CConstaterende datUtrecht
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlagen Ontwerp Regionaal Risicoprofiel VRU 2027

Commissie Bestuur 24 september 2026, gemeente UtrechtBij agendapunt: Raadsvoorstel VRU: Reactie ontwerp regionaal risicoprofiel (RRP) 2027, wensen bestuursagenda 2027 – 2030 en wensen en bedenkingen voor stichting Knooppunt Coördinatie Rijk-Regio’s (KCR2)31.196 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Ketenafhankelijkheden & cascade -effecten Insluitsystemen voor gevaarlijke stoffen zijn afhankelijk van vitale processen zoals elektriciteit, drinkwater en telecommunicatie. Trendmatige kwetsbaarheden (zoals netcongestie) vergroten de onzekerheid over de continuïteit van deze ondersteunende systemen. 45 Bijlagen Regionaal Risicoprofiel Selectie thema’s1 Uitwerking risico’s2 Natuur en Klimaat2.1 Gezondheid2.2 Fysieke leefomgeving en milieu2.4 Maatschappij2.5 Continuïteit vitale voorzieningen2.3 Inhoudsopgave

Maatschappelijke perceptie & bestuurlijke onzekerheid Door de vaak onzichtbare aard van de risico’s van gevaarlijke stoffen, technologische complexiteit en potentieel grote gevolgen ontstaat snel maatschappelijke onrust en druk op bestuur en crisiscommunicatie. Conclusie Incident in stationaire installaties met gevaarlijke stoffen kunnen tot ernstige gevolgen leiden voor fysieke veiligheid, leefomgeving, economie, ecologie, sociale en politieke stabiliteit en cultureel erfgoed. Het kan langdurige verstoring en sanering met zich meebrengen. Hoewel de waarschijnlijkheid van een zwaar incident beperkt blijft door wettelijke veiligheidskaders en technische maatregelen, kunnen fouten in processen, installaties en ketens of externe verstoringen niet worden uitgesloten. De risicoperceptie in de samenleving is niet afwezig: inwoners maken zich aantoonbaar zorgen over risico’s die samenhangen met gevaarlijke stoffen en verstoring van vitale processen, zoals blijkt uit de Risico - en Crisisbarometer. Deze zorgen bestaan ook wanneer er géén incident plaatsvindt, en kunnen bij signalen of onduidelijkheid snel toenemen, wat leidt tot verhoogde informatiebehoefte en maatschappelijke onrust.

De beweeglijkheid van het risico neemt toe door technologische ontwikkelingen in installaties, toenemende digitale afhankelijkheid en cyberdreigingen, klimaatgerelateerde effecten op stoffen en infrastructuur, en ruimtelijke verdichting waardoor meer functies binnen het invloedsgebied van risicolocaties komen. Deze factoren vergroten de onzekerheid over scenario’s en het potentiële escalatieverloop. 46 Bijlagen Regionaal Risicoprofiel Selectie thema’s1 Uitwerking risico’s2 Natuur en Klimaat2.1 Gezondheid2.2 Fysieke leefomgeving en milieu2.4 Maatschappij2.5 Continuïteit vitale voorzieningen2.3 Inhoudsopgave

2.5 Maatschappij 2.5.1 Openbare ordeverstoringen Openbare ordeverstoringen zijn een aantasting van het ordentelijk verloop van het maatschappelijk leven in de publieke ruimte. Hoewel kleine ordeverstoringen dagelijks voorkomen en doorgaans snel door de politie of andere toezichthouders/handhavers worden opgelost, richt dit risicoprofiel zich op grootschalige openbare orde-excessen. Voorbeelden zijn uit de hand lopende demonstraties zoals de boerenprotesten, (voetbal)rellen, incidenten rond de jaarwisseling of acties waarbij vitale processen doelwit worden – zoals het bezetten van het spoor of het blokkeren van belangrijke infrastructuur. Dergelijke situaties hebben impact die verder kan reiken dan de traditionele driehoekspartners en kunnen maatschappelijke sectoren, bedrijfsvoering, veiligheid en mobiliteit direct raken. Het gezag – de burgemeester en (Hoofd)Officier van Justitie – vormen samen met de politie als uitvoeringsorganisatie de kern van de handhaving van de openbare orde. Onderdelen van de veiligheidsregio hebben hierin vooral een rol in de gevolgbestrijding, onder meer bij grootschalige incidenten op het gebied van openbare veiligheid, continuïteit of bereikbaarheid van hulpdiensten. Steeds vaker kent openbare orde ook een digitale component.

Online opruiing, snelle mobilisatie via sociale media, desinformatie en (digitale) radicalisering versterken spanningen en kunnen fysieke incidenten versnellen of uitlokken. Vooral momenten met bestaande maatschappelijke druk – zoals rond de jaarwisseling – laten zien hoe groepsvorming, middelengebruik, lokale spanningen en online dynamiek samen kunnen komen in ernstige wanordelijkheden. Deze verweving van fysieke en digitale domeinen vraagt om voortdurende monitoring, informatiedeling en gezamenlijk optreden van alle betrokken partners. Territoriale veiligheid De afgelopen jaren is geconstateerd dat zowel uit de hand lopende demonstraties, (voetbal) rellen en ook de jaarwisseling impact hebben op het verzorgingsgebied van de VRU. Bij protesten gaat het bijvoorbeeld om blokkades waardoor zorgcontinuïteit en de continuïteit van de hulpdiensten in het geding komt. Bij grootschalige wanordelijkheden gaat het over verstoringen met geweld en (veel) slachtoffers. We spreken dan niet meer over verstoring van de openbare orde, maar over extreem geweld. Fysieke veiligheid Afhankelijk van de aard en omvang van wanordelijkheden zijn doden en gewonden voorstelbaar. De verstoringen vinden veelal plaats in de openbare ruimte, zoals bij de coronaprotesten en voetbalrellen.

Economische veiligheid Afhankelijk van de aard en omvang van de verstoring van de openbare orde kan de schade in de miljoenen lopen. De schade en kosten die hiermee gepaard gaan, zijn altijd afhankelijk van het soort verstoring van de openbare orde. Ecologische veiligheid Er wordt geen of een lage directe impact voor de ecologische veiligheid voorzien. Het is echter wel voorstelbaar dat flora en fauna worden aangetast, maar dat is niet langdurig of blijvend genoeg om de oorspronkelijke ecologische functie van het gebied aan te tasten. Sociale en politieke stabiliteit De sociale en psychologische impact bij verstoring van de openbare orde is potentieel groot. Angst kan een rol spelen bij mensen die wonen in de nabijheid van de openbare ordeverstoring, denk bijvoorbeeld aan de jaarwisseling. Inwoners van de regio kunnen deze plekken vermijden, vluchtgedrag vertonen, stigmatiseren en/of hun onvrede uiten via (sociale) media. De publieke verontwaardiging kan groot zijn en kan zich zelfs richten tot de overheid. Dit draagt bij aan de aantasting van de positie van het lokale en regionale openbare bestuur. Daarnaast kan de verstoring bijdragen aan verdere polarisatie, wat weer kan zorgen voor meer rellen en/of uit de hand lopende demonstraties.

