Meerjarig perspectief buurtcentra 2022-2032.pdf

20

digitalisering. Denk aan ouderen die toch wat computerangst hebben, maar je kunt het ook omdraaien naar jongeren die via digitale producten over de drempel komen en kennismaken met het centrum. Zoals een helpdesk voor mensen die met een vraag zitten. Het zijn maar ideeën. Naar mijn gevoel moeten best practices worden verzameld zodat we ze naderhand kunnen gebruiken bij andere centra. Dat zou heel mooi zijn. Zo pikt iedereen er iets uit dat bij zijn of haar buurtcentrum past.’

Meerjarig perspectief buurtcentra 2022 -2032

• •

Infrastructuur van buurtcentra in zelfbeheer door inwoners en voor inwoners georganiseerd en beheerd. Een flexibele schil door meervoudig gebruik van ontmoetings- en/of activiteitenruimte aangeboden door maatschappelijk betrokken organisaties en ondernemingen die in de kern een andere functie hebben. Die op daluren hun ruimtes aanbieden aan het maatschappelijk initiatief, zoals binnensportaccommodaties, commerciële voorzieningen, verenigings­ gebouwen van volkstuinparken, culturele en -zorginstellingen, kerken en ruimtes/organisaties die specifieke groepen bereiken, enzovoorts.

Buurtcentra in medebeheer We blijven ernaar streven dat inwoners in buurtcentra in medebeheer een grotere rol spelen en meer zeggenschap krijgen om allerlei initiatieven te ontplooien. In deze buurtcentra bestaat een driehoeksoverleg4 van gebruikers, sociaal makelorganisatie(s) en gemeente. We willen dit overleg vaker laten plaatsvinden en beter ondersteunen om de gezamenlijke programmering, medebeheer en communicatie te verbeteren. Zo kan de betrokkenheid en de invloed van inwoners op het beheer en programmering van het buurtcentrum groter worden. De sociaal

4

Driehoeksoverleg is een samenwerking tussen gebruikers en sociaal – facilitairbeheer die verantwoordelijk zijn voor één of meerdere activiteiten en/of zich verantwoordelijk voelen voor een buurtcentrum. Zo wordt gewerkt om buurtcentra succesvol draaiende te houden, te zorgen voor een fijne sfeer en aan te sluiten bij behoeften, (potentiële) initiatieven en doelen van die doelen die het buurtcentrum nastreeft.

Bruisende buurtcentra, uitnodigend voor iedereen

makelorganisatie5 coördineert en ondersteunt het medebeheer van het buurtcentrum. Zij sluit met haar sociaal wijknetwerk en haar pedagogisch en sociale werkwijze mooi aan op de gemeente met haar kennis van vastgoedexploitatie en -beheer. Buurtcentra in zelfbeheer Een zelfstandige stichting van een buurtcentrum regelt met en voor de buurt de buurtcentra in zelfbeheer. Dwarsverband is de vereniging van de Utrechtse buurtcentra in zelfbeheer. Deze vereniging geeft ondersteuning aan zelfbeheer-organisaties, deelt kennis en ervaringen en stelt nieuwe ontwikkelingen voor. Met de buurtcentra in zelfbeheer en vereniging Dwarsverband werken we aan de kwaliteit van het vrijwillige kader door dat te ondersteunen en te versterken. De visie’Welzijnsaccommodaties in Zelfbeheer, 2013’ schetst de kansen en mogelijkheden voor het particulier initiatief en de voorwaardenscheppende, meedenkende rol van de gemeente. Verhuurloket en verhuurtarieven De verhuur van ruimte voor de (gemeentelijke) buurtcentra in medebeheer gebeurt in een stedelijk digitaal verhuursysteem. Zo ontstaat een efficiënt en effectief gebruik met een hogere bezettings­ graad dan vóór 2013. In de afgelopen jaren hebben veel inwoners de weg naar het buurtcentrum gevonden via het verhuurloket. Helaas blijkt uit de evaluatie dat niet iedereen het verhuurloket 5

Sociaal makelaars (en hun organisaties) ondersteunen en faciliteren bewonersinitiatieven en helpen deze op gang, waarbij zij het eigenaarschap bij de initiatieven laten. Het gaat hier met name om initiatieven die ontmoeting en verbinding in de wijk bevorderen en daarmee vitale gemeenschappen tot stand brengen.

