Bijlage Voortgangsrapportage Werkbeweging.pdf

De uitgaven zijn in 2020 in totaal € 500.037 lager dan begroot. Dit wordt vooral verklaard uit het (nog) achterwege blijven van een overheadafdracht over de personeelskosten van de actielijnen 1 en 2 en lagere kosten voor projectmanagement. Naar verwachting wordt in de Resultaatbestemming 2020 aan de raad voorgesteld om het restantbudget toe te voegen aan de begroting 2021.

23

Bijlage 1. Toelichting Utrechtse manier van sturen en verantwoorden Op 26 mei 2020 heeft u de Raadsbrief Monitor Werkbeweging (kenmerk 7398659) ontvangen en op 7 juli 2020 hebben we tijdens een informatiebijeenkomst (digitaal) met u besproken hoe we de uitvoering van de actieagenda monitoren. We gebruiken de Utrechtse manier van sturen en verantwoorden waarbij volgen, spiegelen en leren centraal staan.

Met het Utrechts sturingsmodel zoeken we de juiste balans binnen de verschillende aspecten: (1) visie en waarden, (2) kaders en randvoorwaarden, (3) informatie (o.a. indicatoren) en (4) betekenisvolle interactie-interactief leren. Dit betekent dat we: -

werken vanuit een visie en leidende principes,

-

samen met onze partners, werkzoekenden,

-

op basis van continu gesprek met partners en leren

bijbehorende kaders, en doorlopend kwantitatieve en kwalitatieve informatie verzamelen;

werkgevers en raad betekenis geven aan deze informatie;

en bijsturen.

Hiermee krijgt u een breder en rijker palet aan

informatie, op basis waarvan we met elkaar in gesprek kunnen gaan.

24

Bijlage 2. Toelichting impact corona Werk en Inkomen

Corona heeft het afgelopen jaar grote invloed gehad op zowel het beleid als de uitvoering binnen het programma Werk en Inkomen. Dit is terug te zien in de

bijstandsontwikkeling. Utrecht sluit het jaar 2020 af met 9.808 huishoudens in de bijstand. De instroom in de bijstand is gestegen met ruim 23% ten opzichte van 2019. De toename zien we vooral in het tweede en vierde kwartaal, tijdens de eerste en tweede lockdown, met als voornaamste reden het wegvallen van

inkomen door einde WW en beëindiging werk. Daarnaast zien we ook dat de crisis wezenlijke impact heeft op de werkgelegenheid en ertoe heeft geleid dat er minder mensen uit de bijstand zijn gegaan richting werk. Ook de ondersteuning aan werkzoekenden kon niet op de gebruikelijke wijze worden geboden. Als reactie op COVID-19 hebben we samen met onze partners diverse maatregelen genomen. Dat varieert van digitale dienstverlening, aanpassen van de

groepsgroottes, tot aanpassen van de (leer)werkplekken. Tot slot ging in 2020 veel aandacht en capaciteit binnen Werk en Inkomen naar de opstart en uitvoering

van de nieuwe Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) en in 2021 naar de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK). Naast het financieel steunen via het toekennen van aanvragen levensonderhoud en bedrijfskrediet, is in 2020 ook gestart met dienstverlening aan de ondernemers op het gebied van coaching en heroriëntatie en met een pilot digitale dienstverlening.

Kansen arbeidsmarkt doelgroep Werkbeweging uitstroom naar werk en deeltijdwerk

De arbeidsmarkt staat onder druk. Er is bijvoorbeeld een grote krimp van werkgelegenheid in de sectoren horeca, detailhandel en personenvervoer. Sectoren die normaal gesproken kansen bieden voor onze doelgroep. Verder is sprake van een sterk wisselend verloop van beschikbare vacatures. Veel bedrijven zijn

terughoudend met het openstellen van vacatures, omdat zij onzeker zijn over de ontwikkelingen of direct gevolgen ondervinden van coronamaatregelen. We zien

dat vacatures vaker worden teruggetrokken en dat de vacatures vaker op tijdelijke basis worden aangeboden. We merken ook dat werkgevers in deze zware tijden minder ruimte hebben om mee te denken over het creëren van mogelijkheden en organiseren van goede begeleiding van onze doelgroep en het organiseren van ontmoetingen. Er zijn ook kansen, zo is er groei van werkgelegenheid in de sectoren zorg, post- en koeriersdiensten. Dat vertaalt zich niet 1 op 1 met kansen

voor onze doelgroep, want de concurrentie op de arbeidsmarkt is groter geworden: er reageren meer mensen op beschikbare vacatures, waardoor de kansen voor werkzoekenden in een kwetsbare positie afnemen.

