Conceptverslag commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën 17 april 2025

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN D.D. 17 APRIL 2025 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10

20

30

23 april 2025 Stadhuis, raadzaal Geertjan Benus (Notutekst) mei 2025

Aanwezigen: Ochtendvergadering De voorzitter, mevrouw V. Dada Anthonij, en van het college de burgemeester mevrouw S. Dijksma, de wethouder mevrouw R. Streefland, en van de commissie de leden: mevrouw M. Fattal (GroenLinks), de heer M. Koning (D66), de heer A. Ait Daoua (D66), mevrouw B. Chirino (ChristenUnie), de heer R. Snijder (Student & Starter), mevrouw E. Usmany (Student en Starter), mevrouw I. Raaijmakers (PvdA), mevrouw H. Assen (PvdA), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw Ramaker (VVD), de heer M. de Pagter (VVD), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), de heer V. Paalman (Horizon), mevrouw S. Nolten (BIJ1), de heer I. Simşek (DENK), de heer R. Maas (VOLT), mevrouw Y. Hessel (Utrecht Solidair), de heer B. van Steeg (CDA), de heer R. Klijn (UtrechtNu!), de heer C. Bos (Stadsbelang Utrecht), de heer D. Bosch (UtrechtNu!), mevrouw Y. Hessel (Utrecht Solidair) en van de griffie de commissiesecretaris en de commissiegriffier de heer J.Lok. Middagvergadering De voorzitter, mevrouw V. Dada Anthonij, en van het college de wethouder R. Streefland en van de commissie de leden: mevrouw M. Fattal (GroenLinks), de heer A. Daoua (D66), de heer M. Koning (D66), mevrouw I. Raaijmakers (PvdA), mevrouw H. Assen (PvdA), mevrouw E. Usmany (Student en Starter), de heer R. Snijder (Student & Starter), mevrouw H. Assen (PvdA), de heer F.

Cicero (Student & Starter), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw M. Ramaker (VVD), de heer S. van Bemmel (Partij voor de Dieren), de heer R. Klijn (UtrechtNu!), de heer G. Dijkstra (Een Utrecht), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw S. Nolten BIJ1), de heer S. van Bemmel (Partij voor de Dieren), de heer I. Simşek (DENK), de heer R. Maas (VOLT), de heer C. Bos (Stadsbelang Utrecht), mevrouw Y. Hessel (Utrecht Solidair), en van de griffie de commissiesecretaris en de commissiegriffiers de heer J. Lok en mevrouw W. Kok. Verslag openbare vergadering commissie VBF d.d. 17 april 2025

40

Aanwezigen:.....................................................................................................................................................- 1 1. Opening en mededelingen ..................................................................................................................- 2 1a. Heropening en mededelingen ............................................................................................................- 2 2. Vaststellen agenda van 17 april 2025 .............................................................................................- 2 3. Vaststellen van ingekomen agenderingen .....................................................................................- 2 4. Verslagen .................................................................................................................................................- 8 5 Toezeggingen/Moties ...........................................................................................................................- 8 6.

Ingekomen stukken ...............................................................................................................................- 9 7 Gevolgen hoog ziekteverzuim gemeentelijke organisatie en groei van de stad................- 9 8 Stand van zaken digitale gezondheid gemeente Utrecht .......................................................- 38 9 Weerbaarheidsopgave van Utrecht ...............................................................................................- 44 Pagina 1 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

50

1. Opening en mededelingen De voorzitter, mevrouw Dada-Anthony, opent de vergadering om 11.00 uur en heet alle aanwezigen een warm welkom. Mededelingen vanuit de commissie Geen. Mededelingen van het college Geen.

60

1a. Heropening en mededelingen De voorzitter, mevrouw Dada-Anthonij, heropent de vergadering om 14.00 uur en heet alle aanwezigen welkom. De voorzitter, mevrouw Kok, heropent de vergadering omstreeks 15.30 uur. 2. Vaststellen agenda van 17 april 2025 De voorzitter neemt ervan kennis dat de commissie de agenda conform vaststelt.

70

3. Vaststellen van ingekomen agenderingen De stukken inclusief de behandelvoorstellen zijn aan de commissie toegezonden. De voorzitter licht toe dat in de lange termijn agenda de raadsvoorstellen te vinden zijn die het college de raad de komende tijd zal toesturen. Bij de vergaderstukken vindt de raad de ingekomen agenderingen inclusief een voorstel over hoe die te behandelen. 3.1 Raadsvoorstel Kwantitatieve indicatoren Samen Stad Maken Het voorstel is dit voorstel te agenderen voor een commissiedebat van 5 juni voor 30 minuten. De voorzitter neemt ervan kennis dat de commissie daarmee akkoord gaat.

80

90

3.2 De nog te ontvangen raadsvoorstellen voor het concept ontwerp programmabegroting 2025-2028 en kadernota 2024 van het Utrechts archief (HUA) en de wijzigingen van de drie partijen gemeenschappelijke regelingen. Dit betreft twee losse raadsvoorstellen die het college voor 10 mei naar de raad zal sturen. De voorzitter licht toe dat voor beide raadsvoorstellen geldt dat de behandeling in de commissie van 5 juni en in de raad van 12 juni nodig is. Het voorstel is om beide voorstellen in samenhang te behandelen in de commissievergadering van 5 juni voor 45 minuten. De commissie stemt hiermee in. 3.3 Het nog te ontvangen raadsvoorstel zienswijze op de Begroting BghU De voorzitter licht toe dat om de zienswijze van de raad naar de BghU te kunnen meenemen, behandeling noodzakelijk is in de commissie van 5 juni en de raad van 12 juni. Het college verwacht rond 12 mei het voorstel aan de raad toe te sturen. Het voorstel is om dit te agenderen voor de commissie van 5 juni voor 30 minuten. De commissie stemt daarmee in. 3.4 Het nog te ontvangen raadsvoorstel zienswijze op de voorlopige jaarstukken 2024, de ontwerpbegroting 2026 en de geactualiseerde begroting 2025 van de VRU. Pagina 2 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

100

110

120

130

De voorzitter licht toe dat het voorstel is dit voorstel te behandelen in de commissie van 5 juni en de raad van 12 juni. Dat is nodig om dit mee te kunnen nemen in het bestuur van de VRU. Het voorstel is dit te agenderen in de commissie van 5 juni voor 30 minuten. De commissie stemt daarmee in. 3.5 Een nog te ontvangen raadsvoorstel van de werkgroep Werkdruk en zijn werkwijze met de uitwerking van de adviezen Werkdruk. De voorzitter deelt mee dat de werkgroep zo snel mogelijk, en waarschijnlijk rond half mei, zijn advies zal toezenden aan de raad, in de vorm van een raadsvoorstel. Het DB van de werkgroep verzoekt de commissie dringend te adviseren voor een raadsbesluit vóór de zomer zo dat eventuele wijzigingen daarna kunnen ingaan. Het DB stelt daarbij een behandeltijd voor van 120 minuten. Mevrouw Meerding (VVD) vindt het een goed idee dit op de agenda te zetten. Vanuit haar fractie is het verzoek een sessie in te plannen voor de toelichting van deze voorstellen, zo dat alle raadsleden met interesse hierin hierbij betrokken worden en zij hun eventuele vragen kunnen stellen. De heer Van Steeg (CDA) lijkt het goed over dit onderwerp breder te spreken. De druk om dit na de zomer in te voeren, staat er nu wel heel duidelijk in. Wat hem betreft maakt de raad daarvan een onderwerp van discussie. Het lijkt hem riskant om dit vlak voor de verkiezingen te doen.

