IPvE FO Natuurgebied Zuilen

Het algemene programma van eisen voor de entrees is als volgt: - Fietsparkeerplekken - Zitmeubilair - Informatiebord - Afvalbak - Daar waar passend: sport en/of speelaanleiding - Daar waar mogelijk een watertappunt - Daar waar mogelijk: e-bike laadpunt Hieronder per entreezone een korte beschrijving en programma: Entreezone “Gemaal De Klop” Dit is vanuit de stad bezien voor de Utrechter de echte ingang van het gebied. Hier ervaar je voor het eerst de enorme weidsheid. Je ervaart het agrarische landschap met de koeien in de wei. We creëren een nieuwe oversteek voor voetgangers en fietsers over de Franciscusdreef, sluiten de westelijke afrit van de Franciscusdreef af voor autoverkeer, IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 29

maken de onderdoorgang van de J. M. de Muinck Keizerbrug prettiger, en maken de Vechtdijk autovrij (voor meer info zie ‘bereikbaarheid’). Zo ontstaat ruimte en een veiliger verkeerssituatie om van deze entreezone écht de hoofdingang van het gebied te maken, met bijbehorende maat en programma. In elk geval komen hier de volgende elementen: - Oversteek Franciscusdreef, verwijderen westelijke afrit Franciscusdreef (wordt fietspad), Vechtdijk autovrij - We betrekken de zone tussen de (straks voormalige) westelijke afrit en de Franciscusdreef bij de entreezone - Informatiebord Natuurgebied Zuilen en Nieuwe Hollandse Waterlinie - Houten fietsenrekken (4-6) - Ruimte voor zitmeubilair - Speelplek met natuurlijke speelelementen - Plekken in de schaduw - Plek aan het water (de Vecht) - Een klein deel van het Kievitland biedt ruimte voor verblijf - Nieuwe voetpaden starten vanaf dit gebied

Functioneel inrichtingsplan entreezone Gemaal De Klop

Entreezone “De Steenplaats” Dit is een kleinere en intiemere plek. Voor wandelaars en fietsers langs de Vecht is dit een fijn rustpunt. Dit is meer een plek waar je de geschiedenis ervaart. Er is zicht op het Slot en er is een verwijzing naar de voormalige Steenoven. De entree vanaf de Vechtdijk is nu een klein muizengaatje. Deze krijgt wat meer maat en ruimte en ook de volgende elementen: - Informatiebord Natuurgebied Zuilen - Houten fietsrekken (2-4) - Ruimte voor zitmeubilair - Klein natuurlijk speelelement IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 30

-

Plekken in de schaduw Plek aan het water (de Vecht) Een klein deel van het weiland biedt ruimte voor verblijf Verwijzing naar de steenoven

Functioneel inrichtingsplan entreezone De Steenplaats

Entreezone “De Duiventil” Op deze plek domineert de aanwezigheid van het Slot. De parkeerplaats maakt plaats voor ruimte voor verblijf en recreatie met de volgende elementen: - Informatiebord Natuurgebied Zuilen en Slot Zuylen - Houten fietsrekken (4-6) - Ruimte voor zitmeubilair - Klein natuurlijk speelelement - Plekken in de schaduw - We herstellen maken de historische boomgaard toegankelijk: deze biedt ook ruimte voor verblijf - Nieuwe voetpaden starten vanaf dit gebied - Twee parkeerplaatsen voor bezoekers met een beperking

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 31

Functioneel inrichtingsplan entreezone De Duiventil en omgeving

Entreezone “Het Slingerbos” Deze plek verbindt het bedrijventerrein en Natuurgebied Zuilen aan elkaar. Vanuit het bedrijventerrein is dit de entree naar het gebied. De waterpartij geeft de plek wat cachet. De plek is ook voor het bedrijventerrein belangrijk als één van de weinige groene verblijfsplekken in de omgeving. We versmallen de rijbaan van de Manitobadreef en maken er een fietsstraat van (auto te gast). De ruimte in het profiel benutten we voor een wandelpad, dat ook deel uitmaakt van het nieuwe ‘rondje Frans Henrichspad’ (voor meer info zie hieronder). Ook komt hier de zogenaamde ‘sportzone’ (meer info zie ‘sportzone Manitobadreef’). We voegen de volgende elementen toe: - Informatiebord Natuurgebied Zuilen - Houten fietsrekken (4-6) - Ruimte voor zitmeubilair - Kleine speelaanleiding - Plekken in de schaduw - Nieuwe voetpaden starten vanaf dit gebied (o.a. het rondje Frans Henrichspad) IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 32

