Jaarverslag Leerlingzaken Gemeente Utrecht 2022-2023
Tekst van het document
Jaarverslag Leerlingzaken
2022-2023
Voorwoord
Voor u ligt het jaarverslag 2022-2023 van de afdeling Leerlingzaken van de gemeente Utrecht. Ieder kind heeft recht op onderwijs. Bij team Leerlingzaken zetten wij ons in voor dit recht. Onze leerplichtambtenaren werken nauw samen met jongeren, ouders, scholen en kernpartners aan de aanwezigheid van álle leerlingen. Het volledig doorlopen van de schoolloopbaan is namelijk van groot belang voor het creëren van gelijke kansen voor alle kinderen en jongeren in Utrecht. Zolang er nog steeds kinderen en jongeren voortijdig schoolverlaten of (langdurig) afwezig zijn, ligt er een uitdaging om ons ieder schooljaar weer hard voor te maken.
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
Dit schooljaar kende een mooie ontwikkeling in ‘de beweging naar nul vrijstellingen’, het mogelijk maken van onderwijs voor nieuwkomers en zelfstandigheid in het Leerlingenvervoer. Tegelijkertijd laten de cijfers zien dat we flinke uitdagingen kennen in het passende aanbod zodat alle leerlingen aan het onderwijs kunnen deelnemen. In dit jaarverslag leest u de resultaten.
2
Inhoud
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
De stad in cijfers
4
Termen
5
Signaal Verzuim
6
Thuiszitters
7
Absoluut verzuim
8
Proces-verbaal
8
Bemiddeling
9
Vrijstellingen
9
VSV-cijfers
10
Focus
11
Leerlingenvervoer
14
3
De stad in cijfers Inwoners Utrecht 2023
78.370 5 - 23 jarige :
367.947 Inwoners Utrecht :
49.173 Leer- of kwalificatieplichtigen (5 tot 18 jaar) :
Aantal leerlingen woonachtig in Utrecht
Aantal scholen in Utrecht Aantal scholen in Utrecht
waarvan particulier
Aantal leerlingen woonachtig in Utrecht
Waarvan buiten Utrecht op school
Waarvan binnen Utrecht op school
PO incl. SBO
117
3
PO incl. SBO
29.892
637
29.255
SO en VSO
12
0
SO en VSO
1.451
412
1.039
VO
24
4
VO
19.283
4.311
14.972
MBO
7
3
MBO
6.387
1.786
4.601
Van alle jongeren tussen 17 en 22 jaar, heeft 93,4% een startkwalificatie, inschrijving of vrijstelling
Bron: Openbare data DUO peildatum 1-10-2022
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
4
Termen Startkwalificatie: Een havo- of vwo-diploma of een mbo-diploma op minimaal niveau 2 Leerplicht: Alle kinderen vanaf 5 jaar moeten naar school tot het eind van het schooljaar waarin ze 16 jaar worden Kwalificatieplicht: Alle leerlingen van 16 en 17 jaar die nog geen startkwalificatie hebben, moeten een opleiding volgen
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
5
Verzuim 18− en 18+ 18−
18+
Verzuim meldingen meldingen 18−
Unieke Jongeren Jongeren 18−
Verzuim meldingen meldingen 18+
Unieke Jongeren Jongeren 18+
PO en SBO
94
87
0
0
SO en VSO
174
71
18
5
VO
2.353
1.023
492
150
MBO
2.180
767
3.076
1.194
4.801
1.948
3.586
1.349
totaal