De heer Koning (D66) vindt het een goed voorstel van mevrouw Meerding. De voorzitter gaat er vanuit dat deze Raadsinformatiebijeenkomst te organiseren is op 20 mei wanneer daarvoor ruimte is. De heer De Pagter (VVD) bevestigt als voorzitter van de werkgroep dat het voorstel in voorbereiding is. De verwachting is dat dit op 15 mei voor te leggen is aan het DB en dat het dan gepubliceerd wordt. Dan zou 20 mei een technische toelichting te geven zijn. Hij geeft dan graag daarover een presentatie, waarbij de raadsleden vragen kunnen stellen. De voorzitter legt het voorstel voor van 60 minuten voor de toelichting op 20 mei en 120 minuten voor de behandeling in de commissie op 5 juni wanneer daarvoor ruimte is. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) legt de vraag voor of dit in de vorm van een Raadsinformatiebijeenkomst moet; hij stelt een technische sessie voor. De voorzitter verneemt van de commissie dat zij hiermee kan instemmen. 3.6 Aanbod voor een Technische Sessie Ombudsloket De voorzitter licht toe dat volgens eerdere afspraken rondom de evaluatie het Ombudsloket een technische sessie hierover voorstelt. Het voorstel is dit te doen op de Raadsinformatiebijeenkomst van 20 mei 2025 in 60 minuten. De commissie stemt daarmee in. De technische sessie zal van 18.30 uur tot 19.30 uur plaatsvinden.

140

3.7 Initiatiefvoorstel ‘Verlaging van de minimumleeftijd en versoepeling van het woonplaatsvereiste voor commissieleden in Utrecht’ De heer Snijder (Student & Starter) licht dit voorstel toe. Het voorstel is ontstaan vanuit twee redenen: (1) het verloop van commissieleden is hoog, ook bij zijn fractie. De voornaamste reden was dat studenten hun studentenhuis uit moesten en zij geen vervangende woonplek konden vinden terwijl zij zich wel graag willen inzetten. Om die reden stelt zijn fractie voor flexibeler om te gaan met het woonplaatsvereiste in het geval commissieleden bereid zijn terug te komen naar de stad. Daarnaast stelt Pagina 3 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

150

160

170

180

190

zijn fractie voor de leeftijdsgrens te verlagen van 18 naar 16 jaar, zo dat jongeren meer betrokken raken bij de politiek en ook bij de dagelijkse beslissingen die hen aangaan. Hij vraagt de gelegenheid een strekt ter vervanging toe te zenden om het stuk zo optimaal mogelijk te maken. Dat zullen geen grote punten van aanpassing zijn De voorzitter deelt mee dat het voorstel is dit te agenderen voor de commissie van of 5 juni of 19 juni voor 60 minuten. Mevrouw Assen (PvdA) geeft in overweging of 60 minuten hiervoor nodig is. De heer Snijder (Student & Starter) merkt op dat dit uitvoerig is besproken in het fractievoorzitteroverleg en ook besproken in het DB; in het DB bleek dat er verschillende standpunten waren over beide punten. Bovendien is dit een onderwerp waarover veel te zeggen is, ook in deze raad. Mevrouw Meerding (VVD) denkt dat het in 30 minuten te bespreken is, juist omdat het besproken is het fractievoorzittersoverleg. De heer Dijkstra (EenUtrecht) sluit zich aan bij de inbreng van de VVD. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) sluit zich daarbij aan. De heer Simşek (DENK) stelt een compromis voor: 45 minuten. De voorzitter stelt vast dat de heer Snijder kan leven met het compromis.

Zij concludeert dat de tijdsreservering 45 minuten wordt 3.8 De angel halen uit de verstoorde relatie tussen de supporters van FC Utrecht en de gemeente De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) licht zijn voorstel voor de behandeling van 90 minuten toe. Hij ziet een verstoorde relatie tussen de verenigingen en het stadsbestuur. Hij zou graag de verenigingen willen horen en tegelijkertijd een toelichting willen hebben vanuit het college. Zijn streven is daarmee ook de angel uit de verstoorde relatie te halen. De supportersverenigingen hebben al aangegeven daartoe bereid te zijn. Hij vraagt of het college daartoe bereid is. Burgemeester Dijksma kreeg gisteren een uitnodiging van FC Utrecht om samen met beide supportersverenigingen en met FC Utrecht binnenkort om de tafel te gaan. Zij heeft daarin bewilligd. Het lijkt haar het verstandigst dat gesprek onderling te voeren achter gesloten deuren in plaats van in een openbare Raadsinformatiebijeenkomst. Nog los ervan dat dit gesprek binnenkort moet plaatsvinden en niet eerst medio mei. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt de heer Bos waarom hij denkt dat een Raadsinformatiebijeenkomst het juiste middel is. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) geeft te kennen ontevreden te zijn met de reactie van het college. Hij vindt dat het de verantwoordelijkheid is van de raad om daarin stappen te zetten. De raad controleert het college.

De raad moet wat hem betreft in de gelegenheid zijn om bij te sturen. Hij vindt het normaal in deze situatie het initiatief te nemen. Bovendien is hij van mening dat de raad hierover iets te zeggen heeft. Mevrouw Assen (PvdA) ziet geen aanleiding om andere partijen te horen dan de betrokken supportersverenigingen. De raad is op de hoogte van de visie van de verenigingen. Zij legt de vraag voor wat het middel van de Raadsinformatiebijeenkomst iets toevoegt aan het aanstaand overleg. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) was gechoqueerd over de antwoorden vanuit het college. Hij wil ook andere supportersverenigingen een stem geven; zij ervaren de consequenties van de verstoorde relatie met het college. Pagina 4 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

200

210

220

230

240

De heer Koning (D66) verwacht dat meerdere partijen het ongemak ervaren zoals dat verwoord is door de heer Bos. En ook dat het wenselijk is om uit de huidige situatie te komen. Hij heeft zojuist van de burgemeester begrepen dat daaraan gewerkt wordt. Hij vindt het heel goed om dat af te wachten. Hij stelt voor nu niet een Raadsinformatiebijeenkomst hierover te organiseren. Dan verneemt hij graag binnenkort wat het gesprek heeft opgeleverd. De heer Dijkstra (EenUtrecht) sluit zich daarbij aan. Hij voegt hieraan toe dat met een openbare bijeenkomst hierover het even tot elkaar komen niet zal lukken met heel veel extra ogen. Hij adviseert de burgemeester dit niet te doen. De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) is het eens met wat zojuist gezegd is. Wanneer de heer Bos behoefte heeft aan meer informatie kan hij zich aanvullend laten informeren door allerlei partijen in de stad. Wanneer de heer Bos ontevreden is met de beantwoording op de schriftelijke vragen, raadt hij hem aan een commissieagendering te maken en dan vervolgens het debat te voeren. Hij kan zich ook voorstellen dat de burgemeester de raad wil informeren over wat uit de gesprekken is gekomen, al was het maar een conclusie op hoofdlijnen; wat hem betreft hoeft dat niet in detail. De heer Van Steeg (CDA) is teleurgesteld over de gang van zaken in de afgelopen tijd.

Ook hij ziet dat een openbare discussie eerder leidt tot schade dan tot een constructief gesprek. Hij merkt dat vanuit de verenigingen er een drempel is om het gesprek aan te gaan. Hij zou dan denken dat het in een Raadsinformatiebijeenkomst moeilijker wordt inplaats van gemakkelijker. Hij hoopt dat het gesprek snel zal plaatsvinden. Hij hoopt dan ook dat de bereidwilligheid er is bij de supportersverenigingen. Hij is geen voorstander van een Raadsinformatiebijeenkomst. De heer Simşek (DENK) zou juist denken dat een Raadsinformatiebijeenkomst de mogelijkheid biedt om vanuit de raad in gesprek te gaan met de supportersverenigingen. Hij kan het voorstel in principe steunen. Wat hem betreft hoeft het één het ander niet uit te sluiten. Wat hem betreft is het ook goed dat de burgemeester in gesprek gaat met de supportersverenigingen. Hij begrijpt de afkeer hiervan niet zo. De heer Maas (VOLT) begrijpt de vraag van de heer Bos heel goed. Veel ophef hierover is geweest in de media. Hij sluit zich aan bij de woorden van de Partij voor de Dieren; zijns inziens is het beter om achteraf hierover te spreken op basis van een brief van het college. Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt de vragen van de heer Bos; wat haar betreft is het heel goed dat partijen met elkaar in gesprek gaan. Wat haar betreft is een Raadsinformatiebijeenkomst daarvoor niet bevorderlijk.

