Concept Verslag commissie Mens en Samenleving, 2021-04-29.docx

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

1680

1690

1700

1710

1720

moment is ongeveer een 41% tijdig afgehandeld. Wanneer de koppeling zou bestaan zoals de wethouder zei, zou dat percentage een stuk hoger zijn. Zij vraagt of zij en de wethouder over hetzelfde spreken. Wethouder Klein zal dat nagaan en daarop schriftelijk terugkomen in het derde kwartaal van dit jaar. Zij vervolgt haar beantwoording. GroenLinks vroeg ook aandacht voor de no cure no pay-bedrijven. Zij bevestigt de inspanningen van het college om mensen goed te informeren over de mogelijkheden om bezwaar te maken. Het college werkt hierop samen met meerdere gemeenten. Het college werkt ook aan de voorlichting. Wanneer daarop suggesties zijn, houdt zij zich van harte aanbevolen. Het college denkt wel dat de website van de BghU de plek is waar mensen de informatie zullen opzoeken wanneer ze daartoe geïnteresseerd zijn. Mevrouw De Koning (GroenLinks) dankt voor de reactie van de wethouder. Haar fractie heeft hiervoor twee suggesties: (1) maar 12% van de bezwaren wordt binnen de termijn afgehandeld. Als de afhandeling vlotter verloopt, verwacht zij dat het aantrekkelijker wordt om bezwaar in te dienen bij de BghU. (2) De BghU kan in de aanslag de zin opnemen met het verzoek bij de BghU zelf bezwaar te maken omdat dat eenvoudig is.

Mevrouw Zwinkels (CDA) merkt op dat in het accountantsverslag beschreven is dat de gemeente Utrecht niet in staat is om de materiële prestatielevering van de BghU te controleren. Zij vraagt of de gemeente beschikt over de informatie om die controle te doen. Wethouder Klein dankt GroenLinks voor de suggesties. Zij denkt dat het goed is na te gaan waarom vertraging optreedt. Ligt het aan de informatievoorziening of aan de capaciteit? Zij vindt het een goede suggestie een zin op te nemen in de aanslag. De vraag van de fractie van het CDA beantwoordt de wethouder met te veronderstellen dat het wel mogelijk is. Ze denkt dat het bestuur zich daarover geen zorgen hoeft te maken. De fractie van D66 stelde een vraag over de migratie van de ICT en de aanbesteding en in hoeverre in de woonlasten differentiatie mogelijk is. De wethouder antwoordt dat het college erop toeziet dat het mogelijk is. Het uitgangspunt voor de aanbesteding is dat de applicatie die de BghU aanschaft ook in staat is om alle wettelijke toegestane heffingssystematieken mogelijk te maken. Daarmee moet rekening worden gehouden met het oog op de toekomst. In die zin is er geen belemmering voor de wensen die D66 heeft geuit. Gedifferentieerde heffing hoort niet bij de standaardopties. Dit kan worden toegevoegd en brengt soms extra kosten met zich mee. De fractie van het CDA vroeg aandacht voor het accountantsverslag.

De wethouder zegt op voorhand dat dat direct op de website had moeten staan. Dit is mee terug genomen naar het bestuur. Er is voor gezorgd dat dat voortaan op de website komt te staan. Dat was tot haar spijt nog niet gebeurd. Dat is inmiddels hersteld. De wethouder bevestigt dat het college zijn handtekening zal aanleveren. Het bedrag van de belasting over 2014 zal worden teruggegeven. Dat is in lijn met het advies. De vraag was of autorisatiebeheer een plek moet krijgen in de zienswijze. De reden waarom dit niet is opgenomen, is omdat daar al serieus naar gekeken wordt.

Pagina 36 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

1730

1740

1750

1760

De wethouder licht toe in antwoord op de vraag over software as your service (SAAS), dat geanticipeerd is op de financiële kant. De formatie van de BghU werd gevraagd door de fractie van het CDA. Het college heeft goede dienstverlening als uitgangspunt en zo efficiënt mogelijk. Dat is wat hier gebeurt. Met mensen die daarvoor verantwoordelijk zijn, zal de kwaliteit geleverd moeten worden. De wethouder zal de vraag van het CDA, opnemen met haar collega wethouder Eerenberg over de BghU die ruimte huurt in het Stadskantoor. Zij gaat er vanuit dat daarover gesprekken zijn. De huur wordt nooit automatisch verlengd. De fractie van de VVD vroeg naar de kwijtschelding en het weerstandsvermogen. Als goed gekeken wordt naar de risico's en de buffers die daarvoor nodig zijn, monitoort de BghU periodiek en ook nu als het gaat om de stand van zaken in de risico's. Het college ziet nog geen extra risico's ontstaan over corona. Het college gaat akkoord met dit weerstandsvermogen op deze manier. Zij bevestigt dat het zaak is dat een en ander in balans is. Hiermee rondt zij haar beantwoording af. De heer Gilissen (VVD) attendeert de wethouder opnieuw op het weerstandsvermogen van 0.45. Hij vindt dat erg laag. Dit zou niet de norm zijn die gehanteerd kan worden in de gemeente Utrecht. Hij vraagt of hij de wethouder goed gehoord heeft dat ze daarmee akkoord gaat.

Hij zou dan voorstellen afspraken te maken via de zienswijze over een herstelplan zodat het weerstandsvermogen zo snel mogelijk weer op 1.0 komt. Wethouder Klein denkt dat het vooral van belang is dat de risico’s en de buffers in balans zijn. De risico's die de gemeente Utrecht neemt, zijn andere dan die de BghU neemt. Met goedvinden van de fractie van de VVD stelt de wethouder voor in de brief in het derde kwartaal ook hieraan aandacht te besteden om aan te geven hoe het nu is en hoe het colllege dat ziet voor de toekomst. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat deze brief van de raad is. Hij zal dan bij de raadsbehandeling een voorstel doen om een passage op te nemen in dit stuk. Zijn fractie staat op het standpunt dat het weerstandsvermogen lager dan 0.5 alleen acceptabel is wanneer daartegenover een herstelplan staat. Hij kondigt dat aan als amendement. Mevrouw De Koning (GroenLinks) kan dit nu op dit moment niet goed inschatten. De wethouder heeft gezegd dat het hier gaat om andere risico's die anders gewogen moeten worden. Zij zou de informatie van het college wel willen lezen. Zij doet de suggestie de brief waarover de wethouder sprak voor dit element al voor de raadsbehandeling te versturen. Dan kan de raad dat beter beoordelen. Wethouder Klein vindt dit een goede suggestie.

Zij zal voor de raadsbehandeling een brief aan de raad doen toekomen waarin zij ingaat op het weerstandsvermogen en dat eventueel combineren met de opname in de zienswijze. De voorzitter neemt ervan kennis dat de commissie zich geen tweede termijn wenst. Zij concludeert dat dit onderwerp met de B-status doorgaat naar de raad met 15 minuten bespreektijd.

1770

Toezeggingen De wethouder zal

Pagina 37 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

 In Q3 2021 terugkomen middels een raadsbrief op de automatische kwijtscheldingen door de BGHU in brede zin (o.a. n.a.v. advies ombudsman). NB: Indien er sprake is van relevante ontwikkelingen komt de wethouder in deze brief ook terug op andere aanbevelingen die in de commissiebehandeling van 29 april door de raadsleden zijn gedaan (o.a. omtrent aanbesteding ICT-systeem en ontwikkeling kosten n.a.v. no cure no pay). 1780

1790

1800

1810

1820

Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of de wethouder wanneer daartoe aanleiding is aandacht kan besteden in die brief aan een aantal zaken zoals de aanbesteding van het ICT systeem. Wethouder Klein antwoordt dat zij daartoe geen aanleiding ziet op dit moment. Zij zegt wel toe aandacht te hebben voor eventuele relevante ontwikkelingen die ze mee kan nemen in die brief. De voorzitter rondt hiermee de behandeling af van dit agendapunt om 16.11 uur. En de voorzitter, mevrouw Bijsterbosch, heropent die om 16.16 uur. 7. Aanpak van onderwijsachterstanden die door de coronacrisis zijn vergroot Beleidsveld: Onderwijs - wethouder Klein Geagendeerd door H. Assen (PvdA), J. Kleinrensink (GroenLinks), R. Wiegant (SP), T. Sturkenboom (Student en Starter), G. te Hoonte (VVD), B. Kos (CDA). Agendering PvdA, GroenLinks, SP en Student & Starter. Op de middelen om onderwijsachterstanden te bestrijden was al gekort, als gevolg van een landelijke korting die Utrecht hard trof en treft. Uit de beantwoording van de gestelde schriftelijke vragen nummer 23 blijkt, gebaseerd op een recent onderzoek door de Universiteit Utrecht, dat de signalen die de fracties op hebben gevangen de afgelopen tijd en waar meerdere onderwijsprofessionals hun zorgen over geuit hebben terecht waren.