Signaal Verzuim Het belangrijkste signaal waarop de leerplichtambtenaren in actie komen is verzuim. Scholen zijn verplicht om ongeoorloofd verzuim te melden bij de afdeling Leerlingzaken van de gemeente waar de leerling woont die verzuimt. Wanneer er een verzuimmelding binnenkomt neemt de leerplichtambtenaar contact op met de school om af te stemmen wat er nodig is. Soms worden kinderen en jongeren in één schooljaar vaker gemeld. Dit kan zijn omdat het verzuim aanhoudt of omdat er later in het jaar opnieuw verzuim wordt gesignaleerd. De leerplichtambtenaar onderzoekt meldingen van verzuim volgens de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS). In Utrecht werken we in het PO en VO nauw samen met de jeugdgezondheidszorg, het Buurtteam en het Samenwerkingsverband PO en VO volgens de kernpartneraanpak. Leerplicht is samen met de samenwerkingsverbanden, buurtteams en jeugdgezondheidszorg verbonden aan een school. Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
Met elkaar ondersteunen we de school en haar leerlingen bij vraagstukken rondom onderwijs, ontwikkeling, opgroeien en gezondheid. In de regio Utrecht hebben we de afspraak dat het verzuim van jongeren van 18 tot 23, die geen startkwalificatie hebben, net zo wordt gemeld als het verzuim van leerplichtige kinderen. Wanneer er een verzuimmelding binnenkomt neemt de leerplichtambtenaar contact op met de school om af te stemmen wat er nodig is. De leerplichtambtenaar doorloopt hierbij dezelfde stappen als bij verzuimmeldingen over leerlingen onder de 18 jaar. Vestigingsgericht werken (VGW) Vanuit het regionale vsv programma SchoolWerkt is het vestigingsgericht werken ontstaan. Aan elke mbo-vestiging in de RMC-regio Utrecht is een leerplichtambtenaar/Trajectbegeleider Doorstroompunt van de afdeling leerlingzaken verbonden, ook wel de
(hoofd)contactpersoon genoemd. Dit betekent dat elke leerplichtambtenaar/Trajectbegeleider Doorstroompunt een of meerdere opleidingen heeft waaraan hij/zij is verbonden. De (hoofd)contactpersoon houdt de grote lijnen in de gaten, zorgt ervoor dat signalen gebundeld worden en maakt deze bespreekbaar binnen de mbo-vestiging en overlegt waar nodig met de collega’s uit de regio. Door een betere samenwerking tussen RMC en de mbo’s worden signalen van dreigende uitval van een student eerder herkend. Hierdoor kunnen er, na gezamenlijk overleg, tijdig passende interventies worden toegepast. De (hoofd)contactpersoon is regelmatig aanwezig op de mbo-vestiging, o.a. voor het inloopspreekuur. Hierdoor wordt de hoofdcontactpersoon een bekend gezicht binnen de opleiding(en) en zijn er korte lijnen tussen de Trajectbegeleider Doorstroompunt en de MBO vestiging waardoor er een goed zicht is op schoolverzuim. 6
Thuiszitters Thuiszitters naar onderwijssoort totaal
waarvan > 3mnd
opgelost
18 of verhuisd
PO en SBO
30
18
25
1
SO en VSO
28
26
21
2
VO
103
78
76
4
MBO
26
24
11
5
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
Wanneer een leerling met een schoolinschrijving gedurende een periode van meer dan vier weken zijn of haar school niet bezoekt, noemen we de leerling een thuiszitter. We maken hierbij geen onderscheid in de reden waarom een leerling niet aanwezig is, dus zowel ongeoorloofd verzuim als ziekteverzuim wordt geregistreerd. In Utrecht werken we vanuit de kernpartneraanpak samen met de scholen, de kernpartners, de leerlingen en hun gezinnen om gezamenlijk tot een plan te komen waardoor de leerling weer tot leren en tot ontwikkeling komt. De routekaart thuiszitters (Thuiszitters Aanpak) laat het proces zien van samenwerking rondom een leerling die langdurig niet op school aanwezig is. We vinden het belangrijk om tijdig met elkaar een plan te maken, waarmee we de jongere en het gezin zo goed mogelijk ondersteunen.
