Coalitieakkoord 2022 Investeren in Utrecht.pdf

Inhoud Voorwoord Inleiding Contact maakt de stad

2 4 8

Hoofdstuk 1: We maken ons hard voor kansengelijkheid 1.1 | Wijk- en buurtaanpak 1.2 | Bestaanszekerheid 1.3 | Arbeidsmarkt 1.4 | Openbare orde en veiligheid 1.5 | Gezondheid 1.6 | Welzijn, zorg en ondersteuning 1.7 | Inclusie 1.8 | Jeugd 1.9 | Onderwijs 1.10 | Vluchtelingen, asiel en integratie

10 11 12 14 16 18 20 21 23 25 28

Hoofdstuk 2: We pakken de woningnood aan 2.1 | Volkshuisvesting en wonen 2.2 | Gebiedsontwikkeling 2.3 | Bereikbaarheid

30 32 35 37

Hoofdstuk 3: We gaan de klimaatcrisis tegen 3.1 | Energie en klimaat 3.2 | Groen en klimaatbestendige leefomgeving 3.3 | Milieu en circulariteit 3.4 | Dierenwelzijn

40 41 44 46 48

Hoofdstuk 4: We werken aan een levendige en leefbare stad 4.1 | Lokale economie 4.2 | Digitale stad 4.3 | Cultuur en erfgoed 4.4 | Sport, spelen en bewegen 4.5 | Vastgoed

50 51 53 54 56 58

Hoofdstuk 5: Uitvoering 5.1 | Publieksdienstverlening 5.2 | Personeel, organisatie en bedrijfsvoering 5.3 | Financiën

60 61 63 64

Bijlage 1: beleidsprioriteiten Bijlage 2: investeringspakket Groei in Balans Bijlage 3: portefeuilleverdeling

66 69 76

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

1

De gesprekken om te komen tot dit akkoord vonden plaats door de hele stad: van Kanaleneiland tot Vleuten-De Meern en van de Merwedekanaalzone tot Overvecht. Dit hebben we gedaan om de verbinding te blijven maken tussen de onderwerpen die op de gesprekstafel lagen en wat er speelt in de stad. Op diverse locaties hebben we gesproken met betrokken bewoners, vrijwilligers, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en experts. We voelen de grote betrokkenheid van de stad, dit bleek uit de grote hoeveelheid berichten die we gedurende het proces hebben ontvangen, en uiteraard de vele gesprekken die we hebben gevoerd in de campagneperiode voorafgaand aan de gemeenteraads­verkiezingen. Dit akkoord is wat ons betreft het startpunt voor de komende vier jaar; we kijken ernaar uit dit verder invulling te geven in nauwe samenspraak met de stad. Mede namens onze fracties, Julia Kleinrensink - GroenLinks Maarten Koning - D66 Rick van der Zweth - Partij van de Arbeid Esma Kendir - Student & Starter Rik van der Graaf - ChristenUnie

Overvecht

Voorwoord

West

Noordwest

Noordoost

Leidsche Rijn Binnenstad

Vleuten - De Meern

Met trots presenteren wij u ons coalitieakkoord ‘Investeren in Utrecht: kiezen voor gelijke kansen, betaalbaar wonen en klimaat’. Bij het schrijven van dit akkoord hebben we continu de verantwoordelijkheid gevoeld om aan de slag te gaan met de drie grote crises van onze tijd: de groeiende kansenongelijkheid, woningnood en klimaatcrisis. Tegelijkertijd zien we de schoonheid en potentie van onze stad en hebben we ontzettend veel zin de schouders er deze periode onder te zetten, samen met Utrechters, maatschappelijke organisaties en bedrijven.

Oost

Zuidwest

Zuid

De locaties waar de coalitiebesprekingen plaatsvonden.

2

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

3

Het zijn crises waar stevig ingrijpen van de overheid noodzakelijk is. Dat doen we dan ook. We zetten een stap extra voor Utrechters die een steun in de rug nodig hebben, want juist in een succesvolle stad als de onze laten we mensen niet vallen. We zetten een sociaal volkshuisvestingsbeleid neer om ervoor te zorgen dat mensen in onze stad kunnen blijven of komen wonen. En we kiezen voor stevige maatregelen om onze bijdrage te leveren aan het aanpakken van de klimaatcrisis. Naast deze drie grote opdrachten zien we ook veel kansen voor Utrecht. Utrecht is een (veer)krachtige stad. Kennisinstituten, bedrijven en maatschappelijke organisaties die zich bezighouden met gezondheid clusteren zich in onze stad en regio. Dit past heel goed bij de jarenlange ambitie die de gemeente heeft om gezond stedelijk leven voor iedereen mogelijk te maken. Samenwerking met (maatschappelijke) partners op het thema gezondheid zien wij als één van de manieren om de grote uitdagingen van onze tijd te lijf te gaan.

Inleiding

Utrecht is een stad om van te houden. De stad beweegt: er wordt gebouwd, gewerkt en geleefd. Het gaat goed met veel bewoners. Maar er zijn ook Utrechters die moeite hebben mee te komen in de maatschappij. De groeiende ongelijkheid in onze stad, de grote woningnood en de klimaatcrisis zien wij als de belangrijkste drie onderwerpen waar wij in de periode 2022-2026 mee aan de slag moeten.

4

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Ongelijkheid bestrijden: ongelijk investeren voor gelijke kansen Het kan elke Utrechter overkomen dat het tegenzit in het leven. We zijn er voor iedereen die een steun in de rug nodig heeft. Onze aandacht gaat vooral naar Utrechters met wie het niet vanzelf goed gaat. Op de ambities en maatregelen die we in dit akkoord formuleren, passen we het principe ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’ toe. Dat houdt in dat de middelen die we beschikbaar hebben als gemeente gaan naar de mensen die dit het hardst nodig hebben. We sturen tegen als we zien dat het niet vanzelf goed komt. Zo breiden we bijvoorbeeld de wijkaanpak, die de afgelopen periode is gestart in Overvecht, uit naar een aantal andere wijken en buurten afhankelijk van wat er nodig is. We gunnen onze Utrechtse jongeren een goed perspectief. Want van een goede start, heb je de rest van je leven profijt. Sociale en ruimtelijke vraagstukken gaan hier hand in hand: een prettige en veilige leefomgeving met voldoende voorzieningen, goed onderwijs, een stage of baan en (mentale) gezondheid zijn hier allemaal van belang.

Wooncrisis aanpakken: betaalbaar wonen, goede voorzieningen Het aanzicht van onze stad verandert met de dag. Nieuwe stadswijken worden gebouwd. Dat biedt Utrechters die in de stad wonen de kans onderdeel van de stad te blijven en mensen die in de stad willen wonen of werken de kans hier onderdeel van te worden. Wij vinden het belangrijk dat Utrecht een leefbare, betaalbare, duurzame en gezonde stad is en blijft met oog voor de bestaande inwoners en een verwelkomende houding richting nieuwe Utrechters. Maar groei is geen doel op zich en moet duurzaam in balans zijn. Dat betekent dat er zowel voor rust als reuring ruimte gemaakt moet worden. Het houdt ook in dat woningen duurzaam, betaalbaar en van goede kwaliteit zijn. En dat het voorzieningenniveau in de wijken op peil komt en blijft. We investeren de komende jaren fors in de bestaande stad en op de plekken waar de komende jaren gebouwd wordt. Het grote tekort aan betaalbare woningen vergroot de ongelijkheid tussen mensen. Daarom grijpen we als overheid in bij excessen op de woningmarkt. Ook hier hebben we extra aandacht voor groepen die niet automatisch de ruimte krijgen zoals mensen met lage inkomens, studenten, daklozen, starters en ouderen.

