjaar 2023 geen afzonderlijk oordeel in de controleverklaring af over de rechtmatigheid, wel over de getrouwheid van de jaarstukken. Rechtmatigheid is één van de kernbegrippen van goed overheidsbestuur. Burgers en bedrijven moeten erop kunnen vertrouwen dat overheden publieke gelden rechtmatig verwerven en besteden.

1.2

Verplicht document

In de nieuwe kadernota rechtmatigheid (29 september 2025) van de commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) worden richtlijnen gegeven voor de controle op de rechtmatigheid. Het normenkader is een verplicht document op grond van deze kadernota. Het bevat de externe wetgeving, de

gemeentelijke

verordeningen

en

raadsbesluiten

waar

bepalingen

over

financiële

beheershandelingen in voorkomen. Voor de controle op de rechtmatigheid is het belangrijk dat de geldende wet- en regelgeving duidelijk vastligt. Het college is primair verantwoordelijk voor de naleving van de wet- en regelgeving en moet dus permanent inzicht hebben in de van toepassing zijnde relevante wet- en regelgeving. Het normenkader moet actueel worden gehouden en jaarlijks worden aangepast op basis van nieuwe wet- en regelgeving. Het college legt het normenkader ter vaststelling voor aan de gemeenteraad. Dat is een werkwijze die voortvloeit uit de genoemde kadernota rechtmatigheid.

3

2

Rechtmatigheid

2.1

Voldoen aan wet- en regelgeving

Rechtmatigheid is een juridische term, die aangeeft dat een (voorgenomen) handelwijze in overeenstemming is met de geldende regels en besluiten. Van een overheidsorganisatie mag verwacht worden dat zij conform wet- en regelgeving handelt. Dit is van toepassing op alles wat een gemeente qua taken op zich neemt. Dit betekent dat alle handelingen van een gemeente moeten voldoen aan weten regelgeving op het gebied van bijvoorbeeld arbeidsomstandigheden (arbo), aanbestedingen, omgevingswet, subsidievoorwaarden en raadsbesluiten. Het begrip rechtmatigheid in het kader van de controle op de rechtmatigheid is echter een minder omvattend begrip. Hierbij bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Er moet immers worden verantwoord dat baten en lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Het gaat om de financiële beheershandelingen. Dit zijn bijvoorbeeld gemeentelijke handelingen en besluiten met een (toekomstig) financieel effect. Handelingen en beslissingen van niet-financiële aard dienen wel in algemene zin te worden betrokken bij de inschatting van het algemene risicobeleid en -beheer van de gemeente. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan claims inzake planschade of informatiebeveiligingsschade.

De gedachte hierachter is dat niet-financiële handelingen wel kunnen leiden tot financiële risico’s, waarvoor het college bijvoorbeeld een voorziening moet vormen.

4

2.2

Financiële rechtmatigheid

Met het controleplan rechtmatigheidsverantwoording 2025 geeft het college van B&W invulling aan de controle op en totstandkoming van de rechtmatigheidsverantwoording. Het controleplan bevat de kaders waaraan de rechtmatigheidsverantwoording getoetst moet worden en welke actoren daar een rol en verantwoordelijkheid in vervullen. Daarnaast dient ieder jaar een normenkader te worden opgesteld en door de raad vastgesteld. Dit kader bestaat uit alle relevante (interne) wet- en regelgeving waaruit financiële beheershandelingen kunnen voortvloeien. De commissie BADO heeft in de Notitie rechtmatigheid 2023 onderstaand figuur opgenomen waarmee duidelijk(er) wordt gemaakt om welke soort wet- en regelgeving het gaat:

In de bijlage is het overzicht van de in 2025 geldende externe en interne wet- en regelgeving opgenomen die invulling geven aan de financiële beheershandelingen. Deze 9 criteria zijn: calculatie, valutering, levering, adressering, volledigheid, aanvaardbaarheid, begroting, voorwaarden en misbruik & oneigenlijk gebruik. De accountant ziet toe op de eerste 6 van de 9 criteria op basis waarvan de rechtmatigheid wordt getoetst. Het college licht toe in hoeverre de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. In hoofdstuk 4 van de kadernota rechtmatigheid (29 september 2025) van de commissie BBV is een nadere toelichting gegeven van het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. Ook is een uitwerking gegeven van de manier waarop hier in de praktijk mee om kan worden gegaan, belangrijke aandachtspunten voor specifieke onderwerpen, alsmede hoe eventuele fouten te evalueren.