-

De Manitobadreef wordt versmald en ingericht als fietsstraat (auto te gast) Ruimte voor een ‘sportzone’ langs de Manitobadreef. Koppeling met sportfaciliteiten

Entreezone “De Wilgenhof” Een kleinere, informele entree. Belangrijk voor mensen vanuit de richting Overvecht en het bedrijventerrein. Ook hier zorgen we voor: - Informatiebord Natuurgebied Zuilen - Houten fietsrekken (2-4) - Ruimte voor zitmeubilair - Plekken in de schaduw - Nieuwe voetpaden starten vanaf dit gebied

Functioneel inrichtingsplan entreezone Het Slingerbos, De Wilgenhof en rondje Frans Henrichspad

Spelen Bij de entreezones is ruimte voor (kleinschalig) spelen. De speelvoorzieningen sluiten aan bij de aard van het gebied. Ze krijgen een plek en inrichting die bij het gebied past. Denk aan natuurlijk spelen, zand, water of slootje springen. We combineren dat ook met zitgelegenheden. Voor de invulling betrekken we kinderen en scholen in de omgeving. Het bos is nu, en in de toekomst, één grote natuurlijke speel- en ontdekplek. Kinderen kunnen IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 33

met schepnetjes waterdieren vangen of ontdekken. In het beheer faciliteren we het bouwen van hutten in het bos op enkele plekken. We richten geen plek in. Vanuit Overvecht en Zuilen kan gemakkelijk een bezoek gebracht worden aan de boerderij van de pachter en beheerder, en tenslotte is de uitkijktoren in het gebied (voor meer info zie ‘uitkijktoren’) voor kinderen ook een trekker. Wandelen Van oudsher is Natuurgebied Zuilen een wandelgebied met aansluitingen op wandelroutes vanuit de directe omgeving zoals langs de Vecht, Oud Zuilen en langs de Vecht richting Fort De Klop en nu ook de oversteek op de Franciscusdreef en de aansluiting met het Frans Henrichspad. Deze wandelfunctie wordt bij de ontwikkeling naar Natuurgebied Zuilen versterkt en verbeterd. We verbeteren de wandelinfrastructuur op drie manieren: door een fijnmaziger netwerk van wandelpaden in het gebied te realiseren: deze volgen op één pad na de historische kavelstructuur. Daarnaast leggen we wandelpaden aan de randen van het gebied aan om fietsers en voetgangers meer te scheiden, en tenslotte verbeteren of creëren we routes waarmee we het gebied voor wandelaars beter verbinden met de omgeving.

Voorbeeld aanleg vrijliggend wandelpad langs fietspad bij Atletiekbaan

De bestaande wandelpaden in het gebied krijgen een upgrade, waarbij de paden beter begaanbaar en duurzamer worden door middel van verbeterde verharding en drainage. We intensiveren de padenstructuur in het gebied, met respect voor de bijzondere kavelstructuur. Hiervoor leggen we extra paden aan en zorgen we ervoor dat bezoekers van het gebied rondjes van verschillende lengtes kunnen afleggen over verschillende ondergronden. We maken op verschillende plekken voetgangersbruggetjes, variërend van een eenvoudige plank met leuning tot een vlonderbrug. Naast de bestaande zitbanken worden extra banken op goede zichtplekken geplaatst om even tot rust te komen en van het gebied te genieten.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 34

Op meer plekken met mooi uitzicht komen bankjes te staan

Ook zullen enkele gemarkeerde wandelroutes worden geïntroduceerd om bezoekers op een makkelijke manier met het gebied kennis te laten maken. Op één perceel waar we nieuwe natuur ontwikkelen leggen we een gemaaid pad door het bloemrijk grasland aan. Het gemaaide pad wordt buiten het broedseizoen opengesteld en is niet toegankelijk voor honden.