Samengevat is corona van invloed op de kansen op betaald werk voor onze doelgroep. Er zijn minder vacatures beschikbaar, en er zijn minder mogelijkheden voor stages, werkervaringsplekken, en betaald werk, ook omdat er minder begeleiding vanuit de werkgever geboden kan worden. Dit betekent niet dat er niks mogelijk is, ook tijdens corona hebben we samen met werkgevers gewerkt aan het verzilveren van kansen en bewegingen richting werk. Kansen en mogelijkheden overige stappen richting werk

Tijdens de crisis waren de mogelijkheden beperkt(er) om werkzoekenden ondersteuning te bieden in de vorm van scholing, persoonlijke ontwikkeling en

ontwikkeling van werknemersvaardigheden (al dan niet gecombineerd met taal). De angst voor besmetting, quarantaineregels, ongeschiktheid van locaties en

minder beschikbare plekken vanwege coronamaatregelen speelden hierin een rol. In de contacten met werkzoekenden ging de aandacht dan ook allereerst uit naar de gezondheid en in mindere mate naar het maken van een beweging richting werk. Corona heeft impact gehad en heeft nog steeds impact op de

25

productiviteit van werkmatchers. In het begin kon minder werk worden verzet omdat eerst moest worden georganiseerd dat werkmatchers vanuit huis konden

werken (naast bijvoorbeeld zaken als thuisonderwijs). Digitaal werken brengt een aantal uitdagingen met zich mee voor zowel werkzoekenden als werkmatchers: niet iedereen is even goed telefonisch of digitaal bereikbaar; de non-verbale communicatie en oogcontact vallen weg en het is moeilijker om te reflecteren op iemands houding en gedrag. Dit is van invloed op de effectiviteit van de dienstverlening.

Bij de realisatie van Werkbeweging heeft verder ook Tozo een rol gespeeld. In de periode dat deze regeling werd opgezet en uitgevoerd, is een deel van de

werkmatchers Werkbeweging ingesprongen om zorg te dragen voor de ondersteuning van ondernemers. Onze inschatting is dat tijdens de eerste lockdown de medewerkersproductiviteit rondom begeleiding naar werk was gehalveerd. Daarna is de productiviteit aanzienlijk gestegen, maar die bleef met de tweede lockdown nog wel onder het niveau van voor de coronacrisis.

26

Bijlage 3. Toelichting indicatoren en realisatie Werkbeweging Onderdeel van de actieagenda zijn vier kernindicatoren waarmee de doelstelling van 2.000 bewegingen naar werk wordt gemonitord. In de bespreking van de actieagenda Werkbeweging in de raadscommissie van 15 oktober 2019 is toegezegd dat het niet uitsluitend gaat om unieke personen die een beweging

maken, maar om 2.000 bewegingen waarbij iemand ook meerdere bewegingen kan maken naar werk. Aandachtspunt bij de invulling van de indicatoren is dat we bepaalde bewegingen niet dubbeltellen.

Toelichting vier kernindicatoren (zie ook Raadsbrief Monitor Werkbeweging)

Plaatsingen: werkervaring en ontwikkeling (werknemers)vaardigheden: het gaat om plaatsingen waarbij onze doelgroep algemene en functiegerichte werknemersvaardigheden

ontwikkelen, en/of werken aan competenties of persoonlijke ontwikkeling. Het zijn bewegingen richting werk en daarmee een opstap naar betaald werk en volledige uitstroom uit de uitkering. De werkervaringsplekken (additionele werkplek met behoud van uitkering) kunnen ook samengaan met het volgen van een opleiding/scholing. We nemen dit op bij deze indicator omdat het een werkelement bevat. Deze plekken worden niet meegenomen bij de indicator scholing.

Scholing: de scholingstrajecten die worden ingezet leiden op tot een beroep of het behalen van certificaten of diploma’s die het perspectief op werk vergroten. Ook zogenoemde geïntegreerde trajecten (een opleiding aan het ROC specifiek voor anderstaligen) zijn hier onderdeel van.