5

Bijlage Overzicht wet- en regelgeving 2025 Proces

Wetgeving extern

Algemeen

Grondwet

Interne regelgeving

Gemeentewet Algemene wet bestuursrecht Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Wet ter voorkoming van witwassen en financiering terrorisme (Uitvoeringsbesluit) Wet op de economische delicten Wet markt en overheid Wet gemeenschappelijke regelingen Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur Verdrag Betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU); artikel 107, 108, 109. Mededingingswet Notities van de BBV Het Besluit Accountantscontrole Decentrale overheden (BADO) Financiële verhoudingswet De-minimisverordening (1407/2013), (360/2012), (DAEB). Algemene verordening Gegevensbescherming Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur Burgerlijk wetboek Ambtenarenwet 2017 Bekendmakingswet Wet Open Overheid Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen Wet Basisregistratie adressen en gebouwen (BAG) De Wet gelijke behandeling van mensen met een handicap of chronische ziekte VN-verdrag handicap Europese wetgeving met betrekking tot het verbod op staatssteun, verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie art. 107, 108 & 109 (VWEU); Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (hierna: Wet Bibob).

304/2022 Uitvoeringsregelingen gemeente Utrecht Nota lokale heffingen Mandaatregeling B&W en Burgemeester 2025 gemeente Utrecht Besluit tot ondermandaat, ondervolmacht en machtiging van de Algemeen directeur gemeente Utrecht - addendum Mandaatregeling B&W en burgemeester 2023 Gemeente Utrecht Mandaatregeling gemeenteraad en burgemeester Utrecht Besluit tijdelijk ondermandaat, ondervolmacht en machtiging – addendum Mandaatregeling B&W en Burgemeester Gemeente Utrecht Mandaatregeling B&W en burgemeester 2025 Gemeente Utrecht - Besluit tot ondermandaat, ondervolmacht en (proces)machtiging van de Algemeen directeur – Gemeentesecretaris Besluit tot ondermandaat, ondervolmacht en machtiging van de Algemeen directeur gemeente Utrecht - addendum Mandaatregeling B&W en burgemeester 2025 Gemeente Utrecht

Wet- en regelgeving 2025 gemeente Utrecht

Proces

Wetgeving extern

Mandaatregeling B&W en Burgemeester 2025 gemeente Utrecht Besluit plaatsvervanging, ondermandaat en ondervolmacht per organisatieonderdeel Interne regelgeving Mandaatregeling B&W en Burgemeester 2025 Gemeente Utrecht - Besluit ondermandaat en ondervolmacht van de Voorzitter van de rekenkamer Besluit tot ondermandaat, ondervolmacht en machtiging van de Algemeen directeur gemeente Utrecht - addendum Mandaatregeling B&W en burgemeester 2025 Gemeente Utrecht Ondermandaatbesluit B&W gemeente Utrecht, ontheffing speedpedelec regiogemeenten Nota kapitaalgoederen Nota reserves Nota waarderen, activeren en afschrijven van vaste activa (WAAVA); Nota risicomanagement en weerstandsvermogen Notities Parameters 2022. Financiële verordening gemeente Utrecht Algemene plaatselijke verordening Utrecht 2010 Privacyverordening gemeente Utrecht

Belastingen en Heffingen

Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) wet op de Loonbelasting 1964 Wet DBA Wet bronbelasting 2021 Wet op de vennootschapsbelasting 1969 Wet op de omzetbelasting 1968 Wet op het BTW Compensatiefonds Wet waardering onroerende zaken (WOZ) Invorderingswet (1990) Wet op de bedrijveninvesteringszones Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen en heffingen gemeente Utrecht Verordening onroerende-zaakbelastingen 2025 gemeente Utrecht Verordening op de heffing en invordering van een BIZ-bijdrage en op de subsidie voor de BI-zone Woonboulevard 2021 gemeente Utrecht Verordening precariobelasting gemeente Utrecht 2025 Verordening toeristenbelasting gemeente Utrecht Verordening hondenbelasting gemeente Utrecht 2025