Zij vindt dat de burgemeester nu beter maar eerst in gesprek kan gaan met de supportersverenigingen zoals zij ook voorstelt. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat de discussie een hele tijd niet openbaar was. Er zijn besluiten genomen. Er is enorm wantrouwen vanuit de stad naar dit college. Hij wil de raad in positie brengen om de controlerende taak te vervullen. Hij begrijpt dat de stemming in de raadsfracties is dat zij dat niet willen. Hij vindt dat jammer. Hij denkt dat de beschadiging al heeft plaatsgevonden en dat dit gerepareerd moet worden. Hij herhaalt zijn argumenten waar het gaat om het horen van de supportersverenigingen. Zij zijn hiervan de dupe. Hij schikt zich onder protest. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) is het eens met de woorden van de heer Bos. Zij heeft gesproken met de supportersverenigingen. Het is nu geëscaleerd omdat ze over één kam werden geschoren met de hooligans en de mensen die anderen bedreigden. Wat haar betreft moeten mensen in de gelegenheid zijn vóór de dePagina 5 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

250

260

270

280

290

escalatie en stoom afblazen. Wat haar betreft komt de raad meer in positie; dat dit beter zou werken. De heer Van Steeg (CDA) weet waar de pijn zit, ook bij de supporters, ook naar aanleiding van de gebeurtenissen vorig jaar. FC Utrecht heeft nu zelf het initiatief genomen om het gesprek te laten plaatsvinden. De burgemeester is bereid dat gesprek te voeren. Hij refereert hierbij aan de inbreng van de heer Van Heuven. Dat zou voor hem de Koninklijke route zijn; hij ziet in dat de openbare discussie haar risico’s kent. De heer Paalman (Horizon) steunt de inbreng van de meerderheid. Het lijkt hem nu niet handig een Raadsinformatiebijeenkomst te organiseren. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat supporters er voor gekozen hebben om de media op te zoeken en duidelijk te zijn. Dit college heeft dat ook gedaan. Daarmee zijn de relaties al beschadigd. Hij vindt dat dit gesprek in de openbaarheid gevoerd zou moeten kunnen worden en dat partijen in de openbaarheid tot elkaar moeten kunnen komen en niet als resultante van een vergadering tussen FC Utrecht, de supporters en de burgemeester. Mevrouw Nolten (BIJ1) merkt op dat de commissie een reactie heeft gegeven op het voorstel van de heer Bos. De raad is in meerderheid niet overtuigd. Zij zou het graag willen laten bij die conclusie. De voorzitter concludeert aldus.

Het staat de heer Bos vrij om samen met andere partijen een bijeenkomst te regelen met de supporters. 3.9 Aanbod voor een Technische Sessie Rekenkamer in het kader van het lopende onderzoek naar algoritmes De voorzitter deelt mee dat de Rekenkamer de commissie uitnodigt voor een bijeenkomst waarin de Rekenkamer samen met een onderzoeksbureau de raad wil betrekken bij het lopende onderzoek naar algoritmes. Het voorstel is de bijeenkomst in te plannen op de Raadsinformatiebijeenkomst van VOWE op 17 juni van 18.00 uur tot 19.30 uur voor 90 minuten. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt nadere toelichting op de geplande tijd. Zij stelt voor 60 minuten uit te trekken voor deze discussie. De voorzitter stelt in overleg met de commissie 60 minuten vast. . 3.10 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven De heer Van Steeg (CDA) wil graag de voortgangsrapportage Veiligheid uit 2024 agenderen. Hij wil persoonlijk stilstaan bij de ondermijningsaanpak en de verantwoording daarover. Eerder is hierover gesproken in het debat, en specifiek over de cijfers van zakkenrollen en autokraken waarover hij recentelijk mondelinge vragen heeft gesteld. Hierbij sluiten deze fracties zich aan: de VVD, ChristenUnie, PvdA, UtrechtNu!, VOLT, DENK, Partij voor de Dieren, Student & Starter en BIJ1. De voorzitter stelt voor 90 minuten in te plannen voor de veegcommissie.

Zij merkt op dat andere agendapunten met een fatale termijn voorrang krijgen. Zij verneemt dat de heer Van Steeg daarmee kan leven. Mevrouw Assen (PvdA) merkt op dat de tijdsduur verkorten niet helpt voor het vinden van een plek op de agenda. De voorzitter antwoordt bevestigend; niet voor de eerstvolgende commissievergadering. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) verneemt van de commissie dat er geen steun is om de bespreking van de werkgroep Veiligheid in te korten.

Pagina 6 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

300

310

320

330

340

De heer Maas (VOLT) verbaasde zich over het afzonderlijk agenderen van de HUA, BghU en de VRU op behoorlijk veel tijd. Hij stelt voor deze onderwerpen gezamenlijk te behandelen. De heer Van Steeg (CDA) vindt dit een riskant voorstel. Mevrouw Ramaker (VVD) sluit zich aan bij het CDA; zij vindt het riskant om de tijd in te korten zonder de stukken te kennen. Mevrouw Assen (PvdA) stelt voor het wel te proberen. Zij steunt het voorstel van VOLT. Iedereen kan er uithalen wat voor hem/haar de focus heeft. De voorzitter licht toe dat 120 minuten goedgemaakt moeten worden. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) sluit zich aan bij de woorden van de PvdA. Het lijkt haar goed het voorstel van de heer Maas uit te proberen. De voorzitter legt de vraag voor hoeveel tijd ze hiervoor moet uittrekken. De heer Maas (VOLT) stelt voor 60 minuten uit te trekken. De heer Van Steeg (CDA) maakt bezwaar tegen het gezamenlijk agenderen van deze drie onderwerpen. Hij benadrukt de drie organisaties apart op de agenda te zetten. De voorzitter stelt dat het niet juist is terug te komen op een eerdere agendering. Zij stelt voor vast te houden aan wat besloten is. Zij legt andermaal de vraag voor wat met deze agendering te doen. Zij stelt voor de voortgangsrapportage Veiligheid uit 2024 te agenderen voor de veegcommissie met de winstwaarschuwing dat de agenda vol kan raken met stukken die een fatale termijn hebben.

De heer Van Steeg (CDA) stelt voor dat dan maar te doen. Hij zal hierover ook schriftelijke vragen stellen. Wanneer dit na de zomer wordt geagendeerd, is de actualiteit een stuk minder. Hij stelt voor na te gaan hoe hiermee om te gaan. De voorzitter dankt hem voor zijn medewerking De heer Dijkstra (EenUtrecht) stelt voor de raadsbrief Cameratoezicht 2024 te agenderen. Het voorstel is 90 minuten. Het gaat om 12 fracties. Dit kan kort na de zomer; het heeft geen urgentie. Mevrouw Assen (PvdA) is een van de agenderende fracties. Zij heeft gezien dat vrij veel partijen in clusters ongeveer eenzelfde standpunt hebben. Wat haar betreft kan er minder tijd uitgetrokken worden voor de bespreking. De voorzitter vraagt hoeveel minuten zij voorstelt. Mevrouw Assen (PvdA) stelt voor 75 minuten. De heer Koning (D66) houdt vast aan 90 minuten gezien de geschiedenis op dit dossier. De voorzitter stelt voor vast te houden aan de voorgestelde tijd en de agendering te laten plaatsvinden na de zomer. Daarmee is dit afgeconcludeerd. Mevrouw Meerding (VVD) had dit voorstel nog niet aangekondigd; zij wil graag spreken over het Bollendak op Utrecht Centraal. Zij zal daarvoor een agendering schrijven om deze bespreking te doen plaatsvinden na de zomer. De voorzitter ziet de agendering tegemoet voor de volgende commissievergadering. De heer Van Steeg (CDA) sluit zich bij de agendering aan.

