Conceptverslag commissie VOWE 3 juli 2024

De bezuinigingen bij JWCS zijn al door wethouder De Vries benoemd en daar blijven nog voldoende middelen beschikbaar waardoor de wethouder er niet van uitgaat dat hierdoor de kosten voor volksgezondheid zullen toenemen. De wethouder geeft aan dat het college aan het bekijken is hoe de bezuiniging op de Wmo bij geweld in relaties ingekleed kan worden. De wethouder zegt toe dat er voor de volgende voorjaarsnota duidelijkheid is over de impact. Natuurlijk loont verslavingspreventie maar er moet gezocht worden naar de minst pijnlijke bezuinigingen. De inschatting is dat de meeste kosten in de verzekerde zorg zullen landen. De Pagina 16 van 20

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

schoollunch stopt in 2027 omdat er een remweg ingebouwd is en aan de andere kant is het rationaal dat de coalitieperiode een logische grens is. Het college onderzoekt nog wat er gedaan kan worden om de lunch overeind te houden. Het zou kunnen zijn dat er landelijke budgetten voor komen of de mogelijkheid moet gezocht worden in het instappen van het bedrijfsleven. De wethouder ziet dit wel eerder incidenteel gebeuren in plaats van structureel. Ook wordt er gekeken naar andere varianten; zoals PvdD ook al aangaf is een boodschappenservice goedkoper. Daarvan heeft de wethouder wel het beeld dat scholen zullen afhaken omdat er dan meer op de schouders van de leerkracht komt. De lunchmaatjes helpen ook mee aan het herintreden op de arbeidsmarkt. Op dit moment is er al een spelregel dat de lunch vegetarisch moet zijn; of vegan ook nog goedkoper is, weet de wethouder niet. Het is wel een hobbel voor scholen om daaraan mee te doen zoals ook D66 al aangaf. Veel fracties hebben aangegeven te gaan puzzelen op de schoollunch en dan kijkt het college er nog eens naar. De wethouder houdt zeker rekening met de zorgen over de effecten die een dergelijk bezuiniging met zich meebrengt. De wethouder is het eens met D66 dat er een aantal scholen zijn die op het gemiddelde zitten maar dat er soms net zo’n schrijnende problematiek zit als op scholen met een lage SES-score.

Deze plekken komen nu niet in aanmerking voor extra ondersteuning en daar kan hij op dit moment niet zoveel mee doen omdat vaak in een meerderheid door de raad ervoor gekozen wordt om ongelijk te investeren in gelijke kansen. Het college richt zich dan ook voornamelijk op de plekken waar de hulpvraag het grootst is. Mevrouw Dada-Anthonij (D66) vraagt of de wethouder het ermee eens is dat het om een grote populatie gaat en dat het juist voor die kinderen belangrijk is dat er ongelijk geïnvesteerd wordt. Wethouder Eerenberg is het daarmee een geeft daarbij aan dat er gekeken wordt op klas-, wijken schoolniveau en dat het gemiddelde dan wel eens een verkeerd beeld kan geven. Hij zegt toe in dit vraagstuk te duiken en dat hij in de vierde kwartaalbrief schetst hoe groot het probleem is en wat eraan gedaan kan worden. De subsidieregeling voor groene schoolpleinen is primair bedoeld voor primair onderwijs omdat hier vaak ook meer gespeeld wordt. Om de vo-scholen te stimuleren hier gebruik van te maken vraagt dat volgens de wethouder om een andere aanpak. De groene elementen bij een basisschool komen niet zo snel in aanmerking om bij een vo-school te plaatsen. De wethouder vraagt een half jaar de tijd om te kijken of het kan en past binnen de huidige kaders. Dit zou dan wel ten koste gaan van de subsidie aan basisscholen.