Impressie nieuw aan te leggen wandelpad in gebied

Door verschillende rondjes te combineren is het gebied straks aantrekkelijk voor iedereen, van ouderen die rustig een korte afstand willen afleggen, tot fanatieke hardlopers die juist meer kilometers willen maken. Door het toevoegen van markering die de verschillende routes aangeven en het plaatsen van bankjes op logische plekken, is bewegen hier voor iedereen toegankelijk.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 35

Fietsers gaan vooral om het gebied heen en maken gebruik van de Vechtdijk en de 2e Polderweg. We ontvlechten de voetganger en de fietser, die nu op een aantal plekken rond het gebied nog in de knel zitten met elkaar, door het aanleggen van meer vrijliggende wandelpaden langs de fietsroutes. Rondje Frans Henrichspad Een bijzondere vermelding verdient het nieuwe ‘rondje Frans Henrichspad’. Bij het ontwerpend onderzoek naar het aanleggen van een wandelpad door het SlingebosManitobabos (voor meer info zie ‘natuur en water’) is een wandelroute rondom het tuinderscomplex Ons Genot in beeld gekomen. Deze route is technisch en financieel eenvoudig te realiseren en versterkt bovendien de verbinding tussen het gebied en het bedrijventerrein Overvecht: medewerkers kunnen straks vanuit het bedrijventerrein op meerdere plekken op dit rondje aantakken, en bovendien ongestoord door fietsers richting het gebied wandelen. Het rondje maakt straks ook deel uit van de ‘sportzone’ rond de Manitobadreef.

Nieuwe profiel Frans Henrichspad inclusief wandelpad

Uitkijktoren Tijdens het uitwerken van het startdocument bestond in de werkgroep enthousiasme voor een uitkijktoren in het gebied. In het startdocument is deze maatregel nog niet benoemd. Bij het ontwerpend onderzoek voor het functioneel ontwerp is dit idee wel meegenomen en onderzocht op haalbaarheid en wenselijkheid. Hiervoor is in eerste instantie gesproken met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) die vanuit het rijksmonumentale karakter van het gebied meekijkt en de Provincie Utrecht, die vanuit het UNESCO Werelderfgoed Nieuwe Hollandse Waterlinie aan tafel zit. Beide organisaties gaven aan in de basis positief tegenover het idee van een uitkijktoren in het gebied te staan, mits deze aan een aantal randvoorwaarden voldoet (o.a. locatie, uitstraling en hoogte ten opzichte van de bestaande bomen). Ook zijn verschillende disciplines binnen het projectteam betrokken. Hier kwamen aanvullende randvoorwaarden naar voren zoals beheer, sociale veiligheid en ecologische inpassing. Dit ontwerpend onderzoek en de opgehaalde randvoorwaarden leverde voldoende informatie op voor de tweede stap in de verkenning: binnen de randvoorwaarden is een zoekgebied voor een uitkijktoren aan de oostelijke rand van het parkbos geïdentificeerd. Hier is vervolgens in de ontwerpschets een eerste schets van een toren meegenomen en geraamd.

Hieruit bleek dat een uitkijktoren past binnen de raming van het project. Daarmee is de juridische, landschappelijke en financiële haalbaarheid in kaart gebracht. Hierna is de uitkijktoren ook in de peiling meegenomen. Hieruit bleek dat IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 36

voldoende deelnemers aan de peiling een uitkijktoren in het gebied van toegevoegde waarde vinden. Daarmee heeft het ontwerpend onderzoek haalbaarheid en wenselijkheid met positief resultaat getoetst. De uitkijktoren is dan ook als maatregel in het FO opgenomen. Voor nu gaan we uit van een houten toren van circa 25 meter. De toren wordt in het detailontwerp nader gedetailleerd. De SOLGU heeft ons bij de peiling verder nog meegegeven dat het mooi zou zijn als de beleving van de uitkijktoren ook door mensen met een beperking kan worden ervaren. Ideeën hierover (zoals een spreekbuis of een periscoop) nemen we mee in de uitwerking. Tot slot kan een uitkijktoren op de voormalige zichtlijn naar de Dom (inclusief informatie hierover bij de toren) bijdragen aan het opnieuw beleefbaar maken van deze historische zichtlijn, zonder dat er in het aanwezige groen van het parkbos gesnoeid hoeft te worden.