De impact op het dagelijkse leven is beperkt, ondanks de vaak massale media-aandacht voor dergelijke gebeurtenissen en het feit dat dat deelname aan het ‘normale’ maatschappelijke leven belemmerd kan worden. Voorbeelden van de afgelopen jaren waarbij de verstoring impact had in de openbare ruimte beperkten zich tot een dag of een aantal dagen en in een klein deel van de openbare ruimte. Cultureel erfgoed Cultureel erfgoed wordt niet ontzien als locatie voor protestacties, denk hierbij aan de (gewelddadige) Pro-Palestina acties bij Universiteitsgebouwen in Utrecht. Als de verstoring van de openbare orde niet direct gericht is tegen cultureel erfgoed, dan is de impact klein tot niet aanwezig. 47 Bijlagen Regionaal Risicoprofiel Selectie thema’s1 Uitwerking risico’s2 Natuur en Klimaat2.1 Gezondheid2.2 Fysieke leefomgeving en milieu2.4 Maatschappij2.5 Continuïteit vitale voorzieningen2.3 Inhoudsopgave

Waarschijnlijkheid en beleving Grootschalige openbare ordeverstoringen komen in uiteenlopende vormen regelmatig voor en worden, onder invloed van toenemende polarisatie en maatschappelijke onvrede, als steeds waarschijnlijker gezien. Waar protesten vroeger veelal vreedzaam verliepen, zien we dat groepen tegenwoordig vaker bewust de grenzen opzoeken en dat wanordelijkheden soms zelfs een doel op zich zijn, zoals zichtbaar was bij enkele recente uit de hand gelopen demonstraties, voetbalrellen en incidenten rond de jaarwisseling. De beleving bij inwoners sluit hierbij aan: binnen de Veiligheidsregio Utrecht acht 83 procent spanningen tussen bevolkingsgroepen zeer waarschijnlijk, hoger dan het landelijke gemiddelde. Daarnaast vindt 67 procent dat de overheid te weinig doet om risico’s en dreigingen die voorkomen uit deze spanningen te voorkomen 123. Beelden van ongelijke behandeling of het gevoel anders te worden benaderd door het gezag versterken dit sentiment. Verschillende groepen leggen daarbij steeds vaker hun eigen normenkader op aan de samenleving, wat leidt tot verscherpte tegenstellingen en veranderende opvattingen over wat toelaatbaar is – zowel in gedrag als in middelengebruik bij protesten. Onvrede over overheidsbeleid, de toenemende druk op maatschappelijke thema’s en de verschuivingen in sociale normen vergroten daarmee de kans op escalatie.

Deze ontwikkelingen maken dat niet alleen het aantal ordeverstoringen toeneemt, maar ook de intensiteit en de maatschappelijke impact ervan. Beweeglijkheid en onzekerheden Grootschalige openbare ordeverstoringen zijn sterk beweeglijk en laten zich moeilijk voorspellen. Incidenten in binnen- en buitenland kunnen onverwacht doorwerken naar lokale situaties, waarbij onvrede zich kan vertalen naar verstoringen. De ervaring leert dat groepen steeds vaker naar meer ontwrichtende actievormen zoeken wanneer zij het gevoel hebben dat vreedzame protesten onvoldoende effect hebben. Dit leidt tot een glijdende schaal, waarin optreden van het gezag eveneens intensiever wordt en de dynamiek verder kan verharden. De digitale omgeving vergroot deze onvoorspelbaarheid. Online beïnvloeding of opruiing kan mobilisatie versnellen, maar tegelijkertijd is het steeds lastiger in te schatten hoe representatief de digitale signalen zijn. Het schatten van de opkomst, interpretatie van online interactie en beperkingen binnen informatie-gestuurd werken maken de duiding complex en potentieel kwetsbaar. 123 NCTV, Uitkomsten najaarsmeting Risico- en Crisisbarometer 2025. Daarnaast spelen veranderingen in wet- en regelgeving door in de mogelijkheden voor optreden en handhaving, wat de voorspelbaarheid van het risico verder beperkt.

Deze samenloop van maatschappelijke, digitale en juridische factoren maakt openbare ordeverstoringen een dynamisch en moeilijk stuurbaar risico. Conclusie Grootschalige openbare ordeverstoringen vormen een dynamisch en moeilijk voorspelbaar risico binnen de regio. Door toenemende polarisatie, maatschappelijke onvrede en de versterkende rol van digitale mobilisatie neemt zowel de kans op verstoringen als de intensiteit ervan toe. De impact kan groot zijn: van bedreiging van de zorgcontinuïteit of continuïteit voor hulpdiensten tot maatschappelijke ontwrichting, polarisatie en aanzienlijke economische schade. Hoewel de fysieke gevolgen vaak beperkt blijven, raken deze incidenten regelmatig de sociale stabiliteit en het vertrouwen in het openbaar bestuur. De combinatie van maatschappelijke dynamiek, digitale beïnvloeding en veranderende juridische kaders maakt dat voortdurende monitoring, duiding en gezamenlijke preparatie essentieel blijven voor de gezagen en de overige veiligheidspartners. 2.5.2 Verstoring publieksveiligheid evenementen Jaarlijks vinden er tientallen grote (categorie C-)evenementen plaats in de regio Utrecht. Vergunde en toegestane bijeenkomsten, zoals evenementen, maar ook demonstraties en andere publieke activiteiten, kunnen onder bepaalde omstandigheden leiden tot een verstoring van de publieksveiligheid.

De risico’s variëren van acute incidenten zoals vechtpartijen of onverwachte weersomstandigheden, tot structurele druk door grote bezoekersaantallen, verkeersstromen of de gevolgen van alcohol- en middelengebruik. Ook terugkerende momenten zoals de jaarwisseling brengen verhoogde kans op incidenten met zich mee. Dergelijke verstoringen kunnen snel escaleren en leiden tot letsel, schade, overbelasting van hulpdiensten of zelfs grootschalige ontruimingen. Bovendien hebben verstoringen vaak een sterk effect op openbare orde, beleving van veiligheid en legt het druk op de hulpverleningsdiensten en de zorgketen. Voor de regio vraagt dit om continue monitoring, goede risico-inschatting vooraf en een nauwe samenwerking tussen gemeenten, organisatoren en hulpdiensten om tijdig in te grijpen en gevolgen te beperken. 48 Bijlagen Regionaal Risicoprofiel Selectie thema’s1 Uitwerking risico’s2 Natuur en Klimaat2.1 Gezondheid2.2 Fysieke leefomgeving en milieu2.4 Maatschappij2.5 Continuïteit vitale voorzieningen2.3 Inhoudsopgave

2.5.3 Ramp op afstand Gebeurtenissen of incidenten buiten de regio of in het buitenland kunnen significante impact hebben op de veiligheid in de eigen regio. Voorbeelden hiervan zijn de MH-17 ramp, aanslagen of natuurrampen in het buitenland en de Tarwekamp explosie. Deze impact kan zich op verschillende manieren manifesteren: van de komst van ontheemden door natuurrampen of vluchtelingen door oorlogsgeweld, tot verhoogde maatschappelijke onrust door mediaberichtgeving. Dergelijke gebeurtenissen leiden vaak tot landelijke of regionale opschaling, bijvoorbeeld vanwege identificatieprocessen, opvang van nabestaanden, psychosociale hulpverlening of verhoogde druk op bestuurlijke en communicatieve capaciteit. Daarnaast kunnen incidenten elders leiden tot maatschappelijke onrust binnen de regio, waarbij emoties, solidariteit en soms polarisatie zichtbaar worden in het publieke domein en op sociale media. Ook kan de aandacht van landelijke en regionale media de informatiestromen en verwachtingen richting de veiligheidsregio vergroten, waardoor bestuurlijke en operationele organisaties worden belast met duiding, monitoring, omgevingsbewustzijn en aanvullende preparatie. Hoewel de feitelijke dreiging buiten Utrecht ligt, kan de indirecte impact op inwoners, bestuur, crisiscommunicatie en zorgketens aanzienlijk zijn.