Ook in Utrecht hebben kinderen uit sociaal-economisch zwakkere gezinnen de grootste achterstanden opgelopen, waardoor de ongelijkheid verder is toegenomen. Het college schetst hoe in overleg met partners wordt gesproken over de aanpak van de achterstanden, maar de fracties vinden de beantwoording hierop niet concreet genoeg. De fracties zien het vorig jaar opgerichte Stadsnetwerk Gelijke Kansen als een waardevolle partner, mits deze voldoende slagkracht heeft en op breed draagvlak (zeker ook bij schoolbesturen) kan rekenen. De fracties hebben er op deze manier onvoldoende vertrouwen in dat het Stadsnetwerk in staat is om de hun toebedeelde rol goed op te kunnen pakken. Bij dit debat zal de besteding van de gelden uit het Nationaal Programma Onderwijs worden meegenomen. Recent is een Onderwijs OMT opgericht dat adviseert omtrent de meest effectieve manieren om onderwijsachterstanden te bestrijden. De fracties willen eveneens in debat over de wijze waarop deze adviezen nu betrokken worden bij de bestrijding van achterstanden en de inzet van de gelden uit het Nationaal Programma Onderwijs. In het debat betrekken de fracties ook graag de Schriftelijke Vragen over de inzet van die gelden uit het Nationaal Programma Onderwijs van 30 maart 2021. De stukken worden toegevoegd zodra deze beschikbaar zijn. Agendering VVD en CDA.

De VVD- en CDA-fractie kunnen zich op delen aansluiten bij de agendering van de fracties en willen eveneens graag met het college in gesprek over de (voortgang in de aanpak van de) onderwijsachterstanden die als gevolg van de coronacrisis zijn ontstaan. De beantwoording van het college van de SV geeft deze fracties onvoldoende grip op wat het college nu concreet doet. De fracties van de VVD en het CDA willen weten wat aansluiten bij het Nationaal Programma Onderwijs nu in de praktijk gaat betekenen en wil daar richting aan meegeven. Zij maken zich op basis van de beantwoording zorgen dat de aanpak van de achterstanden zich mogelijk te snel gaat richten op specifieke groepen. Ze maken zich ook zorgen dat lagere en middengroepen mogelijk meer achterstanden hebben, het deelt die agendering. Maar de fracties willen ook met het college in gesprek over hoe andere scholen en leerlingen waar zich misschien meer onverwacht achterstanden als gevolg van corona voordoen, worden gevonden en ondersteund. Hierbij denken zij bijvoorbeeld aan scholen die de slag naar het thuisonderwijs moeilijk konden maken of bijvoorbeeld kinderen in gezinnen die zelf zijn getroffen door coronabesmettingen of quarantainemaatregelen. .

7.1 Beantwoording schriftelijke vragen 2021 nr. 23, over onderwijsachterstanden als gevolg van corona

Pagina 38 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

7.2 Beantwoording schriftelijke vragen 2021, nr. 95 Ongelijk Investeren van de gelden uit het nationaal programma Onderwijs om maximaal bij te dragen aan kansengelijkheid 1830

De voorzitter heropent de vergadering en leidt dit agendapunt in. Zij refereert bij haar inleiding aan de annotatie bij de agenda (zie boven). Vanochtend is aanvullende agendering gekomen van D66 en de ChristenUnie. Dit onderwerp wordt in één termijn besproken.

1840

1850

1860

1870

De commissie Mevrouw Assen (PvdA) is blij hierover nu te spreken. De impact van corona is zo groot dat nu gesproken moet worden over wat wel gedaan kan worden om de achterstanden in te lopen. Ieder kind heeft recht op gelijke kansen. Dat ideaal is nu door corona verder weg gekomen. Zij vraagt naar de stand van zaken sinds de eerste de tweede lock down. Met welke cijfers werkt het college en hoe stuurt het college daarop? De PvdA merkt dat niet duidelijk is op basis van welke gegevens de ontwikkeling van leerlingen en scholen wordt gemeten. Haar fractie vindt dat een structureel probleem: te weinig data of onbekend met welke acties tot welk effect leiden. Het college spreekt over inzet, en die inzet deelt de PvdA vaak volledig. Het effect, kwalitatief en kwantitatief, ontbreekt vaak in de gegevens. Zij leest in het verslag van de Utrechtse Onderwijsagenda dat het concreter moet, dat er een Jaarplan moet komen met concrete doelen en prestatie-indicatoren. Zij vraagt of die er inmiddels zijn en of de raad die kan ontvangen. Ook wordt gezegd dat de gemeente de regie steviger moet voeren. Haar fractie overweegt hierop een motie zodat de raad regelmatiger kan informeren over concrete effecten. In andere steden ziet zij dat dat daar vaker gebeurt. Het ongelijk investeren om gelijke kansen te bieden; zij vraagt of dit plaatsvindt die ongelijke investering.

Waaruit blijkt dat? De wethouder wees in het verleden vaak naar het Stadsnetwerk Gelijke Kansen als het ging om kansengelijkheid en corona. De PvdA gelooft in de waarde daarvan, mits er slagkracht is. Daaraan schort het wat haar betreft. In de antwoorden op de schriftelijke vragen zag zij dat de wethouder die slagkracht ook wil vergroten. Volgens de PvdA moet het Stadsnetwerk in positie zijn om scholen te ondersteunen en te ontlasten. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) komt terug op het ongelijk investeren en of de wethouder daar wel genoeg op doet. Tegelijkertijd beseft zij dat de PvdA heel hard zal moeten duwen via het landelijke, dan dat er te besuren is omdat de scholen aan de lat zijn om hierin een keuze te maken. Wat doet mevrouw Assen op dat punt zelf om ervoor te zorgen dat degenen die aan de lat staan ook daadwerkelijk tot uitvoering overgaan. Mevrouw Assen (PvdA) herformuleert de vraag van de mevrouw Streefland als volgt; “Wat doe ik op dit punt zelf om ervoor te zorgen dat de mensen die aan de lat staan ongelijk kunnen investeren (Mevrouw Assen denkt dat mevrouw Streefland doelt op de schoolbesturen en de wethouder). Zij beantwoordt de vraag wat zij zelf doet: zij attendeert erop dat de PvdA het erg belangrijk vindt dat gefocust wordt op waar het geld het hardst nodig is.