Inkopen en aanbesteden

Aanbestedingswet 2012 (herzien vanaf 1 juli 2016) Aanbestedingsreglement Werken 2016 Drempelbedragen Europees Aanbesteden 2024/2025 (gedelegeerde verordening 2023/2495 tot wijziging van Richtlijn 2014/24/EU) Algemene inkoopvoorwaarden gemeente Utrecht 2018 Nota inkoop en contractmanagement november 2020 Regeling Klachtafhandeling bij aanbesteden Gemeente Utrecht

Personeel

Cao Gemeenten Pensioenwetgeving Arbeidstijdenwet Werkloosheidswet Ziektewet Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen Wet financiering sociale verzekeringen Algemene Ouderdomswet Algemene nabestaandenwet Wet arbeid en zorg

Wet- en regelgeving 2025 gemeente Utrecht

Wet verbetering poortwachter Wet Normering Topinkomens Proces

Wetgeving extern

Interne regelgeving

Ambtenarenwet 2017 Rechtspositiebesluit en regeling decentrale politieke ambtsdragers Hoofdstuk 3 Handboek Utrechts Personeel Regeling rechtspositie burgemeester en wethouder 2019 Burgerzaken

Wet rechten burgerlijke stand Wet basisregistratie personen BRP Paspoortwet Legesbesluit Akten Burgerlijke Stand Beheer- en privacyverordening basisregistratie personen en gemeentelijke bevolkingsadministratie Utrecht Legesverordening gemeente Utrecht 2025

Raad

Verordening rechtspositie raads- en commissieleden gemeente Utrecht Verordening Utrechts Ombudsloket Verordening op de financiële bijdrage aan fracties gemeente Utrecht Verordening adviescommissie Controle en Financiën Mandaatregeling gemeenteraad en burgemeester Verordening behandeling bezwaar- en beroepschriften Gedragscode voor leden van de gemeenteraad gemeente Utrecht Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht Verordening op de raadscommissies gemeente Utrecht Verordening rekenkamer gemeente Utrecht

Erfpacht

Conversieregeling Erfpacht 2017 Nota Het Utrechts grondbeleid Grondprijzenbrief Verwervings- en taxatieprotocol

Grondexploitatie Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg); Onteigeningswet; Omgevingswet Huisvestingswet 2014 Invoeringsbesluit Omgevingswet Besluit bouwwerken leefomgeving Exploitatieverordening gemeente Utrecht 1997 Planschadeverordening 2009 Nota Het Utrechts grondbeleid De Ruimtelijke strategie Utrecht (RSU); Meerjarenperspectief Ruimte (MPR) 2023 Grondprijzenbrief 2023 Beleidsregel toepassing Wet Bibob gemeente Utrecht Beleidsregel inzake bestuurlijke boete, beheerovername en sluiting op grond van de Omgevingswet en de Woningwet gemeente Utrecht Beleidsregel vergunningenstrategie Omgevingswet gemeente Utrecht Bouwverordening Gemeente Utrecht Huisvestingsverordening gemeente Utrecht Verordening leges omgevingsvergunning gemeente Utrecht 2025 Reclameverordening gemeente Utrecht 2017 Verordening op de Archeologische Monumentenzorg Verordening erfgoed gemeente Utrecht Nadere regel maatstaf leges omgevingsvergunningen, bouwactiviteiten, gemeente Utrecht Uitvoeringsregeling bouwgerelateerde leges Wet- en regelgeving 2025 gemeente Utrecht

Verordening nadeelcompensatie gemeente Utrecht Proces

Wetgeving extern

Interne regelgeving Beleidsregel emissiereductieplicht (stikstof) bij bouw- en sloopwerkzaamheden gemeente Utrecht Integraal Veiligheidsplan 2023-2026

VTH

Nadere regel artikel 5.14a Algemene plaatselijke verordening gemeente Utrecht Verordening Commissie Omgevingskwaliteit gemeente Utrecht Algemene Handhavingsstrategie Openbare ruimte en bebouwde omgeving Gemeente Utrecht 2022 Parkeren