Klimaatcrisis tegengaan Er is wereldwijd een klimaatcrisis gaande en de urgentie om maatregelen te nemen, neemt alleen maar toe, om de aarde leefbaar te houden voor de generaties na ons. We gaan al decennia ver voorbij de grenzen van de draagkracht van onze planeet met als gevolg klimaatverandering, klimaatrampen en het afbreken van de biodiversiteit. We hebben geen tijd meer te verliezen: wat we de komende 50 jaar doen zal nog duizenden jaren effect hebben en wat we zeker weten is dat het niet vanzelf goed komt. Wij voelen daarom de verantwoordelijkheid om het onderste uit de kan te halen. Dat doen we door alle mogelijkheden te benutten voor duurzame energieproductie binnen onze gemeentegrenzen. Door met bewoners en ondernemers ambitieus aan de slag te gaan met energiebesparing. Door als overheid een stap naar voren te zetten. En door verder te blijven investeren in lopen, fietsen, openbaar vervoer en elektrisch rijden om de brandstofmotor uit de stad te laten

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

5

verdwijnen. Daarmee lossen we als stad de klimaatcrisis niet in ons eentje op, maar doen we binnen onze mogelijkheden wel alles om een bijdrage te leveren aan de wereldwijde klimaataanpak. Werken aan een levendige en leefbare stad Op de bovenstaande grote uitdagingen richten wij ons de komende vier jaar maximaal. Dat doen we omdat we de fijne stad die we zijn, willen blijven. Een stad waar kennisinstellingen en ondernemers die een bijdrage leveren aan onze maatschappelijke doelstellingen meer dan welkom zijn. Een stad met een kleurrijk cultuuraanbod, zodat alle Utrechters zich kunnen ontplooien. Maar ook een stad waarin sport en spel onderdeel zijn van het gezonde dagelijkse leven. Die fijne stad, is ons Utrecht.

Een samenwerking met álle partners in de stad: van de ondernemer, tot de basisschool, van de grote multinational tot de buurtconciërge. Met een groot netwerk van spelers in de stad, in het land en internationaal, kunnen we samen een herhalend proces van verandering in gang zetten. Want een circulaire stad met sociale en klimaatrechtvaardigheid is niet van de ene op de andere dag geboren. Met coöperaties, andere overheden, maatschappelijk middenveld, buurtinitiatieven, bedrijfsleven en kennisinstituten maken we ons hard voor een eerlijke, duurzame, groene en toekomstbestendige stad.

Aan de slag Om deze grote vraagstukken aan te pakken, heeft de gemeentelijke organisatie meer slagkracht nodig. Ondanks de financiële krapte zien we de urgentie van investeren in de uitvoering en doen dit daarom ook. Maar er is meer nodig dan alleen de gemeente.

6

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Investeren in Utrecht: kiezen voor gelijke kansen, betaalbaar wonen en klimaat

Contact maakt de stad De grote uitdagingen waar we in deze periode voor staan, willen we samen met de stad, met Utrechters aanpakken. Dit betekent dat Utrechters zeggenschap hebben over ontwikkelingen in hun stad, wijk, buurt en straat. Wij willen een college zijn dat eenvoudig toegankelijk is voor onze bewoners, dat aanwezig is in wijken en buurten en waar we relaties leggen en bestendigen.

Hier investeren we in en we spelen een voorbeeldrol voor de gehele gemeentelijke organisatie. We zien dat er de afgelopen jaren veel is gepraat óver participatie. We gaan het de komende jaren vooral doen om het vertrouwen (terug) te winnen. Met het programma ‘samen stad maken’ is een fundament gelegd als het gaat om participatie en initiatief. Hier bouwen we op voort. Het duurzame contact dat we hebben met bewoners zorgt ervoor dat we signalen uit wijken en buurten kunnen oppikken. We zijn

8

vooraf eerlijk over de mate waarin inspraak en invloed van bewoners aan de orde is als we ze vragen te participeren. Wat vraagt dit van ons? We hebben een grote verantwoordelijkheid om de brug te bouwen met inwoners die wij niet vanzelfsprekend bereiken. Inwoners die veranderingen snel vinden gaan. Maar natuurlijk ook inwoners en ondernemers die juist kansen zien in onze koers. Voor al die mensen willen en moeten we er zijn. Democratische instrumenten, tegenspraak, meedoen: het is voor iedereen, ongeacht

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

opleidingsniveau, buurt en achtergrond. De stad is volop in beweging, dit brengt uitdagingen met zich mee waarbij belangen botsen. We zijn eerlijk: het gaat niet altijd goed. Daarom voelen we de noodzaak om zeggenschap en tegenmacht te organiseren om het samen met de stad te kunnen doen. We maken onderscheid tussen vraagstukken die impact op de hele stad hebben en onderwerpen die over een specifieke wijk, buurt of straat gaan. Naarmate de impact van een vraagstuk specifieker wordt, kunnen we verder gaan met inspraak van betrokkenen.

budgetten en online tools. We staan open voor nieuwe ontwikkelingen op dit vlak.

Samen met de gemeenteraad werken we aan het levend en levendig maken van lokale politiek, ook om de opkomst voor verkiezingen te bevorderen. We spannen ons in om ook de geluiden uit de stad op te zoeken die niet automatisch boven komen drijven, een stevige positie van de lokale media zijn hier wat ons betreft onderdeel van.

We zien dat het instrument burgerberaad in opkomst is en zijn hier nieuwsgierig naar. We doen in deze periode verdere ervaring op met burgerberaden (met een diverse vertegenwoordiging van Utrechters, geselecteerd door loting). De wijkplatforms hebben hierin een belangrijke rol.

De grote uitdagingen die spelen in onze stad, wijken en buurten vragen om meer ideeën, zeggenschap en tegenmacht van Utrechters, jong en oud. We zien ook dat in de afgelopen jaren dat soms onvoldoende zo is ervaren door inwoners. Daar blijven we van leren. Wel is het zo dat het succes van participatie niet af te meten valt aan de consensus. Hier moeten we realistisch over zijn, en vraagt aan de voorkant helderheid over kaders en verwachtingen.

Welke instrumenten zetten we hiervoor in? We vinden het belangrijk om ‘gewoon’ van mensen te horen hoe het gaat en wat ze nodig hebben, en niet alleen maar aan te kloppen als er een concrete aanleiding is. We verstevigen de rol van de wijkorganisatie en wijkwethouder, als meest nabije en toegankelijke contact met de gemeente. Sommige mensen lopen vast bij de gemeentelijke overheid. We stellen daarom een gemeentelijke ombudsman in die bewoners die zijn vastgelopen in hun contact met de gemeente verder kan helpen. De gemeentelijke ombudsman is laagdrempelig toegankelijk en heeft als rol op tijd te constateren dat het niet goed gaat tussen overheid en bewoner. Dit draagt bij aan het herstel van vertrouwen. We zien veel betrokkenheid van inwoners bij de stad en mensen met een goed initiatief. Dat willen we zo veel mogelijk stimuleren en faciliteren. Dat doen we via beproefde middelen zoals het initiatievenfonds, maar we kijken ook naar eigentijdse vormen die hieraan kunnen bijdragen zoals buurt­

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

9

1 We maken ons hard voor kansengelijkheid

1.1 Wijk- en buurtaanpak Utrecht is een veerkrachtige stad waar mensen omzien naar elkaar. Toch zien we dat bepaalde buurten en wijken op groeiende achterstand staan. Op een aantal plekken stapelen problemen zich op en is er te weinig perspectief op verbetering als we niets doen. De coronacrisis heeft de verschillen vergroot en ook schrijnender gemaakt. Het is noodzakelijk deze vicieuze cirkel van toenemende ongelijkheid te doorbreken. We realiseren ons dat dit niet van vandaag op morgen geregeld is en een lange adem vergt.