2.5.4 Extreem geweld en terrorisme124 Extreem geweld is het aanwenden van geweld dat als extreem kan worden betiteld door het overweldigende karakter van de gebruikte geweldsmiddelen, door de maatschappelijk gezien afschrikwekkende wijze waarop geweld wordt toegepast en/of door de intentie van de daders zo veel mogelijk slachtoffers te maken 125. Extreem geweld blijft een reëel risico voor Nederland, en dus ook voor de regio Utrecht. De aard van dit risico is dynamisch en kan variëren van (grootschalige) acties of aanslagen vanuit georganiseerde groeperingen tot incidenten vanuit individuen (met bijvoorbeeld onbegrepen gedrag). Enkele incidenten zoals bijvoorbeeld bij het Heiman Dullaertplein en Erasmus MC in Rotterdam (2023) illustreren dat extreem geweld niet altijd ideologisch gedreven is, maar wel ontwrichting kan veroorzaken. 124 Dit RRP sluit aan bij de term ‘extreem geweld en terrorisme’ zoals gehanteerd in het Landelijk Crisisplan Extreem Geweld en Terrorisme. Daarbij worden elementen uit de risicotypen ‘(extreem) geweld in de openbare ruimte’ en ‘dreigingsbeeld terrorisme’ uit de geïntegreerde groslijst risicotypen van RRI&A samengebracht. 125 NCTV, Landelijk Crisisplan Extreem Geweld en Terrorisme. 126 NCTV, Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 2025.

Extremisten worden vaker gedreven door een mengelmoes van persoonlijke en maatschappelijke grieven en ideologische kenmerken; soms vormt geweldslust zelf of de hang naar (online) status die via geweld kan worden verkregen, de drijfveer om geweld te gebruiken. Dit noemt men ‘saladebar-extremisme’. Dit buiten het feit dat verbreding gezien wordt richting bijvoorbeeld ook crimineel georiënteerd geweld. Terrorisme vormt één van de mogelijke verschijningsvormen van extreem geweld. De terroristische dreiging in Nederland is substantieel en er bestaat daarmee een reële kans is dat een aanslag in Nederland zal plaatsvinden 126. Deze dreiging komt uit verschillende hoeken: jihadisme en radicale islam, rechts-terrorisme en -extremisme, anti-institutioneel terrorisme en extremisme, links-extremisme. Voor de veiligheidsregio ligt de nadruk hierbij op de gevolgbestrijding, in nauwe samenwerking met de gemeenten, politie en het Openbaar Ministerie. Territoriale veiligheid Incidenten met extreem geweld of terrorisme kunnen plaatsvinden op symbolische locaties, vitale infrastructuur (spoor, energie, etc.) of drukbezochte locaties (stations, evenementen). De veelheid aan potentiële doelwitten maakt de kwetsbaarheid groot. Dit kan gevolgen hebben voor de (nationale) continuïteit en impact hebben op de nationale veiligheid.

Fysieke veiligheid Incidenten met extreem geweld of terrorisme kunnen leiden tot (grote groepen) slachtoffers, zowel direct (incident met (vuur)wapens, explosies, incidenten met voertuigen, etc.) als indirect door chaos en ontwrichting. De impact is hoog op locaties met veel mensen of bij vitale infrastructuur. De omvang van het letsel en de mate van ontwrichting hangt sterk af van doelwitkeuze, timing en gebruikte middelen. Economische veiligheid Incidenten met extreem geweld of terrorisme kunnen grote economische schade veroorzaken bijvoorbeeld door directe schade, maar ook door verstoring van bedrijfsactiviteiten, mobiliteit en/of logistiek. Uitval van knooppunten (zoals bijvoorbeeld Utrecht Centraal Station) kan keteneffecten veroorzaken met miljoenen euro’s schade. Bovendien ondermijnt dit het vertrouwen in veiligheid, wat investeringen, mobiliteit en toerisme kan beïnvloeden. De kosten voor herstel, beveiliging en compensatie kunnen (langdurig) drukken op de regionale economie. 49 Bijlagen Regionaal Risicoprofiel Selectie thema’s1 Uitwerking risico’s2 Natuur en Klimaat2.1 Gezondheid2.2 Fysieke leefomgeving en milieu2.4 Maatschappij2.5 Continuïteit vitale voorzieningen2.3 Inhoudsopgave

Ecologische veiligheid Hoewel dit wereldwijd minder frequent voorkomt, kunnen extreem geweld en terrorisme aanzienlijke milieu- en omgevingsschade veroorzaken. Bijvoorbeeld door incidenten bij risicovolle bedrijven, chemische installaties, transport van gevaarlijke stoffen (zoals chloortreinen), watervervuiling of het gebruik van chemische, biologische, radioactieve of nucleaire agentia als modus operandi. Een incident kan (langdurige) ecologische ontwrichting geven en hoge herstelkosten met zich meebrengen. Sociale en politieke stabiliteit Extreem geweld en terrorisme hebben een grote impact op het sentiment in de samenleving. Het kan leiden tot angst, verdergaande polarisatie, wij-zij denken, een toename van rellen en online opruiing. Daarnaast kan het leiden tot afname van vertrouwen in de overheid en instituties. Politieke aandacht kan verschuiven richting veiligheidsthema’s, soms ten koste van andere maatschappelijke thema’s. Cultureel erfgoed Cultureel en religieus erfgoed kan doelwit zijn vanwege de symbolische waarde, maar kan ook onbedoeld beschadigd raken bij aanslagen in de omgeving. Incidenten kunnen impact hebben qua verlies van identiteit, historie en gemeenschapscultuur, naast aanzienlijke financiële schade. Hierdoor is het voorstelbaar dat de maatschappelijke ontwrichting verder kan toenemen.

Waarschijnlijkheid en beleving Er is in Nederland nog steeds sprake van een substantiële dreiging (van terrorisme). Dat betekent dat er een reële kans is dat een aanslag in Nederland zal plaatsvinden. Ook de kans op incidenten met extreem geweld door bijvoorbeeld personen met onbegrepen gedrag of daders die handelen met ‘mengvormen’ van motieven is reëel. In Europa zien de inlichtingen- en veiligheidsdiensten incidenten door alleen handelende daders met verschillende motieven en eenvoudig verkrijgbare middelen, wat de detectie lastig maakt. Tegelijkertijd kennen we in de regio Utrecht veel potentiële doelwitten – bijvoorbeeld het vervoersknooppunt Utrecht Centraal Station en drukbezochte evenementen – waardoor de waarschijnlijkheid van een incident op die plaats, ondanks mitigerende maatregelen, in de beleving als hoog wordt gezien. De maatschappelijke beleving van dit risico is doorgaans hoog, mede omdat incidenten worden ervaren als moedwillig en gericht op onschuldige inwoners. Dit wordt als ernstiger en sneller als catastrofaal ervaren dan bijvoorbeeld een ongeluk. Bovendien kunnen mediaberichtgeving, framing of vroege aannames over de achtergrond van een dader leiden tot onrust, polarisatie of zelfs eigenrichting. Online verspreiding van desinformatie kan dit versterken. Hierdoor is de betekenisgeving/duiding van de overheid tijdens en na een incident erg belangrijk.

