Eindverslag stadsgesprek inclusief infographic.pdf

Stadsgesprek Nieuwe energie 2020/2021 1 Inleiding 1.1 Doel We vroegen inwoners en ondernemers uit de stad om mee te praten over de energietransitie. Het doel was te horen hoe Utrechters aankijken tegen het overstappen naar duurzame energie. En of we tot betere afspraken kunnen komen om de bijdrage van inwoners, organisaties en de gemeente te vergroten. Deze nieuwe "spelregels" zouden kunnen helpen om de afspraken uit het Klimaatakkoord goed uit te kunnen voeren onder leiding van de gemeente. Ook moeten die spelregels de inwoners, ondernemers en initiatiefnemers in de stad ondersteunen om bij te dragen aan een duurzaam Utrecht. De spelregels worden als input opgenomen in de Energievisie.

1.2 Stadsgesprek samengevat

2 Aanpak 2.1 Participatiestrategie De participatiestrategie was ‘van breed naar smal en weer naar breed’: • • •

Eerst de stad breed benaderen via een peiling om de belangrijke onderwerpen voor spelregels te achterhalen, dan met een smal deel van de stad, met een aantal gelote deelnemers, in (online) gesprekken voor die onderwerpen spelregels formuleren en ten slotte stadsbreed de concept-spelregels toetsen.

2.2 Stadsgesprek in 6 fasen

We voerden het gesprek op verschillende manieren. We maakten diverse keren gebruik van het online participatieplatform Denkmee.utrecht.nl. In het schema hieronder staan de verschillende fasen omschreven, inclusief de doorlooptijd en het aantal deelnemers.

1

2

3

4

Fasen stadsgesprek Flitspeiling In een korte peiling vroegen we Utrechters hoe zij aankijken tegen duurzame energie, en over welke oplossingen zij graag spelregels willen afspreken. Discussieforum We vroegen mensen aan de hand van de uitkomsten van de flitspeiling om verdieping: waarom is het belangrijk om over een bepaald onderwerp spelregels te maken, wat moeten we niet vergeten in de gesprekken, etc. Onlinegesprekken We voerden in totaal 6 onlinegesprekken met gelote deelnemers via Zoom. In deze gesprekken werden ideeën uitgewisseld om te komen tot spelregels. Testen concept-spelregels onder deelnemers gesprekken Op basis van alle 6 gesprekken werden 12 concept-spelregels geformuleerd. Deze legden we via het platform Denkmee.utrecht.nl voor aan alle deelnemers van de gesprekken met de vraag of dit een goede weergave was van het gesprek.

Looptijd 20 - 29 november 2020

Aantal deelnemers 848 (519 volledig)

4 - 20 december 2020

93 reacties van 34 deelnemers

12 januari - 2 februari 2021

235 deelnemers: 91 jongeren (16-25 jaar), 100 Utrechters (vanaf 18) 31 ondernemers en 13 initiatiefnemers

12 - 21 maart 2021

22 deelnemers: 7 jongeren, 12 Utrechters vanaf 18, 2 ondernemers, 1 initiatiefnemer

5

6

Stadsbreed testen conceptspelregels Via een flitspeiling werden de spelregels voorgelegd aan zoveel mogelijk Utrechters. De spelregel voor initiatiefnemers is apart bij hen getest.

1 - 15 april 2021

Afronding en verslag We informeren de stad en de gemeenteraad over de uitkomsten van het stadsgesprek.

Vanaf mei 2021

1776 deelnemers (48% man/ 52% vrouw) 18% 18 - 29 jaar 27% 30 - 39 jaar 21% 40 - 49 jaar 19% 50 - 59 jaar 11% 60 - 69 jaar 4% 70+

2.3 Deelnemers In verband met de coronamaatregelen werd het hele stadsgesprek online gevoerd. Dit had effect op het type deelnemer. Voor sommige deelnemers was het aantrekkelijker om mee te doen nu het gesprek online was. Dat gold bijvoorbeeld voor ouders met (jonge) kinderen en jongeren. Voor andere groepen was het niet mogelijk om mee te doen, of het kostte hen grote moeite. Dit gold met name voor mensen die minder digitaal vaardig zijn en/of de taal niet goed spreken. We merkten dat bij de onlinegesprekken (fase 3) - ondanks aselecte loting - vooral Utrechters deelnamen die geïnteresseerd zijn in duurzame energie. Dit gold met name voor de doelgroep jongeren en de doelgroep Utrechters van 18 jaar en ouder.

