Module aanpak parkeren openbare ruimte.pdf

geen onderdeel van de Parkeervisie of bijbehorende modules. De actuele gebiedsindeling geven we weer op een (printbare) digitale parkeerplattegrond. Wijzigingen in de zone-indeling voor parkeren, als gevolg van gebiedsontwikkelingen of invoering betaald parkeren, verwerken we op deze digitale parkeerplattegrond. In bijna alle gevallen is hiervoor een besluit van de gemeenteraad nodig. Alleen in geval van zonewijziging bij invoering van betaald parkeren via de reguliere procedure gaat het om een collegebesluit (B2 wordt dan B1). Als gevolg van ontwikkelingen in de stad of om ontwikkelingen mogelijk te maken, kan het wenselijk zijn om de zonegrenzen te wijzigen. Om te beoordelen of een gebied van zone kan wijzigen, kijken we naar de kenmerken van een gebied. Hierbij gaat het enerzijds om de mate van verstedelijking, functiemening,

20

en het aanbod van voorzieningen in een gebied. Daarnaast zijn de mobiliteitskenmerken van belang. Belangrijke factoren zijn de aanwezigheid van en afstand tot openbaar vervoer, waarbij we ­specifiek kijken naar treinstations en HOV, en het aanbod van deelmobiliteit. Ook kijken we naar de mogelijkheden voor (gratis en betaald) parkeren in de omgeving, en naar de fietsverbindingen. Omdat de verschillende wijken en buurten in Utrecht ieder hun eigen kwaliteiten en bijzonderheden hebben, is het lastig om per zone een lijst van concrete of kwantitatieve kenmerken vast te stellen. Bij de b ­ eoordeling van een mogelijke zonewijziging werken we dan ook niet met exacte criteria. In plaats daarvan maken we een kwalitatieve beoordeling, waarbij we de vergelijking maken met bestaande gebieden. Als bijvoorbeeld de vraag voorligt of een deel van de huidige B-zone kan worden toegevoegd aan de A-zone, dan bekijken of we de kenmerken met betrekking tot verstedelijking en mobiliteit aansluiten bij de bestaande A-zone. 5.2 Parkeerdata en monitoring Betrouwbare informatie en data zijn essentieel voor het goed functioneren van de stad. Parkeerbeleid is een sturingsinstrument dat we inzetten om de stad leefbaar en bereikbaar te houden. Dit kunnen we alleen (optimaal) doen als we onze parkeerdata op orde hebben.

aantallen. Alle parkeerplaatsen in de openbare ruimte zijn vastgelegd in een digitale parkeerondergrond. Hierop staan niet alleen ‘reguliere’ (betaalde en gratis) parkeerplaatsen, maar ook alle ‘bijzondere’ parkeer­plaatsen (zoals gehandicaptenparkeer­ plaatsen, deelautoplaatsen, en laad- en losplekken). We gebruiken de digitale parkeerondergrond onder andere voor het meten van de parkeerdruk op straat. De scanauto’s die we inzetten voor parkeerhandhaving leveren als bij­product informatie over de bezetting van parkeerplaatsen. Door het aantal gescande kentekens in een straat af te zetten tegen de parkeercapaciteit krijgen we inzicht in de parkeerdruk in verschillende delen van de stad en op verschillende momenten van de dag. In aanvulling op de parkeerdrukinformatie die we ‘automatisch’ verzamelen bij de parkeer­ hand­having zetten we scanauto’s ook buiten betaald parkeergebied in om de parkeerdruk in beeld te brengen. De gemeten parkeerbezetting in deze gebieden is medebepalend voor de vraag of we de procedure invoering betaald parkeren opstarten. Data met betrekking tot parkeercapaciteit en parkeerdruk zijn ook van belang in de procedure opheffen parkeerplaatsen.

We bepalen op basis van de parkeer­ capaciteit hoeveel plekken we kunnen opheffen, en de gemeten parkeerdruk is mede­bepalend voor berekening van de inkomsten­derving en geboden alternatieven voor parkeren op straat.