21

als laagdrempelig ervaart. Dit komt door de onbekendheid van het loket of het verhuursysteem en door de gebruikersbehoefte om direct bij het buurtcentrum te kunnen reserveren. Het is belangrijk om het verhuursysteem in de toekomst hierop aan te passen. Dan moet ook de optie worden toegevoegd om vanuit het verhuurloket informatie te verstrekken over de verhuur­ mogelijkheden van de buurtcentra in zelfbeheer. Voor de buurtcentra in medebeheer zijn drie tariefgroepen ontwikkeld. Ze moeten laagdrempelig zijn en inwonersactiviteiten of andere (welzijns-) activiteiten ondersteunen. Dit zijn de tarieven: Maatschappelijk 0%-tarief • Activiteit passend binnen ‘Vernieuwend Welzijn’. • Aanbod komt van vrijwilligers, al dan niet met inwoners. • Geen financiële of materiële vergoeding voor de begeleider van de activiteit, met uitzondering van daadwerkelijk gemaakte onkosten van de activiteitenbegeleider zoals materiaalkosten, reiskosten en/of niet vooraf afgesproken attentie. Eventuele deelnemersbijdrage dekt maximaal de materiaalkosten. • Nieuwe toevoeging: vaste groepen die in het kader van vrijetijdsbesteding en ontmoeting bij elkaar komen vragen we een vorm van wederkerigheid. Gebruikersgroep en sociaal beheer bespreken de vorm. Maatschappelijk 35%-tarief • Activiteit passend binnen Sociale Basis. • Deelnemersbijdrage dekt hooguit de kosten die direct aan de activiteit zijn verbonden.

• Een betaalde kracht is betrokken bij de activiteit ter plaatse. • Optioneel: in overleg kan korting worden gegeven als er sprake is van een wederdienst.

Meerjarig perspectief buurtcentra 2022 -2032

Regulier 100%-tarief • Activiteit past niet binnen ‘Vernieuwend Welzijn’ en/of, • De deelnemersbijdrage dekt meer dan de direct aan de activiteit verbonden kosten(commerciële activiteiten of een commerciële organisatie zijn uitgesloten). • Optioneel: in overleg kan korting worden gegeven als er sprake is van een wederdienst. De buurtcentra in zelfbeheer ontvangen subsidie vanuit de beleidsregel ‘Vrijwillige inzet voor Elkaar’. De gemeentelijke subsidie geldt voor een bijdrage aan organisatie, exploitatie en beheerlasten. Naast deze subsidie hebben de buurtcentra ook inkomsten uit verhuur van ruimten, baromzet, sponsors, fondsen, en dergelijke. De verhuurprijzen van ruimte voor activiteitengroepen worden, als het kan, afgestemd op de verhuurprijzen van de buurtcentra in medebeheer. Dit geldt vooral voor het 35-100% verhuurtarief. Voor de buurtcentra in zelfbeheer is het gratis aanbieden van ruimte vaak niet mogelijk omdat ze daarvoor simpelweg geen geld hebben.

Burezina draait ondanks Corona goed door Hassan el Kaaoichi, buurthuis Burezina: Buurthuis Burezina in Overvecht-Zuid werd in 2015 opgericht door actieve bewoners. Ze vestigden zich in een oud schoolgebouwtje aan de Jeanne d’Arcdreef 1. Het buurthuis wordt helemaal in zelfbeheer gerund door vrijwilligers. Buurtbewoners ontmoeten elkaar bij een kop koffie of thee of tijdens de vele activiteiten die er georganiseerd worden. Burezina is ook een plek waar buurtbewoners zelf activiteiten voor de wijk kunnen organiseren. Bestuurslid Hassan: ‘Wij organiseren huiswerkbegeleiding, taallessen en natuurlijk veel gezellige buurtkoffies, wat een activiteit is van het buurtteam en de Wilg. Maar ook exposities, optredens en sociale activiteiten in de wijk. Er is voor ouderen ook een fijne dagbesteding, en mensen die van tuinieren houden kunnen hun hart ophalen in de moestuin van Burezina.’

Maar om een buurtcentrum goed draaiend te houden, zijn betrokken vrijwilligers nodig die niet snel weer vertrekken. Om die te werven, te behouden en samen regelmatig leuke activiteiten te organiseren is veel energie nodig. Hassan: ‘Ik denk dat dit overal in de stad zo is, niet alleen bij ons. In Overvecht Zuid is nog een buurtcentrum, De Jager, maar dat centrum wordt beheerd door professionals. De beheerder wordt betaald, zit daar elke dag en regelt alles. Wij krijgen subsidie en hebben daarnaast wat inkomsten uit de verhuur van onze ruimte waarmee we het redden.’ Hoe ziet Burezina er over 10 jaar uit? Hij lacht: ‘Ik hoop groter en met nog meer activiteiten waarmee we echt iedereen in de wijk kunnen betrekken.’