Zij gelooft dat via de overleggen ook in samenwerking heel veel mogelijk is, alleen al vanwege de wettelijke verplichtingen Pagina 39 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

1880

1890

1900

1910

1920

die er zijn: de lokale impliciete agenda, het gezamenlijk segregatie tegen moeten gaan, dat ook landelijk bepaald is, et cetera. Zo zijn er verplichtingen waaraan het college samen met de schoolbesturen gecommitteerd is. Zij gelooft dat in gezamenlijkheid daar veel mogelijk is. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) begrijpt dat punt heel goed. Ook het onthand voelen over dat de gemeente er niet rechtstreeks over gaat. Tegelijkertijd denkt zij dat partijen ook goed moeten zoeken naar routes, en niet de indruk moeten wekken als gaat de gemeente hierover. Zij oppert dat het stadsbestuur goed de linken moet leggen met degenen die er wel over gaan (het landelijke beleid de schoolbesturen zelf) om hen te bevragen over wat zij nog meer kunnen doen en een en ander openlijk moet laten zien om die eerlijke kans te bieden. Zij zou dat vooral willen stimuleren. Mevrouw Assen (PvdA) antwoordt hierop dat de gemeente in allerlei samenwerkingsverbanden zit, en van daaruit invloed heeft. Zij is benieuwd hoe mevrouw Streefland dat ziet. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) is een groot voorstander van samenwerking. De scholen en schoolbesturen gaan zelf over de MPO-gelden. Dan is het volgens haar aan het gemeentebestuur om daarover op een goede manier het gesprek te voeren en tegelijkertijd niet de indruk te wekken als gaat de gemeenteraad, dan wel het college, daarover.

Zij stelt voor het gesprek met de besturen en de scholen op een goede manier te voeren ervoor te zorgdragen dat er een gezamenlijke agenda is. Dat zou zij graag willen stimuleren. Mevrouw Assen (PvdA) vervolgt haar betoog met de vraag te stellen welke rol het stadsnetwerk de wethouder dan wel moet pakken, hoe zij vindt dat het gaat en waar zij mogelijkheden ziet voor verbetering. Haar fractie overweegt hierbij een motie om het budget op te hogen, maar ziet ook in de beantwoording van de schriftelijke vragen dat de wethouder wil inzetten om dit gezamenlijk met schoolbesturen te doen; zij vraagt zich af hoe dat er inmiddels uitziet. Bij de antwoorden op de schriftelijke vragen schikt haar fractie van de onduidelijkheid vanuit het Rijk over het Nationaal Plan onderwijs. Op de site van het ministerie staat duidelijk dat er meer geld gaat naar scholen of leerlingen die harder getroffen zijn door corona. Maar haar fractie ziet dat nergens concreet terug. Zij vraagt of de wethouder daarmee iets doet richting Den Haag. Wanneer daarover pas in juni duidelijkheid komt, is dat voor scholen niet werkbaar om dit voor de zomervakantie nog uit te voeren. Het onderwijs OMT heeft in de afgelopen week nog kritiek geuit in het NRC, namelijk dat de scholen te snel en teveel moeten. Zij is benieuwd hoe de wethouder daarover bij de scholen informatie ophaalt en wat zij daarmee doet.

Zij is benieuwd of de wethouder herkent dat schoolbesturen door allerlei hoepels moeten springen om het geld te kunnen uitgeven en of en hoe zij zich er hard voor kan maken dat die signalen in Den Haag terecht komen. Zij vraagt of de wethouder kan zeggen wat er in Utrecht nu of op de korte termijn gebeurt om achterstanden weg te werken, hoe dat is georganiseerd en welke scholen of schoolbesturen daarbij zijn aangehaakt. Zij vindt het goed te lezen dat er vanuit de Utrechtse Onderwijsagenda het team is ingesteld om de coördinatie op zich te nemen van het NPO (Nationaal programma Onderwijs). Zij gaat na bij de wethouder of zij goed leest dat daar een coördinerende functie zit en zij vraagt hoe breed maatschappelijk wordt samengewerkt.

Pagina 40 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

1930

1940

1950

1960

Ook vindt haar fractie het positief te lezen dat verwezen wordt naar High Dosage Tutoring van Bo Paulle. Mevrouw Assen gaat in op de forse korting op de onderwijsachterstandsmiddelen vanuit het Rijk. Het college heeft dat tijdelijk deels gecompenseerd, maar niet structureel. Dat betekent feitelijk minder geld en minder inzet om achterstanden weg te werken. Dat is nadelig voor de kansengelijkheid. De gemeente heeft er zelf invloed op. De effecten van corona op de kansenongelijkheid zijn bekend. Haar fractie verwacht de voor de hand liggende prioriteit als het gaat om het terugdringen van de kansenongelijkheid, terug te zien in de keuzes die het college maakt. Van de stand van zaken in de voorschoolse educatie wordt mevrouw Assen verdrietig, bezien ook op de lange termijn. Het gaat haar om de medewerkers en om de kinderen. Kwaliteit en bereik hollen achteruit. Het college koppelde aan de verandering ook een bezuiniging. De wethouder heeft de oud medewerkers twee weken geleden gesproken en hun aanbevelingen ontvangen. Mevrouw Assen vraagt wat de wethouder daarmee gaat doen. Zij vraagt hoe het staat met de motie om het aanbod vanaf twee jaar in beeld te brengen. De periode tussen nul en vier jaar is enorm belangrijk als het gaat om de kansengelijkheid. De PvdA zal sowieso vervolg geven aan de aanbevelingen als die van Spelenderwijs. Zij hoopt erop dat meer partijen dat doen.

Haar fractie wil echt weten welke effecten het beleid heeft om te kunnen controleren en te sturen. Zij stelt zich voor dat de wethouder dat ook wil. Naar zij hoopt kan de wethouder de informatie spoedig met de raad delen. Anders beschouwt zij de inzet op gelijke kansen als voornamelijk één van woord en minder één van daad. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) schetst hoe complex en belangrijk het onderhavige onderwerp is. De gemeente ontving een brief van de minister over het Nationaal Plan Onderwijs. Daarin staat nog niet hoe de middelen precies verdeeld gaan worden, maar wel dat het grootste deel daarvan naar de scholen zelf gaat en een klein deel naar de gemeenten. Haar fractie constateert dat er mooie impulslijnen uitgezet zijn, maar dat de aandacht op hoe iedereen ermee omgaat, relevant blijft. Het lijkt haar goed als gemeente de scholen te helpen en zonodig aan te jagen. Zij benadrukt dit en ziet het ook terug in de beantwoording door de wethouder. Zij vraagt de bevestiging van de wethouder dat het vooral belangrijk is te beginnen met kinderen die de aandacht het hardst nodig hebben. Zij adviseert de scholen te helpen om na te gaan wat nodig is. Zij gaat in op het advies brede brugklassen in te stellen om op die manier de verschillen te verkleinen. Zij vraagt of de wethouder extra mogelijkheden ziet om in Utrecht dit verder te stimuleren.

Moet de nadruk gelegd worden op lijn 3 of moet het bestuur daarin iets mogelijk maken door samenwerking tussen scholen en daarmee extra aan de slag te gaan? Het lastige is dat voor de impulslijn de inzet van menskracht nodig is. Zij vindt het goed om na te gaan hoe hierin te kunnen investeren zonder dat daarin allerlei commerciële instanties er een stempel op gaan drukken. Zij geeft het college daarin drie punten mee: (1) Zij pleit ervoor meer in te zetten op onderwijsassistenten. Die stonden genoemd bij lijn 3 van het coronamaatregelenpakket. Daar stond bij dat er niet voor is gekozen Pagina 41 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021 1970

1980

1990

2000

2010

omdat het net te lang duurt. Haar fractie denkt wel dat het op de korte en lange termijn zou kunnen helpen. Zij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. (2) De samenwerking in het Gelijke Kansen Netwerk is cruciaal. Uit de beantwoording blijkt dat die een grote rol speelt. Zij moedigt het college aan daarop hard in te zetten. Dat geldt vooral ook voor de buitenschoolse activiteiten die een hele belangrijke rol kunnen spelen op de emotionele en sociale ontwikkeling. De ontwikkelingsvragen die er nu zijn, gaan ook over groepsbinding, werkhouding, en een brede ontwikkeling. (3) In de beantwoording van de vragen geeft de wethouder aan kansen te zien in de ondersteuning van scholen door maatschappelijke initiatieven en door samenwerking met de universiteit, HBO en MBO. Zij vraagt zich af welke kansen het college daarin ziet en welke daarvan zullen worden opgepakt. De heer Boudens (SP) grijpt deze mogelijkheid aan om aan de voorkant accenten te leggen omdat er nog steeds onduidelijkheid is over de verdeling van de middelen. Met die accenten geeft de SP aan waarop de nadruk zou moeten liggen. De vraag is hoe onderwijsachterstanden zo goed mogelijk te voorkomen. Met betrekking tot het Stadsnetwerk merkt hij op dat van dat netwerk veel gevraagd wordt. Dat netwerk is een belangrijke spil en heeft een makelfunctie.