Hij legt de vraag voor aan mevrouw Meerding hoe het stellen van vragen is gelopen; het was voor hem een verrassing dat er geen mondelinge vragen zijn gesteld vandaag; er zijn alleen schriftelijke vragen gesteld.

Pagina 7 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

Mevrouw Meerding (VVD) licht toe dat haar fractie contact heeft gehad met de ChristenUnie. De ChristenUnie had mondelinge vragen aangekondigd. Haar fractie was al bezig met schriftelijke vragen en zodanig veel dat in onderling overleg besloten is om alleen schriftelijke vragen te stellen. De voorzitter neemt ervan kennis dat er geen nadere agenderingen zijn.

350

360

370

380

4. Verslagen Ter vaststelling: Conceptverslag commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 20 maart 2025. De griffie heeft geen opmerkingen ontvangen; desgevraagd verneemt zij dat de raadsleden hierover geen opmerkingen indienen. De verslagen zijn daarmee vastgesteld. 5 Toezeggingen/Moties Ter vaststelling: De heer Dijkstra (EenUtrecht) stelt toezegging 909 aan de orde; Monitor Samen Stad maken. Dat was een toezegging om in maart 2026 in te gaan op hoe de bewonersbode wel of niet is afgewezen. Hij had een andere beleving van de toezegging; namelijk niet alleen de afwijzing betrekken maar ook alles wat is behandeld of goedgekeurd en dat het ging om Q 24/25. Dan valt het nog net in deze periode. Hij vraagt het na te gaan. De tweede is een toezegging in het raadsvoorstel van de Participatieverordening; het college heeft aangegeven dat het later in dit jaar terug zou komen met een voorstel hoe dat ook kan gelden voor particulieren. Hij ziet dat graag opgenomen in de toezeggingenlijst, zo dat de raad dit goed kan volgen. Wat hem betreft geldt dan de deadline Q2/25. De voorzitter geleidt deze onderwerpen door naar het college. De heer Dijkstra zal te zijner tijd daarop een reactie krijgen. De heer Snijder (Student & Starter) merkt op dat zijn fractie in de vorige commissie VBF gevraagd heeft naar motie 77 Control Utrecht over digitalisering.

Zijn fractie heeft op die dag geen reactie gehad. Hij vraagt of de wethouder daarop nu kan ingaan of straks bij het onderwerp Digitale Gezondheid. Hij had liever een bredere agendering gezien over digitale zaken. Hij hoopt op coulance van de wethouder. Wethouder Streefland bevestigt dat deze motie is ingediend. Deze motie heeft veel impact. Die gaat samen met hervormingsbezuinigingen om na te gaan waar te centraliseren is en wat dat betekent voor de verantwoordelijkheid van de wethouder. Het college is bezig met dit uit te werken. Zij weet even niet op welk moment het goed is om de raad te informeren. Dit is zeker belangrijk in het licht van het Overdrachtdossier en de aandacht voor het dossier Digitalisering en het IT-vraagstuk. Dat hoort bij elkaar, maar het is veel omvattender dan dit eventjes nu te doen. Dit zou iets kunnen betekenen in de organisatiewijziging. Zij belooft dit niet te vergeten en zij zal de raad op een tijdig moment hierover informeren. Zij zal uitzoeken wanneer dat precies zal zijn. De heer Koning (D66) stelt de lijst aangenomen moties aan de orde. Hij was zojuist geattendeerd door een attente collega dat hier iets in staat over motie 125 over webpagina’s ring- en deurbelcamera’s; die motie is na een stevig ontraden aangenomen.

Pagina 8 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

390

400

410

420

De motie is naar zijn weten nog niet uitgevoerd. Hij ziet dat het college dit als uitgevoerd beschouwt. Hij legt de vraag voor hoe dit te doen. Burgemeester Dijksma merkt op dat hiermee het debat over gedaan dreigt te worden. Zij heeft de raad tijdens de behandeling van de motie gezegd dat de gemeente een webpagina heeft. Wanneer de raad hele andere dingen wil, had de raad daarbij een dekking moeten aanleveren. Bekend is dat in het huidig financiële tijdsgewricht het geld er niet is. Wat de motie vraagt, is al eerder gevraagd en heeft het college ook uitgevoerd. Zij vreest de wereld in dit opzicht niet mooier te kunnen maken. Daarover was ook in het debat geen misverstand. De heer Koning (D66) merkt op dat hierin een politiek verschil van inzicht zit. Hij zal zich beraden of hiervan een commissiedebat te maken of schriftelijke vragen te gaan stellen. Burgemeester Dijksma lijkt dat goed. Zij hoopt dan te vernemen wat er dan anders moet dan de huidige webpagina. Maar dan moet de raad ook alvast op zoek gaan naar geld. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) gaat in op motie 108, De Basis op Orde. Dit heeft betrekking op de portefeuille Financiën met betrekking tot de voortgang in het verbeterprogramma versterking financiële functie; zij leest dat die motie is afgedaan. Haar fractie ziet graag dat de brief die nu is gekomen in C&F wordt besproken.

Haar fractie vindt het belangrijk na te gaan of er voldoende is gedaan op het onderwerp. Zij vraagt deze motie op de lijst te handhaven. De heer Van Steeg (CDA) deelt mee dat dit onderwerp op de agenda stond bij de adviescommissie. De voorzitter beschouwt dit hiermee als te zijn opgelost. De heer Snijder (Student & Starter) vraagt de wethouder of zij enigszins een tijdinschatting kan maken; wanneer er eventueel een update zou kunnen komen. Nu is het onduidelijk wanneer dat kan zijn. Wethouder Streefland begrijpt dat; hieraan zit iets vast, namelijk de Voorjaarsnota met de keuzes die daar gemaakt moeten worden in het licht van de hervormingsbezuinigingen. Dan zit het bestuur na de zomer, in Q3 of begin Q4. De heer Snijder (Student & Starter) vindt het helemaal goed en ook goed wanneer dit wordt opgenomen in het verslag van deze commissie. 6. Ingekomen stukken Geen. De voorzitter schorst de vergadering voor 5 minuten en heropent die voor de behandeling van het inhoudelijke deel van deze agenda.

430

7

Gevolgen hoog ziekteverzuim gemeentelijke organisatie en groei van de stad

Wethouder: Streefland, Beleidsterrein: Personeel en Organisatie Geagendeerd door: Margreet Ramaker (VVD), Ilse Raaijmakers (PvdA), Achraf Ait Daoua (D66), Bino Chirino (ChristenUnie), Ruud Maas (Volt), CDA, Mahaar Fattal (GroenLinks), Victor Paalman (Horizon) De laatste jaren is het ziekteverzuim onder ambtenaren van de gemeente Utrecht fors gestegen. Tegelijkertijd staat de gemeente de komende jaren groei voor in aantal woningen, voorzieningen en inwoners. En met een financiële taakstelling, onder meer door te bezuinigen in de gemeentelijke organisatie. De fracties willen op basis van beantwoording van de schriftelijke vragen (zie bijlage) met de wethouder in gesprek over hoe de gemeente Utrecht aantrekkelijk blijft als werkgever en zorgt voor een veilige werkomgeving voor haar medewerkers.

