Gevolgen en keuzes voor huishoudtypen

Bijlage 2 Gevolgen ambities en keuzes voor het saldo van huishoudens Het Nibud rekent de effecten van landelijk en gemeentelijk beleid door in de minima effect rapportage (MER). Om door te rekenen wat de effecten zijn van het voorgenomen beleid in de beleidsnota Financiële bestaanszekerheid hebben we deze toegepast op de MER 2024 die een doorkijk geeft van de verwachte situatie in 2024. Dit rapport wordt nu afgerond door het Nibud en zal op korte termijn aan de raad worden toegezonden. Bij het lezen van de MER is het belangrijk om met een aantal voorbehouden rekening te houden. De MER gaat uit van gemiddelde maandbedragen die in de werkelijke situatie kunnen afwijken. Ook veronderstelt de MER dat inwoners zeer goed met geld kunnen omgaan, alle inkomensondersteunende maatregelen aanvragen en geen grote onvermijdbare persoonlijke uitgaven hebben. Bij het gebruik van de MER houden we scherp dat het een fictieve werkelijkheid is. Dat neemt niet weg dat de MER een belangrijke functie heeft in het opstellen van ons beleid, omdat het globaal inzicht verschaft in de gemiddelde financiële positie van huishoudens met een laag inkomen. Om inzicht te krijgen in de gevolgen het voorgestelde beleid hebben we de ambities en besparingen vertaald in (vooralsnog fictieve) maatregelen.

De nieuwe bedragen voor de individuele inkomenstoeslag (IIT) worden bijvoorbeeld pas op een later moment vastgesteld. Deze maatregelen worden hieronder weergegeven. Er is geen garantie dat er met dezelfde maatregelen in 2025 een soortgelijk beeld ontstaat. Pas als de verordeningen daadwerkelijk zijn aangepast en het beeld van 2025 duidelijk is, kan concreet worden aangegeven wat het effect is op een gemiddeld huishouden. Dit is ook afhankelijk van rijksbeleid. Fictieve maatregelen ambities en keuzes beleidsnota Per jaar

Per maand

Zonder kinderen

€ 125

€ 10

Met kinderen jonger dan 12 jaar

€ 50

€4

Met kinderen tussen de 12 en 17 jaar

€ 800

€ 67

1 kind

€ 100

€8

2 kinderen

€ 200

€ 17

4 kinderen

€ 400

€ 33

IIT nieuw (1 jaar 125% WSM)

Extra budget kinderen

Mogelijk effect aanpassing U-polis naar gemeentepolis* Alleenstaanden

€ -18

Samenwonend/gehuwd

€ -33

Afschaffing RTZ Per persoon

€ -200

€ -16

Alleenstaande

€ 25

€2

Samenwonend/gehuwd

€ 50

€4

Compensatieregeling parkeren

* Mogelijk effect aanpassing U-polis naar gemeentepolis We gaan er in de voorgestelde tabel vanuit dat de besparing op de gemeentelijke bijdrage volledig wordt doorbelast aan onze inwoners. Hierbij gaan we uit van het minst gunstige scenario, waarbij inwoners dezelfde prijs blijven betalen als ze nu doen voor de U-Polis, verhoogd met de gemeentelijke bijdrage die dan zou wegvallen. De verwachting is echter dat er een goedkopere zorgverzekering beschikbaar is. Dan wel via de markt, dan wel via een gemeentepolis (waarvoor de aanbesteding volgend jaar wordt gestart). Zoals in de beleidsnota is genoemd wordt het beschikbare budget in ieder geval in gezet voor gezinnen met hoge zorgkosten en een laag inkomen. Tabellen minima effect rapportage Hieronder zijn drie tabellen weergegeven op basis van de minima effectrapportage 2024. De tabellen geven het saldo van verschillende huishoudtypen weer voor drie verschillende situaties. Met saldo wordt bedoeld alle inkomsten min uitgaven per maand: -

Tabel 1 geeft een overzicht van het saldo voor de situatie zonder Utrechts armoedebeleid. Concreet betekent dat de volgende regelingen niet meegenomen zijn: o Gemeentelijke bijdrage premie collectieve zorgverzekering o U-pas o Vergoeding peuterspeelzaal o Energietoeslag o Regeling tegemoetkoming zorgkosten o Vergoeding maaltijdvoorziening, dieetkosten en waskosten via de bijzondere bijstand Tabel 2 geeft een overzicht van het saldo voor de situatie bij ongewijzigd beleid zonder de individuele inkomenstoeslag. Tabel 3 geeft een overzicht van het saldo voor de situatie waarbij rekening is gehouden met de ambities en keuzes in de beleidsnota. Concreet betekent dat met de bedragen uit bovenstaande tabel is gerekend.