Detail zoekgebied uitkijktoren

Impressie van de uitkijktoren

Sportzone Manitobadreef Aanvullend op de routestructuur van hardloop- en wandelpaden in en om het gebied richten we aan de Manitobadreef een sportzone in. Hier plaatsen we sport- en beweegtoestellen die passen bij het karakter van het gebied, en die bijvoorbeeld geschikt zijn voor bootcamp of georganiseerde sporttrainingen. Door materialisatie en kleurgebruik laten we deze toestellen zoveel mogelijk aansluiten bij de uitstraling van het gebied. Er komt een specifieke sport- en beweegroute rondom volkstuinencomplex Ons Genot. Hier zorgen we voor extra uitdaging door bijvoorbeeld patronen op het pad aan te brengen die sporters kunnen gebruiken bij hun training. De sportzone is niet alleen geschikt voor individuele sporters, maar is ook van meerwaarde voor de sport- en beweegaanbieders rond het gebied en op het bedrijventerrein Nieuw Overvecht.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 37

Watersport De Vecht is geschikt voor watersporters. Om hen ook meer bij het gebied te betrekken maken we een drietal kleine aanlegsteigers aan de Vechtdijk. Hier kunnen roeiers, kanoërs en suppers aanleggen om daarna te genieten van alles wat het gebied te bieden heeft.

Bereikbaarheid In het functioneel ontwerp zijn de volgende maatregelen met betrekking tot bereikbaarheid opgenomen: • We maken de Vechtdijk autovrij tussen de J. M. de Muinck Keizerbrug en de Slotlaan • We treffen een pakket van maatregelen om de ‘hoofdingang’ van het gebied te versterken en de verbinding met Overvecht te verbeteren • We herstellen de doorgaande voetgangersverbinding met Oud Zuilen • We concentreren al het autoparkeren rond het gebied als langsparkeren op de Franciscusdreef • We treffen een pakket aan maatregelen voor bezoekers met een beperking • We verbeteren bewegwijzering en toeristische informatie rond het gebied • We realiseren in het kader van dit project geen nieuwe oeververbinding over de Vecht Vechtdijk autovrij Na onderzoek van de drie varianten voor een aangepaste verkeerssituatie op de Vechtdijk uit het startdocument (fietsstraat / éénrichtingsverkeer / autovrij) is de conclusie dat de variant autovrij haalbaar én wenselijk is. De Vechtdijk wordt autovrij vanaf de onderdoorgang van de J. M. de Muinck Keizerbrug tot de Slotlaan. Deze optie creëert de meest verkeersveilige situatie voor fietsers en voetgangers, maakt het mogelijk om de westelijke afrit van de Franciscusdreef te laten vervallen voor autoverkeer en creëert meer ruimte en een hogere verblijfskwaliteit voor de entreezone Gemaal De Klop.

De Vechtdijk tot Oud Zuilen bevat geen adressen, dus de aanpassing treft geen bestemmingsverkeer op de Vechtdijk zelf. Bovendien is uit verkeersonderzoek gebleken dat gemiddeld slechts 500 motorvoertuigen per dag gebruikmaken van de Vechtdijk. Hiervan is slechts een deel bestemmingsverkeer voor het dorp Oud Zuilen: een relatief groot deel betreft lesvoertuigen. Ook de ontsluiting van Oud Zuilen komt met deze maatregel niet onder druk te staan: het aantal motorvoertuigen is zeer beperkt, en Oud Zuilen blijft goed bereikbaar via de Zuilenselaan. De maatregel is ook besproken met de nood- en hulpdiensten, de gemeente Stichtse Vecht, de dorpscommissie Oud Zuilen en de Fietsersbond. Allen zijn positief over het voorstel. Ook zijn bij de peiling zorgen geuit, bijvoorbeeld over de bereikbaarheid van de percelen voor de pachter. Hiervoor bekijken we bij de uitwerking welke maatregelen nodig zijn, te denken valt aan een ontheffing.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 38