Regeling gehandicaptenparkeerkaart Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer Nadere regel uitgifte parkeervergunningen en garageplaatsen 2020 Verordening op het gebruik van parkeerplaatsen en de verlening van vergunningen voor het parkeren 2014 Verordening parkeerbelastingen gemeente Utrecht 2025 Beleidsregel aanleg gehandicaptenparkeerplaatsen gemeente Utrecht

Straatparkeren

Wegenwet Wegenverkeerswet (1994) Parkeerplaatsenverordening 2014 Verordening op de heffing en invordering van Parkeerbelastingen 2024 gemeente Utrecht Parkeervisie Aanwijzingsbesluit parkeerapparatuurplaatsen gemeente Utrecht Aanwijzingsbesluit belanghebbendenparkeerplaatsen Beleidsregels uitgifte overloopvergunning

Wegenbeheer

Wegenwet Wegenverkeerswet (1994) Besluit buitengebruikstelling voertuigen (1990) Besluit administratieve bepalingen wegverkeer (1990) Wegsleepverordening gemeente Utrecht

Stadsbedrijven

Wet milieubeheer artikel 15.33 Wet op lijkbezorging Telecommunicatiewet Beleidsregel kabels en leidingen provincie Utrecht 2023 Beleidsregels Kabels en Leidingen Interim Omgevingsverordening 2021 Verordening afvalstoffenheffing gemeente Utrecht 2025 Afvalstoffenverordening gemeente Utrecht geldend vanaf 05.08.2024 Verordening tot stimulering oud-papier-inzameling door vrijwilligersorganisaties 2007 Verordening begraafplaatsrechten gemeente Utrecht 2025 Verordening tot vaststelling van de bebouwde kom Houtopstanden 2018, gemeente Utrecht Verordening Brug-, schut- en havengelden gemeente Utrecht 2025 HAVENVERORDENING Utrecht vanaf 14 juli 2015 HAVENVERORDENING Utrecht vanaf 22 mei 2025 Verordening marktgelden gemeente Utrecht 2025 Verordening rioolheffing gemeente Utrecht 2025 Verordening ondergrond: kabels, leidingen en boomwortels gemeente Utrecht Nadere regel kabels en leidingen gemeente Utrecht (Handboek kabels en leidingen)

Sociale uitkeringen

Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen Wet stimulering arbeidsparticipatie Wet Kinderopvang

Wet- en regelgeving 2025 gemeente Utrecht

Participatiewet Proces

Wetgeving extern

Interne regelgeving

Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO) Besluit Participatiewet Regeling Participatiewet, IOAW, IOAZ Besluit loonkostensubsidie en minimumbedragen studietoeslag Participatiewet 2021 Regeling loonkostensubsidie Participatiewet 2021 Besluit gelijkstelling vreemdelingen Participatiewet, IOAW, IOAZ Besluit extramurale vrijheidsbeneming en sociale zekerheid Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz 2004) Boetebesluit socialeverzekeringswetten Besluit taaltoets Participatiewet Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers Regeling statistiek Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015 Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Regeling specifieke uitkering kwijtschelding schulden SZW in verband met de hersteloperatie toeslagen Verordening Cliëntenparticipatie Participatiewet Utrecht 2020 Subsidieverordening U-pas gemeente Utrecht Verordening individuele inkomenstoeslag gemeente Utrecht Verordening Wet Inburgering gemeente Utrecht Verordening beslistermijn schuldhulpverlening gemeente Utrecht Richtlijnen bijzondere bijstand gemeente Utrecht Bankreglement van de Gemeentelijke Kredietbank Utrecht Verordening afstemming, bestuurlijke boete en handhaving Participatiewet, IOAW en IOAZ

Utrecht 2015 Sociale werkvoorziening

Wet sociale werkvoorziening Verordening Persoonsgebonden budget Begeleid Werken gemeente Utrecht Verordening Persoonsgebonden budget Begeleid Werken Wet sociale werkvoorziening

Re-integratie

Participatiewet Besluit advisering beschut werk Kadernota Participatie en Inkomen Verordening re-integratie en tegenprestatie Participatiewet gemeente Utrecht

Onderwijs

Wet primair onderwijs Wet voortgezet onderwijs 2020 Wet op de expertisecentra Leerplichtwet Wet educatie en beroepsonderwijs Verordening leerlingenvervoer gemeente Utrecht Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs Verordening huisvesting scholen gemeente Utrecht