Pagina 9 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

440

450

460

470

480

De voorzitter leidt de bespreking in aan de hand van de annotatie bij de agenda (zie hierboven) De commissie Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat Utrecht aan kop loopt in Nederland met het hoogste ziekteverzuim van gemeenteambtenaren in 2023. Haar fractie vindt dat zorgelijk. Deze keer kan het college niet met de vinger naar het Rijk wijzen. Om dat hoge ziekteverzuim tegen te gaan is allereerst capaciteit nodig. De vraag is ook of de juiste mensen op de juiste plek zitten. De vraag is of mensen het werk aankunnen. Het gaat om over gekwalificeerd en onder gekwalificeerd zijn. Niet het werk kunnen doen op je niveau, is een reden voor ziekmelding. Het frequent kortdurend ziek melden is in Utrecht hoog. Zij vraagt of de wethouder het met de VVD eens is dat ook een aanpak nodig is voor het frequent kortdurend ziekteverzuim. Ook de mate van autonomie is een parameter in de oorzaken voor ziekmelding. De vraag is of de ambtenaar kan kiezen voor hoe hij/zij zijn/haar werk uitvoert. Is het mogelijk de tijd in te delen? Zijn de kaders duidelijk? Is de opdracht duidelijk? De wethouder geeft in de media aan dat binnen de organisatie geprioriteerd moet worden. Zij legt de vraag voor waarvan de gemeente wel of niet is, uitgaande van de prioriteiten. In hoeverre sluit de huidige aanpak aan op de hervormingen waarvoor de organisatie aan de lat staat.

Zij refereert daarbij aan de 25 miljoen euro bezuinigingen. De derde en laatste oorzaak van ziekmeldingen, is de relatie met de leidinggevende; de collega's in de organisatie. Hoe prettig en veilig is het op de werkvloer? Zij noemt in dit verband de pestcultuur bij de veegdienst. Zij legt de vraag voor in hoeverre de weg naar de vertrouwenspersoon bekend is. In het algemeen vraagt zij of deze vertrouwenspersonen in actie komen. Worden zij gehoord? De VVD mist de rol van de vertrouwenspersonen in het wegnemen van het ziekteverzuim. De instroom van nieuwe medewerkers in 2023 was hoog: 20%. In hoeverre zorgt de gemeente ervoor dat on boarding (het proces van het je eigen maken van de organisatie) de werkdruk van de andere medewerkers niet verhoogt. Haar fractie ziet op ad hoc basis, op organisatieonderdeel maatregelen worden genomen voor het tegengaan van het terugdringen van het ziekteverzuim. Haar fractie vraagt de wethouder een structurele oplossing op basis van de drie grondoorzaken die zij zojuist noemde. Daarop voortbordurend legt zij de vraag voor of de wethouder een concreet organisatiebreed plan kan voorleggen voor de aanpak voor het terugdringen van het ziekteverzuim. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) hoort de VVD een aantal veronderstellingen op tafel leggen. Hij noemt in dit verband bijvoorbeeld on boarding.

Hij ervaart dat als open doelen; wat hem betreft zou dit het beleid moeten zijn. Hij kan zich niet voorstellen dat het stadsbestuur dit niet goed geregeld heeft. Hij vraagt of de VVD aanleiding heeft om daarover een andere mening te hebben. Of heeft de VVD dezelfde vragen als Stadsbelang Utrecht? Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat het ziekteverzuim niet omlaag gaat. Haar fractie wil een concrete aanpak waaruit blijkt dat het ziekteverzuim omlaag kan. Zij ziet nu meer symptoombestrijding. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat dan de vraag blijft staan naar een strategisch personeelsplan, naar een uitvoeringsplan; of moet geconcludeerd worden dat het personeelsplan en het uitvoeringsplan er niet is of herijkt moet worden of niet

Pagina 10 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

490

500

510

520

530

goed is. Dan deelt hij dat met de VVD. Hij heeft de indruk dat de VVD van mening is dat deze plannen ontbreken. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat haar fractie zich aansluit bij Stadsbelang dat voor de raadsleden de aanpak niet duidelijk is. Het is te veel gericht op organisatieonderdelen en te ad hoc. Ook de VVD ziet geen gericht beleid. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat de raad hierover al jaren spreekt. Ook nu weer spreekt het bestuur over het ziekteverzuim bij de begroting. Hij vraagt of mevrouw Ramaker er vertrouwen in heeft dat de organisatie op deze manier verder komt. Mevrouw Ramaker (VVD) herhaalt haar argumenten met betrekking tot de mate van autonomie, de juiste mens op de juiste plaats, et cetera. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) kan zich grotendeels aansluiten bij de inbreng van de VVD. Haar fractie maakt zich zorgen over het hoge verzuim. Zij benadrukt dat de gemeente hier niet het goede voorbeeld geeft. Zij gaat eerst in op het proces en dan op de inhoud. Voor wat betreft het proces sluit zij zich aan bij de interrupties van het CDA van zojuist. De eerste vraag die bij haar opkomt is hoe het zover kon komen. Wat is geleerd van eerdere aanpakken; hoe zit het dat het ziekteverzuim alsmaar toeneemt. Zij krijgt hierop graag de reflectie van de wethouder. Nu ligt er wel een plan van aanpak; maar ook zij betwijfelt of dit voldoende gaat zijn.

Wat haar betreft moet snel zichtbaar worden dat het verzuim terugloopt; wat als dat niet gebeurt? Heeft het bestuur dan nog maatregelen achter de hand? Zij krijgt hierover graag meer informatie. De heer Van Steeg (CDA) deelt dat met de PvdA. Ook vraagt hij zich af of er een onderzoek moet komen om hierop nog meer greep te krijgen. Wat zijn nu de grondoorzaken om het ziekteverzuim niet te kunnen terugdringen? Mevrouw Raaijmakers (PvdA) benadrukt dat het zit op de grondoorzaken. Verder is het lastig één oorzaak aan te wijzen en zit het op meerdere plekken. Zij is dan benieuwd wat een extern onderzoek extra kan opleveren. Zij staat daar niet per se om te springen. Zij wil wel de reflectie op wat tot nog toe is gedaan en wat mogelijk is geleerd van eerdere aanpakken die niet gewerkt hebben. Zij wil zeker meer inzicht in hetgeen tot nog toe is gedaan. Zij vervolgt met in te gaan op de inhoud. Zij is ervan overtuigd dat aan alle verschillende verklaringen iets gedaan moet worden. Zij worstelt als raadslid met het vervullen van de controlerende rol. Welke data heeft de raad nodig? Zij is ervan overtuigd dat dit probleem snel moet worden opgepakt met urgentie. Zij sluit zich aan bij de inbreng van de VVD over autonomie. Partijen in de stad en medewerkers hebben er last van dat zaken worden overruled in de loop van een proces.

Zij krijgt hierop graag een verklaring en de reflectie van de wethouder. Mevrouw Ramaker (VVD) slaat aan op de rol van de raad. De raad ziet toch ook de repercussie als gevolg van het ziekteverzuim, met bijvoorbeeld projecten die niet doorgaan. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt nadere toelichting. Mevrouw Ramaker (VVD) licht toe dat hoe meer mensen ziek zijn in een team, hoe zwaarder het wordt voor de mensen die niet ziek zijn. De raad heeft daarvan ook last. Zij gaat ervan uit dat de PvdA dat ook ziet.

Pagina 11 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

540

550

560

570

580

Mevrouw Raaijmakers (PvdA) begrijpt dat zij dat te weinig benadrukte in de ogen van de VVD. Zij ziet dit ook terug in de externe inhuur; dat vindt haar fractie vervelend. Deels is de externe inhuur bestemd voor het vervangen in ziekte en pieken. Mevrouw Ramaker (VVD) benadrukt het belang ervan als raad goed aangehaakt te zijn op Personeel en Organisatie zodat de raad daarover controle kan uitoefenen. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) antwoordt bevestigend. Zij is dan zoekende naar waaraan de raad behoefte heeft; zij verneemt dan graag het antwoord van de wethouder. Zij heeft geen behoefte aan alle informatie van arbodiensten. Ze heeft in de aanloop van dit debat ook gemerkt dat het lastig is daarvoor alle informatie te krijgen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt hoe de PvdA de informatie leest over mogelijk een te hiërarchische cultuur op plekken Mevrouw Raaijmakers (PvdA) refereert aan haar inbreng over partijen in de stad en medewerkers die dat ervaren. Zij wil daarop graag de reflectie; welke ideeën leven om daaraan iets te doen? Zij bevestigt dit te herkennen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) dankt de beide initiatiefnemers voor dit debat. Hij leest weinig terug in de beantwoording van het college over gebrek aan autonomie. Hij leest weinig terug over hiërarchische cultuur. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) deelt dat met de heer Dijkstra. Zij vervolgt haar betoog in haar termijn.