Een impressie van de Vechtdijk

Verbinding Overvecht We verminderen de barrière-werking van de Franciscusdreef. Zodat de toegankelijkheid en bereikbaarheid voor het langzaam verkeer verbetert. Ter hoogte van Natuurgebied Zuilen gaat deze naar 2 x 1 rijbaan. Er komt een nieuwe, verkeersveilige voetgangers- en fietsersoversteek. Aansluitend op het pad rondom Fort aan de Klop, en verder door naar de Klopvaart. We verbeteren ook de onderdoorgang van de J.M. Muinck Keizerbrug. Denk aan licht, kunst of andere aankleding. We houden rekening met de eisen van de Nood- en Hulpdiensten.

Impressies van de onderdoorgang met licht, kunst, groen of andere aankleding

De westelijke afrit vanaf de Franciscusdreef naar de Vechtdijk sluiten we af voor de auto. De fietser kan hier wel van gebruik blijven maken. We houden hierbij ook rekening met de eisen van de Nood- en Hulpdiensten en de bereikbaarheid van de landbouwpercelen. De oostelijke afrit krijgt een volledige aansluiting voor het autoverkeer om de bereikbaarheid van

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 39

de Vechtdijk te waarborgen. Indien dit niet mogelijk is, kan verkeer ook keren bij rotonde Irenelaan. De huidige haakse parkeerplaatsen onderaan het talud worden verplaatst naar langsparkeerplaatsen langs de Franciscusdreef. Zo is er meer toezicht, waardoor overlast beter kan worden voorkomen. Parkeerplekken voor bezoekers met een beperking worden ingepast (2 stuks). Toegankelijke voetpaden naar het gebied sluiten hierop aan.

Profiel Franciscusdreef 2x1 rijstrook

Detail functioneel inrichtingsplan rond J. M. de Muinck Keizerbrug

Voetgangersverbinding Oud Zuilen De Vecht is eeuwenlang de levensader van de stad geweest en werd druk bevaren. Om zeilschepen, bij gebrek aan wind, en trekschuiten toch te kunnen laten varen was er een jaagpad langs de oever aangelegd. Dat is deels nog aanwezig. In het startdocument is de ambitie geformuleerd om het jaagpad te herstellen tot Oud Zuilen. Uit de planuitwerking blijkt dat het noordelijke deel van de Vechtdijk een te smal profiel heeft om hier het jaagpad te herstellen zonder schade aan de waardevolle oevervegetatie. We verbeteren daarom alleen het nog aanwezige jaagpad langs het zuidelijk deel van de Vechtdijk, en realiseren op een andere wijze, via het gebied zelf, een doorgaande wandelroute richting Oud Zuilen. Hierbij maken we zoveel mogelijk gebruik van bestaande wandelpaden.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 40

Parkeren We verwijderen de autoparkeerplaats aan de oostzijde van de J.M. de Muinck Keizerbrug (25 parkeerplekken) en vervangen deze parkeerplaatsen door langsparkeren op de Franciscusdreef. We verwijderen de autoparkeerplaats aan de Slotlaan en benutten de vrijgekomen ruimte voor de realisatie van de entreezone De Duiventil. De opgeheven parkeerplekken (circa 10) worden ook als langsparkeren aan de Franciscusdreef teruggebracht. Het totale aantal parkeerplekken rond het gebied blijft dus gelijk, maar wordt geconcentreerd op de Franciscusdreef (totaal circa 35 parkeerplekken). Bezoekers met een beperking We hebben op verschillende manieren aandacht voor bezoekers met een beperking. Zo komen op twee locaties rond het gebied parkeerplaatsen voor bezoekers met een beperking: aan de Franciscusdreef bij de entreezone De Duiventil (Slotlaan), We houden bij de inrichting van deze parkeerplekken rekening met de input over gebruiksvriendelijkheid uit de peiling. Daarnaast creëren we meerdere ommetjes in het gebied die geschikt zijn voor een bezoeker met een rollator, rolstoel of scootmobiel. Ook is er een ommetje te maken dat geschikt is voor een bezoeker met een visuele beperking. Tot slot wordt de voet van de uitkijktoren ook bereikbaar voor bezoekers met een beperking, en onderzoeken we in de uitwerking hoe ook aan de voet van de toren de uitkijktoren kan worden ‘beleefd’.