10

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

We staan dan ook voor een langjarige en structurele aanpak waarmee we de omstandigheden en perspectieven van Utrechters in een aantal specifieke wijken en buurten flink verbeteren, door gecombineerd in te zetten op de fysieke en sociale leefomgeving, economische ontwikkeling en veiligheid. Maatwerk is hierbij de norm. We richten ons op de grootste sociale problemen per wijk of buurt met als kern de focus op versterking van jeugd en onderwijs.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

11

We zetten de succesvolle aanpak Samen voor Overvecht door en maken deze structureel. We evalueren welke onderdelen van de aanpak het meest effectief zijn en richten onze energie hierop. Er komt een scherpe focus op in ieder geval: opvoeding, onderwijs, gemengd wonen, veiligheid, en betere toegankelijkheid tot goede, passende banen voor de mensen in Overvecht. De kennis en ervaringen van bewoners zijn daarbij leidend en professionals in de wijk zijn daaraan maximaal ondersteunend. We verbreden de wijkaanpak naar andere wijken en buurten waar het niet goed (genoeg) gaat en waar we de ambitie hebben een significante verbetering aan te brengen. We zien in drie gebieden zorgwekkende scores op indicatoren die duiden op een vergroting van kansenongelijkheid en die aanleiding geven hier met voorrang naar te kijken. Het gaat om Kanaleneiland, Noordwest (Geuzenwijk en delen van Ondiep en Pijlsweerd) en Leidsche Rijn (Parkwijk-Zuid en Terwijde-Oost).

bewoners toe. De aanpak kan worden uitgewerkt in gebiedsakkoorden tussen de gemeente, bewoners, organisaties en ondernemers. We versterken het wijkwethouderschap om vraagstukken in de wijk integraal aan te pakken. De wijkwethouder is boegbeeld en aanspreekpunt vanuit het college. De wijkregisseur die de wijk door en door kent ondersteunt hierbij en is de verbinding tussen de inwoners, de informele basis, instituties, politie en andere belangrijke betrokkenen in de wijk. Bij het geven van vertrouwen accepteren we dat er ook fouten worden gemaakt. Binnen de werkwijze van de gemeente versterken we de rol en positie van de wijkorganisatie (onder andere de wijkbureaus). Er wordt meer contact gelegd met bewoners en dit contact wordt ook bestendigd. Medewerkers van de gemeente zijn zichtbaar en aanspreekbaar in de wijk. De wijkregisseur is de spil in de verbinding tussen bewoners en de (wijk) organisatie.

De focus op de kwetsbare wijken komt terug in de wijkaanpak maar ook in onze inzet op veel andere terreinen: denk aan het bestrijden van armoede, werkloosheid, achterstanden in het onderwijs.

Om een wijk- en buurtaanpak flexibel en wendbaar te houden, moeten (deel) projecten en interventies tussentijds kunnen starten, stoppen of worden bijgesteld.

De wijk- en buurtaanpak komt van onderop en wordt opgesteld én uitgevoerd in samenwerking met bewoners, ondernemers en organisaties die actief zijn in de wijk en weten wat er speelt. We werken waarderend en uitnodigend naar

Er komt geen grote nieuwe projectorganisatie of reorganisatie van bestaande capaciteit. De kracht van de aanpak komt uit de wijk zelf die bij elkaar wordt gebracht en versterkt door bestaande financieringsstromen.

12

In Utrecht zorgen we voor een menswaardige bijstand. We kijken wat mensen nodig hebben en werken vanuit vertrouwen. Waar nodig gaan we in het belang van onze inwoners verder dan de contraproductieve regels van de participatiewet. We bekijken of we volledig kunnen stoppen met het hanteren van de kostendelersnorm. Wij sluiten ons aan bij oproepen aan de landelijke overheid om vaart te maken met structurele herziening van de participatiewet. We geven een impuls aan ons armoedebeleid. We vereenvoudigen de armoederegelingen, passen deze ruimhartiger toe en maken deze breder toegankelijk voor verschillende groepen (bijv. Huishoudboekje en Virtueel Inkomstenloket). Ook focussen we op het bestrijden van kinderarmoede en het bereiken van werkende armen met armoederegelingen. Hiermee handelen we in de geest van het stembusakkoord van de Armoedecoalitie. We betrekken de Armoedecoalitie bij de uitvoering. Rijksmiddelen (o.a. ‘Schoutengelden’) die beschikbaar komen, gaan we benutten voor ons armoedebeleid waaronder het verruimen van de mogelijkheden van de U-pas. En we onderzoeken de mogelijkheden van het anders organiseren van de U-polis. Eventuele vrijval van middelen hieruit wordt eveneens bestemd voor armoedebeleid. We voorkomen het stapelen van regels en wetgeving: de mens staat centraal en niet het systeem. Armoede moet geen dagtaak zijn.

1.2 Bestaanszekerheid Utrecht kent -net als de andere grote stedeneen relatief ongelijke inkomensverdeling. Groepen met hoogste en laagste inkomens zijn oververtegenwoordigd in de stad. Ondanks dat het aantal huishoudens met een laag inkomen in Utrecht is gedaald, blijven de verschillen te groot. Het grootste probleem zien we bij huishoudens die langdurig in armoede leven. Dit aandeel stijgt ieder jaar. De nasleep van de

We willen hen een vangnet én perspectief bieden. Daarom zetten we de komende periode in op de volgende maatregelen:

coronapandemie, de oorlog in Oekraïne en daarmee de oplopende prijzen voor bijvoorbeeld energie en voedsel leiden ertoe dat voor deze huishoudens het betalen van levensbehoeften zoals wonen en zorg in gevaar komt. Een te grote groep mensen, van alleenstaanden tot gezinnen en van jongeren tot ouderen, dreigt hierdoor niet meer mee te kunnen doen. Dit vinden wij onacceptabel.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Wij vinden het belangrijk om door te gaan met de actieagenda ‘Utrechters Schuldenvrij’. We willen armoede nog meer bespreekbaar maken, gerichte hulp bij schulden bieden en gaan verder met het saneren van schulden. Ook zetten we de vroegsignalering van schulden voort. We breiden deze uit met bijvoorbeeld de armoedefunctionaris op scholen en de verdere inzet van ervaringsdeskundigen.

We breiden het ‘Convenant Samenwerken voor Utrechters Schuldenvrij’ uit en ontwikkelen een keurmerk voor bewindvoerders. We breiden de bijverdienregeling uit (tot het niveau van het minimumloon). We vinden de vermogensnorm te streng. We gaan kijken of we de grens voor vermogen kunnen ophogen om zodoende meer mensen ontheffing van lokale belastingen te geven. We willen geen huisuitzettingen in Utrecht vanwege financiële problemen. We gaan hierover met de woningbouwcorporaties in gesprek en geven het mogelijk een plek binnen de prestatieafspraken. We sluiten ons aan bij de proef van de Provincie om OV voor ouderen met een kleine portemonnee gratis te maken. We zien dat energiearmoede toeneemt: daarom hebben we een tijdelijke regeling om de sterk gestegen energierekening via de bijzondere bijstand te compenseren - in afwachting van compensatie vanuit het Rijk. Via lobby blijven we aandacht vragen bij het Rijk om met een oplossing te komen voor de toenemende inkomensproblematiek. We onderzoeken of we de Bijzondere Bijstand nog toegankelijker kunnen maken door aanvragen minder ingewikkeld te maken en proactief hulp aan te bieden bij de aanvraag. We kijken of we de Bijzondere Bijstand verder kunnen verruimen.

Dat doen we door het giftenbeleid voor bijstandsgerechtigden verder te onderzoeken; door te kijken of het vervangen van witgoed een gift kan zijn in plaats van een lening en te bestuderen of we inwoners tegemoet kunnen komen in hun tandartskosten. We gaan experimenteren met een volledig gezinstegoed voor U-pashouders. Op deze manier kunnen alle tegoeden gezamenlijk worden ingezet voor het hele gezin. Wij monitoren dit en informeren de raad over de uitkomsten.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

13

1.3 Arbeidsmarkt In de Utrechtse arbeidsmarkt van de toekomst, komt iedereen mee. We kijken naar de mensen en werken vanuit vertrouwen. We bieden begeleiding waar nodig en pakken dit aan op basis van maatwerk in de stad: in wijken als Noordoost verwachten we minder te hoeven sturen dan in Zuidwest. We houden vast aan de missie Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen en stimuleren werkgelegenheid die hierbij past en toekomstbestendig is. Dat betekent dat we ons de komende periode richten op een aantal specifieke kansrijke sectoren te weten: ICT, gezondheid, onderwijs, bouw en techniek, energie en duurzaamheid. Hierin is voldoende werkgelegenheid, nu en in de toekomst. Ze zijn essentieel voor de ontwikkeling van de stad: zonder voldoende, goed geschoold personeel halen we ambities op bijvoorbeeld woningbouw of de energietransitie niet. Door deze focus werken we aan een herkenbaar economisch profiel en beleid. We maken ons klaar voor uitdagingen van de toekomst en beginnen aan het wegwerken van het tekort aan arbeidskrachten. We werken expliciet samen met onze maatschappelijke partners waaronder ADSU (Aan de Slag Utrecht) en de Utrechtse Werkbedrijven. Er is een groot tekort aan arbeidskrachten.