School krijgen bij de bouw een normbedrag en daarin zit niet die 1,5% voor kunst. Dit levert dan ook geen besparing op voor onderwijshuisvesting. De 1,5%-regeling zit in andere gebouwen in de vastgoedportefeuille. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) concludeert dat het normbedrag lager zou moeten zijn wanneer de 1,5% er niet in zit. Wethouder Eerenberg legt uit dat dit niet in het normbedrag zit en dat scholen dit op eigen gezag wel doen omdat zij dit belangrijk vinden. Juridisch is er geen titel om het normbedrag verder naar beneden te doen omdat het geen wettelijke component heeft. In een eerder debat heeft de wethouder al de menig gedeeld met de raad over de subsidies en regelingen. De wethouder heeft op 23 oktober 2023 een brief gestuurd met een overzicht van de subsidies en hij wil deze in oktober van dit jaar nogmaals sturen om aan te geven hoe dit in deze nota verwerkt is. Utrecht heeft een pilot in het kader van voorschoolse educatie en die wordt dit jaar geëvalueerd. De wethouder hoopt de raad in de tweede helft van volgend jaar te kunnen informeren wat deze pilot heeft opgeleverd. Het budget is voor vier jaar en daarbij moet gegokt worden hoe dit uitpakt. Het bereik is 74% als gevolg van een aantal investeringen en is gelijk aan andere grote steden. In de tweede helft van volgend jaar volgt de evaluatie van de pilot ‘VE voor twee’.

Het is nog steeds de intentie om het solidariteitsfond in 2025 in te voeren en daarvoor is ook een werkgroep opgericht. Het grootste vraagstuk is of het straks uitkomt. Over het solidariteitsfonds voor vo-scholen zijn schriftelijke vragen gesteld en hier wil de wethouder wachten op de antwoorden. Hij wil daarbij alvast benadrukken dat het in het primair onderwijs al complex is en dat het voor het vo nog complexer is. De wethouder vindt het erg creatief om de bibliotheek schoolboeken aan te laten schaffen om de btw-regeling te ontlopen. Het college is aan het onderzoeken of de btw-verhoging hiermee omzeild kan worden; gekeken wordt of dit juridisch kan. De 10% korting op alle SPUK’s is mooi prut, geeft de wethouder aan als reflectie. De belofte is dat er minder administratieve lasten zijn en soms zijn deze niet op te lossen door efficiënter te werken en wordt het feitelijk een korting. Het vindt het dan ook zorgelijk en een slecht idee. Pagina 17 van 20

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) heeft bij onderwijs specifiek de behoefte op een verduidelijking van de gevolgen van deze landelijke maatregel. Zij vraagt of de wethouder hierop ook een reflectie kan geven in het vierde kwartaal. 5

10

15

20

25

30

Wethouder Eerenberg wil wachten op het regeerakkoord en dan kijken wat dit voor gevolgen heeft voor de Utrechtse situatie. Het regeerakkoord wordt in september verwacht. De langstudeerboete voor het bestuursjaar wordt meegenomen in de lobby naar het nieuwe kabinet. De wethouder zal hier in een kwartaalbrief op terugkomen. De gesprekken over de kloof tussen mbo en vo dichten wordt gevoerd door wethouder De Vries en daar gaat hij ook mee door. De studententaskforce is opgericht en zij gaan samen een rapport maken over dit vraagstuk. De wethouder geeft aan dat er al eerder debatten zijn gevoerd over het leerlingenvervoer en het in gebreke stellen. Toen is aangegeven dat het niet de goede kant op ging in Utrecht en het college is aangemoedigd om acties uit te voeren en daarover is elk kwartaal een brief gestuurd. De wethouder ziet dat het nu de goede kant op gaat en dat de wachttijden omlaag zijn gegaan, dat er voldoende chauffeurs zijn en dat de klanttevredenheid omhoog gaat. Voor de wethouder helpt het niet om de vervoerder nu in gebreke te stellen omdat er dan een verhardende situatie ontstaat. Hij keert liever het tij door aanpalende maatregelen te treffen. De mediaberichten van de laatste tijd gaan niet over Utrecht-stad, wat wel een schrijnende situatie is.