Betrokken vrijwilligers Hassan is er trots op dat Burezina ondanks corona nog steeds draait. ‘Corona maakt alles heel lastig, maar we hebben ons best gedaan zoveel mogelijk activiteiten door te laten gaan als de corona-maatregelen dat toelaten. Voor de buurtvaders, de ouderen, en voor de mensen die juist in deze tijd behoefte hebben aan contact met elkaar. De saamhorigheid en onderlinge betrokkenheid zijn in deze bijna zeven jaren heel waardevol geworden.’

Bruisende buurtcentra, uitnodigend voor iedereen

22

Meerjarig perspectief buurtcentra 2022 -2032

Hoofdstuk 4. Sturen op maatschappelijke waarden en kwaliteit

4.1 Maatschappelijke waarden: tellen en vertellen Meten en weten is van belang om onze inzet te verantwoorden, maar vooral ook om samen te leren en te kunnen verbeteren. We willen de kwaliteit en het bereik van de buurtcentra blijven volgen en bespreken om sneller en beter te kunnen inspelen op nieuwe behoeften. Zo leren we wat goed gaat en wat nog beter kan. We zijn ons er hierbij van bewust dat het ene buurtcentrum anders is dan het andere. Het ene buurtcentrum richt zich met name op de buurt of een bepaalde doelgroep en het andere richt zich op de gehele wijk en op alle inwoners. Dit geldt zowel voor buurtcentra in zelfbeheer als voor buurtcentra in medebeheer. Om aan beide organisatievormen (zelfbeheer en medebeheer) tegemoet te komen heeft DOCK een voorbeeld ontwikkeld voor een ‘Buurtcentrum Ontwikkelplan’6. Dit is een groeidocument. Hierin staan sterke punten, ontwikkelpunten en kansen of bedreigingen voor het buurtcentrum. Het is een voorbeeld hoe je de tevredenheid over en de ervaren maatschappelijke waarde kunt analyseren. Het helpt ook om te bepalen wat ieder buurt­ centrum wil bereiken en te volgen of dat lukt. Het is de bedoeling om in de komende jaren gesprekken te voeren met de buurtcentra in zelfbeheer, vereniging Dwarsverband en de sociaal makelorganisatie om zo hier samen van te leren. Daarbij wordt rekening gehouden met de eigen identiteit van organisaties.

Wat gaan we doen? ■ Wij bespreken het ‘Buurtcentrum Ontwikkelplan’ met de buurtcentra in zelfbeheer en DOCK als onderdeel van het jaarlijkse subsidieproces en de subsidieaanvraag. ■ Wij gaan met onze partners de methode van het meten van de bezettingsgraad opnieuw beoordelen en zo wenselijk aanpassen.

6

Bruisende buurtcentra, uitnodigend voor iedereen

23

Buurtcentrum Ontwikkelplan is bedoeld om per buurtcentrum inzichtelijk te krijgen welke ontwikkelpunten er liggen voor het buurtcentrum en hoe we deze kunnen gaan aanpakken.

Meerjarig perspectief buurtcentra 2022 -2032

Utrecht is uniek met de buurtcentra

Mooi als er kruisbestuiving ontstaat: de ene groep leert van de andere

Saskia Bonis van DOCK:

Marga Lieshout, buurtcentrum De Schalm:

‘We moeten het over de maatschappelijke waarden hebben van buurtcentra, maar eigenlijk zou ik willen zeggen dat we het hebben over hoe leuk, waardevol en uniek buurtcentra zijn. Vaak realiseren we ons niet hoe uniek Utrecht is in de buurtcentra. Daar gaat echt veel aandacht naar uit en dat is mooi. De laatste jaren is er een omslag geweest. De geluksmachine is uitgezet en de burgerkracht is aangezet. Dat betekende ook wat voor de rol van alle sociaal makelaars. Vroeger organiseerden we bijeen­ komsten, gebeurde er weinig zonder ons. Tegenwoordig zorgen we ervoor dat de groepen die er in buurtcentra zijn hun eigen activiteiten kunnen uitvoeren. Dat betekent wegwijs bieden, ondersteunen en soms wat helpen. Daarnaast bewaken we dat het aanbod dusdanig is dat de brede groep bewoners wordt bediend. Kom je dan weer terug op die maatschappelijke waarden dan zie ik dat samenwerking, autonomie – mensen regelen zelf dat alles op slot is en netjes is – en eigen regie bijzonder goed gedijen bij vertrouwen. Dát is voor mij de sleutel. We hebben de neiging om te sturen, maar dat moeten we juist niet te veel doen. Laat het maar gebeuren en dan zie je mooie zaken ontstaan. Doen we als sociaal makelaars helemaal niets? Natuurlijk wel. Bij de planning van de ruimtes krijgen die groepen voorrang die binding hebben met de buurt.