We richten ons in het economisch en arbeidsmarktbeleid voornamelijk op de sectoren waar dit speelt en die nodig zijn om de ambities van de stad te halen, zoals de bouw en de politie (marktgroepenaanpak). Praktische geschoolden zijn onmisbaar voor het halen van ambities voor de toekomst. Naast een tekort aan arbeidskrachten zijn er ook nog steeds mensen die aan de kant staan. De regelgeving van het Rijk helpt ons niet om deze mensen aan een baan te helpen. Daarom gaan we zelf de regie voeren. We maken een banenplan met werkgevers in de stad om mensen die aan de kant staan aan het werk te helpen. Ons doel is om uiteindelijk 1000 mensen die nu moeilijk aan het werk komen, aan het werk te helpen. Daarbij denken we aan

14

mensen die langdurig in de bijstand zitten, statushouders en jongeren in een kwetsbare positie. We verstevigen de samenwerking met de regiogemeenten, onderwijsorganisaties, sociale partners, provincie en UWV om de regeldruk te verminderen. Eén herkenbaar aanspreekpunt voor werkzoekenden in Utrecht is ons uitgangspunt. Wij vinden het cruciaal dat we onze beroepsbevolking fit houden voor de snel veranderende arbeidsmarkt. Daarom continueren we de aanpak op toekomstbestendig werk en ontwikkelperspectief - inclusief het ontwikkelen van voldoende digitale vaardigheden - met speciale aandacht voor 50-plussers. We zorgen voor meer maatwerk en persoonlijke begeleiding in de bijstand. Daarbij baseren we ons op de uitkomsten van het onderzoek ‘Weten wat werkt’. De ingezette intensievere begeleiding in de bijstand wordt structureel. Hierbij is de beweging naar duurzaam werk belangrijker dan iemand zo snel mogelijk uit de uitkering krijgen met het risico op snelle terugkeer.

Naast de banenafspraak voor mensen met een beperking zetten we ons ook in om mensen die hier niet onder vallen in dienst te nemen. Daarnaast gebruikt de gemeente haar regierol op de arbeidsmarkt voor mensen met een beperking door stimulerende maatregelen, harde afspraken en mogelijke sancties. We zetten in op werk voor mensen met een arbeidsbeperking o.a. op behalen van de gestelde doelen op Nieuw Beschut Werk. Bestaande instrumenten gaan we beter benutten (zoals loonkostensubsidie) of omvormen om meer mensen aan het werk te helpen. Arbeidsdiscriminatie gaan we tegen. We sporen discriminatie op met bijvoorbeeld mystery guests en pakken daarna ook door. Daarbij willen we alle middelen inzetten die mogelijk zijn.

Een minimumloon van € 14 is nodig om rond te komen in een dure stad als Utrecht. Als gemeente doen we dit al. Bij aanbestedingen worden organisaties die hieraan voldoen hoger gescoord. We komen met voorstellen om de norm verder uit te breiden. Onbetaalde werkervaringsplekken en stageplaatsen zijn onwenselijk. We geven hier zelf het goede voorbeeld en laten dit terugkomen in onze samenwerkingen. Arbeidsmigranten hebben recht op goed werk, een dak boven het hoofd en goede zorg. Deze groep kan kwetsbaar zijn en verdient extra aandacht. We coördineren de hulp en dienstverlening rondom inschrijvingen, aanpak malafide uitzendbureaus en huisjesmelkers, sociale aspecten zoals eenzaamheid, het tegengaan van dakloosheid en (psychische) zorg.

Op de arbeidsmarkt is iedereen welkom. Utrecht gaat door met open hiring (als je wilt werken ga je aan de slag) en moedigt andere organisaties aan dit ook te doen.

We zorgen dat de gemeente dicht bij de mensen is: de werkwinkels in Kanaleneiland en Overvecht vinden we hier een mooi voorbeeld van. Werkmatchers gaan ook op locatie of in de wijk werken. We realiseren basisbanen voor Utrechters met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, zoals conciërge bij sportverenigingen of op scholen. Dit draagt op twee manieren bij aan onze stad: het werk voegt maatschappelijke waarde toe en mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt worden aan passend werk geholpen. Hiervoor kijken we ook naar de G4propositie aan het Rijk.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

15

1.4 Openbare orde en veiligheid Veiligheid is een eerste levensbehoefte. In een veilige omgeving ben je gezonder en heb je meer perspectief op een goede toekomst. We hebben andere, nieuwe en complexere vraagstukken op het gebied van openbare orde en veiligheid ten opzichte van een aantal jaren geleden. Denk aan de (gevolgen van) criminaliteit in onze wijken, het toenemend aantal personen met verward gedrag en radicalisering en polarisatie. We leggen in de aanpak de nadruk op preventie en perspectief en sluiten tegelijkertijd onze ogen niet voor de ontwrichtende effecten van ondermijning. Hierbij zijn wij vanzelfsprekend altijd tegen etnisch profileren. Vanuit het principe van ongelijk investeren voor gelijke kansen focussen we op Utrechters en wijken/buurten waar de problematiek het meest urgent is. Veiligheid is in de kern een sociaalmaatschappelijk vraagstuk. Het heeft een nauwe relatie met andere beleidsvelden zoals de wijkaanpak en ook met de betrokkenheid van gemeenschappen en sociale netwerken. We zoeken naar de juiste balans tussen preventief werken en perspectief bieden waar dat kan en hard optreden waar het moet. Wij maken structureel middelen vrij voor de uitvoering van de nota ‘grenzen stellen en perspectief bieden’ zodat we die dubbelslag kunnen maken. We zien een aantal prioritaire bestedingsrichtingen: Speciale aandacht voor jongeren.

Daarbij gaat het allereerst om voorkomen dat jongeren een criminele carrière opbouwen. Als dit toch gebeurt, willen we deze doorbreken. Perspectief bieden op een fijne en leefbare woonomgeving, sport, onderwijs, stage en werk en het voorkomen van armoede en schulden is hier expliciet onderdeel van. Sleutelfiguren in de wijk en influencers zoals sporters met aanzien kunnen een rol van betekenis spelen. We organiseren nabijheid met oren en ogen op straat en in de buurt in de breedste zin van het woord. Daarbij denken we aan jongerenwerkers,

16

straatcoaches en buurtconciërges, naast ruimte voor handhaving. De uitvoering geschiedt in nauwe samenwerking met andere afdelingen zoals maatschappelijke ontwikkeling en sport. We investeren in de integrale gebiedsgerichte aanpak Amsterdamsestraatweg en Kanaalstraat-Damstraat. Het mes snijdt hier aan twee kanten: de aanpak van (georganiseerde) criminaliteit gaat altijd hand in hand met de sociaalmaatschappelijke ontwikkelingen en investeringen in de openbare ruimte in deze gebieden. Veel Utrechters hebben te maken met straatintimidatie. Iedere Utrechter moet overal veilig over straat kunnen. Daarom steunen en stimuleren we de aanpak straatintimidatie die wordt uitgewerkt om dit probleem aan te pakken. De focus van deze aanpak ligt op het bewust maken en aanpakken van de daders en niet op het weerbaar(der) maken van slachtoffers. We zetten de strijd tegen ondermijnende criminaliteit door. Dat houdt in dat we optreden tegen witwassen en ons ervoor inzetten criminele carrières te doorbreken. We gaan door met de aanpak op polarisatie en radicalisering met extra aandacht voor de sentimenten die hieraan ten grondslag liggen. Hierbij valt te denken aan toenemende antioverheidssentimenten zoals die tijdens de coronacrisis aan de oppervlakte kwamen. Cameratoezicht is één van de middelen om de openbare orde en veiligheid in de stad te handhaven.