De heer Nyqvist (Stadsbelang Utrecht) begrijpt waar de wethouder mee worstelt omdat het een kleine wereld is van vervoer. Hij is van mening dat er een spanningsveld moet worden opgebouwd waarbij de andere partij zich als het ware gedwongen voelt optimaal te presteren. Hij roept de wethouder op in die richting door te denken en de druk te vergroten. Hiermee wordt ontzag voor de positie als opdrachtgever gecreëerd. Wethouder Eerenberg voelt de druk zeker wel. Nu de trend de goede kant op gaat en ook de kwartaalrapportage de druk verhoogt, vindt de wethouder het niet noodzakelijk de vervoerder in gebreke te stellen. De wethouder vindt het dan ook niet noodzakelijk een externe partij in te schakelen om alles door te lichten. Gemiste vragen wethouder Eerenberg

35

40

45

50

55

60

De heer Van Bergen (ChristenUnie) heeft de vraag gemist over waarom 2027 als moment is gekozen om het af te schalen. Wethouder Eerenberg had het met de schoollunch uitgelegd en daarbij genoemd dat het meer bezuinigingen betrof. Enerzijds is het omdat het gaat om de lijn van de coalitieperiode te volgen en het andere deel heeft te maken met de contracten die zijn afgesloten en de remweg die is ingebouwd. De heer Şimşek (DENK) geeft aan met een voorstel te komen over de schoollunch. Wethouder Schilderman gaat in op Ondernemer Centraal en zij wil het beeld wegnemen dat er bezuinigd wordt. Het was een incidenteel programma dat juist wordt voortgezet met iets minder budget. Landelijk wordt er aan een IT-applicatie gewerkt en daarvan wordt verwacht dat er extra ondernemers mee geholpen kunnen worden. Hiermee is zij van mening dat er een substantiële ondersteuning geboden kan worden en zij is ook erg blij met de landelijke uitrol van Ondernemers Centraal. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt het goed dat er dingen gaan gebeuren. Zij wil van de wethouder weten wat kan er straks niet meer door deze bezuiniging. Wethouder Schilderman benadrukt dat er vijfhonderd toekomstgesprekken en tweehonderd vervolgtrajecten van gedaan kunnen worden. Door de applicatie kan dit verhoogd worden met vijftig.

De ’werk naar werk’-regeling” was afgelopen en daarvan is gezegd dat er een reservering voor wordt ingericht. Dit houdt in dat er tot 2027 mee doorgegaan kan worden. Samen met andere gemeenten wordt dit omgevormd naar het regionaal talentfonds om mensen om te scholen naar de sectoren waar tekorten voorkomen. Voor het college is dit het moment waarop grote O&Ofondsen ook zouden moeten inhaken. Bij de motie van GroenLinks die is ingediend bij de algemene beschouwingen vindt de wethouder het belangrijk om voortdurend in gesprek te zijn met Pagina 18 van 20

5

10

ondernemers in de stad. De brede aanpak binnen EZ zal helpen daarmee om te gaan en dat zal ook zeker met partners en organisaties rond de gemeente gedaan worden. Het ondernemersfonds is van, voor en door ondernemers en het is vastgelegd door de raad dat daar geen geld uit gehaald kan worden. De gemeente draagt inderdaad ook bij maar het geeft volgens de wethouder een vreemd beeld wanneer de gemeente niet zou hoeven betalen. En juridisch weet zij ook niet of het mogelijk is om een uitzondering te maken voor de gemeente. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) specificeert dat het over de gemeenten en de organisaties gaat die subsidies krijgen van de gemeente. Zij vraagt zich af of het bedrag ook vastligt.

15

Wethouder Schilderman geeft aan dat het een procentuele opslag is die vaststaat maar omdat de ozb stijgt, wordt het bedrag wel groter. Een uitzondering maken voor andere partijen die subsidie van de gemeente ontvangen vindt de wethouder lastig om te zeggen. Dit zou ook tegen het raadsbesluit ingaan. Het versoberen van de actie-agenda wordt niet gedaan omdat het college van mening is dat alle doelen behaald waren. De bezuinigingen zijn een lastige opgave en ook hier dient te worden bezuinigd. Dit betekent dat er minder activiteiten gedaan worden dan er benoemd zijn en dat vindt de wethouder ook jammer. Gezien de gehele afwegingen die er gemaakt zijn, is dit wel het voorstel.