3 Communicatie Het doel van de communicatie was om Utrechters te werven voor deelname aan het stadsgesprek, en om de resultaten terug te koppelen. In de laatste fase van het stadsgesprek gebruikten we ook digitale reclameborden in de stad. Een overzicht van de ingezette communicatiemiddelen, -doelen en bereik staat in de tabel hieronder.

3.1 Overzicht communicatie Middel Persbericht

Website: utrecht.nl/stadsgesprek Denkmee.utrecht.nl/energie

Advertenties en berichten op social media (Facebook, Instagram, Twitter)

Doel Utrechters informeren over en uitnodigen voor het stadsgesprek Duurzame Energie Een landingspagina met meer informatie over het stadsgesprek Via DenkMee.utrecht.nl vond het grootste deel van de participatie plaats. Mensen konden flitspeilingen invullen, meedoen aan het discussieforum en meer lezen over de voortgang van het project. Deelnemers werven voor de flitspeilingen.

Bereik Publicaties op: • duic.nl (33 publieksreacties) • Nu.nl • 230 paginabezoeken • Utrecht breed; geen cijfers over bereik van het DenkMee-platform beschikbaar.

• De advertentie voor de eerste flitspeiling (uitvraag onderwerpen) had een bereik van 144.043 en leverde 2575 kliks op; de peiling is 848 keer ingevuld. • De advertentie voor forumdiscussie op Denk Mee had een bereik van 42.064 en leverde 650 kliks op. Er waren 93 reacties op het forum. • De advertentie voor de tweede flitspeiling (stadsbreed testen van

Vraag om reacties per e-mail

Uitnodigingen voor onlinegesprekken per brief en e-mail

Nieuwsbrieven

Buitenreclame

Bij de eerste flitspeiling konden mensen aangeven dat ze betrokken wilden worden bij de fasen hierna. Deze mensen kregen geregeld een update met de mogelijkheid om te reageren. Uit de Basisadministratie Personen is een aantal Utrechters ‘geloot’; zij kregen een uitnodiging per brief. Bij ons bekende initiatieven kregen de uitnodiging per email. Er was aandacht voor het stadsgesprek in de wijknieuwsbrieven en de nieuwsbrief Energie. Bij de laatste fase zetten we buitenreclame in om deelnemers te werven voor de flitspeiling over de conceptspelregels.

de concept-spelregels) had een bereik van 60.000 en leverde 3470 kliks op; de peiling is 1766 keer ingevuld. • 260 mensen hebben hun emailadres achtergelaten

12010 Uitnodigingen: • 5.000 jongeren (16 - 25 jaar), • 5.000 Utrechters vanaf 18 jaar en • 2000 ondernemers kregen een brief • 29 initiatiefnemers kregen een email. • Ca 19.000 abonnees op de wijknieuwsbrieven • 1208 ontvangers van de nieuwsbrief Energie • 21 digitale reclameborden in de stad en langs A2 in periode 1-15 april

3.2 Voorbeelden advertenties

Advertentie Facebook en Instagram, flitspeiling 1 (fase 1)

Advertentie Facebook en Instagram, flitspeiling 2 (fase 5).

Digitale buitenreclame op zuilen in de stad en langs de A2 (fase 5).