Het netwerk is voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor het bereiken van kansengelijkheid in het Utrechtse onderwijs. Wat zijn fractie betreft neemt het college hierin meer regie en verantwoordelijkheid. Het is belangrijk dat er voldoende ondersteuning en financiering is. De ondersteuning van deze organisatie is zeer beperkt. Het college geeft dat ook min of meer toe in de beantwoording van de schriftelijke vragen. Maar het college schrijft ook over medefinanciering van het Stadsnetwerk. Het college wentelt de verantwoordelijkheid af op een netwerk van vrijwilligersorganisaties en vervolgens zegt het college dat scholen er aan mee moeten betalen. De scholen gaan over de uitgaven in het onderwijs en de gemeente gaat over de gemeentelijke uitgaven. Hij vraagt of het college kan toezeggen dat het de middelen voor het MPO die aan de gemeente toekomen, in ieder geval zal investeren in de ondersteuning van Stadsnetwerk Kansengelijkheid. Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Mevrouw Assen (PvdA) wil ook graag dat het stadsnetwerk zo snel mogelijk zoveel mogelijk slagkracht heeft. Zij vindt het reëel dat de wethouder ook aan de schoolbesturen een bijdrage vraagt op basis van vrijwilligheid nu die ook veel geld gaan ontvangen van het Nationaal Plan Onderwijs.

Waarom is de SP daarop tegen? De heer Boudens (SP) kan daarin meegaan wanneer het een vrijwillig karakter heeft. Zo las hij het niet in de communicatie hierover. Als het als voorwaarde wordt gezien, geeft dat een verkeerd signaal wat hem betreft. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) denkt de andere kant op. Het Stadsnetwerk is niet het enige waarop de gemeente kan coördineren. Zij denkt aan het betrekken van allerlei onderwijsinstellingen. De vraag is hoe de keuze voor partners te wegen. De heer Boudens (SP) kiest voor zijn strategie en ziet die als kansrijk. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn Hij vindt het in deze tijd van cruciaal belang dat alle kinderen in Nederland die onderwijs genieten uitgerust zijn met een device. Een extra financiële injectie van het college zou daarbij helpen. Er zijn signalen dat de inspanning van het college onvoldoende is om alle Utrechtse leerlingen in staat te stellen onderwijs te volgen. Hij vindt

Pagina 42 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

de tekorten in deze tijd tragisch. Hij stelt voor prioriteiten te stellen in de besteding met het oog op het doel dat alle Utrechtse leerlingen in staat zijn onderwijs te volgen. 2020

Het onderzoek van de universiteit Utrecht wees uit dat scholen met een hoge schoolrekening er iets op vooruit gaan en dat leerlingen daar geen leerachterstand oplopen. Ondertussen gaan scholen met een lage schoolrekening er op achteruit. Het lijkt van groot belang de schoolrekening te verhogen. Zijn verzoek aan de wethouder is om bij de besteding van de MPO-gelden goed te kijken naar de scholen met een lage schoolrekening en hoe er naar te kijken wat dat voor deze ouders betekent, eventueel samen met de wethouder voor Werk & Inkomen. Hij vraagt of het college bereid is financiën uit te trekken voor een stukje armoedebestrijding van ouders en hoe daarmee de kansengelijkheid te bevorderen.

2030

Mevrouw Van Mil (Student & Starter) sluit zich aan bij de oproep van de PvdA een goed beeld te hebben van het effect van het beleid. Zij ondersteunt de inbreng van de heer Boudens met zijn oproep de ongelijkheid verder aan te pakken en zijn beschouwing over wat daarvoor nodig is. Zij wil nader ingaan op de bijzaken die nodig zijn om het onderwijs mogelijk te maken voor iedereen: de internet verbinding en het device om op te werken. Zij is benieuwd hoe de wethouder hierover denkt. Daarnaast pleit zij voor rustige plekken om zelfstandig te kunnen werken. Zij doet de suggestie na te gaan of in een buurthuis of in de bibliotheek rustige plekken zijn te creëren. Zij vindt het goed dit te blijven stimuleren. Het zou jammer zijn wanneer zo hard gewerkt wordt aan het vooruit brengen van de kwaliteit van het onderwijs voor sommige kinderen, dat andere kinderen daarmee achteruit gaan. Zij sluit zich aan bij de lerarenassistent van GroenLinks. Het lerarentekort blijft tot haar spijt een groot probleem. Zij is benieuwd hoe de wethouder aankijkt tegen de inzet van woningen om het lerarentekort daarmee tegen te gaan. Zij doet de suggestie hierop samen te werken met andere wethouders. Zij legt de vraag voor wat de aanpak daarvan kan zijn.

Rijke ouders kunnen gemakkelijker extra begeleiding inhuren wanneer achterstand moet worden ingelopen of wanneer het vak ingewikkeld is; zij doet de suggestie huiswerkbegeleiding te organiseren in samenwerking met de universiteit en hogeschool.

2040

2050

2060

Mevrouw Meerding (VVD) merkt op dat het belangrijkste punt in de informatie van het college over de aanpak van de achterstand als gevolg van de coronacrisis, dat Utrecht is aangesloten bij het Nationaal Programma Onderwijs. Wanneer zij de beantwoording van de schriftelijke vragen leest, ligt de concrete uitwerking van dat programma vooral bij de scholen zelf. Zij moeten een schoolscan uitvoeren en daarna passende maatregelen nemen, gekozen uit een menukaart van interventies. Op dat punt ziet haar fractie niet zo’n grote rol voor de gemeente weggelegd. Zij vraagt de wethouder of scholen op punten te ondersteunen zijn, bijvoorbeeld bij het indienen van plannen. Zij leest dat de gemeente in aansluiting op het Nationaal Programma Onderwijs samen met partners uit de stad een lokaal plan ontwikkelt. Zij ziet dan de briefing aan de G4-wethouders. Het is niet helemaal duidelijk hoe deze plannen specifiek aansluiten op de achterstanden, opgelopen door corona. Het lijkt in deze plannen Pagina 43 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

2070

2080

2090

2100

2110

meer te gaan om een langjarige inzet op het tegengaan van kansenongelijkheid en achterstanden in de breedte. Dat vindt mevrouw Meerding op zich niet erg, omdat de plannen zeer goed zijn. Zij vraagt zich af of dit echt iets nieuws is en of daarvoor extra geld is vrijgemaakt vanuit het college. Als het gaat om de verdeling van de gelden voor het inlopen van onderwijsachterstanden, pleitten veel partijen voor ongelijk investeren. De VVD vindt dat mooi klinken maar maakt daarbij enkele kanttekeningen. Het grote probleem is dat nog niet bekend is hoeveel geld de gemeente krijgt, per leerling of per school. Wanneer er genoeg geld is om alle leerlingen te helpen, is ongelijk investeren logisch. Het ene kind heeft meer nodig dan het andere. Het wordt lastig wanneer er onvoldoende middelen zijn om kinderen met achterstanden bij te spijkeren. Zij vraagt of het college kinderen met een grote achterstand volledig gaat helpen en kinderen met een kleine achterstand helemaal niet. Dat laatste lijkt haar fractie niet de bedoeling. In het verlengde daarvan vraagt haar fractie aandacht voor de groep kinderen die normaal gesproken niet zo in het vizier is. Corona leidt ook tot achterstanden bij kinderen die eerder geen achterstand hadden. Zij vraagt hoe de wethouder er tegenaan kijkt en hoe voor deze groep de achterstanden tijdig te signaleren zijn en daarop goed is in te spelen.