Uitvoering van parkeerbeleid Een goede registratie van parkeercapaciteit is de basis voor de uitvoering van ons parkeerbeleid. Hierbij gaat het zowel om ligging van parkeerplaatsen als om

Ook voor de uitgifte van parkeervergunningen is het van belang om de parkeercapaciteit in beeld te hebben. We bepalen op basis van het aantal parkeer­ plaatsen in een rayon hoeveel parkeervergunningen

we maximaal kunnen uitgeven. Veranderingen in parkeer­capaciteit hebben dus gevolgen voor het aantal parkeervergunningen dat we verstrekken. Monitoring van parkeerbeleid We zetten ons parkeerbeleid in om het aantal auto’s in de stad te beperken, en de kwaliteit van de open­ bare ruimte te verbeteren. We doen dit enerzijds door alternatieve parkeerlocaties te bieden in garages en parkeerhubs, en anderzijds door alternatieven voor de privé-auto te stimuleren. Door de vraag naar parkeervergunningen te monitoren kunnen we goed zien of onze aanpak het gewenste effect heeft. Als we, bijvoorbeeld naar aanleiding van een herinrichtingsproject, het vergunningenplafond verlagen, dan zullen er minder auto’s op straat parkeren. Maar dat betekent niet noodzakelijk dat er ook minder vraag is naar parkeer­vergunningen. We kijken daarom bij opheffen van parkeerplaatsen (en verlaging van vergunningen­plafonds) goed naar de ontwikkeling van (eventuele) wachtlijsten. Als de geboden alternatieven voor mobiliteit en/of parkeren aansluiten bij de wensen en behoeften van bewoners en ondernemers, zal de wachtlijst voor parkeer­ vergunningen op de lange termijn naar verwachting niet toenemen. Neemt de wachtlijst, en dus de vraag naar parkeervergunningen, wel toe, dan kan dat betekenen dat we naar aan­­vullende alternatieven moeten kijken voor het parkeren op straat.

21

Parkeerzone A1

Parkeerzone B

Parkeerzone A2

Parkeerzone C

22

Een andere indicator voor de effecten van ons parkeer­beleid is het autobezit van bewoners. Als meer mensen kiezen voor deelmobiliteit, en/of reizen per fiets en OV, dan zien we dat terug in een lager autobezit. Ook monitoren we wat de invloed is van de invoering van betaald parkeren op het auto­ bezit van bewoners.

in één oogopslag kunnen zien wat de parkeer- of mobiliteitssituatie is in een buurt of op een specifiek adres. Hierin nemen we bijvoorbeeld op hoe het zit met uitgifte van parkeervergunningen (maximum aantal per adres, eventuele wachtlijst), maar ook hoe hoog de parkeerdruk gemiddeld is. Daarnaast nemen we informatie op over parkeergarages in de omgeving, en P+R’s met een goede verbinding. Het label richt zich niet alleen op de (privé-)auto, maar laat ook zien welke OV-verbindingen er zijn en hoeveel en wat voor soort deelauto’s (en andere deelmodaliteiten) er in de directe omgeving zijn. Ook nemen we op wat de kosten zijn voor de verschillende parkeeralternatieven. Er bestaan veel verschillende deelconcepten, met elk hun eigen aanbod, voorwaarden, en tarieven. Niet ieder deelconcept is voor iedereen geschikt. Daarom is het nuttig om niet alleen het aantal deelauto’s te vermelden, maar ook het type deelauto of -concept.

Data delen Diverse technologische ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld MaaS-concepten, maken het steeds makkelijker om mobiliteit (waaronder parkeren) vooraf digitaal te plannen, boeken, en betalen. Privacy is hierbij een belangrijk aandachtspunt. 5.3 Mobiliteitslabel Voor wie actief op zoek gaat is alle relevante informatie over parkeren over het algemeen goed te vinden. Op onze website staat veel informatie, van voorwaarden en wachtlijsten voor parkeervergunningen tot de inrijhoogte van parkeergarages. We ervaren echter dat niet iedereen vooraf weet welke informatie relevant is. Een toekomstige bewoner die er niet bij stilstaat dat in sommige wijken in Utrecht een wachtlijst is voor parkeervergunningen, zal die informatie niet uit zichzelf opzoeken. Als dan na verhuizing blijkt dat het een tijd zal duren voor de auto met parkeervergunning voor de deur kan staan, valt dat flink tegen. Voor sommige bewoners en ondernemers zullen de mogelijkheden voor parkeren ook een belangrijke rol spelen bij de keuze voor