Tegelijkertijd correspondeert de risicobeleving niet altijd met de feitelijke dreiging: het aantal dodelijke slachtoffers van terrorisme is in Europa bijvoorbeeld relatief laag vergeleken met andere risico’s. De samenleving lijkt bovendien weerbaar: na incidenten ontstaat juist verbroedering, solidariteit en continuering van normaal gedrag – zoals we na de tramaanslag zagen en zoals het feit dat kerstmarkten, ondanks eerdere incidenten, jaarlijks goed worden bezocht. Perceptie blijft echter bepalend: omdat extreem geweld en terrorisme als onverwacht en intentioneel wordt gezien, blijft het gevoelde risico groot, ook wanneer de statistische kans relatief beperkt is. Beweeglijkheid en onzekerheden Het dreigingsbeeld rondom terrorisme (en extreem geweld) is sterk beweeglijk door toenemende individualisering: daders handelen steeds vaker alleen, vanuit een onvoorspelbare mix van bijvoorbeeld ideologie, frustratie, persoonlijke redenen, psychische problematiek en online beïnvloeding. Dit bemoeilijkt vroege signalering en maakt het zicht van inlichtingen- en veiligheidsdiensten steeds diffuser. De dreiging wordt niet alleen bepaald door internationale ontwikkelingen en geopolitieke spanningen, maar ook door binnenlandse factoren, zoals polarisatie en wachtlijsten in de GGZ.

Digitalisering vergroot de onzekerheid: online radicalisering, desinformatie en statelijke actoren kunnen in korte tijd nieuwe dreigingsgolven of maatschappelijke onrust veroorzaken. Mede hierdoor vervagen de grenzen tussen terrorisme, extreem geweld, hybride en militaire dreiging, crimineel geweld, en incidenten door personen met onbegrepen gedrag. De combinatie van deze factoren zorgt voor een complex, snel veranderend en lastig af te bakenen risicobeeld, waarin het moeilijk is om voorspellingen te doen en voortdurende adaptiviteit noodzakelijk is. 50 Bijlagen Regionaal Risicoprofiel Selectie thema’s1 Uitwerking risico’s2 Natuur en Klimaat2.1 Gezondheid2.2 Fysieke leefomgeving en milieu2.4 Maatschappij2.5 Continuïteit vitale voorzieningen2.3 Inhoudsopgave

Conclusie Extreem geweld en terrorisme vormen een reëel en dynamisch risico voor de regio, variërend van georganiseerde aanslagen tot onvoorspelbare incidenten door individuen met uiteenlopende motieven. De dreiging is substantieel en kent diverse verschijningsvormen, terwijl incidenten – terrorisme of niet – grote ontwrichtende effecten kunnen hebben op de samenleving, veiligheid en economie. Door individualisering en online beïnvloeding is het risico steeds moeilijker te duiden. Dit vraagt om een adaptieve preparatie; voor de veiligheidsregio gericht op gevolgbestrijding en een nauwe samenwerking met partners binnen de veiligheidsketen zoals de gemeenten, politie en het Openbaar Ministerie. 2.5.5 Digitale ontwrichting Het digitale landschap wordt steeds complexer en meer onderling verweven. Nederland is afhankelijk van digitale systemen en diensten, waardoor zowel moedwillige cyberaanvallen als niet moedwillige digitale verstoringen grote gevolgen kunnen hebben voor maatschappelijke processen. Zowel statelijke actoren als cybercriminelen (en vermengingen hiertussen) voeren cyberaanvallen uit op Nederlandse doelen en/of raken Nederlandse belangen127. Lang niet altijd voor financieel gewin, maar ook om angst, onrust en verdeeldheid aan te wakkeren in Europa128.

Naast aanvallen, komt digitale ontwrichting ook voort uit softwarefouten, storingen in datacenters of andere vormen van technisch falen in digitale systemen. Door de sterke interactie binnen het digitale ecosysteem kan elke verstoring, ongeacht de oorzaak, zich snel verspreiden en maatschappelijke en fysieke effecten veroorzaken. De afhankelijkheden tussen sectoren, overheden en organisaties maken dat de totale weerbaarheid wordt bepaald door de zwakste schakel. Hierdoor is het complex om de dreiging van cyberaanvallen én de impact van onbedoelde digitale verstoringen volledig te mitigeren. 127 NCTV, Cybersecuritybeeld Nederland 2025: Riskante mix in een onvoorspelbare wereld. 128 NCTV, Dreigingsbeeld Statelijke Actoren (DSBA) 2025. Territoriale veiligheid De impact van digitale verstoringen is aanzienlijk, zowel op de integriteit van de digitale omgeving als op de fysieke processen die daarvan afhankelijk zijn. Cyberaanvallen door statelijke actoren staan zelden op zichzelf, maar vormen onderdeel van een bredere set van middelen waarmee staten hun strategische belangen nastreven. Hierdoor worden landsgrenzen moeiteloos overschreden en kan de digitale soevereiniteit van landen onder druk komen te staan. Ook criminele organisaties kunnen door hun activiteiten het functioneren van organisaties en vitale processen ernstig verstoren.

Digitale aanvallen kunnen zich bovendien richten op infrastructuur en veiligheidsdiensten, waardoor essentiële processen langdurig kunnen uitvallen of slechts beperkt functioneren. Fysieke veiligheid Cyberaanvallen kunnen leiden tot uitval van kritieke infrastructuur in de samenleving, met zichtbare en voelbare impact als gevolg. Vanwege de sterke digitale verbondenheid en afhankelijkheid van systemen in de samenleving kan een kleine verstoring in het digitale domein al sterk ontwrichtende effecten hebben, mogelijk met slachtoffers als indirect gevolg. Economische veiligheid Cyberincidenten brengen aanzienlijke financiële en reputatieschade met zich mee. Door de verwevenheid van toeleveranciers en just in time ketens kan een verstoring bij één partij snel leiden tot bredere economische schade. Ook digitaal betalingsverkeer kan geraakt worden door digitale verstoringen, wat per definitie leidt tot financiële schade. Ecologische veiligheid Aanvallen op ecologische infrastructuur kunnen direct leiden tot vervuiling of energieonderbrekingen in bijvoorbeeld waterzuiveringsinstallaties en bij afvalwaterbeheer. 51 Bijlagen Regionaal Risicoprofiel Selectie thema’s1 Uitwerking risico’s2 Natuur en Klimaat2.1 Gezondheid2.2 Fysieke leefomgeving en milieu2.4 Maatschappij2.5 Continuïteit vitale voorzieningen2.3 Inhoudsopgave

Sociale en politieke stabiliteit Cyberaanvallen ondermijnen het vertrouwen in getroffen instanties, zeker wanneer privacygevoelige gegevens worden buitgemaakt of financiële schade ontstaat. Ook het vertrouwen in overheidsinstanties kan afnemen wanneer zij geraakt worden door een digitale verstoring of hack. Dit kan gevoelens van angst en onveiligheid bij burgers versterken, omdat ook zij direct slachtoffer kunnen worden. Daarnaast zijn cyberaanvallen ook een middel om politieke druk uit te oefenen: digitale aanvallen met sabotage tot gevolg hebben een afschrikkend effect. Dit in combinatie met het verspreiden van desinformatie, zet de sociale en politieke stabiliteit nog verder onder druk. Veiligheid van cultureel erfgoed Ook cultureel erfgoed kan geraakt worden door cyberaanvallen. Vanwege de zichtbaarheid van de impact kunnen gevoelens van onveiligheid vergroot worden. Waarschijnlijkheid en beleving De waarschijnlijkheid van cyberaanvallen neemt toe door de voortdurende professionalisering van criminele netwerken en de strategische inzet van digitale middelen door statelijke actoren. Aanvallen zijn niet langer incidenteel, maar structureel en vaak geautomatiseerd en goed georganiseerd, waardoor de kans op verstoringen aanzienlijk is. Er is sprake van een grote verscheidenheid aan typen incidenten, oorzaken, aanvallers en mate van impact129.