7
Absoluut verzuim
Absoluut Verzuim naar onderwijssoort totaal
waarvan > 3mnd
geplaatst
PO en SBO
14
8
6
SO en VSO
6
5
2
VO
17
14
6
MBO
16
12
4
geen onderwijs
64
56
25
Totaal
117
95
*
Wanneer een kind leerplichtig of kwalificatieplichtig is, maar geen schoolinschrijving heeft, spreken we van absoluut verzuim. In het schooljaar 2022-2023 waren er 515 kinderen waarvan we op een gegeven moment dachten dat zij absoluut verzuimer waren. Wanneer er sprake lijkt van absoluut verzuim nemen we direct contact op met de ouders of verzorgers om te onderzoeken waarom er geen schoolinschrijving is. Dit doen we door te bellen of te mailen (als er contactgegevens bij ons bekend zijn) of door op huisbezoek te gaan. Soms blijkt dat er toch een schoolinschrijving is, maar dat dit administratief nog niet goed is verwerkt. In sommige gevallen is er echt geen schoolinschrijving. Die situaties staan weergegeven in de cijfers.
43
Totaal AV processen: 515
Proces-verbaal Wanneer er sprake is van ongeoorloofd schoolverzuim en de leerplichtambtenaar vindt het verzuim verwijtbaar aan de leerling en/of ouders, kan de leerplichtambtenaar besluiten een proces-verbaal op te maken. Dit is de strafrechtelijke route die een leerplichtambtenaar in sommige situaties inslaat, om het schoolverzuim van een leerling terug te dringen/te stoppen.
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
Proces-verbaal naar onderwijssoort signaal verzuim
absoluut verzuim
luxe verzuim
PO en SBO
4
1
15
SO en VSO
1
0
2
VO
13
0
13
MBO
14
0
0
geen onderwijs
0
0
*
0 HALT PV’s zijn niet meegerekend
8
Bemiddeling naar onderwijssoort
Bemiddeling Naast het behandelen van allerlei soorten verzuim wordt soms ook de hulp van de leerplichtambtenaar ingeroepen door ouders, een school of andere partners. Dit kan dan gaan om een dreigend conflict, het meedenken vanuit onze expertise op schoolloopbanen of bij dreigend verzuim. Dit noemen we bemiddeling.
aantal processen
waarvan > 3 maanden
PO en SBO
264
78
SO en VSO
128
47
VO
206
48
MBO
71
14
geen
15
2
totaal
684
189
Vrijstellingen Er zijn situaties waarbij ouders zich kunnen beroepen op een vrijstelling van de leerplicht. Dit kan op de volgende drie gronden:
Vrijstellingen naar onderwijssoort
a.
b.
c.
lichamelijke en psychische redenen
levensbeschouwelijke overtuiging
onderwijs in het buitenland
PO en SBO
7
0
70
SO en VSO
34
0
1
VO
7
0
28
MBO
7
0
0
geen onderwijs
124
18
27
totaal
179
18
126
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
a. omdat een kind om psychische of lichamelijke redenen niet naar school kan. b. omdat ouders overwegende bedenkingen hebben tegen de richting van het onderwijs, op alle binnen redelijke afstand van de woning gelegen scholen waarop de jongere geplaatst zou kunnen worden. c. omdat de leerling een school in het buitenland bezoekt. In Utrecht gaan we uit van het ontwikkel- en onderwijsrecht van alle kinderen en hebben we daarom de ambitie om het aantal vrijstellingen 5 onder a terug te brengen naar nul. Dit betekent concreet dat als een kind wel leerbaar is, maar tijdelijk niet in staat is om naar school te gaan door psychische/medische problematiek, deze leerling nu geen vrijstelling 5 onder a meer krijgt. We gaan in deze situaties met zowel de onderwijspartners (school en samenwerkingsverband) als met de zorgpartners (Buurtteam, Koos of Spoor) en de leerling en ouders om de tafel om een onderwijs-zorgplan op te stellen. Een voorbeeld hiervan is dat een leerling tijdelijk naar een vorm van dagbesteding gaat en dat een leerkracht op de fiets naar deze dagbesteding komt om het kind/jongere daar onderwijs aan te bieden. Deze beweging naar nul vrijstellingen draagt bij aan het recht op onderwijs van alle kinderen in de stad Utrecht en aan het vergroten van inclusief onderwijs.