De heer Kos (CDA) maakt zich zorgen over de onderwijsachterstanden als gevolg van de coronacrisis. Sommige zaken blijven onduidelijk. Het CDA geeft een aantal uitgangspunten mee. Hij sluit zich aan bij mevrouw Meerding over wat hij heeft gezegd over de achterstanden. Het is heel belangrijk te blijven kijken naar de kinderen die al achterstand hadden. Door de coronacrisis kunnen ook andere kinderen in een moeilijke situatie terecht komen. Hij schetst mogelijkheden. Mevrouw Assen (PvdA) deelt wat mevrouw Meerding en de heer Kos zeggen: de lagere en middengroepen worden het hardst getroffen. Zij vraagt of het CDA en de VVD dit met haar delen en of daarop dan ook eerder de focus ligt. De heer Kos (CDA) bevestigt dat daar de grootste klappen vallen. Hij is het eens met de focus. Hij pleit er wel voor niet alleen daar naar te kijken en dan per ongeluk mensen te vergeten die op een andere manier in het nauw gekomen zijn. Mevrouw Meerding (VVD) sluit zich aan bij de woorden van de heer Kos hierover. Zij probeert het dilemma te schetsen. Meer de nadruk daarop leggen vindt zij logisch. Daar zijn de achterstanden groter. Voor haar fractie betekent dat niet dat al het geld naar de scholen gaat met de meeste achterstanden en vervolgens de scholen waar ook achterstanden zijn, helemaal niet meer. Er moet wat haar betreft een balans gevonden worden.

Zij denkt in termen van dat ieder kind met een achterstand minimaal een bepaalde mate van hulp krijgt. Dan is bij de ergste achterstanden te kijken naar waar extra ruimte is om daarop in te zetten. De heer Kos (CDA) vraagt inzet op de lange termijn. Hij sluit zich in dat opzicht aan bij de inbreng van D66 en de ChristenUnie. Hij heeft niet de illusie alles op de korte termijn te kunnen oplossen en dat alle onderwijsachterstanden in een keer zijn in te halen. Het college gaf aan te kiezen voor een structurele en duurzame inzet op de cognitieve ontwikkeling, de sociaal-emotionele ontwikkeling en op de mentale en fysieke gezondheid. Ook hij vraagt aandacht voor de mentale en fysieke gezondheid, ook van die van de kinderen. Daarbij is het ook belangrijk oog te hebben voor de

Pagina 44 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

2120

2130

2140

2150

thuissituatie en de gezinssituatie. De vraag blijft wat het bestuur daaraan concreet gaat doen. Heeft het college hiervoor plannen? Hij is blij met de samenwerking met Stadsnetwerk Gelijke Kansen waarin vrijwilligersorganisaties verenigd zijn. Hij zou het goed vinden wanneer het college zich uitspreekt zoveel mogelijk te willen inzetten op duurzame relaties met deze maatschappelijke partners. Ook als het gaat om de financiering mag wat hem betreft de gemeente een rol spelen om die vrijwilligersorganisaties en maatschappelijke organisaties te steunen. Hij refereert aan het desbetreffende debat tussen de SP en de PvdA geeft aan zich aan te kunnen aansluiten bij de inbreng van mevrouw Assen dat daarbij ook naar andere partners gekeken kan worden. De heer Kos is benieuwd of de wethouder mogelijkheden ziet de landelijke gelden die de gemeente krijgt vanuit het Rijk een rol te laten spelen voor het Stadsnetwerk Gelijke Kansen. Hij roept het college op andere organisaties te vinden en daar actief te zoeken naar diegenen die zich willen aansluiten in de strijd tegen onderwijsachterstanden. Hij vindt het goed dat er intensief samengewerkt wordt met de werkgroep van de Utrechtse Onderwijsagenda waarin kennis wordt gedeeld onder schoolbesturen en gemeente.

Hij is blij te vernemen dat daarin wordt nagegaan of de kleinere of de grotere schoolbesturen vooruitlopen op het gemeentelijk programma en ondersteuning nodig hebben van de gemeente binnen de reguliere begroting. Hij vraagt of daarover al meer te zeggen is. Wordt die behoefte bij scholen geïnventariseerd? Wordt de raad geïnformeerd over de behoefte die dan aan het licht zal komen. Zijn er al scholen die op deze manier ondersteund worden? De heer Saiah (D66) zal zich zoveel mogelijk aansluiten. Hij uit zijn grote witte hierin voor het onderwijs en voor de wijze waarop scholen zich in de afgelopen maanden hebben ingezet om onderwijsachterstanden tegen te gaan. De leraren hebben echt bergen verzet om de kinderen zo goed als mogelijk onderwijs te geven. Hij heeft daarvoor bewondering. Dat geldt ook voor het personeel van de kinderopvang, de voorschool en alle andere probleemonderwijs. Hij kan zich aansluiten bij het punt van mevrouw Assen over het meten en dat de raad daarover vaker geïnformeerd zou kunnen worden. Hij vraagt aanvullend of iets vaker de stukken en de documenten die ook besproken worden in het platform van de Onderwijsagenda, naar de raad te sturen zijn. Hij denkt dan eens in het kwartaal. Dat zou zijn fractie helpen. Hij vraagt aanvullend op het punt van de heer Kos over het gezin, of het thuis lesgeven geleid heeft tot een grotere ouderbetrokkenheid.

Is die betrokkenheid veranderd. Hij vraagt hierop de reactie van het college. En vraagt haar dit in kaart te brengen. Wanneer die betrokkenheid is vergroot, doet hij de suggestie vanuit de Voorleesexpres bijvoorbeeld, die ouderbetrokkenheid ook te stimuleren. In de raad wordt niet veel gesproken over het Speciaal Onderwijs. Hij wil daar nu kort bij stilstaan. Het gaat dan om kinderen die soms een extra kwetsbare gezondheid hebben waarover de ouders zich ook zorgen maken. Veel van deze kinderen hebben extra hulp nodig, bijvoorbeeld bij het aantrekken van de jas. Hij is benieuwd te vernemen of het college zicht heeft op hoe het speciaal onderwijs gevaren is in coronatijd. Is het speciaal onderwijs aangesloten bij het stadsnetwerk Gelijke Kansen? Of zijn er andere manieren waarop het Speciaal Onderwijs te betrekken is bij de plannen die het stadsbestuur maakt op het tegengaan van achterstanden in het onderwijs?

Pagina 45 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

2160

2170

2180

2190

Hij gaat in op de lokale extra inzet bovenop het nationale programma. Het gaat hem dan nadrukkelijk over of er nog een moment komt waarop de raad hier nog naar kan kijken of dat er al plannen gemaakt worden die op een gegeven mens uitgevoerd gaan worden. Als het aan zijn fractie ligt wordt ook goed gekeken naar de langetermijnvisie. Hij wil de nadruk leggen op het weghalen van de stress en de druk van de schouders van de ouders, en van de leraren. Mevrouw Assen (PvdA) deelt de woorden van de heer Saiah. Zij zou alles willen doen om die druk te verlagen. Zij vroeg de wethouder daarom naar de extra ondersteuning die eerder bestond vanuit de OAB-middelen (Onderwijsachterstandsmiddelen) en waarop gekort is. Zij vraagt of de heer Saiah hier ook winst in ziet wanneer daarmee meer te ondersteunen zou zijn. De heer Saiah (D66) antwoordt bevestigend in die zin dan wanneer daartoe de mogelijkheid bestaat. Hij vervolgt zijn inbreng. Hij gaat in op de aansluiting van de onderwijspartners met de zorg. Die aansluiting moet zijns inziens zo strak zijn dat het mogelijk is om kinderen, jongeren en studenten heel snel te helpen. Kan de wethouder een duiding geven hoe zij daarop reflecteert, hoe die aansluiting op dit moment geregeld is en of daarin nog verbeterpunten zitten. De tweede gaat over de zomer die er aankomt. Dan gaat het over de korte termijn acties.