Daarnaast blijft door de toenemende digitale afhankelijkheden ook een groot risico op digitale verstoringen bestaan, ook zonder dat er opzet in het spel is. Tegelijkertijd is de beleving van het risico in de samenleving en bij organisaties vaak lager dan het feitelijke risico. Dit komt doordat cyberdreigingen en digitale verstoringen minder zichtbaar zijn dan fysieke risico’s en zich vaak pas manifesteren wanneer de schade al is aangericht. Hierdoor ontstaat een kloof tussen de objectieve kans op een incident en de subjectieve inschatting van het risico, wat kan leiden tot minder investeringen in preventieve maatregelen (zowel gericht op beveiliging als continuïteit). Desondanks denkt 85 procent van de inwoners in de regio Utrecht dat het zeer waarschijnlijk is dat cyberdreigingen zich voordoen in Nederland 130. 129 NCTV, Cybersecuritybeeld Nederland 2025: Riskante mix in een onvoorspelbare wereld. 130 NCTV, Uitkomsten najaarsmeting Risico- en Crisisbarometer 2025. Beweeglijkheid en onzekerheden Het digitale dreigingslandschap is niet alleen complex, maar ook zeer beweeglijk. Dreigingen veranderen continu door technologische innovaties, nieuwe aanvalstechnieken en verschuivende geopolitieke verhoudingen. Wat vandaag een dominante dreiging is, kan morgen worden ingehaald door een nieuwe kwetsbaarheid.

Ook ontwikkelingen op het gebied van AI en kwantumcomputing vergroten deze beweeglijkheid. Deze dynamiek maakt het lastig om risico’s statisch te beoordelen. De voortschrijdende digitalisering maakt dat digitale verstoringen en ontwrichting steeds meer tot het alledaagse risico¬beeld gaan behoren. Daarnaast spelen onzekerheden een grote rol. Het is vaak onduidelijk wie achter een aanval zit, wat de motieven zijn en hoe ver de impact zich zal uitstrekken. Maar ook bij niet moedwillige digitale verstoringen is er vaak onzekerheid over de oorzaak, duur en reikwijdte. De impact van zulke incidenten kan net zo ontwrichtend zijn, juist doordat ze onverwacht plaatsvinden en vaak meerdere sectoren tegelijk raken. Ook de effectiviteit van maatregelen is onzeker: een oplossing die nu werkt, kan door een nieuwe exploit, een zero day kwetsbaarheid of een onverwachte technische fout snel achterhaald raken. Bovendien kan een relatief kleine wijziging in software of infrastructuur onbedoeld nieuwe risico’s introduceren. Deze onzekerheden vergroten de complexiteit van besluitvorming en vragen om een adaptieve aanpak, waarbij organisaties voortdurend hun risicobeoordeling en maatregelen actualiseren en zich voorbereiden op zowel opzettelijke als onopzettelijke digitale ontwrichting.

Conclusie Cyberaanvallen vormen een structureel en groeiend risico voor de samenleving door de toenemende digitale afhankelijkheid en verwevenheid van systemen. De impact kan zich uitstrekken over alle veiligheidsdimensies, van uitval van vitale voorzieningen tot ondermijning van vertrouwen in instituties. De waarschijnlijkheid neemt toe door professionalisering van criminele netwerken en strategische inzet door statelijke actoren, terwijl de beleving van het risico achterblijft bij de feitelijke dreiging. Door de dynamiek en onzekerheden in het digitale domein is een adaptieve aanpak noodzakelijk, gericht op continue risicobeoordeling en versterking van weerbaarheid. 52 Bijlagen Regionaal Risicoprofiel Selectie thema’s1 Uitwerking risico’s2 Natuur en Klimaat2.1 Gezondheid2.2 Fysieke leefomgeving en milieu2.4 Maatschappij2.5 Continuïteit vitale voorzieningen2.3 Inhoudsopgave

Literatuurlijst | Bessembinder, Janette, Bintanja Richard, Rob Van Dorland, e.a. Bijlagen | Afdeling Crisismanagement. | KNMI’23 Klimaatscenario’s voor Nederland. KNMI, 2023. Regionaal Risicoprofiel | Crisisrisicoprofiel Rijkswaterstaat 2025 - 2028. Rijkswaterstaat, 2025. | https://cdn.knmi.nl/system/ckeditor/attachment_files/data/000/000/357/original/KNMI23_ klimaatscenarios_gebruikersrapport_23-03.pdf. Analistennetwerk Nationale Veiligheid. Rijksbrede Risicoanalyse Nationale Veiligheid. RIVM, 2022. | Bloemendaal, Nadia, Eelco Doornbos, Rob Van Dorland, e.a. https://www.nctv.nl/documenten/2022/09/26/rijksbrede-risicoanalyse-nationale-veiligheid. | De staat van ons klimaat 2024. KNMI, 2025. https://cdn.knmi.nl/system/data_center_publications/files/000/072/295/original/KNMI- Analistennetwerk Nationale Veiligheid. | publicatie_25-01.pdf. Trendanalyse Nationale Veiligheid 2024, Hoofdrapport: Stapeling van dreigingen in tijden van onzekerheid. 2024. | Boomsma, C., M. Zonneveld, en J. M. M. Neuvel. https://www.rivm.nl/nationale-veiligheid/actuele-analyses/trendanalyse-nationale- | Publieke beelden bij een veilige en gezonde energietransitie: Deelrapport waterstof en veiligheid-2024. | ammoniak. Nos. 2024-0011. RIVM, 2025. https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2024-0011.pdf. Baaij, S., L. De Witte, R. Hofman, E. Huizer, J. Molenaar, en R. Weewer. Handboek gebouwbrandbestrijding.

Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), 2023. | Brokerhof, Agnes, Bart Ankersmit, en Frank Ligterink. https://nipv.nl/wp-content/uploads/2023/03/20230123-NIPV-Handboek- | Risicomanagement voor collecties. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 2016. Gebouwbrandbestrijding.pdf. | https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2016/01/01/ risicomanagement-voor-collecties/risicomanagement_voor_collecties_handboek.pdf. Bakker, M., E. Leentvaar, en T. Weimar. Risicocommunicatie over klimaatrisico’s: het perspectief van burgers. Deelrapport A. De | Centraal Bureau voor de Statistiek. resultaten per klimaatrisico. Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), 2025. | ‘Gebieden in Nederland 2025’. Versie 10 december 2025. z.d. https://nipv.nl/wp-content/uploads/2025/06/20250611-NIPV-Deel-A-per-klimaatrisico- | https://data.overheid.nl/dataset/b6ed3d37-e92d-409d-a429-d972894b127a. Risicocommunicatie-over-klimaatrisicos-burgers.pdf. Centraal Bureau voor de Statistiek. Bakker, M., E. Leentvaar, en T. Weimar. | ‘Tijdens hittegolf vooral meer sterfte in langdurige zorg’. Nieuws. Centraal Bureau voor de Risicocommunicatie over klimaatrisico’s: het perspectief van burgers. Deelrapport B. Een | Statistiek, 27 augustus 2020. overkoepelend beeld. Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), 2025.

| https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2020/35/tijdens-hittegolf-vooral-meer-sterfte-in-langdurige-zorg. https://nipv.nl/wp-content/uploads/2025/06/20250611-NIPV-Deel-B-overkoepelend- RIsicocommunicatie-over-klimaatrisicos-burgers.pdf. | Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie, Stowa, en Stichting RIONED. ‘Standaarden voor de stresstest wateroverlast’. Notitie. november 2024. 53 | Beleidstafel wateroverlast en hoogwater. | https://klimaatadaptatienederland.nl/publish/pages/236276/geactualiseerde-notitie- Voorkomen kan niet, voorbereiden wel: allemaal aan de slag. 2022. | standaarden-stresstest-wateroverlast-november-2024.pdf. Berhoeven, Brian, Margreet Van Marle, Hans Hazebroek, e.a. Natuurbrandsignaal `23. Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), 2023. https://nipv.nl/wp-content/uploads/2023/04/20230123-NIPV-Natuurbrandsignaal-23.pdf. Deltares. | Informatiehuis Water. Bijlagen | Funderingsschade in kaart gebracht voor nationale aanpak funderingsproblematiek. | ‘Dijken en duinen’. Kaart. Versie 2024. z.d. Geraadpleegd 17 maart 2026. Regionaal Risicoprofiel | Nieuws. 29 februari 2024. | https://www.atlasleefomgeving.nl/kaarten. https://www.deltares.nl/nieuws/funderingsschade-nederland-kaart-nationale-aanpak. Inspectie Justitie en Veiligheid. Deltares. | Bijlage rapport: Grenzen Bereikt. Den Haag, 2025. Gevolgen van verontreinigende stoffen voor waterkwaliteit en gezondheid.

1 februari 2023. | https://www.inspectie-jenv.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2025/11/25/ https://www.deltares.nl/expertise/onze-expertises/water-bodem-en-gezondheid/ | bijlage-rapport-grenzen-bereikt/bijlage-rapport-grenzen-bereikt.pdf. verontreinigende-stoffen-en-de-gevolgen-voor-waterkwaliteit-en-gezondheid. Inspectie Leefomgeving en Transport. Duyvis, M., M. Leene, en M. Spoelstra. | Besluit externe veiligheid buisleidingen: Evaluatie toezicht 2023 “Buiten gebruik stellen en De doorwerking van de energietransitie op omgevingsveiligheid. Nederlands Instituut | verwijderen van leidingen”. 2.1. Den Haag, 2024. Publieke Veiligheid (NIPV), 2022. | https://www.velin.nl/cms/public/files/2024-03/rapport-il-t.pdf?60878e2204. https://nipv.nl/wp-content/uploads/2022/05/20220429-NIPV-De-doorwerking-van-de- energietransitie-op-omgevingsveiligheid.pdf. | Inspectie Leefomgeving en Transport. Vervoer van gevaarlijke stoffen door de lucht. 10 maart 2026. Duyvis, M., B. Riemersma, en M. Bakker. | https://www.ilent.nl/onderwerpen/luchtvaart/commerciele-luchtvaart/vracht-en-gevaarlijke- Handreiking: Depositie na branden met zonnepanelen. | stoffen. Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), 2025. https://nipv.nl/wp-content/uploads/2025/06/20250610-NIPV-Handreiking-depositie- | Interprovinciaal Overleg. zonnecelscherven.pdf. | Aardbeving - Mercallizone. 2023.

https://www.atlasleefomgeving.nl/kaarten?config=3ef897de-127f-471a-959b-93b7597de188&gm- Fazeli, Sara, Milad Haghani, Moe Mojtahedi, en Taha Rashidi. | z=3&gm-x=144516.47999999984&gm-y=458387.2&gm-b=1544180834512,true,1;1638279896160,tr ‘Don’t leave late’ is the best advice for fires or floods. These terrifying videos show why. | ue,0.8&use=piwiksectorcode. Nieuws. 26 februari 2026. https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2026/02/dont-leave-late-is-the-best-advice-for-fires- | Interprovinciaal Overleg. or-floods-these-videos-show-why#:~:text=How%20risky%20are%20roads%20during,road%20 | ‘Maak van drinkwater niet de volgende netcongestie. Inbreng Interprovinciaal Overleg in%20the%20final%20minutes. | Commissiedebat Water’. Interprovinciaal Overleg, 25 maart 2025. https://www.ipo.nl/actueel/maak-van-drinkwater-niet-de-volgende-netcongestie/. Garrels, L., T. Weimar, N. Verburg, e.a. Handreiking Veilige Klimaatadaptatie Deel II: ‘Inhoud en kennis gebundeld’. Nederlands | ISR Nederland en VEWIN. 54 | Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), 2025. | Continu betrouwbaar drinkwater leveren 2025. Vereniging van waterbedrijven in Nederland, https://nipv.nl/wp-content/uploads/2025/10/20250921-NIPV-Handreiking-Veilige- | 2024. Klimaatadaptatie-deel-II.pdf. | https://www.vewin.nl/wp-content/uploads/2025/02/Continu-betrouwbaar-drinkwater-leveren- 2025-v2.pdf. Kadaster.

| Kox, Linda, Esther Van Asselt, Marcel Melgelers, en Mark Levisson. Bijlagen | ‘Bouwjaar gebouwen’. Kaart. Versie 2026. z.d. Geraadpleegd 17 maart 2026. | Verkenning van de potentiële effecten van klimaatverandering op de voedselveiligheid in Regionaal Risicoprofiel | https://www.atlasleefomgeving.nl/kaarten?config=3ef897de-127f-471a- | Nederland: Mogelijke kennisleemtes in de borging van de voedselveiligheid. Nederlandse 959b-93b7597de188&layerFilter=Alle%20kaarten&use=piwiksectorcode&gm- | Voedsel- en Warenauthoriteit, 2025. x=136953.82633932462&gm-y=455387.8095180758&gm-z=11&gm-b=1544180834512,true,1;1544 | https://www.nvwa.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/eten-drinken-roken/ 724925856,true,1. | overige-voedselveiligheid/publicaties/verkenning-van-potentiele-effecten-klimaatverandering- op-voedselveiligheid/verkenning-van-de-potenti%C3%ABle-effecten-van-klimaatverandering- Klimaateffectatlas. | op-de-voedselveiligheid-in-nederland.pdf. ‘Storm’. kaartverhaal, 2025. https://www.klimaateffectatlas.nl/nl/storm. | Krabbenborg, Lizet, Saeda Moorman, en Marije Hamersma. Mobiliteitsbeeld 2025. No. MB202501. Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid, 2025. KNMI. | https://www.kimnet.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2025/11/25/ ‘Hittegolven’. 3 februari 2026. | mobiliteitsbeeld-2025/kim-mobiliteitsbeeld-2025-def.pdf.