Speciale aandacht besteden we aan bewoners die wat extra aandacht nodig hebben. Het buurtcentrum is voor iedereen, en soms heeft ‘samen’ wat aandacht nodig. Ik zeg altijd dat wij de startmotor en de luchtverkeersleiding zijn.’

‘Tja, wat is maatschappelijke waarde? Dat is zo breed. Ik vertaal het vooral naar de doelgroepen die we hebben, ons aanbod en kijken hoe we mensen met elkaar in contact kunnen brengen. We zijn momenteel bezig met een herijking. Heel veel dingen liepen bij ons al jaren op een bepaalde manier maar dat betekent ook dat er wat aandacht is verslapt. Je ziet dat het gebouw er niet meer aantrekkelijk uitziet en dat maar een klein deel van de omgeving gebruik maakt van onze diensten. Dan is het de vraag: hoe kunnen we meer mensen binnen­ halen? Daarvoor hebben we een beleidsplan gemaakt. Soms gebeuren dingen ook toevallig. Er was een spook­ huis gemaakt voor Halloween. De ouders van de kinderen die binnenkwamen waren helemaal verrast door het aanbod én dat we ook een filmhuis hebben voor de kinderen. Nu weten ze het wel en kunnen ze de kinderen vaker brengen. Zo creëer je saamhorigheid. Dat mensen elkaar leren kennen. Ze wonen allemaal in dezelfde wijk, maar komen elkaar soms helemaal niet tegen. Ik zou het zo mooi vinden als er een kruisbestuiving

Bruisende buurtcentra, uitnodigend voor iedereen

24

ontstaat: dat de ene groep van de andere leert, dat de ene persoon hoort van de andere dat die iets heeft ontwikkeld. Een dorpsplein waar ideeën worden uitgewisseld en mensen elkaar vooral ontmoeten. Inmiddels weten wat meer mensen dat wij onze activiteiten op facebook melden. Een van de bezoekers kwam op het idee om ze ook op te nemen in de buurtapp. Dat is natuurlijk prachtig. Langzamerhand betrek je zo meer buurtbewoners bij het huis. We hebben een wens voor een koffiecorner omdat er in dit deel van de wijk niet veel gelegenheden zijn. Dat is ook voor de winkels prettig. Het moet altijd als doel hebben om elkaar te ontmoeten. Het vergt best wat tijd, maar ik denk dat we straks echt wel een mooi centrum voor iedereen hebben staan.’

Meerjarig perspectief buurtcentra 2022 -2032

Voorbeeld van meten a. Gebouw: tevredenheid met de bouwkundige staat van het buurtcentrum. Bijvoorbeeld: toegankelijk, zichtbaar/uitnodigend, energiezuinig, binnenklimaat, bereikbaar, functionele indeling en het voldoet aan de behoefte of de vraag uit de wijk. b. Programma: verscheidenheid in de programmering in aansluiting op de behoefte van gebruikers, zoals: ontmoeten, bewegen, gezondheid, educatie, kunst/cultuur enzovoorts. En is het programma innovatief?

c. Facilitair: kwaliteit van en tevredenheid met de facilitaire dienstverlening zoals: schoon/heel/ veilig, flexibel en betaalbaar. d. Bereik: hoeveel inwoners maken gebruik en is het bereik inclusief, ofwel bereiken we inwoners met verschillende achtergronden en leeftijden? e. Beleving: wat betekent het buurtcentrum voor gebruikers? f. Verantwoordelijkheid en zeggenschap: hoe wordt de betrokkenheid bij het medebeheer/zelfbeheer en zelfstandig organiseren van activiteiten ervaren?

Deze vragen krijgen een plek in het ‘Buurtcentrum Ontwikkelplan’. Daarnaast volgen we de bezettings­graad, het bereik en het aantal vrijwilligers. De manier waarop nu de bezettings­ graad wordt gemeten, gaan we met onze partners bespreken. Desgewenst passen we de methode aan zodat deze voor alle buurtcentra kan gelden.