9
Voortijdig schoolverlaters naar schooljaar STAD 2018-2019 Deelnemers
STAD 2019-2020
STAD 2021-2022
Deelnemers 2018-2019
VSV 2018-2019
VSV
Percentage VSV 2018-2019
% VSV
Deelnemers 2019-2020
VSV 2019-2020
VSV
Percentage VSV 2019-2020
% VSV
Deelnemers 2020-2021
Deelnemers
VSV 2020-2021
VSV
Percentage VSV 2020-2021
% VSV
Deelnemers 2021-2022
Deelnemers
VSV 2021-2022
VSV
Percentage VSV 2021-2022
VO onderbouw
8.931
34
0,38%
9.125
26
0,28%
9.279
18
0,19%
9.494
26
0,27%
VMBO bovenbouw
2.976
41
1,38%
2.939
34
1,16%
2.844
38
1,34%
2.623
29
1,11%
MBO niveau 3
4.562
29
0,64%
4.883
18
0,37%
5.215
28
0,54%
5.540
29
0,52%
HAVO/VWO bovenbouw
129
13
10,08%
150
19
12,67%
84
9
10,71%
103
16
15,53%
MBO niveau 1
181
41
22,65%
176
54
30,68%
165
38
23,03%
184
52
28,26%
MBO niveau 2
1.253
176
14,05%
1.144
103
9,00%
1.166
109
9,35%
1.146
137
11,9 5%
MBO niveau 3
831
47
5,66%
700
31
4,43%
695
52
7,48%
633
47
7,42%
MBO niveau 4
3.310
131
3,96%
3.527
153
4,34%
3.598
149
4,14%
3.622
189
5,22%
eindtotaal
22.173
512
2,31%
22.644
438
1,93%
23.046
441
1,91%
23.345
525
2,25%
VSV-cijfers Vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo- of vwo-diploma of minimaal een mbo-2 diploma. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv’ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan.
Deelnemers
STAD 2020-2021
% VSV
Conclusies De vsv-cijfers zijn t.o.v. 2020-2021 gestegen met 0,34%. Echter in vergelijking met de vsv-cijfers voor Corona (2018-2019) zien we een daling van 2,31% naar 2,25%. Het grootste percentage v s v en de grootste stijging (5,23%) zien we bij mbo niveau 1, na een flinke daling in 2020-2021. We zien ook een flinke stijging (4,82%) bij de VAVO. Als we kijken naar de percentages van vóór Corona, dan zien we de laatste jaren een geleidelijke stijging bij mbo niveau 2 en 4. We zien een daling in vsv bij vmbo bovenbouw, havo/vwo bovenbouw (procentueel) en mbo niveau 3.
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
10
We hebben in het schooljaar 22-23 in totaal 1463
jongeren benaderd. Dit aantal staat voor unieke jongeren, die een traject bij Focus hebben gehad gedurende het schooljaar. Een deel van de jongeren is meerdere keren in het jaar benaderd.
We hebben 97 jongeren niet kunnen bereiken en 53 jongeren woonden niet meer op het adres waarop zij stonden ingeschreven. Er waren 219 jongeren die aangaven geen hulpvraag te hebben en geen begeleiding wensten. Door de benadering zijn we erachter gekomen dat 107 jongeren toch naar school gingen of zouden gaan, en 58 jongeren bleken toch een startkwalificatie te hebben.