Zij heeft met de vakbond gesproken in de loop van het debat. De vakbond is zeker van mening dat de gemeente te laat heeft ingegrepen en deed een aantal voorstellen. De vakbond ziet vooral heil in meer maatwerk en flexibiliteit, zeker nu het verzuim vooral langdurig is. Zij vraagt daarop de reactie van het college. Een ander punt ging over vitaliteit; is er een goed loket wanneer ambtenaren het even niet meer trekken? Dat kan ook een Ombudsloket zijn voor medewerkers met ook doorzettingsmacht zo dat medewerkers het vertrouwd voelen om daar aan te kloppen. Een ander punt dat genoemd is, ging over de rol van leidinggevenden; leidinggevenden hebben soms teveel mensen onder hun hoede. Zij vraagt of P&O daarin een adviserende rol kan hebben. Wat haar betreft moet de durf er zijn om grenzen te trekken en nee te zeggen - zeker met de hervormingsbezuinigingen in aantocht. Dan is het belangrijk expliciet te maken wat het bestuur niet meer doet. De raad heeft dan recht op om dat ze weten. Zij vraagt of dat meer inzichtelijk wordt voor de raad. Zij gaat in op de gebeurtenissen bij de veegdienst; zij merkt op dat dit een extreme situatie was. Zij vindt het onvoorstelbaar wat daarvan naar buiten is gekomen; zij legt de vraag voor hoe dat zo ver kon komen. Zij is enorm geschrokken van openlijk racisme.

Zij beseft dat daar flink werk aan de winkel is, maar ook dat er een norm gesteld moet worden. Zij legt de vraag voor of dat laatste is gebeurd. De heer Simşek (DENK) vraagt de PvdA of de fractie van mening is dat het stellen van normen al voldoende gebeurt. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) heeft dat te weinig gezien. Zij legt deze vraag voor aan het college. Zij ziet te weinig van het stellen van normen. De heer Ait Daoua (D66) merkt op dat het ziekteverzuim in de organisatie niet alleen hoog, maar vooral langdurig is. Juist het langdurig ziekteverzuim vraagt de aandacht van het bestuur. Het zegt iets over hoe collega's zich voelen in hun werk en het zegt iets over de omstandigheden waarin zij hun taken uitvoeren en ook hoe veilig en ondersteunend zij zich voelen. Ziekteverzuim is niet zomaar een cijfer het is ook een signaal. Het vertelt iets over hoe het echt gaat met mensen in de organisatie. Het kan Pagina 12 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

590

600

610

620

630

van verschillende kanten komen; werkdruk, onveilige werksfeer, het gevoel niet gehoord te worden en het kan ook zorgen voor problemen in de privésfeer. Vaak is het een combinatie daarvan met langdurige uitval tot gevolg. Soms krijgt hij signalen uit de organisatie over waar het wringt; als voorbeeld noemt hij de veegdienst, en de hoge werkdruk bij Publiekszaken en Volksgezondheid en alle afdelingen met direct contact met inwoners. Hier past ook terughoudendheid; ziekteverzuim is zelden te herleiden tot één gebeurtenis of tot één afdeling. Tegelijkertijd kunnen de signalen wel iets zeggen over onderliggende patronen. Als medewerkers zich structureel onveilig voelen of zich terugtrekken, moet de organisatie daarmee iets. Hoewel de gemeentesecretaris verantwoordelijk is voor het personeelsbeleid, is het aan de raad om signalen serieus te nemen en kaders te stellen voor een gezonde werkcultuur en realistische werkdruk. Hij vraagt of het college inzichtelijk kan maken welk deel van het ziekteverzuim te herleiden is tot structurele factoren als werkdruk of sociale onveiligheid.

En hoe wordt dit gemonitoord? Is het college bereid om jaarlijks verzuimcijfers per organisatieonderdeel te delen met een toelichting op waar de uitdagingen zitten en welke verbeteracties lopen? Hoe worden signalen van sociale onveiligheid vroegtijdig herkend en welke rol spelen leidinggevenden hierin? Wat vraagt dat van de cultuur in de organisatie? . Mevrouw Chirino (ChristenUnie) vindt het hoge ziekteverzuim een punt van zorg. Zij vindt het goed om te zien dat hiervoor aandacht is. Tijdens de technische sessie werd haar duidelijk dat de gemeentelijke organisatie hiermee veel bezig is. Haar fractie hecht veel waarde aan een veilige werksfeer en zij pleit voor meer aandacht en waardering voor de medewerkers. Volgens het college is een aandachtspunt dat medewerkers meer verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun eigen inzetbaarheid en re-integratie. Haar fractie doet daarom een oproep voor meer regie bij werknemers zelf. Niet iedereen is daartoe in staat. Juist wanneer sprake is van werkgerelateerd verzuim, kan het problematisch zijn dat de regie vooral ligt bij de leidinggevenden. Zij vraagt of de wethouder dit erkent. Haar fractie wil dat bij verzuim de gemeentelijke medewerkers erop gewezen worden bij wie ze terecht kunnen wanneer sprake zou zijn van sociale onveiligheid. De VVD sprak al over de rol van een vertrouwenspersoon.

Zij vraagt of dit nog laagdrempeliger gemaakt kan worden en veelvuldiger gecommuniceerd. Haar fractie denkt dat dit nog te weinig gebeurt. Daarnaast geeft het college als antwoord op de schriftelijke vragen dat het jaarlijkse medewerkeronderzoek zich niet specifiek richt op thema's als de ervaren sociale veiligheid. In de raadsbrief wordt aangegeven dat er slechts een meldingenonderzoek wordt gedaan naar incidenten van bijvoorbeeld discriminatie op de werkvloer. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat mevrouw Chirino terecht een punt maakt van de vertrouwenspersoon; het belang ervan om vertrouwd te kunnen melden. In de gesprekken die gevoerd zijn, vernam hij dat daar wel echt een probleem zit. Mensen durven het niet te melden bij een vertrouwenspersoon omdat zij het gevoel hebben dat zij dan niet verder geholpen worden; dat dit alleen maar tegen hen gaat werken. Hij legt de vraag voor hoe dat op te lossen. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) noemt specifiek de vertrouwenspersoon omdat mensen nu denken naar de leidinggevende te moeten of dat het terugkomt in een Pagina 13 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

640

650

660

670

enquête. Het college zegt hier niet naar te vragen in een enquête. De leidinggevende kan ook de bron zijn van onveiligheid. Om die reden pleit zij voor de rol van een vertrouwenspersoon. Dat kan ook iemand anders zijn. Maar wel dat het [vertrouwelijke adres] kenbaar wordt gemaakt. De heer Van Steeg (CDA) is dat met mevrouw Chirino eens. Maar wanneer mensen niet willen melden aan een vertrouwenspersoon, vindt hij dat dit met urgentie veranderen moet. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) antwoordt bevestigend. De vertrouwenspersoon is juist voor dit soort gesprekken. Wanneer mensen het gevoel hebben daar niet terecht te kunnen, moet daaraan iets veranderen. Haar fractie wil dat in het medewerkeronderzoek wel aandacht wordt besteed aan de sociale veiligheid zo dat vertrouwenspersonen niet alleen bij meldingen onder de aandacht gebracht worden. Van belang is dat het breed in de organisatie duidelijk is dat het sociaal veilig is. De heer Van Steeg (CDA) vindt het dan van belang dat dan met de melding echt iets wordt gedaan. Dat gevoel moet versterkt worden wat hem betreft. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) antwoordt bevestigend. Zij heeft niet de indruk dat het gevoel dat met de melding niets wordt gedaan de reden is om niet te gaan melden. Het melden is hoogdrempelig. Het is [doorgaans] lastig om naar een vertrouwenspersoon te gaan.