4 Opbrengsten stadsgesprek 4.1 Flitspeiling Doel Algemeen beeld krijgen hoe Utrechters de overstap naar duurzame energie beleven en onderzoeken over welke onderwerpen in duurzame energie Utrechters spelregels wilden afspreken. De uitkomsten van de flitspeiling bepalen de onderwerpen van de gesprekken, en dus waarover spelregels worden afgesproken. Doelgroepen Alle Utrechters zijn via een persbericht, social media (berichten en advertenties) en berichten in (wijk)nieuwsbrieven opgeroepen om de flitspeiling in te vullen. Er is door 848 mensen gereageerd, waarvan 519 de vragenlijst volledig hebben ingevuld. Wij hebben deelnemers gevraagd of zij ook met het vervolg wilden meedoen. 260 mensen hebben hiervoor hun emailadres opgegeven. Belangrijkste uitkomsten • Het algemene beeld is dat mensen meer willen doen aan de energietransitie dan formeel nodig is. • De onderwerpen waarvoor mensen spelregels willen maken liggen redelijk dicht bij elkaar De top drie is: isolatie, zonnepanelen, en stadsverwarming. • Over de rol van de gemeente vindt gemiddeld 60% dat de gemeente vooral moet samenwerken met inwoners en andere partijen in de stad en gemiddeld 53% ook dat de gemeente projecten zelf moet doen. • Veel mensen (meer dan 70%) snappen dat de energietransitie geld kost, en vinden dat geen probleem. 52% van de mensen vindt het dan wel van belang dat de hoge inkomens meer betalen.

Veel mensen (65%) willen best zelf investeren en meebetalen aan de energietransitie. • Grootschalige opwek van energie vindt men neutraal tot heel acceptabel. • Kleinschalige opwek (zonnepanelen in de straat e.d.) vindt men zeer acceptabel.

4.2 Verdiepende forumdiscussie Doel Op basis van de eerste flitspeiling zijn zes stellingen geformuleerd voor een forumdiscussie. Hiermee wilden we over enkele zaken meer duidelijkheid om zo een beter gesprek te kunnen voeren in fase 3.

Doelgroepen Deelnemers aan de eerste flitspeiling die hun mailadres hadden achtergelaten, zijn hiervoor uitgenodigd; andere geïnteresseerden zijn via sociale media gewezen op de forumdiscussie. Aantal Er waren 93 reacties van 34 deelnemers. Dit aantal lag een stuk lager dan bij andere fasen. Dit komt waarschijnlijk omdat mensen de verplichte registratie om te kunnen meedoen aan de forumdiscussie op DenkMee als een drempel ervaarden. Uitkomsten 34 Utrechters hebben deelgenomen aan de forumdiscussie. In totaal hebben zij 93 reacties geplaatst. De volledige discussie is terug te lezen op DenkMee.utrecht.nl (fase 2).

Voorbeeld van de stellingen forumdiscussie op Denkmee.utrecht.nl (fase 2) De stellingen waarover werd gediscussieerd waren: • Waarover moeten spelregels voor zonnepanelen en isolatie van eigen woning of bedrijfspand gaan? • In hoeverre zou je spelregels voor windmolens en zonnevelden nodig vinden als deze bij jou in de buurt komen? • Waar maak je je zorgen over bij warmtenetten en vind je spelregels voor nodig? • Hoe bereiken we dat niet iedereen naar de gemeente of een ander kijkt om bij te dragen? • Stel dat ondanks dit de doelen voor duurzame energie in Utrecht niet worden gehaald. Wat doen we dan? • Hoe kan de gemeente samenwerken met inwoners, ondernemers en andere partijen die vinden dat we veel minder moeten doen aan de energietransitie dan nodig is?

4.3 Onlinegesprekken Doel Met verschillende, gemengde groepen het gesprek houden over mogelijke spelregels voor de energietransitie. Door het uitwisselen van ideeën kwamen de deelnemers tot ontwerp-spelregels die getest konden worden in de hele stad.