Het is altijd een sluitstuk, in combinatie met andere maatregelen. Camera’s worden niet lichtzinnig geplaatst: ze hebben gevolgen voor de privacy van onze bewoners. We zien dat het maximumaantal camera’s dat op dit moment beschikbaar is niet altijd voldoet aan de vraag op verschillende plekken in de stad waar de openbare orde en veiligheid in het geding is. Daarom voegen we tien flexibele camera’s toe.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Deze worden alleen ingezet indien noodzakelijk. De burgemeester blijft volgens de huidige werkwijze halfjaarlijks verantwoording afleggen aan de gemeenteraad over de inzet van camera’s. Het aantal vaste camera’s is en blijft gelimiteerd op 75. Mogelijk worden er vaste camera’s ingewisseld voor flexibele camera’s. We zijn terughoudend met het toepassen van technieken zoals gezichtsherkenning en andere kunstmatige intelligentie.

Steeds meer Utrechters installeren private camera’s rondom huizen en gebouwen (zoals deurbel camera’s of in auto’s). Deze mogen volgens de wet niet worden gericht op de openbare ruimte. We nemen een actieve rol om privacy beter te beschermen.

We letten bij de inzet van en inkoopprocedures voor camera’s (openbare orde maar ook andere camera’s die de gemeente inkoopt) scherp op privacy en mensenrechten.

Sekswerk Een commissie onder leiding van minister van Staat Sorgdrager werkt aan een voorstel voor beleid over sekswerk in Utrecht dat inspeelt op de huidige tijd en ontwikkelingen. Wij kijken met belangstelling uit naar dit rapport. We kijken voor de uitwerking in eerste instantie naar de bestaande middelen. Naar aanleiding van het rapport van de commissie Sorgdrager gaan we met de gemeenteraad in gesprek over het vervolg. De volgende uitgangspunten zijn voor ons leidend: Sekswerk is een legaal beroep waarvoor ruimte is in Utrecht. Dit moet schoon, veilig en transparant plaatsvinden. Op dit moment zijn er weinig plekken waar sekswerk legaal kan worden uitgeoefend. Dit werkt illegaliteit en onveiligheid in de hand. Regulering moet echter niet leiden tot meer illegale sekswerkers. De laatste tender Zandpad is mislukt. We gaan daarom aan de slag met het advies van de commissie Sorgdrager: voorzieningen en locaties voor sekswerk

houden we in principe kleinschalig, overzichtelijk en verspreid door de stad, met een voorkeur voor sekswerkers die zichzelf organiseren. We sluiten onze ogen niet voor de risico’s op het gebied van gezondheid, criminaliteit en mensenhandel. Om mensenhandel te voorkomen werken we nauw samen met de driehoek (burgemeester, het Openbaar Ministerie en politie). We zorgen voor ruimhartige en eenvoudige toegang tot zorg, hulp- en dienstverlening, en uitstapprogramma’s voor alle sekswerkers die dat willen. Het Zandpad is een bestaande locatie die bestemd is voor sekswerk. We kennen ook de bezwaren die er zijn omtrent deze locatie. Daarom zoeken we -afhankelijk van de uitkomsten van de commissie Sorgdrager- eerst naar andere plekken voor sekswerk. Wanneer op andere locaties in de stad voldoende plek gevonden is voor sekswerk, heroverwegen we of en hoe het Zandpad voor sekswerk behouden moet blijven.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

17

1.5 Gezondheid

In het kader van seksuele gezondheid breiden we de SOA-poli uit.

Leven in goede gezondheid is van enorme waarde. Helaas is dat niet voor iedereen in Utrecht vanzelfsprekend. We zien dat de gezondheidsverschillen tussen buurten en wijken groot zijn en blijven, ondanks de inspanning die we hier al op plegen. Er is ook een duidelijk verband tussen gezondheid en armoede: niet kunnen rondkomen gaat vaak gepaard met gezondheidsproblemen. Corona heeft daar een extra dimensie aan toegevoegd. Er is enorme veerkracht getoond, maar we zien ook dat mensen kampen met de nasleep: fysiek of mentaal. De wijken Tuindorp en Overvecht worden gescheiden door een tunnel onder het spoor. Met iedere meter die je aflegt richting Overvecht, neemt het aantal gezonde levensjaren af. Dat vinden wij voor een stad als Utrecht onbestaanbaar. In de wetenschap dat het een taai en complex probleem is, willen we de komende jaren alles op alles zetten om de gezondheid van onze inwoners te verbeteren. Daarbij focussen we ons op leefstijl en de omgeving. We plegen de meeste inzet daar waar dit het hardst nodig is met preventie als belangrijke pijler in ons beleid. Gezondheid zien wij als het begin van de oplossing op veel terreinen en vormt daarom de rode draad in ons handelen. Of het nu gaat om ons economische beleid, de ontwerpkeuzes die we maken ten aanzien van de openbare ruimte of om onze inzet voor de jeugd: ons doel is gezond stedelijk leven voor iedereen.

Mentale gezondheid vormt een van de speerpunten van het volksgezondheidsbeleid. Door prestatiedruk en de nasleep van corona is dit een urgent thema. We geven de inzet hierop een impuls met speciale aandacht voor de jeugd en jongvolwassenen. De aanpak richt zich onder andere op het verzachten van de wachttijd voor de GGZ, bijvoorbeeld door het toegankelijker maken van de praktijkondersteuner huisarts (‘wachtverzachter’).

18

Gelet op het mentaal welbevinden van specifiek jongeren en studenten zoeken we naar een passende en slimme samenwerking met onderwijsinstellingen om zo extra ondersteuning te bieden aan deze groep en wachttijden te overbruggen. Hierin zien we een rol weggelegd voor onze buurtteams. We pakken onder- en overgewicht onder kinderen en jongeren aan met een samenhangend pakket aan maatregelen gericht op sport en bewegen, gezond eten, mentale gezondheid en een gezonde schoolomgeving.

Om gezond ouder worden te bevorderen zorgen we voor passend aanbod voor deze groep o.a. gericht op valpreventie, sport, beweegmakelaars. De geleerde lessen uit de coronacrisis maken we blijvend onderdeel van onze manier van werken. Dat betekent ruimte voor maatwerk, inzet van sleutelfiguren in de wijk en werken in de haarvaten van de stad.

We zetten in op het omarmen en verder brengen van innovaties in de zorg. Dat is nodig gezien de krappe arbeidsmarkt en stijgende zorgvraag. Bovendien is onze regio met haar universiteit, overheden, zorginstellingen en ondernemers (verenigd in de ‘Health Hub Utrecht’) goed in deze zorginnovaties. Dit netwerk versterken we en richten we meer naar actuele maat­ schappelijke problemen in de zorg. We bewaken daarbij wel dat zorginnovaties niet tot nieuwe scheidslijnen in de stad leiden.

We waken ervoor dat het streven naar gezondheid zorgt voor een negatieve relatie met voedsel of eetstoornissen. Daarom hebben we volop aandacht voor inwoners die worstelen met deze problematiek, zowel in onze communicatie als in ons aanbod. We maken werk van de voedselagenda. Hierbij zien we ook voor de horeca een rol in het bijdragen aan een gezonde leefstijl. We voeren de gezonde schoollunch in op een beperkt aantal scholen daar waar het bijdraagt aan een gezonde schoolomgeving en gericht nodig is. We bedden dit in een breder programma in met beweegonderwijs en ouderbetrokkenheid. Indien het Rijk hier middelen voor beschikbaar stelt, behouden we het nu beschikbare budget voor dit domein en voegen we het toe aan de inzet op de Rijke Schooldag. We zetten de ambitie voort dat alle Utrechtse kinderen in 2035 rookvrij moeten kunnen opgroeien en spelen: geen kind in de stad rookt, begint met roken of wordt geconfronteerd met sigarettenrook. In Utrecht zijn al rookvrije bushaltes, speeltuinen en speelaccommodaties. We sluiten een pact met de horeca over rookvrije terrassen.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

Drugs, alcohol en gokken We hebben een realistische kijk op drugs. Volksgezondheid staat centraal in het drugsbeleid, waarbij regulering en legalisering hand in hand gaan. Dat doen we zonder de ogen te sluiten voor de problematische kanten van drugsgebruik waaronder de gezondheidsrisico’s, drugsgerelateerde criminaliteit en onveiligheid. Deze laatste worden bestreden via de reguliere aanpak door de partijen in de driehoek (burgemeester, Openbaar Ministerie en politie). Onze aanpak ziet er op het moment van schrijven als volgt uit: We zoeken bij drugs telkens naar de balans tussen ruimte om te experimenteren met legalisering en regulering van de keten, en het voorkomen van misbruik, verslaving en criminaliteit.