Wanneer dat op een andere manier te ondervangen is, hoopt zij dat de gemeente daarmee iets gaat doen. Zo lang mensen niet melden, kan er sprake zijn van sociale onveiligheid met mogelijk verzuim tot gevolg. Wanneer de leidinggevende dit niet gedegen oppakt of als de leidinggevende bijdraagt aan het gevoel van onveiligheid, is het niet vreemd dat medewerkers in een situatie van langdurig verzuim terechtkomen. Zij vraagt de wethouder hoe dit te voorkomen is. Mevrouw Ramaker (VVD) merkt op dat dit in de relatiesfeer zit. Zij herhaalt de drie grondoorzaken die bedrijfsartsen zien voor hoog ziekteverzuim: capaciteit, autonomie en relatie. Zij vraagt of de ChristenUnie het een idee vindt een bedrijfsarts te vragen integraal te onderzoeken hoe dat precies zit in relatie tot ziekteverzuim. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) is voorstander van een integrale aanpak. Zij denkt niet dat een bedrijfsarts hier de oplossing is. Ook daar schuurt het. Mensen moeten wachten om terecht te kunnen bij een bedrijfsarts. Ook bij de bedrijfsarts zit werkdruk. Dat stapelt zich op. Zij denkt niet dat een extra taak bij de bedrijfsarts de oplossing is in de gemeentelijke organisatie. Mevrouw Ramaker (VVD) licht nader toe dat zij bedoelt te onderzoeken of het aan de relatie ligt met de leidinggevende, of aan de capaciteit, of dat er te weinig autonomie is.

Zij zou graag willen dat de bedrijfsarts daarop zijn/haar analyse geeft. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) denkt dat de drie grondoorzaken wel degelijk een rol spelen. Zij komt daarop terug. In de technische sessie werd toegelicht dat er wensen en beperkingen zijn met betrekking tot de bedrijfsarts. Als een soort triage gaat plaatsvinden voor het gebruik van de bedrijfsarts, zou haar fractie ervoor pleiten dat bij het beoordelen van de mate van urgentie ook gekeken wordt naar wat de medewerker zelf aangeeft, niet alleen naar wat de leidinggevende zegt. Zijn hierbij buiten de gemeente al andere behandelaren betrokken? Gaat het om fysieke of mentale klachten? Haar fractie vindt dat belangrijke vragen. Is er sprake van stressgerelateerde problematiek? Haar fractie hecht er waarde aan dat snel wordt gehandeld in situaties waarbij bij mensen het water de lippen staat, ook als de leidinggevende dit niet zo kan beoordelen, bijvoor-

Pagina 14 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

680

690

700

710

720

beeld door de span of control of door sociale onveiligheid. De vraag is hoe dat in te vullen. Krijgen de medewerkers hierin voldoende regie? Verder vindt haar fractie het opvallend dat er in de schriftelijke vragen meermalen wordt gewezen op het ontbreken van een direct causaal verband. Dat begrijpt zij. Wanneer in teams met een hoog verzuim veelal lager wordt gescoord op bijvoorbeeld herstelbehoefte, steun van de leidinggevende, de zwaarte van het werk, behalen van gestelde doelen, is te concluderen zonder nader extern onderzoek dat dit belangrijke factoren zijn voor het werkplezier; dan is bekend waaraan gewerkt moet worden. De vraag is of dit soort signalen wel goed opgepakt worden. Tenslotte benadrukt zij dat de raad naar zichzelf moet kijken als het gaat om de werkdruk van ambtenaren. Wat de ChristenUnie betreft mag de raad daarvan meer doordrongen zijn. Eindeloos vragen van meer aan ambtenaren doet iets met hen die voor de gemeente werken. Ook daar valt haars inziens winst te behalen. Zij hoopt dat de raad in die zin iets kan bijdragen. De heer Maas (VOLT) vindt het hoge ziekteverzuim verschrikkelijk. De beantwoording van de schriftelijke vragen liet zien dat dit verzuim soms oploopt tot 16%. Dat roept veel vragen op over de precieze situatie aldaar. Datzelfde geldt voor de veegdienst. Hij sluit zich graag aan bij de vragen van de PvdA daarover.

Hij vindt het fijn om te zien dat er inmiddels een robuuste aanpak lijkt te komen waarmee maatwerk waar te maken is, gericht op de persoon, de afdeling, de leidinggevende, specifieke signalen zoals sociale onveiligheid. Zijn fractie heeft vragen over of die aanpak in voldoende mate en met voldoende mensen plaatsvindt. En of de gemeentesecretaris verder moet doorpakken door de positie van HR, of P&O te verstevigen met deze aanpak. Hij vraagt of de wethouder daarop iets kan toelichten. Hij is niet voor verder onderzoek, maar wel voor doorpakken op dit thema. Mogelijk heeft hij gemist in de technische sessie wat veranderd gaat worden aan de afspraken met de Arbodienstverlening. De wachttijd bij de bedrijfsarts moet verlaagd worden, zo vernam hij. De aanbieding is daarbij cruciaal: wat is gedaan aan de inhoud van de afspraken. Hij vraagt een toelichting. De heer Van Steeg (CDA) begrijpt dat heer Maas stelt dat nu vooral doorgepakt moet worden op de onderwerpen die in gang zijn gezet. Toch neemt jaar op jaar het ziekteverzuim toe. Wat geeft de heer Maas het vertrouwen dat het bestuur op de juiste punten aan het doorpakken is en dat dit echt gaat leiden tot verlaging van het ziekteverzuim. De heer Maas (VOLT) is vooral blij om te zien dat er een robuuste aanpak is. Hij ziet dat er iets gebeurt. Hij maakt zich zorgen over of die aanpak voldoende robuust is en voldoende uitgebreid.

Hij heeft vertrouwen in maatwerk en in persoonsgericht. De heer Van Steeg (CDA) begrijpt dat heer Maas zegt dat hij weet waar de problemen zitten; dat alleen doorgepakt moet worden. Hij betwijfelt of bekend is waar de problemen zitten. De heer Maas (VOLT) merkt op dat op landelijk niveau daarover veel bekend is. Er is heel veel wetenschappelijk onderzoek op dit soort thema's gedaan en ook bij gemeentelijke organisaties. Hij verwijst naar de desbetreffende toelichting in de raadsbrief. In algemeenheid is hierover veel bekend; juist de maatwerkaanpak van een specifiek daartoe opgeleide verzuimadviseur kan zijns inziens helpen om al die elementen die leiden tot uitval, in beeld te brengen.

Pagina 15 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

730

740

750

760

770

De heer Van Steeg (CDA) bevestigt dat in algemene zin hierover veel te zeggen is. Toch scoort de gemeente Utrecht slecht, ook ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Hij vraagt de heer Maas naar de verklaring daarvan. De heer Maas (VOLT) weet dat niet. Hij vindt het ook moeilijk om daarop direct antwoord te geven. Te zien is dat bij specifieke bedrijfsonderdelen dat verzuim enorm groot is. Hij vindt het niet toevallig dat die bedrijfsonderdelen zijn waar veel klantcontact is. Daar zijn veel problemen. Die vereisen een specifieke aanpak. De robuuste aanpak is vooral in die onderdelen van belang. Hij gaat in op de afspraken over preventie. In de technische sessie is gesproken over het verwachtingenmanagement. Welke concrete preventieve maatregelen gaat de raad zien? Wanneer krijgt de raad daarover duidelijkheid? Vraagt hij de wethouder. Hij is erg benieuwd naar de resultaten en hij hoopt met onder andere het CDA, maar ook met alle anderen, dat dit resultaat er eindelijk gaat komen. Hij hoopt hiervan een overzicht te krijgen bijvoorbeeld aan het einde van dit jaar. Mevrouw Ramaker (VVD) stelde samen met VOLT vragen over de versterking van de financiële functie. Ziekteverzuim kost de gemeente geld en het is ook jammer. In hoeverre ziet VOLT het zitten om werk te maken van ook de versterking van de P&O-functie. De heer Maas (VOLT) merkt op dat dit een van zijn suggesties was.