Bewegwijzering Om de vindbaarheid van het gebied te verbeteren, plaatsen we bewegwijzering en informatieborden in de omgeving. Daarnaast ook bij entrees en andere markante plekken. Dit helpt bezoekers bij het oriënteren en geeft inzicht in de ecologische en historische waarde van het gebied. Verbinding over de Vecht We hebben de verbetering van de verbinding met Zuilen onderzocht. Er is een haalbaarheidsonderzoek naar verschillende manieren om de verbinding over de Vecht te verbeteren uitgevoerd. Op basis van regelgeving en ruimtelijke inpassing zijn in totaal 8 varianten van een brug of pont op de twee in het startdocument benoemde locaties haalbaar. Van deze 8 varianten zijn op basis van landschappelijke, cultuurhistorische, ecologische en recreatieve impact de 3 meest interessante varianten geraamd (vaste lage brug, beweegbare brug, onbemande pont). Op basis van deze raming is geconcludeerd dat, gezien de beschikbare middelen voor het project, de kosten van géén van deze varianten in verhouding staat tot de baten en ruimte die daarmee overblijft voor andere maatregelen uit het startdocument. Kortom: een nieuwe oeververbinding is in het kader van dit project financieel niet realistisch. Een nieuwe oeververbinding wordt wel nog steeds van toegevoegde waarde beschouwd voor de verbinding van Zuilen met het toekomstige natuurgebied.

Daarom wordt nog bekeken hoe en op welke manier een mogelijke nieuwe oeververbinding in de toekomst alsnog haalbaar kan zijn. Hiervoor biedt het onderzoek veel nuttige informatie voor een toekomstige afweging.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 41

5. Projectbeheersing Financiën De maatregelen uit dit document (IPvE/FO) zijn globaal geraamd. Op basis hiervan worden de totale kosten (plankosten en uitvoeringskosten) voor het project geschat op circa €8 miljoen. De plankosten (€1,6 miljoen) voor de ontwikkeling van het gebied worden gedekt uit het programma Aantrekkelijke Groene Leefomgeving en Erfgoed, doelstelling ‘extra groen’ (Meerjaren Groen Programma). Vanuit dit programma is onder de doelstelling ‘water en rioleringssysteem’ binnen het uitvoeringsprogramma Water en Riolering een bijdrage (€200.000,-) voor het project gereserveerd. Voor de uitvoeringskosten is in het coalitieakkoord 2022-2026 een investeringskrediet van €5 miljoen beschikbaar gesteld, ook als onderdeel van het programma Aantrekkelijke Groene Leefomgeving en Erfgoed. Om de totale kosten van het project te dekken wordt daarnaast een beroep gedaan op twee externe middelen: de provinciale subsidieregeling ‘Groen Groeit Mee’ (max. €1 miljoen) en een bijdrage (ca. €200.000,-) vanuit het Programma Gezond Water van de Gemeente Utrecht in samenwerking met het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR). Wanneer deze externe middelen niet worden toegekend, zal in het detailontwerp aanpassingen worden gedaan waarmee het ontwerp alsnog binnen de beschikbare dekking past, of moet naar aanvullende bronnen worden gezocht.

Omdat het IPvE/FO voldoet aan subsidievoorwaarden van beide programma’s en er voldoende middelen binnen de (subsidie)programma’s beschikbaar zijn, schatten we in dat de kans klein is dat deze middelen niet worden toegekend.