Samen met maatschappelijk partners zetten we in op preventie van problematisch alcohol- en middelengebruik en gokken. Niet alleen richting jeugd maar ook in de richting van ouders en (jong) volwassenen. We bieden verslavingszorg aan mensen die niet meer los kunnen komen van deze middelen. Zo is er hulp voor mensen die kortdurende verslavingszorg nodig hebben, maar ook voor mensen met chronische verslavings­problemen gaan we actief met de partners in gesprek om juiste en passende zorg te bieden. We willen als stad een rol vervullen in het landelijk coffeeshop-experiment om zicht te krijgen of door het sluiten van de keten de criminaliteit rondom deze branche afneemt. De Rijksoverheid stelt aan gemeenten een aantal eisen om mee te kunnen doen aan het wietexperiment. Het overleg hierover met coffeeshop­houders zetten we voort.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

19

1.6 Welzijn, zorg en ondersteuning Of je nu geboren en getogen bent in de Bokkenbuurt of Vleuten, tijdens de oorlog in Syrië naar Utrecht bent gevlucht, na je studie bent blijven hangen, of net uit Marioepol bent aangekomen op Utrecht CS: we vinden het belangrijk dat iedereen gezond, prettig en zelfstandig kan wonen en leven in onze stad. En wanneer dit even niet vanzelfsprekend is, dat iedereen kan rekenen op goede zorg en ondersteuning. We willen dit realiseren binnen het beschikbare budget, tegen een goede kwaliteit en met geen of acceptabele wachtduur. Wij willen dat bij de zorg die we bieden de inwoner en diens behoefte centraal staat, we het dichtbij in de buurt aanbieden, dat we doen wat nodig is, er ruimte is voor de professional, we uitgaan van mogelijkheden en we het eenvoudig houden. Hierbij kijken we ook uitdrukkelijk naar de sociale omgeving van mensen. Dit zijn de leidende principes van het Utrechtse model en hier houden we aan vast. We zien dat de toenemende ongelijkheid niet alleen de individuele gezondheid en het welzijn van de inwoners waar het over gaat aantast, maar ook de maatschappelijke cohesie, leefbaarheid en veerkracht van de stad als geheel. Hiernaast zien we dat kwalitatief goede zorg en ondersteuning onder druk staat door enerzijds de groei van het zorggebruik en anderzijds de personeelskrapte. Dit vraagt om het maken van stevige keuzes.

Mensen staan centraal in onze manier van werken; niet het systeem er omheen. Zij moeten daarom geen last hebben van verschillende wetten, regels en afdelingen, bijvoorbeeld van Wmo naar werk & inkomen of 18- naar 18+. We streven daarom naar doorlopende lijnen; we denken daarbij vanuit de inwoners. Aanbesteden in het sociaal domein is geen automatisme. We zetten in op: stabiliteit van de dienstverlening, een langdurige relatie met en bekende gezichten in de wijk, het betrekken van ervaringsdeskundigen, een bestaand netwerk en langere looptijden van de contracten.

20

We gaan samen met werkgevers een plan van aanpak voor de tekorten in de zorg opstellen. Dat benaderen we in de brede zin, dus ook hulp bij huishouden. Daarbij zijn van belang: goede arbeidsvoorwaarden, scholing en begeleiding van (nieuwe) medewerkers om uitval te voorkomen, instroom stimuleren en zo tijdig, goede hulp en zorg te bieden met vaste gezichten. Preventie begint met een dak boven het hoofd. We zetten ‘Living Lab Eerst een Thuis’ voort: de beweging naar meer betaalbare woonplekken met passende begeleiding voor kwetsbare doelgroepen. Dit doen we samen met regiogemeenten. De ambitie ‘niemand slaapt op straat’ willen we blijvend waarmaken met voldoende zorg en begeleiding, een 24-uurs opvang en aandacht voor uitstroom en doorstroom. Dakloze jongeren verdienen daarbij onze specifieke aandacht. De manier waarop we dat nu vormgeven komt echter steeds meer onder druk te staan. We zien dat een aanpak op G4-niveau nodig is. We komen samen met de G4 met een plan richting de raad. De buurtteams vervullen een belangrijke rol in zorg en ondersteuning dicht bij de mensen. We blijven mensen wijzen op het bestaan van de buurtteams. Verder onderzoeken we de mogelijkheden om buurtteams nog meer integraal te laten werken in de wijken zoals we nu al doen in Overvecht met een buurtteam rondom werk & inkomen.

Samen met organisaties voor ouderen, mantelzorgers, vrijwilligers en professionele instellingen stimuleren en ondersteunen we initiatieven om ouderen zelfredzaam te maken via het programma Samen Redzaam. Zorg en ondersteuning voor ouderen organiseren we dichtbij en in de eigen wijk. Tegelijkertijd willen we daar waar nodig de overgang van zelfstandig wonen naar een verpleeghuis ondersteunen en zo soepel mogelijk laten lopen.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

In Utrecht hebben we een goede traditie van woon-zorgvormen waar studenten en ouderen of mensen met minder/ meer draagkracht samenwonen. We omarmen en stimuleren deze manier van wonen. Juist in de wijk kunnen informele en formele zorg samen zorgen dat onze inwoners zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven. De kwaliteit van leven blijft hoger en het versterkt de sociale cohesie in de stad. Daarom ondersteunen we vrijwillige inzet, bewonersinitiatieven, mantelzorg, eenzaamheidsbestrijding, sociaal makelaarschap en gemeenschapskracht. Dat doen we door onder andere extra te investeren in buurtcentra en buurtkamers via het investeringspakket ‘Groei in balans’.

1.7 Inclusie Utrecht is een diverse stad. Daar zijn we trots op. Er wonen 172 nationaliteiten in onze stad en 30 procent van de bevolking heeft een migratie-achtergrond. Er is een actieve LHBTIQA+ gemeenschap. Diverse organisaties voor en door mensen met een beperking zijn actief. We vinden het belangrijk dat iedereen zichzelf kan zijn en veilig is, ongeacht afkomst, (seksuele) identiteit, leeftijd, sociaal-economische status, levensbeschouwing of beperking. Het mag niet uitmaken waar je vandaan komt en wie je bent voor de kansen die je krijgt. Om een inclusieve stad te zijn en te blijven gaan we daarom door met krachtig diversiteitsbeleid, bevorderen we inclusie en treden we hard op tegen discriminatie, (institutioneel) racisme en etnisch profileren. De stad moet een plek zijn waar iedereen veilig is en zich veilig voelt. Ook maken we werk van toegankelijkheid: van onze eigen gemeentelijke gebouwen tot de openbare ruimte. We zorgen ervoor dat in onze stad naast de nationale feestdagen er ook ruimte is om andere dagen te vieren en te herdenken, zoals Keti Koti en Coming Out Day. We geven

het goede voorbeeld door zowel binnen de eigen organisatie als de partners waarmee wij samenwerken het gesprek te voeren over discriminatie en inclusie. We gaan voor een brede aanpak rondom inclusie door de verschillende agenda’s samen te voegen tot een brede inclusieagenda. Per onderwerp formuleren we actieplannen om discriminatie tegen te gaan. Het Regenboogakkoord betrekken we bij de uitwerking van deze agenda. Discriminatie is onacceptabel. We doen alles wat in onze mogelijkheden ligt om hier tegenop te treden. We pakken discriminatie maximaal aan op bijvoorbeeld de woningmarkt en bij stages. In Utrecht verzetten we ons samen met politie en onze eigen handhavings­organisatie- fel tegen etnisch profileren. Dit doen we door middel van de uitvoering van de nieuwe inclusie-agenda, samen met partijen in de stad. De antidiscriminatie-agenda maakt hier onderdeel van uit.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

21

We gaan samen met organisaties in de stad, zoals Artikel 1, Utrecht 030 en Utrecht Marketing, actief ons veelkleurige verleden vertellen. Daarin is onder andere plaats voor ons slavernijverleden, de bijdrage van gastarbeiders aan onze stad, LHBTIQA+ geschiedenis en verhalen van gevluchte mensen.