Zijn fractie legt de nadruk op, ook te kijken naar het verbreden van de horizon, inplaats van het basale in taal en rekenen. Hij pleit ervoor kinderen iets anders te laten doen. Welke rol ziet de gemeente daarin voor zichzelf? Hij vraagt de wethouder daar nog een keer naar te kijken. Mevrouw Assen (PvdA) sluit zich daarbij graag aan. Ook zij gelooft sterk in de waarde van het vergroten van de leefwereld. De heer Saiah (D66) pleit ervoor straks iets aan maatwerk te kunnen bieden aan kinderen. Dan gaat het over nationale programma en het ongewisse over de spreiding van de middelen. Hij pleit voor de mogelijkheid te schakelen als in een andere wijk een kind elders meer baat heeft bij een programma dan in diens eigen wijk. Hij vraagt of de wethouder die optie kan meenemen. Hij denkt dat de grootste struggle gaat komen op de overgang van PO naar VO, juist wanneer gesproken wordt over de vertragingen die opgelopen zijn. Dat kinderen die in het afgelopen jaar heel weinig fysiek onderwijs hebben gekregen, nu in een hele nieuwe sitiuatie geplaatst worden, namelijk de middelbare school. Hij weet niet welke plannen door het onderwijs zelf gemaakt worden om daarmee om te gaan. Misschien kan de wethouder dit meenemen als aandachtspunt in de overleggen in het platform van de Utrechtse Onderwijsagenda.

Wat is er te doen om de kinderen die nu in de nieuwe context terecht komen toch te laten meedoen? Ook zijn fractie is een grote fan van het Stadsnetwerk Gelijke Kansen. Zijn fractie ziet daar veel voordelen in, juist ook omdat dit á la de armoedecoalitie iets is van de stad waarbij de gemeente zich aansluit.

2200

Mevrouw Streefland (ChristenUnie) benadrukt dat niet alles werkt en niets werkt altijd in het onderwijs. Zij gaat in dat licht in op het navolgende. Hoe in te zetten op het wegwerken van onderwijsachterstanden? Wat haar betreft is een sterk lerarenteam op scholen, met een beter cultuurbeleid erg effectief. Zij vraagt of de wethouder op de hoogte is van de plannen van de scholen en de koepels/de

Pagina 46 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

besturen, de versteviging van de kwaliteit van de lerarenteams. Zij vraagt of het college zicht heeft op het lerarentekort, juist daar waar dat in de stad een probleem is. 2210

2220

2230

Zij pleit ervoor interventies toe te passen waarvan bekend is dat ze werken: feedback, zelfregulatie, het versterken van leesvaardigheid, kan de leerlingen maanden winst opleveren. Extra maatregelen gericht op het wegwerken van achterstanden. De heer Saiah (D66) is erg benieuwd te vernemen hoe mevrouw Streefland kijkt naar de ouderbetrokkenheid. Meer ouders zouden een dergelijk programma aangeboden kunnen krijgen zo dat zij iets met de kinderen kunnen doen. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) is daarvan voorstander in die zin dat zij weet dat Taal doet Meer een belangrijk basisprogramma is. Daarnaast pleit zij voor vergroting van de stimulans in de klas om te lezen. Dat heeft uiteindelijk veel effect. Zij is voorstander van een zo groot mogelijke aanpak. Zij vervolgt haar betoog met op te merken dat enkele interventies veel resultaat boeken op het verkleinen van de onderwijsachterstanden. Zij noemt in dit verband “peer tutoring”. Eén op één begeleiding. Professionalisering van leraren. De verlengde schooldag en de zomerscholen werken veel minder voor het wegwerken van de achterstanden. Andere gemeenten hebben veel interesse in de wijze van werken van de gemeente Utrecht: de samenwerking in het netwerk tussen schoolbesturen, de gemeente en ook andere partners. Zij moedigt het college aan hiermee door te gaan.

Mevrouw Assen (PvdA) pleit ervoor de zomerschool wel te benutten vanwege de duur van de vakantie. Ze stelt als voorwaarde dat er dan een effectief programma is. Zij vraagt of mevrouw Streefland die opvatting deelt en/of zij daarvan de meerwaarde inziet. Mevrouw Streefland vindt dat mevrouw Assen daarmee een goede randvoorwaarde schetst, namelijk dan goed te moeten kijken naar de inhoud van het programma en in hoeverre het bijdraagt aan het wegwerken van de achterstanden. De voorzitter geeft de niet-agenderende fracties korte de gelegenheid inbreng te leveren.

2240

2250

Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) deelt de wens van andere partijen om alle kinderen met een achterstand zo goed mogelijk te helpen. Zij ziet tegelijkertijd ook in dat sommige kinderen meer achterstand hebben opgelopen dan anderen. Zij denkt dat daarop de nadruk zou moeten liggen. Voor haar is nog niet duidelijk wat er met scholen gebeurt die geen plan indienen voor het verkrijgen van financiële middelen. Zij vraagt daarop de reactie van de wethouder. Zij sluit zich aan bij de wensen van de PvdA voor beter zicht op concrete effecten van beleid. Zij deelt de zorg van de SP over de laptops en een goed internet, et cetera. En de werkplek vanuit huis en de wens voor een rustige werkplek zoals genoemd door de fractie van Student & Starter. Zij is benieuwd hoe de wethouder daarover denkt en of daarvoor een goede aanpak komt. Als het gaat om de langere termijn vraagt hij zich af waarom het college zich niet meteen richt op een meer structurele oplossing. Tijdelijke middelen zijn mooi, maar dat is niet de oplossing. De achterstand is niet direct met veel geld op te lossen. Pagina 47 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

2260

2270

De heer Simsek (DENK) is blij met de aandacht voor de onderwijsachterstanden als gevolg van de coronacrisis. Hij dankt de agenderende fracties en hij complimenteert de scholen voor hun inzet om tijdens de coronacrisis zo goed mogelijk onderwijs te kunnen geven. Hij sluit zich aan bij de PvdA dat het belangrijk is om een goed beeld te hebben van het effect van het beleid. Daarnaast ondersteunt zijn fractie het idee van ongelijk investeren maar zou zijn fractie wel graag een beter beeld willen hebben van de middelen die de gemeente krijgt. Zijn fractie vindt dat er nog geen duidelijkheid is over wat er gebeurt met scholen die geen plan indienen. Zijn fractie krijgt daarover graag meer duidelijkheid. Verder kan zijn fractie zich aansluiten bij het idee van GroenLinks voor de inzet van leerlingassistenten. Ook schaart hij zich achter het idee het gemakkelijk te maken voor leraren een woning te vinden. Het kan ook behulpzaam zijn wanneer het gemakkelijk is om een parkeervergunning te krijgen in de omgeving van scholen. Dat bleek elders ook zeer effectief, ook in het kader van het lerarentekort en de mankracht die nodig is om de achterstanden weg te werken. Hij sluit zich aan bij het punt van Student & Starter over huiswerkbegeleiding. De voorzitter schorst in afstemming met de wethouder de vergadering gedurende 10 minuten en heropent de vergadering om 17.25 uur.

2280

2290

2300

De beantwoording Wethouder Klein bevestigt dat dit een belangrijk onderwerp is waarmee het bestuur nog niet klaar is. Het college wil in overeenstemming met de verklaring handelen. De G-4 wethouder onderwijs zetten in januari 2021 in op zo snel mogelijk weer fysiek onderwijs te geven, juist om achterstanden te voorkomen. Ten tweede pleitten de wethouders voor een nationaal plan voor gelijke onderwijskansen om juist ook de achterstanden als gevolg van corona aan te pakken. Ze noemt in dit verband vier punten die er ook voor de lange termijn zullen zijn:  een gelijke toegang tot kleutervoorziening van 0 – 4  de extra leertijd voor kinderen en jongeren die die het hardste nodig hebben in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs  uitstellen van het selectie moment op de middelbare school  het bestrijden van het lerarentekort. Vervolgens is in februari een Nationaal Programma Onderwijs gepresenteerd. De wethouder denkt dat dat een hele belangrijke eerste stap is. Het kabinet is demissionair. In de formatie zal dit structureel moeten worden. De wethouders Onderwijs van de G-4 zetten zich daar ook voor in. Zij deelt het ongeduld en de urgentie nu echt tot actie te moeten overgaan. Tegelijkertijd is het een gegeven dat het gemeentebestuur de lakens niet uitdeelt in het onderwijs. Het gaat hier om het ministerie van OCW in relatie tot de scholen voor het leeuwendeel van dit geld.