-

Tabel 1 Saldo huishoudens zonder Utrechts armoedebeleid Tabel

Huishoudtype

100

110

125

130

140

150

1

Alleenstaande tot AOW-leeftijd

10

30

224

289

386

479

2

Alleenstaande vanaf AOW-leeftijd

267

319

469

512

592

640

3

Alleenstaande vanaf AOW-leeftijd (AIO)

174

319

469

512

592

640

4

Alleenstaande met 2 jonge kinderen

364

262

404

469

546

676

5

Alleenstaande met 2 oudere kinderen

66

70

264

329

459

589

6

Paar zonder kinderen tot AOW-leeftijd

-43

16

182

219

287

346

7

Paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd

257

302

461

519

631

739

8

Paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd (AIO)

113

302

461

519

631

739

9

Paar met 2 jonge kinderen

119

178

343

380

445

481

10

Paar met 2 oudere kinderen

-154

-95

71

108

172

209

11

Paar met 4 kinderen

-1

58

223

260

325

361

12

Alleenstaande tot AOW-leeftijd met zorg

-159

-140

53

118

214

306

13

Alleenstaande vanaf AOW-leeftijd met zorg

100

142

292

334

414

461

2

Tabel 2 Saldo huishoudens bij ongewijzigd beleid (zonder IIT*) Huishoudtype

100 110 125 130 140 150

1

Alleenstaande tot AOW-leeftijd

39

2

Alleenstaande vanaf AOW-leeftijd

305 348 498 512 592 640

3

Alleenstaande vanaf AOW-leeftijd (AIO)

203 348 498 512 592 640

4

Alleenstaande met 2 jonge kinderen

420 318 460 525 538 666

5

Alleenstaande met 2 oudere kinderen

159 163 357 422 549 589

6

Paar zonder kinderen tot AOW-leeftijd

13

7

Paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd

313 358 517 519 631 739

8

Paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd (AIO)

169 358 517 519 631 739

9

Paar met 2 jonge kinderen

202 260 425 370 424 460

10

Paar met 2 oudere kinderen

-34 25

11

Paar met 4 kinderen

165 224 389 260 325 361

12

Alleenstaande tot AOW-leeftijd met zorg

-20 -1

13

Alleenstaande vanaf AOW-leeftijd met zorg

236 276 317 319 399 446

59

72

253 289 386 479

238 219 287 346

191 108 172 209

192 230 326 418

*IIT wordt in deze tabel buiten beschouwing gelaten omdat op basis van het huidige beleid inwoners hier pas na 3 jaar lang een laag inkomen recht op hebben. In het voorgestelde beleid (volgende tabel) hebben inwoners hier al recht op hebben bij 1 jaar laag inkomen.

3

Effecten ambities en keuzes beleidsnota We zien dat de voorgestelde maatregelen een positief effect hebben op huishoudens met (oudere) kinderen. Waar paren met oudere kinderen op basis van het huidige beleid nog niet konden rondkomen, kunnen ze dat door de impuls aan de IIT en U-Pas wel. Door de besparingen op de gemeentelijke bijdrage aan de zorgpolis en de afschaffing van de RTZ kunnen inwoners met hoge zorgkosten minder goed rondkomen. Daarbij dient te worden opgemerkt dat deze tabellen uitgaan van de minst gunstige situatie voor inwoners met hoge zorgkosten. Zoals eerder toegelicht is het nog onduidelijk wat het effect is van een stadsbrede polis met de voorgestelde besparing. Een goede dekking en betaalbaarheid blijven belangrijke uitgangspunten in de aanbesteding. De verwachting is dan ook dat het werkelijke beeld beter uitvalt. Als we de besparing niet een op een doorrekenen betekent dit dat het saldo voor alle huishoudtypen met een inkomen tot en met 125% met € 18 of € 33 stijgt. De daadwerkelijke effecten zijn afhankelijk van de uitkomst van de aanbesteding. Daarnaast wordt ook de bijzondere bijstand verruimd en vereenvoudigd. Deze effecten zijn niet terug te zien in deze tabel, omdat de bijzondere bijstand geen structurele inkomensregeling is.

Tabel 3 Saldo huishoudens met ambitie en keuzes beleidsnota (met IIT) Tabel 1

Huishoudtype

100 110 125 130 140 150

1

Alleenstaande tot AOW-leeftijd

34

2

Alleenstaande vanaf AOW-leeftijd

289 332 482 512 592 640

3

Alleenstaande vanaf AOW-leeftijd (AIO)

187 332 482 512 592 640

4

Alleenstaande met 2 jonge kinderen

425 341 438 525 538 666

5

Alleenstaande met 2 oudere kinderen

244 230 424 422 549 589

6

Paar zonder kinderen tot AOW-leeftijd

-5

7

Paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd

284 329 521 519 631 739

8

Paar zonder kinderen vanaf AOW-leeftijd (AIO)

140 231 488 519 631 739

9

Paar met 2 jonge kinderen

194 252 417 370 424 460

10

Paar met 2 oudere kinderen

21

11

Paar met 4 kinderen (met 1 kind ouder dan 12 jaar)

236 295 460 260 325 361

12

Alleenstaande tot AOW-leeftijd met zorg

-42 -23 189 214 310 402

13

Alleenstaande vanaf AOW-leeftijd met zorg

203 243 302 303 383 440

54

54

80

248 289 386 479

220 219 287 346

246 108 172 209

Legenda tabel Negatief saldo Armoedeval Armoedeval blijft doorlopen

4

5