Focus Focus monitort, benadert en begeleidt jongeren tussen de 18-23 jaar die geen opleiding (meer) volgen en nog geen startkwalificatie hebben behaald. We richten ons op de groep jongeren die geen inkomen heeft of een inkomen onder de €473,-. Jongeren die wel een inkomen hebben mogen bij scholingsvragen altijd gebruik maken van onze loopbaancoaching. Ons doel voor alle jongeren is ze in beeld te hebben en waar nodig ondersteuning te bieden richting een opleiding en/of duurzaam werk. Daarnaast begeleiden we jongeren die vanuit het praktijkonderwijs, het speciaal voortgezet onderwijs en de entree-opleidingen de overstap gaan maken naar vervolgonderwijs, werk of arbeidsmatige activering.
In schooljaar 2022-2023 hebben we 303 jongeren begeleid die deze overstap gingen maken. De afdeling Leerlingzaken beschikt als enige afdeling binnen de gemeente over de gehele schoolloopbaan- en inkomensgegevens van bovengenoemde doelgroep. Een deel van onze doelgroep zijn jongeren die recent bij een opleiding zijn uitgevallen. Daarnaast benadert Focus proactief alle voortijdig schoolverlaters (VSV’ers) uit de stad. Dit doen we onder andere in de vorm van huisbezoeken.
In totaal gaven 305 jongeren aan te werken, waarvan 62 jongeren werkten als ZZP’er met een
duurzaam inkomen.
104 jongeren waren ondertussen reeds in begeleiding bij een andere instantie. Er waren 26 jongeren die recent een aanvraag bij Werk en Inkomen hadden gedaan. We hebben 353 jongeren actief begeleid, waarvan 94 jongeren een (scholings)adviesgesprek hebben gehad.
141 processen stonden op het moment van ons meetmoment nog open.
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
11
We bieden trajectbegeleiding in de vorm van loopbaangesprekken en werken met een uitgebreide intake en loopbaantool. Als er geen voorliggende problemen zijn ondersteunen we de jongeren in de studiekeuze, het aanmeldproces voor een opleiding of bemiddelen we richting passend werk. De intake kan ook een moment zijn om een (scholings)advies te geven, waarna de jongere zelfstandig aan de slag gaat met dit advies. In totaal hebben we met 94 jongeren enkel een (scholings)adviesgesprek gehad. Hiervan zijn:
• 12 jongeren nu ingeschreven op een school
We maken gebruik van het netwerk van de jobhunters (onderdeel van het WerkgeversServicepunt binnen de gemeente Utrecht). Het betrekken en inzetten van het netwerk van de jongere is een groot onderdeel van onze begeleiding. Daarnaast schakelen we met diverse hulpverleningspartijen en afdelingen binnen de gemeente als blijkt dat er belemmeringen zijn om de stap richting een opleiding of werk te maken. Een deel van onze jongeren is kwetsbaar en heeft al vele momenten van uitval of teleurstellingen gekend. We merken dat veel jongeren moeite hebben zelf de stap te zetten naar de hulpverlening. Daarom verwijzen wij niet zomaar door, maar verbinden wij jongeren aan de juiste hulp totdat de hulp goed op gang is gekomen.
• 32 aan het werk gegaan • 3 jongeren in het bezit van een startkwalificatie • 6 jongeren via werk en inkomen in een traject gegaan richting arbeid en inkomen
• 2 jongeren toegeleid naar arbeidsmatige activering • 13 jongeren een traject aangegaan bij een andere instantie waaronder hulpverlening.
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
12
Ongeveer een derde van de jongeren uit onze doelgroep heeft een schoolloopbaan of achtergrond in het speciaal onderwijs of praktijkonderwijs. Zij lopen sneller het risico terug te moeten vallen op ondersteuning vanuit de gemeente. Deze groep geven wij extra aandacht door bijvoorbeeld al aan te sluiten op het moment dat zij uitstromen van onderwijs. Zo is er op alle overgangsmomenten extra aandacht voor deze doelgroep. Deze werkwijze sluit nauw aan bij de ontwikkelingen rondom ‘life-coaching’ in de gehele RMC-regio. Een life-coach is aanwezig bij belangrijke momenten van jongeren in een kwetsbare positie en verbindt tijdig de juiste partijen. Op deze manier krijgen deze jongeren de juiste begeleiding op het juiste moment en weten ze waar ze terecht kunnen bij hulpvragen.