In de brief van de minister is het de wethouders onderwijs in Nederland verteld dat voor de scholen in juni helderheid komt over de budgetten en voor de gemeente komt die helderheid in juli. Het gaat om 300 miljoen euro voor alle gemeenten in Nederland. Pagina 48 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

2310

2320

2330

2340

De wethouder benadrukt dat de partijen gezamenlijk hiervan een succes moeten maken. Alles wat partijen kunnen doen, zullen ze moeten doen gericht op de toekomst van de kinderen. Ingaand op de inbreng van de fractie van de PvdA was de vraag van die fractie of er een recent beeld is van de stand van zaken. Het ministerie van het OCW heeft de opdracht gegeven aan de scholen om schoolscans te maken: hoe gaat het met de leerlingen, zijn er bepaalde vakken onderbelicht in de afgelopen periode? Die resultaten zullen tussen de scholen en het ministerie worden uitgewisseld. De minister heeft gevraagd een terugkoppeling te geven aan de gemeenten, eventueel meer op hoofdlijnen zodat ook de gemeenten kunnen weten wat er gaande is. Die informatie zal de wethouder dan delen met de raad. In 2022 zullen de schoolscans opnieuw gehouden worden om op die manier te kunnen monitoren hoe zich dat ontwikkelt. Naast deze schoolscans heeft het college in Utrecht gezegd te willen weten waarover het spreekt. Samen met de universiteit Utrecht zijn er kleinere onderzoeken gedaan. Daarbij is ook gekeken naar de effecten van de manier van lesgeven. Vanuit de Utrechtse onderwijsagenda is de opdracht gegeven om dit voort te zetten en ook de tweede lock down daarin mee te nemen en ook niet alleen het basisonderwijs maar ook het voortgezet onderwijs.

De wethouder hoopt daarover in het derde kwartaal de raad meer te kunnen laten weten. Mevrouw Assen (PvdA) vraagt verheldering. Zij was in de veronderstelling dat de gemeente meer deed om in de smiezen te hebben hoe scholen zich ontwikkelen, dat dat niet alleen afhing van het oordeel van inspectie. Dus ook vóór corona al. Zij vraagt of dat juist is. Wethouder Klein zet uiteen dat inspectie de onderwijskwaliteit respecteert. De scholen zijn verantwoordelijk voor de onderwijskwaliteit. Er zijn allerlei overleggen om na te gaan hoe gewerkt wordt aan het wegwerken van onderwijsachterstanden, hoe is daarop de kennis onderling te delen? De gemeente doet die controle niet. Wat nu plaatsvindt, is een slag dieper dan wat vanuit de gemeente wordt gedaan. De wethouder denkt dat dat gezond is. Het is belangrijk na te gaan waar de gemeente het verschil kan maken en waar de toegevoegde waarde is te laten zien. Mevrouw Assen (PvdA) is zelf op zoek naar die data daarover: bijvoorbeeld referentieniveaus taal en rekenen. Is die informatie niet beschikbaar of niet deelbaar? Wethouder Klein voorziet een blik op de klok dat zij nog toezeggingen zal doen schriftelijke informatie te zullen toevoegen. Zij denkt dat het goed is om daarop terug te komen. Zij neemt aan dat het de fractie van de PvdA vooral gaat hoe bekend is wat er aan de hand is en hoe de gemeente daarop wil acteren.

De wethouder zegt dan een brief toe voor het derde kwartaal waarin zij dit als eerste punt zal noemen. Hoe is bekend hoe de ontwikkeling van leerlingen gaat en hoe kan de gemeente daarop acteren? De fractie van de PvdA vroeg naar de effecten, kwalitatief en kwantitatief. Dat hangt hiermee samen. De wethouder attendeert op nieuwe indicatoren, ontwikkeld samen met het onderwijsveld om in de programmabegroting en in de Verantwoording beter aan te sluiten bij datgene wat vanuit het onderwijs gedaan wordt momenteel: gelijke kansen, aansluiten onderwijs arbeidsmarkt, onderwijshuisvesting en zeker ook het lerarentekort. De wethouder denkt dat dat daarbij zal helpen. Daarbij waren ook raadsleden betrokken. Deze informatie zal meegestuurd worden met de Voorjaarsnota. Pagina 49 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021 2350

2360

2370

2380

2390

De fractie van de PvdA vroeg naar Utrecht Leert het ongelijk investeren. De wethouder bevestigt dat dit inderdaad gedaan wordt op schoolniveau. Dan wordt gekeken waar het geld het hardst nodig is. Dat is niet alleen een beslissing van de gemeente, maar die beslissing wordt genomen in gezamenlijkheid met de schoolbesturen. De wethouder kan ook hier zeggen dat het college in het derde kwartaal de voortgangsrapportage van Utrecht Leert aan de raad zal toesturen. Mevrouw Assen (PvdA) wil niet alleen het kwantitatieve lerarentekort weten maar ook het kwalitatieve, de opvang en vervanging op school, de wisselingen. Zij wil zich ervan vergewissen dat die toegezegde informatie het volledige beeld zal geven van het lerarentekort. Wethouder Klein merkt op dat bij Utrecht Leert de belangrijkste actielijn het aantrekken en behouden is van onderwijstalent voor de stad. Wat daarmee samenhangt, komt ook in die rapportage. Dit betreft ook de opleiding van leraren. Aandacht zal besteed worden aan waar meer nodig is. Gevraagd is naar het Stadsnetwerk, waarbij sprake is van samenwerking binnen de Gelijke Kansen Alliantie. Het college heeft een basis gelegd in financieel opzicht en het helpt als de schoolbesturen daaraan meebetalen. Het college is bereid na te gaan hoe op een goede manier dit gezamenlijk is te delen. De fractie van de SP vroeg hier ook naar. Het college is begonnen met 0,4 fte.

De ambities zijn nu groter. Het zal in de komende tijd verder moeten groeien. Daarbij is het ook belangrijk dat het relevant is dat mensen uit de stad hun toegevoegde waarde kunnen hebben. De wethouder denkt daarbij aan vrijwilligers die daaraan mee kunnen doen. Richting de fractie van het CDA zegt de wethouder dat zij zeker openstaat voor nieuwe vrijwilligers. Zij deelt mee dat studenten zich ook melden en in de klas hun bijdrage leveren. Dit is de manier van werken waarop het gemeentebestuur trots kan zijn. De fractie van de PvdA vroeg ook aandacht voor het onderwijs-OMT. De wethouder bevestigt dat dat OMT zinvolle opmerkingen maakt. Ze mogen gevraagd en ongevraagd advies geven. Het OMT attendeert er vooral op niet alles te snel en teveel te doen en ook goed te kijken naar hoe op een duurzame manier het onderwijs is te geven. De wethouder denkt dat het goed is om zelf daarvoor ook aandacht te blijven houden. Zij refereert aan de door haar vier genoemde punten in dit verband. Op de vraag van de PvdA over de hoepels waardoorheen gesprongen moet worden bij een aanvraag, zet het college uiteen dat het vanuit Utrecht heeft aangegeven zoveel mogelijk aan te sluiten bij de normale rapportage die scholen moeten doen zodat het er niet bovenop komt.