vestiging op een bepaalde locatie. We willen daarom actiever gaan informeren over de mogelijkheden voor parkeren en andere mobiliteit in Utrecht. Hiervoor introduceren we een digitaal ‘mobiliteitslabel’.

De ontwikkeling van een mobiliteitslabel is een eerste stap. Vervolgens is het van belang dat mensen dit label kunnen vinden en gaan gebruiken. We zorgen ervoor dat de informatie op onze website actueel en vindbaar is. Maar daarnaast wijzen we bewoners, ondernemers, en bezoekers, ook actief op het mobiliteits­label, waarbij we ons focussen op de zogeheten ‘verandermomenten’ (zoals bijvoorbeeld verhuizing). Hier kunnen ook makelaars en werk­ gevers een rol bij spelen.

Doel van dit mobiliteitslabel is dat (toekomstige) bewoners, ondernemers, en bezoekers van Utrecht

23

5.4 Initiatieven voor opheffen parkeerplaatsen We vinden het belangrijk dat bewoners en onder­ nemers zelf meedenken over de inrichting van hun leefomgeving. Wanneer we vanuit de gemeente een herinrichtingsproject opstarten, betrekken we daar de omgeving bij, maar we juichen het ook toe als een straat of buurt zelf met een plan komt voor verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte. Omdat we initiatieven vanuit de stad optimaal willen faciliteren hebben we de volgende uitgangspunten opgesteld: • Er is één aanspreekpunt vanuit de gemeente voor bewoners en ondernemers die een plan hebben (of willen maken) voor verbetering van de leefbaarheid in hun straat of buurt • We bieden bewoners en ondernemers vanuit de gemeente inhoudelijke ondersteuning bij het maken van een plan • In buurten waar we kansen zien voor herinrichting van parkeerplaatsen nodigen we bewoners en ondernemers actief uit om een plan te maken

we voortaan één ingang voor initiatiefnemers die plannen hebben voor hun buurt. Dit loket blijft het aanspreekpunt voor de rest van het traject. Dat betekent dat bewoners en ondernemers niet zelf binnen de gemeente op zoek hoeven als over een specifiek onderwerp een inhoudelijk advies nodig is, maar dat wij dit zelf vanuit de gemeente verzorgen. Inhoudelijke ondersteuning Het kan voor initiatiefnemers lastig zijn om concreet invulling te geven aan de ambities die ze hebben voor hun straat. Ook zien we dat bewoners en/of onder­nemers het soms niet goed eens worden over de plannen. Wij kunnen hier vanuit de gemeente ondersteuning bij bieden, bijvoorbeeld door te laten zien wat er allemaal mogelijk is bij herinrichting van een straat, maar ook door handvatten mee te geven om tot een gezamenlijk plan te komen. Hierbij maken we uiteraard gebruik van voorbeelden uit de praktijk, zodat initiatiefnemers niet telkens opnieuw het wiel hoeven uit te vinden.

Actief bewoners en ondernemers benaderen Iedere bewoner en ondernemer in Utrecht kan ons benaderen met initiatieven voor verbetering van de openbare ruimte, maar niet iedereen zal vanuit zichzelf die stap zetten. We gaan daarom vanuit de gemeente actief straten en/of buurten benaderen om een plan te maken voor herinrichting van hun leefomgeving. Hierbij richten we ons op de straten waar wij kansen zien. Dit zijn bijvoorbeeld straten waar de parkeerdruk laag is, en dus veel ruimte over is, maar ook straten waar met twee wielen op de stoep wordt geparkeerd of straten waar weinig groen is.