Doelgroepen • Jongeren tussen 16 en 25 jaar • Inwoners vanaf 18 jaar • Energie-initiatieven • Ondernemers. Om van alle doelgroepen een zo representatief mogelijke samenstelling te krijgen is voor de doelgroepen inwoners vanaf 18 en jongeren geloot uit de Basisadministratie Personen. We hebben de gelote jongeren en andere inwoners aangemoedigd een bekende, van een ander adres, te vragen ook mee te doen met het gesprek. Onder aanwezige deelnemers werden per gesprek twee cadeaukaarten verloot (1x €25 en 1x €10). Voor de gesprekken zijn ‘wildcards’ uitgedeeld aan mensen die in het voortraject hadden aangegeven op de hoogte te willen blijven. Omdat uit deze groep mensen meer mensen zich opgaven dan er plek was is er geloot. Er zijn twaalf mensen op deze manier bij de gesprekken gevoegd. Daarnaast waren enkele raadsleden als toehoorder aanwezig. Opzet In verband met de coronamaatregelen konden er geen fysieke gesprekken plaatsvinden. Er zijn 6 digitale gesprekken georganiseerd: 1 voor jongeren, 3 voor Utrechters vanaf 18 jaar, 1 voor ondernemers en 1 voor energie-initiatieven. Vanwege de (gemiddeld) hoge opkomst per bijeenkomst werd de groep bij veel gesprekken in tweeën gesplitst. De deelnemers werden welkom geheten met een videoboodschap van wethouder Lot van Hooijdonk. Per gesprek waren er twee gespreksrondes.

Deelnemers konden kiezen om te praten over bepaalde bronnen van duurzame energie: • •

Ronde 1: Zonnepanelen, isoleren van huizen of collectieve warmte Ronde 2: Windmolens, zonnevelden of aardwarmte.

Na een korte introductie over het gekozen onderwerp voerden we het gesprek aan de hand van de interactieve tool Qandr.

Voor de uitkomsten van het stadsgesprek was het van belang dat alle onderwerpen ongeveer even vaak werden besproken. Daarom is in de latere gesprekken aan deelnemers gevraagd of zij in gesprek wilden gaan over onderwerpen die minder vaak aan bod waren gekomen. Aantal deelnemers en besproken onderwerpen per doelgroep Doelgroep

Datum

Jongeren (16-25) Inwoners (18+) Initiatiefnemers Inwoners (18+) Inwoners (18+) Ondernemers Totaal

12 januari 14 januari 19 januari 21 januari 26 januari 2 februari

Aantal deelnemers 91 46 13 28 26 31 235

Onderwerpen Zonnevelden, isoleren, aardwarmte Windmolens, collectieve warmte Isoleren, aardwarmte Windmolens, zonnevelden, collectieve warmte Zonnepanelen, aardwarmte Zonnepanelen, isoleren, elektriciteit besparen

Algemeen beeld uit de gesprekken De deelnemers waren zeer gemotiveerd om met de gemeente in gesprek te gaan over duurzame energie. Er werden standpunten en ideeën uitgewisseld, en deelnemers luisterden goed naar elkaar. We voerden de gesprekken volgens een vast format, waarbij we gebruikmaakten van de interactieve online tool Qandr. Deelnemers gaven eerst met hun mobiele telefoon hun input op vragen; de reacties waren zichtbaar via Qandr. Daarna konden de deelnemers mondeling een toelichting geven of deze in de chat zetten.

In Qandr is het mogelijk om de uitkomsten van alle gesprekken bij elkaar op te tellen. Hierdoor hebben we een gemiddeld overzicht per besproken onderwerp. In de afbeeldingen hieronder zijn per onderwerp (zes duurzame-energiebronnen en ‘algemeen’) twee sheets afgebeeld die een goede weergave geven van het gesprek. De gehele Qandr-output (Pdf, 92 pagina’s) is op te vragen via energie@utrecht.nl. Zonnepanelen

Isoleren

Collectieve warmte

Aardwarmte

Windmolens

Zonnevelden

Verduurzamen algemeen

4.4 Testen concept-spelregels onder deelnemers gesprekken Doel en doelgroep Afstemmen of de deelnemers aan de gesprekken de spelregels een logische uitkomst vonden van hun gesprek en zo niet (bijvoorbeeld omdat zij het onderwerp niet bespraken) of ze het een goede spelregel vonden. Aanpak Peiling via het DenkMee-platform met multiplechoicevragen. De voorgelegde spelregels zijn te zien via DenkMee.utrecht.nl (fase 4).