20

Mevrouw Barelds (CDA) vroeg ook naar de behaalde successen en resultaten. Wethouder Schilderman stuurt ieder jaar een update en dat gebeurt ook dit jaar weer.

25

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vraagt wat het kost om een omgevingsvisie voor Lage Weide te maken. Wethouder Schilderman vindt dit een technische vraag en kan hier geen antwoord op geven.

30

35

Mevrouw Al-Saqaff (VVD) concludeert dat het wel een behoorlijk bedrag zal zijn en dat er dan allemaal mooie zaken in staan maar dat er dan niets van uitgevoerd kan worden omdat er bezuinigd wordt. Zij vraagt hoe de wethouder hiernaar kijkt. Wethouder Schilderman vindt het aan de raad de financiële kaders te stellen en wanneer de raad van mening is dat er andere keuzes gemaakt moeten worden dan is dit het moment. De wethouder is van mening dat bij Economie het grootste deel buiten jezelf ligt. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt het een zakelijk antwoord. Zij wil weten wat deze bezuinigingen doen met de wethouder.

40

Wethouder Schilderman ziet ook dat de bezuinigingen pijnlijk zijn en dat voelt zij ook zeker. Mevrouw Stylianou (D66) vraagt of zij mag concluderen dat de OVU een niet-passende dekking is.

45

50

55

60

Wethouder Schilderman is van mening dat het lastig is om partijen uit te zonderen voor de OVU. Het lijkt de wethouder juridisch heel erg lastig. De wethouder geeft aan dat het International Welcoms Centre een loketfunctie vervult en dat zij dat ook zullen blijven doen voor arbeidsmigranten. Op basis van eerdere gesprekken is er gekeken naar wat extra kon voor arbeidsmigranten en dat zal niet meer doorgaan. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt of zij het goed begrijpt dat dit dan de consequentie is van de bezuinigingen. Wethouder Schilderman heeft gepoogd een extra activiteit toe te voegen; hiermee is er geen ruimte meer voor extra budget en zal er mogelijk nog meer gesneden moeten worden in de andere dienstverlening. De toeristenbelasting is gisteren ook al benoemd en toen is er aangegeven dat het een zoektocht is geweest naar een bedrag. Er is een vergelijking gemaakt met Amsterdam maar dit is ook een heel andere verhouding. Het vervelende is dat er op de dag dat de voorjaarsnota is gepresenteerd het regeerakkoord bekend werd met een btw-verhoging op overnachtingen. Het effect hiervan is nog niet duidelijk en hierover wil de wethouder in gesprek Pagina 19 van 20

5

met de ondernemers; zij zal hier rond de jaarwisseling op terugkomen. Ondernemer Centraal was hoog ingeschat maar net iets minder ruim dan hij al was. Op de startups en scale-ups zit een timingvraagstuk en de notitie dat deze minder werkgelegenheid zouden genereren klopt niet. Deze dragen juist bovengemiddeld bij aan werkgelegenheid. Gemiste vragen wethouder Schilderman Er zijn geen gemiste vragen. De voorzitter sluit de vergadering om 20.36 uur.

10

Lijst van Toezeggingen

15

Wethouder Voortman • zal voorafgaand aan de programmabegroting komen met een uitwerking van de besparingsmaatregelen van de bijzondere bijstand en of de termijn waarop de lening wordt bekeken na drie jaar kan; • zal de raad jaarlijks informeren over de effecten van leenbijstand en eind 2026 zal de uitkomst hiervan gedeeld worden.

20

25

30

Wethouder Eerenberg • zal op het gebied van volksgezondheid de raad voor de voorjaarsnota 2025 informeren over de effecten van de bezuinigingen op de middelen op geweld in de afhankelijkheidsrelaties; • zal op het gebied van onderwijs in het vierde kwartaal met een uitleg komen met een schets over de zorgen over scholen in kantelwijken en in diezelfde brief gaat het college in op groene schoolpleinen bij vo-scholen; • zal het college in de tweede helft van 2025 informeren over de pilot VE vanaf twee jaar. Wethouder Schilderman • komt rond de jaarwisseling terug op het hotelbeleid en de toeristenbelasting.

Pagina 20 van 20