Eén aanspreekpunt Bij plannen voor aanpassingen in de openbare ruimte zijn meestal verschillende afdelingen binnen de gemeente betrokken. Het kan daardoor voor bewoners en ondernemers een enorme puzzel zijn om de juiste afdeling of medewerker te vinden, en vanuit de gemeente medewerking te krijgen voor een initiatief. Via een digitaal loket bieden

24

6. Financiën We werken de komende jaren aan de realisatie van onze beleidsdoelen. Hierbij kunnen we aan verschillende knoppen draaien, met zowel beleids­ matige gevolgen als financiële consequenties. Het gaat bijvoorbeeld om aanpassing van parkeer­ tarieven, uitbreiding betaald parkeren, opheffen straatparkeerplaatsen en (nieuwe) parkeerproducten. We maken jaarlijks een integrale afweging over de inzet van de dan bekende en beschikbare gemeentelijke investeringsruimte voor concrete opgaven. De ambities uit de modules zijn onderdeel van de jaarlijkse integrale afweging. Hierbij zoeken we naast de eigen investeringsruimte ook naar subsidies uit fondsen van het Rijk en andere overheden en bij­dragen van baathebbers (Fonds bovenwijks/bereikbaarheidsfonds). Omdat onze ambitie afhankelijk is van de beschikbare middelen, hebben wij vooraf geen zekerheid over de precieze invulling en uitwerking van onze beleidsdoelen en hoe snel deze gerealiseerd zijn. We hebben de ambitie om jaarlijks 0,5 tot 1% van de autoparkeercapaciteit in de openbare ruimte op te heffen. Voor het deel van de plekken dat in betaald parkeergebied ligt, betekent dit dat we te maken krijgen met inkomstenderving. Hier gaat hierbij om structureel lagere inkomsten, waarbij de gederfde inkomsten jaarlijks toenemen wanneer het plekken in betaald parkeergebied betreffen (omdat we ieder

jaar opnieuw parkeerplaatsen opheffen). We bekijken bij de toekomstige momenten in de begrotingscyclus hoe we precies invulling geven aan onze ambitie om in de stad 0,5 tot 1% van de parkeerplaatsen op te heffen en zoeken dekking hiervoor binnen de bestaande parkeerexploitatie. Op basis hiervan bepalen we hoeveel parkeerplaatsen we in ver­ schillende delen van de stad in het kader van de leefbaarheidsregeling kunnen opheffen. Bij alle initiatieven die buiten de leefbaarheidsregeling vallen (omdat niet is voldaan aan de voorwaarden voor de leefbaarheidsregeling of omdat het maximum aantal op te heffen plekken voor het jaar al is bereikt) is per project een dekkingsvoorstel nodig. Voor berekening van de inkomstenderving bij deze initiatieven, kijken we naar de specifieke parkeersituatie op de betref­ fende locatie. We maken hiervoor een inschatting van het aantal parkeerders dat wegblijft na opheffen van de parkeerplekken en berekenen op basis daarvan de verwachte inkomstenderving. We nemen hierin onze kosten voor betaald parkeren niet mee, omdat het onze ervaring is dat deze niet afnemen bij het opheffen van parkeerplaatsen. Alleen wanneer we een groot aantal parkeerplaatsen (binnen één gebied) opheffen, zullen ook de kosten minder worden. Dit verrekenen we dan met de gederfde inkomsten.

Voor de introductie van het mobiliteitslabel, en de inrichting van een digitaal loket voor bewoners- en ondernemersinitiatieven geldt dat we de kosten opvangen binnen de parkeerbegroting. Bij de doorontwikkeling van parkeervergunningen en garageabonnementen brengen we de financiële consequenties met sluitende dekking in beeld zodra er een concreet voorstel ligt.

25

Colofon uitgave Gemeente Utrecht 030 – 286 00 00 parkeervisie@utrecht.nl www.utrecht.nl/parkeervisie maart 2022

Gemeente Utrecht Stadsplateau 1 Postbus 16200 3500 CE Utrecht 030 – 286 00 00 info@utrecht.nl