Beheer Het beheer zal zich richten op twee dingen: het behoud en bevorderen van de natuurwaarden en het behoud van de uitstraling die past bij het kwaliteitsniveau van het nieuwe gebied als één van de groene parels van de stad. Natuurwaarden Met het gevoerde beheer wordt de ingezette natuurontwikkeling voortgezet en doorontwikkeld. Dit gebeurt onder andere in nauwe samenwerking met de gebiedspartner die namens de gemeente het natuurlijk beheer van de NNN-percelen uitvoert. Samen werken we op deze percelen aan het onderhoud en de realisatie van de natuurdoelen. Ook wordt het leefgebied van de verschillende benoemde doelsoorten in stand gehouden.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 42

We zoeken in het natuurbeheer naar een goede balans tussen natuurontwikkeling en andere waarden, zoals cultuurhistorische beleving. Zo kijken we waar het mogelijk is om bijvoorbeeld doorkijkjes tussen de verschillende percelen of zichtlijnen te creëren. Kwaliteitsniveau De Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte stuurt op de kwaliteit van de openbare ruimte. Bij de inrichting van de openbare ruimte spelen veel belangen mee. De gemeente deelt deze belangen op in 3 domeinen: beheer, inrichting en gebruik. Het Handboek Openbare Ruimte (HOR) zet een toetsingskader neer waar de belangen uit deze 3 domeinen zijn vertegenwoordigd. Door het gebruiken van het handboek houden we bij het maken van plannen voor de openbare ruimte al rekening met het ‘presteren’ ervan in de toekomst. Hiermee voorkomen we onnodig onderhoud en onveilig of onwenselijk gebruik, zodat we langer kunnen genieten van de nieuwe of vernieuwde openbare ruimte. Natuurgebied Zuilen is aangemerkt als ‘Bijzondere plek’. Bijzondere plekken onderscheiden zich van de gebieden waarin ze liggen door hun bijzondere functie met een hoge verblijfswaarde. Ze geven identiteit aan Utrecht, aan de wijk en/of aan de buurt waarin ze liggen. De Vecht en de Fransiscusdreef zijn aangeduid als ‘Bijzondere lijn’. De bijzondere lijnen en plekken vallen onder het kwaliteitsniveau Domstad Bijzonder.

Deze lijnen en plekken hebben een ander gebruik dan de woon- en werkgebieden. Dit betekent dat afwijken van het kwaliteitsniveau Domstad mag, als standaardoplossingen niet voldoende zijn vanwege de gebruiksdruk, de bijzondere functie of de wens om de (historische) identiteit van een plek of lijn te versterken. De inrichting en/of het beheer mogen op bepaalde punten afwijken in materiaalgebruik of bijzondere elementen. Uitgangspunt is dat er één ruimtelijke opgave is, waarin de principes ‘samenhang’ en ‘herkenbaarheid’ essentieel zijn. Voor de bijzondere lijnen is ook ‘continuïteit’ een belangrijk principe. Beheerplan Met de ontwikkeling van het gebied gaat ook het beheer veranderen. De beheeropgave, beheerorganisatie en de beheerkosten veranderen. In de uitwerking van dit functioneel ontwerp tot een definitief ontwerp stellen we voor het gehele gebied ook een passend beheerplan en bijbehorende beheerkostenraming op. Daar waar nodig pakken we achterstallig beheer aan, het toekomstig beheer stemmen we beter af op het beoogde toekomstige gebruik. Daarnaast stemmen we het beheer nadrukkelijker af op de realisatie van de natuurdoelen in het gebied. We zijn in het gebied al begonnen met een bijzondere samenwerkingsvorm met betrekking tot beheer en realisatie van natuurdoelen.

De pachter die tot nu toe alle landbouwpercelen in het gebied van de gemeente pachtte, is nu voor de percelen waar natuurontwikkeling de ruimte krijgt beheerder. Daarmee werken we zoals gezegd met deze pachter nu als gebiedspartner samen in de realisatie van de natuurdoelen in het gebied. Tot slot gaan we ook zelfbeheer in het gebied stimuleren, mogelijk met de gebiedspartner als spil. Dit vraagt wat in de samenwerking tussen de gemeentelijke beheerorganisatie en de gebiedspartner. Dit werken we in het beheerplan verder uit.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 43