https://www.knmi.nl/nederland-nu/klimatologie/lijsten/hittegolven. Lambrechts, Hugo. KNMI. | Blog: Zonder bewustwording en actie rond de Wildland Urban Interface zet Nederland zichzelf ‘Valwinden’. Uitleg, z.d. Geraadpleegd 9 maart 2026. | in brand. Nieuws. 31 juli 2025. https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/uitleg/valwinden. | https://nipv.nl/nieuws/blog-zonder-bewustwording-en-actie-rond-de-wildland-urban-interface- zet-nederland-zichzelf-in-brand/. KNMI. ‘Windhozen’. Uitleg, z.d. Geraadpleegd 9 maart 2026. | Lectoraat Brandpreventie, Instituut Fysieke Veiligheid, R. Hagen, en L. Witloks. https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/uitleg/windhozen. | Basis voor brandveiligheid: de onderbouwing van brandbeveiliging in gebouwen. 2e gewijzigde druk. Instituut Fysieke Veiligheid, 2017. Knoop, J., en W. Ligtvoet. Kleine kansen - grote gevolgen: Slachtoffers en maatschappelijke ontwrichting als focus voor | Leene, M., R. Van Liempd, R. Van den Dikkenberg, J. Van der Graaf, L. De Witte, en R. Weewer. waterveiligheidsbeleid. No. 1031. Planbureau voor de Leefomgeving, 2014. | Brandveiligheid in hoogbouw: Een verkennend onderzoek naar de (on)mogelijkheden bij het https://www.pbl.nl/uploads/default/downloads/PBL_2014_Kleine-kansen-grote- | repressief brandweeroptreden in hoge gebouwen. Nederlands Instituut Publieke Veiligheid gevolgen_1031_1.pdf. | (NIPV), 2022. Kobes, M., P. J.

Van der Graaf, M. Leene, en L. De Witte. | Manuel, H. J., J. H. J. Wijten, M. P. N. SPruijt, en A. G. Wolting. Brandveiligheid van verduurzaamde en snel gerealiseerde woningen: De rode draad uit | Analyse van incidenten met gevaarlijke stoffen | bij Brzo-bedrijven 2023. Nos. 2023-0016. 55 | branden in de gebouwschil. Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), 2024. | RIVM, 2023. https://nipv.nl/wp-content/uploads/2025/04/20240418-NIPV-Brandveiligheid-van- | https://doi.org/10.21945/RIVM-2023-0016. verduurzaamde-en-snel-gerealiseerde-woningen.pdf. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. ‘Basisnet’. Kaart. 2024. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. | Nederlands Instituut Publieke Veiligheid. ‘Buisleidingen’. Kaart. Versie 2024. z.d. | ‘Aantal natuurbrandmeldingen - 2025 - Utrecht’. Versie 13-3-2026 07:00:41. z.d. Geraadpleegd 13 maart 2026. Nadia Bloemendaal, Maarten Boonekamp, Bram van Duinen, e.a. Een Extreem Rapport. | https://kerncijfers.nipv.nl/viewer?workspace_guid=6faf8221-296e-4607-b0b4-6ea7ee025171. Extreem weer in tijden van klimaatverandering. KNMI, 2025. https://www.knmi.nl/een-extreem-rapport/. | Nederlands Instituut Publieke Veiligheid. Handreiking samenwerking bij slachtofferzorg bij incidenten met gevaarlijke stoffen. NCTV. | Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), 2024.

Cybersecuritybeeld Nederland 2025: Riskante mix in een onvoorspelbare wereld. Ministerie | https://nipv.nl/wp-content/uploads/2024/10/20240503-NIPV-Handreiking-samenwerking- van Justitie en Veiligheid, 2025. | slachtofferzorg-bij-incidenten-gevaarlijke-stoffen.pdf. https://www.nctv.nl/documenten/2025/11/26/cybersecuritybeeld-nederland-2025. Netbeheer Nederland. NCTV. | Betrouwbaarheid van elektriciteitsnetten in Nederland | Resultaten 2024. Netbeheer ‘Denk Vooruit’. | Nederland, 2025. www.denkvooruit.nl. | https://www.netbeheernederland.nl/publicatie/betrouwbaarheid-van-elektriciteitsnetten- nederland-resultaten-2024. NCTV. Dreigingsbeeld Statelijke Actoren (DSBA) 2025. 2025. | Onderzoek en Advies Gemeente Utrecht. https://www.nctv.nl/documenten/2025/07/17/dreigingsbeeld-statelijke-actoren-2025. | ‘Indicatoren Wonen’. Dataset. Versie 06-06-2024. z.d. https://open.utrecht.nl/dataset/indicatoren-wonen. NCTV. Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 2025. Ministerie van Justitie en Veiligheid, 2025. | Onderzoeksraad voor Veiligheid. https://www.nctv.nl/documenten/2025/12/09/dtn-december-2025. | Instorting hellingbanen parkeergarage Nieuwegein. Den Haag, 2025. https://onderzoeksraad.nl/wp-content/uploads/2025/06/instorting-hellingbanen- NCTV. | parkeergarage-nieuwegein-1.pdf. Landelijk Crisisplan Extreem Geweld en Terrorisme. Ministerie van Justitie en Veiligheid, 2023.

https://www.nctv.nl/documenten/2023/10/10/landelijk-crisisplan-extreem-geweld-en- | Onderzoeksraad voor Veiligheid. terrorisme. | Onveiligheid door extreme regen. 2026. https://onderzoeksraad.nl/wp-content/uploads/2026/01/onveiligheid-door-extreme-regen.pdf. NCTV. Uitkomsten najaarsmeting Risico- en Crisisbarometer 2025. Ipsos I&O, 2025. | Oude Mulders, J., L. T. Aarts, R. J. Decae, e.a. 56 | https://www.nctv.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2025/11/25/risico-en- | De Staat van de Verkeersveiligheid 2025. R-2025-19. Stichting Wetenschappelijk Onderzoek crisisbarometer-najaar-2025/ipsos-i-o-rapport-rcb-najaar-2025-definitief-digitoegankelijk.pdf. | Verkeersveiligheid, 2025. Nederlands Instituut Publieke Veiligheid. | Provincie Utrecht. ‘Bodemkaart’. ‘Aantal natuurbranden - Utrecht’. Versie 13-3-2025 07:00:56. z.d. Geraadpleegd 13 maart 2026. | Kaart. Versie 2019. z.d. https://kerncijfers.nipv.nl/viewer?workspace_guid=25d2fad1-1fc1-4254-862c-eb4d5e671e25. | https://geo-point.provincie-utrecht.nl/pages/bodem#Bodemkaart. Provincie Utrecht. | Rijkswaterstaat. ‘Ontwerp Utrechts Programma Landelijk Gebied 2026-2035 provincie Utrecht’. | Rapport toetsing realisatiecijfers vervoer gevaarlijke stoffen over de weg aan de risicoplafonds Uitvoeringsprogramma. Utrecht, 18 december 2025. | Basisnet. No. 2024. 2025.