We stellen alles in het werk om de streefcijfers voor een divers personeels­ bestand te behalen. De raad wordt jaarlijks op de hoogte gehouden van de vorderingen rondom streefcijfers van aantallen bi-culturele medewerkers in de hogere schalen. Hiervoor zetten we onder andere ervaringsdeskundigen in en mentorprogramma’s voor divers talent.

In vervolg op de excuses voor het slavernijverleden gaan we met de stad in gesprek om meer bewustwording te creëren. We onderzoeken andere manieren om aandacht te besteden aan dit thema en de verhalen die te vertellen zijn over de keerzijden van de geschiedenis van onze stad. Om dat te stimuleren stellen we een subsidieregeling in.

We maken meer werk van Utrecht mensenrechtenstad. We herzien ons mensenrechtenbeleid van 10 jaar geleden. We gaan -gekoppeld aan de Utrecht Monitor- ons beleid periodiek toetsen op mensenrechten. Tevens stellen we een lokale mensenrechtenambassadeur aan.

In het straatbeeld houden we rekening met de diversiteit van de stad bijvoorbeeld door bij straatnamen en pleinen meer vrouwen en mensen met een biculturele achtergrond terug te laten komen. Hierover gaan we in gesprek met de straatnamen­ commissie die in opdracht van de gemeente werkt.

Utrecht is een kinderrechtenstad. We maken er werk van dat het perspectief van kinderen wordt meegenomen in het beleid dat de gemeente voert, bijvoorbeeld door de kinderraad te betrekken en de vierjarigentoets. Ook vinden wij jeugdparticipatie belangrijk: jongeren weten vaak zelf goed wat in hun situatie het beste is; ze hebben het recht op zeggenschap over hun eigen leven.

De gemeente als organisatie moet een afspiegeling van de samenleving zijn. Hier hoort een veilige, inclusieve en cultuursensitieve werkomgeving bij.

22

Een inclusieve omgeving is op de eerste plaats een veilige omgeving. De gemeente heeft hierin een

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

voorbeeldfunctie. De gemeentelijke gebouwen voorzien in inclusieve faciliteiten zoals genderneutrale toiletten, stilteruimtes en prikkelarme plekken. Het VN-verdrag Handicap is een belangrijk mensenrechtenverdrag. De komende jaren investeren we fors in de fysieke, sociale en digitale toegankelijkheid van Utrecht. Bijvoorbeeld in de toegankelijkheid van gemeentelijke gebouwen, de openbare ruimte en websites. Daarbij betrekken we ervaringsdeskundigen. Bij nieuwe projecten borgen we de toegankelijkheid.

We zorgen dat de gemeentelijke dienstverlening toegankelijk en begrijpelijk is. De communicatie is op B1-niveau. Nederlands is de standaard voertaal; waar nodig communiceren we ook in andere talen. Op verschillende terreinen maken we werk van toegankelijkheid en inclusie zoals een inclusieve sportcultuur en cultuuraanbod voor verschillende doelgroepen. Het gehele college voelt zich nadrukkelijk verantwoordelijk voor diversiteit en inclusie.

Bij de ontwikkeling van het OV houden we rekening met toegankelijkheid. We zorgen er samen met SOLGU voor dat haltes zo veel mogelijk direct toegankelijk zijn. We maken hier budget voor vrij.

1.8 Jeugd Het gaat over het algemeen goed met de Utrechtse jeugd. De meeste kinderen en jongeren zijn positief over hun eigen gezondheid en voelen zich gelukkig. Maar er zijn ook zaken die aandacht vragen. Niet iedereen heeft een kansrijke start maar wat ons betreft zou dat wel moeten. Sociaaleconomische verschillen zijn vaak al op jonge leeftijd zichtbaar en het is moeilijk deze in te lopen. Waar je wieg staat, mag nooit bepalend zijn voor je toekomst. Daarnaast zien we dat de coronapandemie een forse wissel heeft getrokken op het mentale welbevinden van onze jeugd. Om de negatieve effecten tegen te gaan, monitoren we dit en grijpen we in waar nodig. Daar komt bij dat de druk op de jeugdzorg groot is en steeds verder toeneemt en er tegelijkertijd financiële tekorten zijn die opgelost moeten worden.

zichtbaar in de wijken willen we stimuleren, een duidelijk aanspreekpunt is daarbij belangrijk. Een stad die goed zorgt voor haar kinderen is goed voor iedereen. Daarom zetten we in op een aantal concrete punten gericht op een kansrijke start, mentale gezondheid, leefstijl, opleiding en werk:

Met de hoogste prioriteit zetten we hier de komende jaren op in samen met onze maatschappelijke partners en het Rijk. Daarbij gaat het ook om het versterken van het vertrouwen van jongeren en hun ouders. We willen drempels weghalen die het vragen van hulp belemmeren. Hulp dichtbij en

De eerste 1.000 dagen van een kind zijn cruciaal voor het latere leven. Daar gaan we ouders en kinderen vanaf dag 1 zo goed mogelijk bij helpen met programma’s gericht op verzorging en opvoeding in het kader van ‘De Kansrijke Start’. Hiermee ondersteunen we meer kinderen en

Wij blijven ervan uitgaan dat we de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd (en bijbehorende bezuinigingstaakstelling) kunnen realiseren. Het kan zijn dat ons besparingspotentieel mogelijk kleiner is aangezien een aantal maatregelen in Utrecht al is doorgevoerd. De maatregelen en de financiële vertaling daarvan zijn nog erg onzeker. Deze onzekerheid laten we niet ten koste gaan van de wettelijke aanspraak op jeugdzorg.

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

23

gezinnen in het vergroten van de veerkracht.

studenten voorlichten over waar zij terecht kunnen met vragen over hun welzijn.

We versterken de samenwerking met kernpartners, zoals de samenwerkingsverbanden primair en voortgezet onderwijs, Lokalis (buurtteams), KOOS, Spoor030, leerplicht en Jeugdgezondheidszorg Utrecht. We richten ons gezamenlijk op eerder en anders kijken naar een hulpvraag.

We continueren de aanpak gezonde leefstijl met focus op gezond gewicht van de Utrechtse jeugd. Dat gaat niet alleen over voedsel, maar ook over laag­ drempelige toegang tot sport in de buurt.