4.5 Testen concept-spelregels Utrecht-breed Doel Testen hoe belangrijk de Utrechters de concept-spelregels voor de energietransitie vinden. Aanpak De spelregels zijn in een flitspeiling als stelling voorgelegd aan zo veel mogelijk Utrechters. Per spelregel (stelling) werd de vraag gesteld: Hoe belangrijk vind je deze stelling? De spelregels waren qua strekking ongewijzigd, maar veel eenvoudiger geformuleerd dan de die we hebben voorgelegd aan de deelnemers van de gesprekken (fase 4), voor beter begrip. Belangrijk doel was dat de peiling door een representatieve afspiegeling van de Utrechtse bevolking werd ingevuld. Daarom is ook naar een aantal achtergrondkenmerken gevraagd, zoals geslacht, leeftijd, en postcode (eerste 4 cijfers), eigenaar/huurder van een woning en/of bedrijfspand. Tussentijds hielden we in de gaten of bepaalde groepen over- of ondervertegenwoordigd waren. Daar werd de targeting van de sociale media-advertenties op aangepast. Op punten waar de steekproef afweek van de daadwerkelijke populatie in Utrecht werden resultaten gewogen.

Uitkomsten In de afbeelding in onderdeel 5 is in één oogopslag te zien wat de uitkomsten van de flitspeiling zijn. Het volledige verslag is op te vragen via energie@utrecht.nl.

4.6 Afronding en verslag We informeren de stad en de gemeenteraad over de uitkomsten van het stadsgesprek.

5 Wat vinden Utrechters van de concept-spelregels? In de infographic hieronder leest u hoe belangrijk Utrechters de concept-spelregels vinden en waarom.

Spelregels Nieuwe Energie Wat vinden Utrechters van de spelregels?

Heel onbelangrijk – onbelangrijk – neutraal – belangrijk – heel belangrijk Waarom?

1. Betaalbare woningen zijn belangrijker 2. Onhaalbaar

‘Nieuwbouwwoningen en nieuwe bedrijfspanden moeten voortaan energieneutraal worden opgeleverd’

Waarom?

Waarom? 1. Betaalbare woningen zijn belangrijker 2. Eigen keuze 3. Onhaalbaar

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

‘Alle woningen en bedrijfspanden in Utrecht moeten heel goed geïsoleerd worden’

Waarom?

1. Eigen keuze 2. Te hoge kosten 3. Onhaalbaar

Waarom?

0%

1. Te hoge kosten 2. Verantwoordelijkheid niet bij eigenaar 3. Niet verplichten

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

1. Simpeler/ goedkoper dan bij bestaande bouw 2. Duurzaam 3. Noodzakelijk

Waarom? 1. Met steun van gemeente 2. Indien mogelijk/ wenselijk 3. Duurzaam

100%

Waarom?

‘Woningeigenaren beslissen zelf wanneer en hoe zij hun pand verduurzamen, behalve als een wijk aardgasvrij wordt’

Waarom?

1. Regels vanuit gemeente nodig 2. Niet gedwongen van gas af 3. Kosten niet voor eigenaar

Waarom? 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

‘Bij de aanleg van een warmtenet zoals stadsverwarming, mogen woningeigenaren zelf beslissen of ze hierop aansluiten of dat ze voor een eigen, even duurzame oplossing kiezen’

Waarom? 1. Eigen keuze is belangrijkst 2. Collectieve keuze is belangrijkst

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Waarom?