Onderzoeken en vergunningen Naar verwachting zijn verschillende onderzoeken en vergunningen nodig. Ontwikkelingen op de NNN-percelen mogen geen belemmering zijn voor de vastgestelde natuurdoelen. Om ervoor te zorgen dat deze bescherming goed wordt geregeld, heeft de provincie in de omgevingsverordening instructieregels opgenomen. Deze instructieregels vormen het kader waar een omgevingsplan aan moet voldoen. Initiatieven moeten worden getoetst aan deze instructieregels. Uit het historisch onderzoek blijkt dat de bodem op verschillende locaties verontreinigd is. In de volgende fase (het detailontwerp) zal op de plekken waar grondwerkzaamheden plaatsvinden, nader onderzoek naar de kwaliteit van de (water)bodem moeten worden uitgevoerd. Ook moet, afhankelijk van de omvang en diepte van ontgravingen en grondverzet, een melding of vergunning voor archeologie worden aangevraagd. Er is overleg met verschillende instanties op het gebied van cultureel erfgoed over de ambitie om een uitkijktoren in het gebied te realiseren, onder andere over de hoogte en exacte locatie, zodat deze past binnen de kaders van het culturele erfgoed en monumentale karakter van het gebied. Op basis van een zogenaamde ‘omgevingsplantoets’ die is uitgevoerd op het startdocument is vooralsnog de conclusie dat er geen omgevingsplanwijziging nodig is voor de realisatie van de ontwikkeling.

Voor alle werkzaamheden in het projectgebied zal een aanlegvergunning nodig zijn. Daarnaast is de wens om het grondwaterpeil te verhogen. Dit verbetert de kwaliteit van de natuur. HDSR staat positief tegenover verhoging van het grondwaterpeil. Zij is dan ook de instantie die het peilbesluit neemt. Wij onderzoeken of de verhoging van de waterstand geen negatieve effecten op de natuur of de omliggende gebieden met zich meebrengt. Ten slotte is het onderzoek naar de haalbaarheid van de oeververbinding afgerond. Op dit moment behoeft dit geen verdere actie.

Vervolg en planning Nadat de gemeenteraad dit document (IPvE/FO) vaststelt, werken we het ontwerp uit tot een concept detailontwerp. Op het concept detailontwerp wordt een laatste keer input opgehaald uit de omgeving. De input uit deze laatste samenwerkingsronde wordt verwerkt in een definitief ontwerp waarmee de aannemer aan de slag kan. In deze fase werken we ook het al benoemde beheerplan inclusief een sluitende beheerkostenraming uit. We verwachten het definitieve ontwerp in 2026 af te ronden. Hierna start de voorbereiding van de uitvoering, waarbij we een aannemer zoeken en een planning voor de uitvoering van de werkzaamheden bepalen. In de 2e helft van 2027 verwachten we met de werkzaamheden te starten. Omdat de uitvoering gefaseerd is en van vele factoren in het gebied afhankelijk (denk aan plantseizoen en broedseizoen) zal de oplevering van de laatste werkzaamheden naar verwachting pas in 2029 zijn. IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 44

Bijlagen Bijlage 1: samenwerkingsverslag Zie voor deze bijlage het aparte document ‘Samenwerkingsverslag IPvE/FO Natuurgebied Zuilen’

Bijlage 2: samenwerkingsplan Zie voor deze bijlage het aparte document ‘Samenwerkingsplan IPvE/FO Natuurgebied Zuilen’

Bijlage 2: onderzoek oeververbinding Natuurgebied Zuilen Zie voor deze bijlage het aparte document ‘Onderzoek oeververbinding Natuurgebied Zuilen’

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 45

Colofon Wethouder Linda Voortman | Groen Opdrachtgever Anouk Teuns | Afdelingshoofd afdeling Openbare Ruimte, Klimaat en Groen Projectmanagement Digna Scholte | Ruimte Floris van Proosdij | Ruimte Laura da Rosa | Ruimte Peter Andersen | Stadsingenieurs Simone Ketelaars | Communicatie Versiedatum Juni 2025 Status Concept – ter besluitvorming voor gemeenteraad

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 46