We vinden de Veranderagenda van Samen Veilig Midden-Nederland belangrijk en continueren deze. Wij steunen de ‘beweging van 0’: het initiatief van jeugdhulpprofessionals die streven naar permanente progressie en minder uithuisplaatsingen. Het ultieme doel is 0 kinderen die niet optimaal thuis opgroeien. Hoewel dat doel nog ver weg is, willen we er deze periode dichterbij komen. Daarnaast zetten we in op gezinshuizen en onderzoeken we of we een Heppie (T)Huis in Utrecht kunnen openen. Ook studenten verdienen een vliegende start in Utrecht. Wij gaan via de campagne studenteninschrijvingen

We focussen ons op jongeren tussen de 18 en 23 jaar zonder startkwalificatie of baan. Samen met de jongere bekijken we welke hulp nodig is om zelf zijn of haar toekomst vorm te kunnen geven. Daarbij spelen woonplek, inkomensondersteuning en begeleiding een rol. We werken samen met andere organisaties zodat we iedere jongere de hulp kunnen bieden die bij hem of haar past. We onderzoeken of de pilot Keten­ versnelling nog verder verbreed kan worden om bij te dragen aan de integrale wijkaanpak. Dit doen we samen met ketenpartners: Lokalis (buurtteams), Veilig Thuis Utrecht, SAVE, William Schrikker en de Raad voor de Kinderbescherming. We signaleren dat opvoeden soms gepaard gaat met fikse uitdagingen; denk aan toenemend schermgebruik, drugsgebruik onder jongeren, gevoelens

van eenzaamheid, gevolgen van een scheiding voor kinderen, toenemende prestatiedruk. Sommige opvoedvragen zijn ‘gewone’ levensvragen. We vinden het belangrijk deze toegenomen maatschappelijke vraagstukken in de opvoeding meer bespreekbaar te maken. Onderdeel van een veilig gezin is een stabiele relatie van de ouders. Ook in Utrecht hebben we te maken met scheidingen die soms uitmonden in

1.9 Onderwijs Alle kinderen in onze stad hebben recht op de toekomst waar ze van dromen. De beste plek om dat voor elkaar te krijgen is het onderwijs. Daarom staan we een daad­krachtig onderwijs­beleid voor waarbij de toekomst van kinderen centraal staat. En gaan we ons de komende jaren samen met de schoolbesturen en het Rijk hard maken voor het creëren van kansengelijkheid in het onderwijs.

weer boven de 90% te krijgen. Hierbij mag er geen financiële drempel zijn voor deelname voor gezinnen met een laag inkomen. We onderzoeken of een meer verplichtend karakter van de voorschoolse educatie mogelijk is. We maken budget vrij voor toeleiding en extra uren voor medewerkers, zodat zowel het bereik als de geboden kwaliteit hoog blijven.

Het bevorderen van kansengelijkheid begint al voordat kinderen naar school gaan. Daarom zetten we ook vol in op de voorschool en andere interventies om al zeer vroeg verschillen en achterstanden aan te pakken. De afgelopen jaren is hier fors op ingezet via de voorschoolse educatie, de Utrechtse Kindcentra, de aanpassing van het aanmeldbeleid en de Rijke Schooldag. We willen hierin een volgende stap zetten, samen met onze partners in de Utrechtse Onderwijs Agenda (UOA).

We gaan scholen met een grote groep kinderen met een lage sociaaleconomische score (SES) verder ondersteunen. Hiervoor gaan we met die scholen in gesprek. We denken bijvoorbeeld aan extra (Rijks)middelen beschikbaar stellen voor verstevigen van de voorschool, ouderondersteuning, natuureducatie, gezonde leefstijl­ bevordering en -schoollunches.

Utrecht is ook een echte studentenstad waar het fijn studeren is voor alle studenten: of je nu aan het mbo, hbo of wo studeert. Deze kracht van onze stad omarmen en versterken we waar dat mogelijk is. We zetten de komende 4 jaar de volgende accenten: Helaas zien we dat steeds minder kinderen voor wie voorschoolse educatie is bedoeld, deze ook bezoeken. We maken ons zorgen om deze trend. We zetten alles op alles om meer kinderen naar de voorschool te laten gaan en het bereik

24

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

vechtscheidingen. Voor kinderen is de echtscheiding van hun ouders vaak bijzonder ingrijpend. Inzet op ondersteuning en preventie bij relatieproblemen is nodig omdat kinderen in hun kwetsbare positie daarmee worden beschermd en veel relatieleed voor ouders wordt voorkomen.

De Utrechtse Kindcentra leveren een onmisbare bijdrage aan het wegwerken en/of tegengaan van leer- en ontwikkelingsachterstanden van 0-12-jarigen. Ook dragen ze bij aan gelijke kansen en brede talentontwikkeling. Daarom stimuleren en motiveren we de komst van meer Utrechtse Kindcentra, vooral in wijken en buurten waar kinderen een extra steun in de rug kunnen gebruiken. Niet alle Utrechtse kinderen groeien op in een omgeving die hun ontwikkeling optimaal ondersteunt. We willen daarom

Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026

25

stimuleren dat Utrechtse basis- en voortgezet onderwijsscholen een Rijke Schooldag aanbieden: naast het regulier curriculum worden extra activiteiten aangeboden zoals sport, cultuur en huiswerkbegeleiding. We doen dit samen met partners in de UOA en andere partners in de stad, zoals het stadsnetwerk gelijke kansen. We bekijken samen met scholen hoe we de vele Rijksbijdragen op zo’n manier kunnen in zetten dat deze de meeste impact hebben voor zowel individuele leerlingen - die dit het meest nodig hebben- als scholengemeenschappen. In Nederland krijgen kinderen te vroeg een stempel opgeplakt (vmbo, havo, vwo) en dat is bepalend voor de rest van hun leven. Om kinderen meer kansen te bieden en het probleem van vroege selectie tegen te gaan, stimuleren we initiatieven zoals onderwijs voor 10-14-jarigen en een brede brugklas. Een groen schoolplein is niet alleen heel leuk om op te spelen, het is ook goed voor het klimaat. We ondersteunen school­ besturen die hun schoolplein klimaat­ adaptief willen inrichten. Scholen kunnen subsidie aanvragen voor het vergroenen van hun schoolpleinen. We willen deze groene pleinen in overleg met scholen ook beschikbaar stellen voor de buurt. Elk kind verdient een passende onderwijsplek. Samen met ketenpartners gaan we door met de ambitie om geen kind thuis te laten zitten en verzuim en uitval tegen te gaan. Utrecht is een Vreedzame Stad.

We continueren de Vreedzame Wijk aanpak en werken hierbij aan het versterken van het Utrechts burgerschapsmodel. Als vervolg op de Staat van de Utrechtse jeugd maken we een jaarlijkse ‘Staat van onderwijs en jeugd in Utrecht’ om meer zicht te krijgen hoe het ervoor staat en welke aanpak werkt. Deze dient als input om met onze partners in de UOA de verdere inzet van middelen te bepalen. In de nieuwe UOA (start in 2023) worden in ieder geval de volgende doelen opgenomen: ongelijk investeren voor

26

gelijke kansen en het tegengaan van segregatie. Een goede docent voor de klas is de beste manier om te werken aan kansengelijkheid. We gaan door met de aanpak van het lerarentekort (Utrecht Leert) en willen deze uitbreiden. We maken werk van een effectieve aanpak van het lerarentekort met o.a. betere begeleiding van startende docenten en het wegnemen van drempels om in te stromen als docent. Om scholen extra te ondersteunen krijgen ze de mogelijkheid om tegen gereduceerd tarief een beperkt aantal parkeervergunningen aan te vragen. Dit gaat om docenten die niet in Utrecht wonen en een lange reistijd hebben naar hun werkplek in Utrecht. Als voorwaarde vragen we scholen om een plan voor duurzaam mobiliteitsbeleid voor hun medewerkers. We ondersteunen scholen daarbij. We werken dit voorstel in overleg met de scholen verder uit. Samen met organisaties en stichtingen uit de stad die zich bezighouden met taal en digitale vaardigheden (zoals de bibliotheek), bedrijven en onderwijs­ instellingen zetten we de schouders onder een gezamenlijke aanpak voor het verbeteren van basisvaardigheden van Utrechters. Het Leesoffensief en de aanpak laaggeletterdheid zijn daar onderdeel van. Zo slaan we de handen ineen om alle Utrechters taal- en digitaalvaardig te maken.

De ouderbijdrage op scholen is vrijwillig en mag nooit een belemmering zijn voor kinderen om mee te doen aan alle extra activiteiten die een school organiseert. In Utrecht gaan we erop toezien dat scholen zich hieraan houden.

aansluiting op de arbeidsmarkt heeft onze continue aandacht evenals het tegengaan van het tekort aan stageplaatsen. We willen dat iedere jongere die daartoe in staat is, een startkwalificatie kan behalen en voorkomen voortijdig schoolverlaten.