Zij voegt daaraan toe dat de Rekenkamer erop heeft gewezen dat het om heel veel geld gaat, en dat het heel belangrijk is om aan de voorkant aan te geven wat de na te streven doelen zijn, ook om te kunnen meten of die gehaald worden. Zij schetst de activiteiten die plaatsvinden in dit verband en verwacht dat het iets langer zal duren dan in februari van dit jaar gedacht. De PvdA vroeg hoe het in Utrecht gaat. De basisscholen zijn via het PO-scholenbestuur allemaal aangehaakt. Zij wisselen intensief uit. Bij de VO-scholen is het college in gesprek met enkele besturen. Het college zorgt ervoor dat iedereen goed op de hoogte is. De wethouder vindt het goed om scherp te blijven over dit behoorlijk grote bedrag voor gelijke kansen in het onderwijs voor de PO- en VO-scholen: 5,7 miljard in heel Nederland en voor de gemeenten 300 miljoen. Het overgrote deel van het geld gaat naar de scholen. De wethouder realiseert zich ook goed te moeten kijken naar wat de gemeente kan bijdragen aan wat de school niet kan. Zij kijkt dan ook vooral naar Pagina 50 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

2400

2410

2420

2430

het voeren van de regie op de samenwerking tussen Onderwijs en de Zorg waaraan is gerefereerd en naar hoe dit met elkaar te delen en dat scholen onderling goed van elkaar kunnen leren. De wethouder bevestigt dat de werkgroep de coördinerende functie heeft. Daar vindt een goede uitwisseling plaats. De fractie van de PvdA vroeg naar de korting die de gemeente een aantal jaren geleden meemaakte vanuit het Rijk op de onderwijsachterstandengelden, waar berekend is wie in Nederland daarvoor het meest in aanmerking komt. Nu blijkt dat heel veel geld meer nodig is, ziet zij als een soort van bewijs dat dat destijds ook het geval was. De wethouder is heel blij dat het Rijk op deze manier dit erkent. Zij voegt eraan toe dat het inderdaad maar voor 2,5 jaar is. Zij zal niet rusten totdat dit uiteindelijk structureel gemaakt wordt. Daaraan wordt hard gewerkt. Mevrouw Assen sprak ook over de voorschoolse educatie. De wethouder bevestigt recentelijk oud-medewerkers van spelenderwijs te hebben ontvangen. Dat was een belangrijk gesprek. Zij heeft in dat gesprek gezegd dit te bespreken met de aanbieders van de Voorschool. Er zijn ook onderwerpen die over de arbeidsverhoudingen gaan, waar het niet heel eenvoudig is voor haar als wethouder Onderwijs. Dit zijn wel zaken die aan de orde gesteld worden. Zij zal hieraan aandacht besteden in de reguliere voortgangsbrief.

Mevrouw Assen (PvdA) was geschrokken van de resultaten. Zij zoekt daarom naar wat de gemeente meer kan doen. Zij hoopt dat de wethouder ook daarover iets kan zeggen. Wethouder Klein vindt dit absoluut een heel belangrijk onderwerp. Wanneer zij de vragen ziet die nog beantwoord moeten worden, vindt zij het beter het antwoord te geven in de brief die ze heeft toegezegd en over de informatie over de Voorschool in het bijzonder. Zij vervolgt haar beantwoording. De fractie van GroenLinks vroeg de bevestiging van de wethouder dat ook het Rijk heeft gezegd dat dit bedrag ongelijk geïnvesteerd zal worden. Hoe dat gedaan gaat worden, moet nog blijken. De wethouder deelt deze insteek. Te zien is dat de corona-pandemie bekende problemen extra heeft aangezet. In die zin gaat het niet om nieuwe dingen, maar ze zijn wel verergerd. Zij zal de ogen niet sluiten voor andere kinderen. Zij zal ervoor kiezen niet overal hetzelfde bedrag naar toe te laten gaan en aan te sluiten bij de behoefte. Uiteraard kijkt zij ook naar het geheel. De fractie van GroenLinks stelde ook vragen naar de brede brugklas. Dat is een belangrijke ontwikkeling. Die zit ook in het derde punt over het soepeler maken van de overgangen. Dat is te realiseren door de brede brugklas, ook met onder meer een HAVO-kansklas. Dat zijn manieren om niet de knip te leggen op 11 jaar.

In Utrecht doen 15 van de 18 VO-scholen een dergelijk heterogeen aanbod, zodat niet alleen dezelfde adviezen in één klas zitten. De wethouder denkt dat het belangrijk is om gezamenlijk te blijven kijken naar hoe zich dat ontwikkelt en vooral naar ook hoe ouders daar tegenover staan. Daarover vindt de wethouder het belangrijk het gesprek met elkaar te voeren; zodat de toegevoegde waarde daarvan ingezien wordt.

2440

De fractie van GroenLinks vroeg naar de onderwijsassistenten. Enkele fracties sloten zich daarbij aan. Het college zei dat het beter is het langjarig geld te gebruiken. Wanneer mensen nu collectief aangemeld worden, geven scholen aan dat dat onprettig is in verband met toekomstperspectief. Dat neemt niet weg dat de onderwijsassistenten een hele belangrijke rol hebben. Zij denkt ook dat zeker met het lerarentekort af en Pagina 51 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare digitale en fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 29 april 2021

2450

2460

2470

2480

2490

toe strakker te kijken is naar wat de leraren ook echt zelf doen en naar wat de onderwijsassistenten kunnen doen. In die zin zal dit terugkomen in het onderwerp. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) kan zich voorstellen dat het nodig is dat de gemeente de brede brugklas meer stimuleert. Ze noemt in dit verband ook huisvesting. Zij vraagt of de gemeente daarin extra stappen kan zetten. Zij vindt het ook goed om na te gaan, hoe ouders te stimuleren zijn. Dat zit wat haar betreft ook in randvoorwaarden. Zij begrijpt dat er geen structureel geld is voor onderwijsassistenten. Tegelijkertijd is de kans dat er meer geld komt voor haar aannemelijk gezien de grote tekorten. De vraag naar personeel blijft. Wat haar betreft is dit een goede investering. Wethouder Klein gaat in op het eerste punt. Zij benadrukt dat 15 van de 18 scholen veel is. In dat opzicht heeft het college niet te klagen over een eenzijdig aanbod. De wethouder gaat in dit licht in op de te verwachten ontwikkelingen in het onderwijs. Op de tweede vraag die gesteld werd, deed het college een voorstel. De raad reageerde daarop. De wethouder weet niet of dit nog in een afzonderlijke commissie zal worden behandeld. De reden waarom dit niet is voorgesteld vanuit pakket 3 is omdat het college denkt dat dit stukje niet voor de lange termijn is. Daarop is geantwoord dat er nog andere manieren zijn die beter aansluiten.

De wethouder sluit zich bij dat antwoord aan. De fractie van GroenLinks benadrukte het belang van aandacht aan ook de emotionele en sociale ontwikkeling van kinderen. Daarmee is het college het eens. Partners die daarin een rol spelen zouden daarin een belangrijke plek moeten kunnen nemen. De vraag werd ook gesteld hoe de samenwerking is met de universiteit. De wethouder zet uiteen dat de universiteit een belangrijke partner is ook in de Utrechtse Onderwijsagenda. Zij refereert aan haar desbetreffende antwoord over de rol van studenten in de klas. De universiteit speelde ook een rol in de manier van lesgeven in de lock down. De wethouder gaat in op de vragen van de SP. Zij deelt de perceptie dat veel nog onduidelijk is en herhaalt al gegeven informatie. In de periode van onduidelijkheid blijft de gemeente haar inbreng leveren. De wethouder merkt op dat al veel aandacht is uitgegaan naar de devices en het internet die leerlingen nodig hebben. De wethouder heeft aan de VO-scholen gevraagd naar hoe het zit. Zij geven aan dat hun leerlingen wifi hebben en ook laptops. Als sprake is van dat dat niet het geval is, kunnen de gemeente en de scholen het gezamenlijk oplossen. De heer Boudens vroeg ook hoe de situatie van thuis goed mee te nemen. De wethouder ging eerder al de samenwerking aan met haar collega Voortman op het gebied van het oplossen van schulden.