1. Geen taak voor gemeente 2. Gemeente is niet onafhankelijk

1. Eigen keuze is belangrijkst 2. Hulp/subsidie nodig 3. Niet van gas af

‘De gemeente zorgt voor onafhankelijke en deskundige informatie over het verduurzamen van woningen en bedrijfspanden’

1. Eigenaar niet dwingen 2. Kosten niet voor eigenaar 3. Kritiek op termijn

Waarom?

1. Eigen keuze is belangrijkst 2. Tegen stadsverwarming/ warmtenet

Waarom? 1. Tegen stadsverwarming/ warmtenet 2. Weet hier te weinig van

Waarom?

Waarom? 1. Geen taak voor gemeente 2. Weinig vertrouwen in gemeente

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

‘Mensen in de directe omgeving van windmolens en zonne-velden moeten ook een deel van de opbrengst kunnen krijgen’

Waarom? 1. Anders ook andere compensaties 2. Tegen windmolens/ zonnevelden

Waarom? 1. Vreemde stelling 2. Windmolens horen niet in de stad

Waarom? 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Waarom? 1. Niet te veel inspraak 2. Vreemde stelling

1. Betrouwbare info is belangrijk 2. Hulp/advies is nodig 3. Het is ingewikkeld

‘De gemeente heeft een paar locaties gekozen voor windmolens, zonnevelden, aardwarmte enz. Of en hoe deze locaties worden gebruikt beslist de gemeente na overleg met omwonenden’

Waarom?

1. Hebben ze recht op 2. Creëert draagvlak 3. Goed idee

Waarom?

1. Geen inspraak 2. Tegen windmolens/ zonnevelden 3. Windmolens niet in de stad

0%

Waarom? 1. Geen vertrouwen in de gemeente

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

‘Bij windmolens, zonnevelden, aardwarmte enz. moet de gemeente erop toezien dat de ontwikkelaar zich houdt aan de afspraken en inwoners betrekt en overlast beperkt’

Waarom? 1. Logisch 2. Vreemde stelling

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

1. Draagvlak creëren 2. Tegen windmolens 3. Logisch

Waarom? 1. Controlerende taak van gemeente 2. Logisch 3. Aan afspraken houden van belang

100%

Waarom?

‘Bij de overstap naar duurzame energie in Utrecht moeten we zuinig zijn op bomen in de stad en historische gebouwen’

Waarom? 1. Duurzaamheid belangrijker 2. Wel zonnepanelen op historische gebouwen

Waarom? 0%

Waarom?

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

‘De gemeente moet ervoor zorgen dat de overstap naar duurzame energie voor iedereen mogelijk is’

1. Dezelfde hulp voor iedereen

Waarom? 1. Niet realistisch 2. Moet landelijk aangepakt worden

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

1. Historie en groen behouden 2. Logisch 3. Bomen nodig voor leefbaarheid

Waarom?

Waarom? 1. Hulp voor iedereen 2. Geen inkomenspolitiek

1. Bomen wel sparen, gebouwen niet (persé)

100%

‘Bij de overstap naar duurzame energie in Utrecht moeten er concrete doelen tot aan 2050 zijn, waar we steeds met de beste technieken naar toewerken’

1. Iedereen moet mee kunnen doen 2. Betalen naar draagkracht 3. Logisch

Waarom? 1. Vreemde stelling 2. Niet blijven wachten 3. 2050 duurt te land

Waarom? 0%

10%

De onderzoeksgroep is gewogen naar gender, leeftijdscategorie en wijk. Hierdoor zijn de resultaten ten aanzien van deze kenmerken representatief voor de inwoners van Utrecht.

20%

In totaal 1776 inwoners

30%

48% 52%

40%

50%

18% 18-29 jaar 27% 30-39 jaar 21% 40-49 jaar 19% 50-59 jaar 11% 60-69 jaar 4% 70 +

60%

70%

10%

5% 13%

13% 14%

80%

12% 4%

8%

11%

9%

90%

100%

1. Flexibiliteit is nodig 2. 2050 duurt te lang 3. Niet blijven wachten