https://omgevingswet.overheid.nl/regels-op-de-kaart/documenten/_akn_nl_act_ | https://iplo.nl/publish/pages/184925/20250721-pl-monitoringsrapportage-2024.pdf. pv26_2025_2_43_akn_nl_bill_pv26_2025_2_1085/inhoud?session=33c49671-8b1c-4381-beb7- 0e87a94c534b#_akn_nl_act_pv26_2025_2_43_akn_nl_bill_pv26_2025_2_1085,div_4__div_3. | RIVM. Belevingsonderzoek Omgevingsveiligheid. z.d. Geraadpleegd 17 maart 2026. Provincie Utrecht. | https://www.rivm.nl/omgevingsveiligheid/belevingsonderzoek. Realisatiestrategie Natuuropgave Provincie Utrecht. UTSP-1181547887-28. Utrecht, 2022. https://www.stateninformatie.provincie-utrecht.nl/documenten/1-Realisatiestrategie- | RTV Utrecht. natuuropgave-Provincie-Utrecht.pdf. | Hoe een valwind 1 jaar geleden een ravage veroorzaakte in Leersum. Nieuws. 18 juni 2022. https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/3425286/hoe-een-valwind-1-jaar-geleden-een-ravage- Provincie Utrecht. | veroorzaakte-in-leersum. Waterveiligheid. 22 oktober 2025. https://www.provincie-utrecht.nl/waterveiligheid. | RTV Utrecht. Noodweer raast over provincie Utrecht, straten blank, bomen om en drollen door de straat. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. | Nieuws. 18 juni 2020. Stand van de uitvoering 2024. Amersfoort, 2025.

| https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/2061236/noodweer-raast-over-provincie-utrecht-straten- https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2025/01/01/ | blank-bomen-om-en-drollen-door-de-straat. stand-van-de-uitvoering-2024/RCE_stand_van_de_uitvoering_2024.pdf. Rummenie, Jean. Rijksinspectie Digitale Infrastructuur. | ‘Samen sterker tegen natuurbranden’. Kamerbrief. 4 september 2025. ‘Toolkit uitval telecom’. Telekwetsbaarheid, 30 januari 2020. | https://open.overheid.nl/documenten/dd8df002-ffdd-4d5d-a16f-94c67765a77d/file. https://www.rdi.nl/onderwerpen/cyberveiligheid/telekwetsbaarheid/toolkit-uitval-telecom. Rutgers, M., J. Spijker, A. Wintersen, en L. Posthuma. Rijksoverheid. | Ecologische effecten van bodemverontreiniging: Maatschappelijke kosten- en batenanalyse Maatregelen tegen overstroming. 13 augustus 2025. | bodemsanering. No. 607021001/2006. RIVM, 2006. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/water/maatregelen-tegen-overstromingen. | https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/607021001.pdf. Rijkswaterstaat. | Ten Dam, Merijn, Samantha Daniels, en Ernst Brainich. Kennisprogramma Zeespiegelstijging. 13 oktober 2025.

| Bestuurlijke Netwerkkaarten Crisisbeheersing Bevoegdhedenschema 10 – Drinkwater, 57 | https://www.rijkswaterstaat.nl/water/waterbeheer/bescherming-tegen-het-water/maatregelen- | levensmiddelen, diervoeders, biologische agentia. Handboek. Nederlands Instituut Publieke om-overstromingen-te-voorkomen/kennisprogramma-zeespiegelstijging. | Veiligheid (NIPV), 2025. https://nipv.nl/wp-content/uploads/2025/04/202504-NIPV-BVS10-Drinkwater-en-voeding.pdf. TenneT. | Van Horne, Patrick. ‘Krachtige interventies in Flevopolder, Gelderland en Utrecht nodig om aansluitstop voor | Wildfire Fatalities in Colorado vs. National Trends (1999–2024). Nieuws. 8 april 2025. kleinverbruik te voorkomen’. TenneT, 12 februari 2026. | https://www.cp-journal.com/p/wildfire-fatalities-in-colorado-vs. https://www.tennet.eu/nl/nieuws/krachtige-interventies-flevopolder-gelderland-en-utrecht- nodig-om-aansluitstop-voor-kleinverbruik-te-voorkomen. | Veiligheidsregio Utrecht. Zorgrisicoprofiel regio Utrecht 2023: Samenwerken in de geneeskundige keten. 1.1. Utrecht, TNO. | 2023. Funderingsproblemen in heel Nederland. 8 augustus 2024. https://www.tno.nl/nl/duurzaam/circulair-industrieel-bouwen/funderingsproblemen/. | Vennis, I., R. Bleijs, en S. Rutjes. Inventarisatie nationale CBRNe-expertise en -signalering. Nos. 2022-0018. RIVM, 2022. https:// Vambersky, J. N. J. A. | doi.org/10.21945/RIVM-2022-0018.

‘Constructieve samenhang in (hoge) gebouwen’. TVVL Magazine, z.d. Verbond van verzekeraars. Van den Besselaar, Else, Nadia Bloemendaal, Bram Van Duinen, e.a. | ‘Klimaatschademonitor’. 1 mei 2025. De staat van ons klimaat 2025. KNMI, 2026. | https://bipublic.verzekeraars.nl/Home/ShowReport/5beb3391-1660-4b40-a9d5-6982d8cae31f. https://cdn.knmi.nl/system/data_center_publications/files/000/072/484/original/KNMI_Staat_ van_ons_Klimaat_2025_NL.pdf?1769700923. | Watermanagementcentrum Nederland. ‘Samengestelde waterdieptekaarten - Maximale overstromingsdiepte Nederland - Maximale Van der Graaf, J., M. Leene, J. Ebus, en L. De Witte. | waterdiepte - zeer kleine kans’. 4 april 2025. Leidraad brandveilig beheer van woongebouwen. Nederlands Instituut Publieke Veiligheid | https://basisinformatie-overstromingen.nl/geoserver/LIWO_Basis/ (NIPV), 2023. | MaximaleWaterdiepteNederland_Kaart4/wms. https://nipv.nl/wp-content/uploads/2025/02/20231116-NIPV-Leidraad-brandveilig-beheer-van- woongebouwen.pdf. | ZonMw. ‘Samenhang tussen klimaatverandering, infectieziekten en leefomgeving’. Van der Graaf, P. J., M. De Jonge, J. Van der Velde, J. Vos, H. C. M. Van Egmond, | Nieuws, 18 september 2024. en L. De Witte. | https://www.zonmw.nl/nl/samenhang-tussen-klimaatverandering-infectieziekten-en- Handreiking Omgevingsveiligheid in het omgevingsplan. Nederlands Instituut Publieke | leefomgeving.

Veiligheid (NIPV), 2024. https://nipv.nl/wp-content/uploads/2024/07/20240717-NIPV-Handreiking-Omgevingsveiligheid- in-het-omgevingsplan.pdf. 58 | Van Gaalen, Frank, Ron Franken, Frédérique Kirkels, e.a. Klimaatrisico’s in Nederland: De huidige stand van zaken. Planbureau voor de Leefomgeving, 2024. https://www.pbl.nl/system/files/document/2024-05/pbl-2024-klimaatrisicos-in-nederland-5359. pdf. Utrecht Versie: 1.0 Datum: 25-03-2025 Auteurs: Saskia Bartel, Larissa Bril, Marcel Hilhorst, Michiel Rhoen, Niels van der Velde Bijlagen behorende bij het Regionaal Risicoprofiel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/90adbe85-38f6-4b9a-8946-c4ea6f3461b9?agendaItemId=50bf3218-8b55-44f6-91dc-6a5d38400eed