Praatplaat sturen op maatschappelijk effect

Bruisende buurtcentra, uitnodigend voor iedereen

25

Meerjarig perspectief buurtcentra 2022 -2032

Tot slot We bedanken onze maatschappelijke partners en gebruikers die een bijdrage hebben geleverd aan deze nota. Waardoor deze nota een goed beeld geeft wat er in de komende jaren nodig is voor het behouden en uitbreiden van laagdrempelige ontmoeting en activiteiten ruimten in buurtcentra. De voortgang over de uitvoering en de belangrijkste resultaten nemen we op in de jaarlijkse verantwoording naar de gemeenteraad en informeren we onze maatschappelijke partners over de voortgang.

Bruisende buurtcentra, uitnodigend voor iedereen

26

Meerjarig perspectief buurtcentra 2022 -2032

Bijlage 1. Overzicht beleidsnota’s over het beleid buurtcentra In de afgelopen jaren zijn diverse beleidsstukken over de buurtcentra vastgesteld over het gebruik, beheer, zelf- en medebeheer, spreiding, tarieven en de groei van de stad. Dit zijn: •

Uitvoeringsnota ‘Vernieuwend Welzijn’

•

Visie versterken sociale basis

•

Visie op buurtcentra in zelfbeheer

•

Tarievenbeleid en organisatie medebeheer

•

Maatschappelijk initiatief onderdak

•

Nota van uitgangspunten sociaal makelaarschap/sociaal beheer

•

Koersdocument ‘Leefbare stad en maatschappelijke voorzieningen’

•

Visie ‘Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen’

•

Agenda ‘Utrecht voor iedereen toegankelijk’

Bruisende buurtcentra, uitnodigend voor iedereen

27

Meerjarig perspectief buurtcentra 2022 -2032

Bijlage 2. Overzicht buurtcentra en buurtkamers Overzicht buurtcentra en buurtkamers in medebeheer Buurtkamers zijn cursief gezet. Gebied Leidsche Rijn 1 Buurtcentrum Terwijde 2 Buurtcentrum ’t Zand 3 Buurtcentrum Bij de Buren, Parkwijk 4 Buurtcentrum Hoge Weide Gebied Noordoost 5 Buurtcentrum De Leeuw Gebied Overvecht 6 Buurtcentrum De Jager 7 Buurtcentrum De Boog 8 Buurtcentrum De Dreef 9 Buurtkamer De Gagel Gebied Zuid 10 Buurtcentrum Musketon 11 Buurtcentrum Hart van Hoograven Gebied Oost 12 Buurtcentrum Sterrenzicht

Bruisende buurtcentra, uitnodigend voor iedereen

Gebied Noordwest 13 Buurtcentrum De Speler 14 Buurtcentrum De Uithoek 15 Buurtcentrum Zuilen 16 Buurtcentrum Beatrix Gebied West 17 Buurtcentrum Rosa 18 Buurtcentrum Oase 19 Buurtkamer Herderplein Gebied Vleuten- De Meern 20 Buurtcentrum de Schakel 21 Buurtcentrum Weidewereld 22 Buurtcentrum De Pijler Gebied Zuidwest 23 Buurtcentrum Hart van Noord 24 Buurtcentrum BuurThuis 25 Buurtkamer Strandpaviljoen 26 Buurtcentrum Merwede ( in voorbereiding)

Overzicht buurtcentra en buurtkamers in zelfbeheer Gebied Zuidwest 1 Buurthuis 3Generatiecentrum 2 Buurthuis In De nieuwe Jutter

28

Gebied West 3 Buurtkamer De Boeg 4 Jongerencentrum Utrecht in zelfbeheer Gebied Noordwest 5 Buurtkamer COV Zuilen 6 Buurtkamer Zuilen Samen sterk 7 Buurtkamer Stella Maris Gebied Binnenstad 8 Buurtkamer In de 3 Krone 9 Buurtkamer De Sjuut Gebied Oost 10 Buurtcentrum Podium Oost Gebied Noordoost 11 Buurtkamer Wevehuis Gebied Vleuten de Meern 12 Buurtkamer De Roef 13 Buurtcentrum De Schalm Gebied Zuid 14 Buurtkamer Saffier Gebied Overvecht 15 Buurtcentrum Burezina 16 Buurtkamer De Klop

Meerjarig perspectief buurtcentra 2022 -2032

Colofon Tekst Gemeente Utrecht, afdeling Maatschappelijke ontwikkeling Redactie Rietje Krijnen Eindredactie Gemeente Utrecht Vormgeving Ontwerpwerk, Den Haag Uitgave September 2022

Gemeente Utrecht Stadsplateau 1 Postbus 16200 3500 CE Utrecht 030 286 00 00 info@utrecht.nl