Wat hem betreft moet het centrale deel van het ambtenarenapparaat meer in Control komen. Hij bevestigt dat dit zeker een suggestie is. Mevrouw Ramaker (VVD) kent VOLT als de partij die fan is van monitoren. In hoeverre heeft de heer Maas het idee dat de raad [op dit onderwerp] kan monitoren. Welke indicaties kan hij geven? De heer Maas (VOLT) is een fan van monitoren. Hij is ook een fan van indicatoren. Hij vraagt de wethouder niet voor niets daarvan een overzicht. Hij is ook een fan van maatwerkaanpak. Het ziekteverzuim is een divers monster. Bekend is dat persoonlijke omstandigheden een grote rol spelen. Het is heel erg moeilijk om juist op een dergelijke aanpak algemene indicatoren te zetten. Mevrouw Ramaker (VVD) begon niet voor niets te stellen dat Utrecht geen Gallisch dorpje is in Nederland. Dit zegt eigenlijk heel veel over de organisatie zelf. Er zijn heel veel tools. VOLT gaf dat zelf ook aan. Zij noemt in dit verband wetenschappelijk onderzoek. Zij veronderstelt dat er voldoende houvast in cijfers kan zijn voor een goede monitoring. De heer Maas (VOLT) veronderstelt dat de VVD in dit opzicht VOLT aan zijn zijde vindt. Indicatoren zouden te leggen zijn op de inzet van de verzuimadviseurs: hoe doen zij hun werk. Hij vindt dat iets om over na te denken. Misschien kan de wethouder daarover nog iets zeggen.

De heer Van Steeg (CDA) gaat in op de inbreng van de heer Maas over het centrale deel van de organisatie dat meer in control zou moeten zijn. Hij vraagt wat de heer Maas daarmee bedoelt. De heer Maas (VOLT) zet uiteen dat zoals dat bij de financiële functie keer op keer is bevestigd, dat hier ook een beetje aan de hand lijkt. Er lijkt nu een aanpak te komen met verzuimadviseurs waarbij P&O meer in control komt, waarbij directeuren worden getraind en waarbij een aanpak gekozen wordt. Hij hoopt dat het centrale niveau daaraan meer sturing kan geven met maatwerk. De heer Van Steeg (CDA) vraagt of de heer Maas er vertrouwen in heeft dat dit gaat gebeuren met de stappen die nu worden gezet.

Pagina 16 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

780

790

800

810

820

De heer Maas (VOLT) heeft dat vertrouwen nog niet echt. Hij gelooft dat er een goede aanpak gekozen is. Die aanpak moet nog waargemaakt worden. Hij vraagt zich af of dat met voldoende mensen gebeurt, en of hiervoor voldoende budget is. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat andere fracties [de wens uitspraken] dat medewerkers meer autonomie zullen krijgen. De heer Van Steeg denkt dat het ook belangrijk is. Hoe is dat te rijmen met aan de andere kant die centrale [in control] hoe is een en ander meer met elkaar in overeenstemming te brengen? De heer Maas (VOLT) zou het fijn vinden wanneer dat lukt. Hij vindt dat de uitdaging. Hij richt zijn ogen dan op de maatwerkaanpak van de verzuimadviseurs. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat het bestuur al jaren spreekt over het ziekteverzuim op het stadskantoor. Al jaren wordt geconstateerd dat dit verzuim te hoog is en inmiddels is gestegen tot ruim boven de 8%. Zijn fractie is van mening dat de gemeente het goede voorbeeld moet geven als het gaat om goed werkgeverschap. Dit ziekteverzuim heeft enorme consequenties voor de stad. Dit vertraagt enorm en kost veel geld en schaadt het vertrouwen in de gemeente als organisatie en in het goede bestuur. Wat het CDA betreft moet het roer echt om. Dan gaat het niet alleen over het ziekteverzuim. In de afgelopen tijd is gesproken over deze onderwerpen.

Het CDA is als fractie ook benaderd door medewerkers van het stadskantoor die aangaven dat het daar niet goed gaat. Men durft geen melding te doen bij vertrouwenspersonen omdat het gevoel bestaat dat die personen niet onafhankelijk zijn. Wanneer mensen dit niet durven, zit er wat hem betreft echt iets fout in de organisatie. Daaraan moet iets worden gedaan. Daarnaast vertellen de medewerkers dat heel veel gewerkt wordt met vaststellingsovereenkomsten. Hij vraagt de wethouder of zij dit herkent en of dat ook een relatie heeft met het hoge ziekteverzuim. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) schrikt van deze informatie van het CDA over de geluiden over de vertrouwenspersoon. Zij vraagt naar suggesties van het CDA als het gaat om de vraag wat wel gaat helpen. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat lastig te beantwoorden. Hij vindt dat het stadsbestuur onvoldoende greep heeft op de problematiek. Hierover wordt jaar op jaar gesproken. Steeds wordt bij de begroting opgemerkt dat het ziekteverzuim te hoog is. Steeds stijgt het ziekteverzuim verder. Nu wordt er weer een aanpak in gang gezet. Het stadsbestuur komt hierin onvoldoende verder. Wat hem betreft moet vanuit het externe gekeken worden naar wat beter moet in de organisatie. Hij is ervan overtuigd dat de centrale regie beter moet, de autonomie van medewerkers overal zit er iets. Hij ziet ook veel wantrouwen.

Dat wantrouwen komt naar buiten bij de veegdienst, bij de beheerder van de Domtoren; het CDA krijgt deze signalen. Bij hem gaan alle alarmbellen af. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) vraagt nadere informatie over de vertrouwenspersoon. De heer Van Steeg (CDA) heeft meerdere gesprekken gevoerd over de vertrouwenspersoon. Daaruit bleek dat ze onvoldoende mandaat hebben en onvoldoende worden vertrouwd. Het gevoel bestaat dat de klachten niet serieus worden genomen. En sterker nog, wanneer er een melding gemaakt wordt, dat dat eerder tegen de melder zal worden gebruikt dan dat de melder serieus wordt genomen. Dan is er echt iets mis. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) vindt dat daar dan naar gekeken en er iets op aangepast moet worden. Zij vraagt of het CDA het met haar eens is dat hier niet Pagina 17 van 79

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 17 april 2025

830

840

850

860

870

gesproken moet worden over de vertrouwenspersonen, de individuen die nu voor de gemeente werken, maar dat er iets niet goed gaat in de systematiek en dat de raad daarover iets concreets wil vernemen van de wethouder. De heer Van Steeg (CDA) vindt dat er iets fundamenteels moet veranderen in de organisatie. Dat zit mogelijk in de centrale sturing; dat altijd de bereikbaarheid van de vertrouwenspersonen geborgd wordt en dat die personen altijd vertrouwd worden. Wanneer die signalen niet worden opgepakt of niet herkend worden, gaat er iets fundamenteler mis. De heer Klijn (UtrechtNu!) hoort de heer Van Steeg aansturen op een onderzoeksrapport terwijl de aard en omvang van de problematiek redelijk duidelijk is; wat hoopt de heer Van Steeg wat een onderzoeksrapport gaat bijdragen. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat dit een veelkoppig monster is. Hij noemt de problemen die de revue zijn gepasseerd. Voor hem is het niet zo duidelijk. Hij ziet nog geen coherente aanpak waarbij een goede analyse wordt gemaakt van waar het precies misgaat en hoe daarmee integraal verder te komen. Hij hoorde enkele andere partijen daarover ook zaken suggereren. Hij denkt dat het kan helpen om concreter en ook van buiten af toegevoegde waarde kan geven.