259 jongeren hebben een intensief begeleidingstraject gehad. Hiervan hebben:
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
49 jongeren zich ingeschreven op een school
50 jongeren zijn gaan werken
2 jongeren hebben nu een startkwalificatie
20 jongeren zijn via werk en inkomen in een traject gegaan richting arbeid en inkomen
8 jongeren zijn toegeleid naar arbeidsmatige activering
35 jongeren zijn een traject aangegaan bij een andere instantie waaronder hulpverlening
36 jongeren zijn tijdens de begeleiding afgehaakt of buiten beeld geraakt
59 jongeren zijn op dit moment nog actief in begeleiding bij Focus
13
Soorten vervoer over type onderwijs
aangepast vervoer
aangepast vervoer en een vergoeding
openbaar vervoer vergoeding voor leerling
openbaar vervoer vergoeding voor leerling en begeleider
vergoeding eigen vervoer
fietsvergoeding voor leerling
fietsvergoeding voor leerling en begeleider
Eindtotaal
Basisonderwijs
4
0
1
3
30
0
0
38
Taalschool
1
0
1
70
8
0
2
82
Speciaal basisonderwijs
82
32
1
33
25
1
8
182
Speciaal onderwijs
470
126
1
35
117
2
11
762
Voortgezet onderwijs
1
0
4
2
4
0
0
11
Voortgezet speciaal onderwijs
305
36
83
16
29
22
0
491
totaal
863
194
91
159
213
25
21
1.566
*
Unieke leerlingen: 1.387
Leerlingenvervoer Leerlingenvervoer is ondersteuning in het reizen van en naar school. Wanneer een kind niet zelfstandig naar school kan door bijvoorbeeld ziekte of een handicap, kan het gebruikmaken van leerlingenvervoer. De gemeente Utrecht heeft de wettelijke taak om te zorgen voor een passende vervoersvergoeding naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school. In bovenstaande tabel vindt u de cijfers van het leerlingenvervoer in schooljaar 2022 - 2023. Het aantal unieke leerlingen (1387) is dit schooljaar toegenomen ten opzichte van vorig jaar (1332). Ook is er binnen alle beschikbare vervoersvoorzieningen (aangepast vervoer,
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023
openbaar vervoer vergoeding, vergoeding voor eigen vervoer en fietsvergoeding) een stijging te zien in het totaal aantal leerlingen dat hiervan gebruik maakte ten opzichte van vorig schooljaar. Stimuleren van zelfstandig reizen In schooljaar 2022 - 2023 zijn er in Utrecht verschillende projecten voortgezet om het zelfstandig reizen van leerlingen te stimuleren. Zo kunnen kinderen in het aangepast vervoer en hun ouder / verzorger een leenfietsabonnement krijgen, waardoor ze met de fiets naar school kunnen gaan. Deze fietsen worden aan huis gerepareerd en onderhouden. Leerlingen kunnen ook
een elektrische fiets lenen om naar een school buiten Utrecht te fietsen. Daarnaast kan leerlingenvervoer worden ingezet in de vorm van een vergoeding voor het openbaar vervoer in combinatie met een leenfiets. Dat maakt het mogelijk voor Utrechtse leerlingen, die buiten de gemeentegrenzen naar school gaan, het eerste deel van de reis met de trein te maken en vervolgens van een station naar school te fietsen. Hiervoor zijn afspraken gemaakt met een bedrijf dat fietsen plaatst op het station en het onderhoud van de fietsen verzorgt.
14
Jaarverslag Leerlingzaken 2022/2023