Maatschappelijke Wet Inburgering ondersteuning en jeugdhulp Besluit inburgering Regeling inburgering Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Uitvoeringsbesluit wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Wet- en regelgeving 2025 gemeente Utrecht

Proces

Uitvoeringsregeling wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Wetgeving extern

Interne regelgeving

Wet langdurige zorg Besluit langdurige zorg Regeling langdurige zorg Jeugdwet Besluit Jeugdwet Regeling Jeugdwet Verordening Wet inburgering gemeente Utrecht 2011, incl. 1e wijziging Verordening boete Wet inburgering nieuwkomers Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Utrecht 2024 Nadere regel (inclusief financieel besluit) Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Utrecht 2025 Nadere regel Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Utrecht 2024, eigen bijdrage opvang Nadere regel artikel 2.2.3 Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Utrecht, tegemoetkoming zorgkosten Nadere regel artikel 6.1 en 11 Verordeningen Maatschappelijke ondersteuning en Jeugdwet gemeente Utrecht, Materiële controle Verordening Jeugdwet gemeente Utrecht 2025 Nadere regel verordening jeugdwet gemeente Utrecht 2025 Nadere regel artikel 6.1 en 8 Verordeningen Maatschappelijke ondersteuning en Jeugdwet gemeente Utrecht, Materiele controle Besluit om te anticiperen op de verzamelwet hersteloperatie toeslagen gemeente utrecht Beleidsregel Kader kwaliteitstoezicht Wmo 2021GGD regio Utrecht, gemeente Utrecht Beleidsregel regionaal handhavingskader kwaliteit Wmovoorzieningen GGDrU gemeente Utrecht Algemene Subsidieverordening (ASV) gemeente Utrecht

Subsidies

Verantwoordingsprotocol Subsidies gemeente Utrecht Accountantsprotocol Subsidies gemeente Utrecht Individuele nadere subsidieregelingen Huren en pachten

Woningwet Leegstandswet Huisvestingswet 2014 Subsidieregeling voor het stimuleren van verduurzaming van het zakelijk en maatschappelijk vastgoed Besluit bouwwerken leefomgeving

Beleidsnota vastgoed 2025-2030 Grondprijzenbrief 2025 Huisvestingsverordening gemeente Utrecht Beleidsregel inzake bestuurlijke boete, beheerovername en sluiting op grond van de Omgevingswet en de Woningwet gemeente Utrecht Verordening leegstand gemeente Utrecht Beleidsnota Utrecht circulair 2030 Nadere regel duurzame en gezonde schoolgebouwen gemeente Utrecht Nadere regel schoolgebouwen volgens gemeentelijk beleid voor kinderen gemeente Utrecht Subsidieregeling voor het stimuleren van verduurzaming van het zakelijk en maatschappelijk vastgoed

Treasury

Wet financiering decentrale overheden (Fido) Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden (Ufdo) Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo) Regeling schatkistbankieren decentrale overheden Besluit leningvoorwaarden decentrale overheden (Bldo) Wet houdbare overheidsfinanciën (Hof) BBV Notitie Rente

Wet- en regelgeving 2025 gemeente Utrecht

BBV Notitie Geprognotiseerde balans en EMU-saldo Proces

Wetgeving extern

Interne regelgeving Kader geldverstrekkingen Financieringsstatuut gemeente Utrecht

Verbonden Partijen

Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Utrecht Gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking gemeenten en hoogheemraadschap Utrecht 2020 Gemeenschappelijke regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst Regio Utrecht Taxiverordening Utrecht 2018

Overig

Verordening horeca gemeente Utrecht Verordening op de speelautomatenhallen Kostenverhaalbesluit Kruisvaartkwartier Nadere regel artikel 5:13 Algemene plaatselijke verordening Utrecht 2010, gemeente Utrecht, standplaatsen Verordening leningregeling asbestdaken gemeente Utrecht Voorbeschermingsregels hyperscale datacentra SISA*

SISA Regeling informatieverstrekking sisa

Concept verantwoordingsoverzicht SiSa 2025 Utrecht (60344) * Alle SiSa regelingen volgens publicatie via onderstaande link: https://teverantwoordenregelingen.rijksoverheid. nl/Teverantwoorden/60344

Wet- en regelgeving 2025 gemeente Utrecht