Deeltijdwerk: de inzet van onze dienstverlening leidt tot (meer uren) deeltijdwerk. Dit betekent dat iemand inkomen heeft uit werk of zelfstandig beroep en dat deze inkomsten worden aangevuld tot bijstandsniveau.

Volledige uitstroom uit de uitkering naar werk: we hanteren hierbij het criterium dat de reden voor volledige uitstroom betaald werk is (reguliere arbeid of zelfstandig beroep).

Om bij benadering te kunnen bepalen wat de plus is, hebben we de resultaten van Werkbeweging gerelateerd aan de realisatie van onze dienstverlening

voorafgaand aan Werkbeweging. We hebben het gemiddelde van de inzet op de vier kernindicatoren berekend vanaf 2017 tot de start Werkbeweging. Dit

gemiddelde noemen we de basiswaarde. Deze benadering impliceert dus dat de reguliere dienstverlening is gefixeerd (op de basiswaarde) en dat daarmee zowel de positieve als de negatieve afwijkingen volledig worden toegerekend aan Werkbeweging. We hebben de lat hoog gelegd, onder andere omdat de basiswaarde ook het jaar bevat waarin extra is geïnvesteerd in onze doelgroep met de inzet van de buig-impulslijnen.

De teller voor Werkbeweging begint te lopen als de basiswaarde van afgerond 1.839 bewegingen per jaar is behaald (de basiswaarde per kwartaal is afgerond

460). De beginstand is nul en de eindstand is afgerond 6.597 bewegingen. Dit is berekend op basis van 2.000 extra bewegingen in 2,5 jaar en de basiswaarde

(2,5*1.838,7+2.000). De basiswaarde die in de raadsbrief Monitor Werkbeweging is opgenomen is gecorrigeerd en bijgesteld. We constateerden namelijk dat de arrangementbepaling niet vast stond, maar meebewoog met de personen. Dat betekent dat als bijvoorbeeld iemand vanuit arrangement 3 deelnam aan scholing

en daarna doorstroomde naar arrangement 1, scholing niet bij (de basiswaarde of realisatie) Werkbeweging werd meegeteld (arrangement 3) maar bij arrangement 1. Hoe langer we terugkijken in de tijd hoe groter de kans dat bepaalde deelnames niet zijn meegeteld bij de kernindicatoren van Werkbeweging. De kans is

namelijk groter dat iemand (inmiddels) is doorgestroomd naar een ander arrangement. We hebben daarom technische correcties doorgevoerd in de definities van arrangementbepaling en inzet en opnieuw de basiswaarde en de realisatie berekend. De basiswaarde is na herberekening afgerond 372 per jaar hoger dan de berekening die eerder was gemaakt. In de Dashboardbrief kwartaal 2 2020 (kenmerk 7953761) is de realisatie van Werkbeweging weergegeven tot en met

27

kwartaal 2 2020. De realisatie is voor deze periode eveneens herberekend. Figuur 1 geeft de nieuwe realisatie en de nieuwe basiswaarde weer. De gegevens zijn cumulatief, alles boven de lijn van de basiswaarde is de plus op de bestaande dienstverlening. Ook opgenomen in deze figuur is de realisatie en de basiswaarde zoals deze eerder met u is gedeeld (aangegeven met oud; stippellijnen).

Figuur 1. Basiswaarde en realisatie Werkbeweging, oude en nieuwe berekeningen 5000

Zichtbaar is dat de technische aanpassingen niet

4500

hebben geleid tot wijzigingen in het verloop van de realisatie van Werkbeweging. Het verloop volgt

4000

415

3500

nagenoeg hetzelfde patroon. Ook de eindstand op 2020 kwartaal 2 is vergelijkbaar (de eindstand is 469, verleden jaar is 425 gerapporteerd).

3000 2500

De realisatiecijfers per kwartaal zijn voorlopige cijfers

469

2000

en kunnen in de loop van het jaar wijzigen. De cijfers

425

worden bijgesteld als een werkzoekende later start

1500

dan was voorzien, of (uiteindelijk) helemaal niet start

1000

met een traject of betaald werk, of als de startdatum pas op een later moment in het systeem is opgevoerd

500

omdat de informatie pas later beschikbaar is

0

gekomen.

Basiswaarde nieuw

Basiswaarde oud

Realisatie Werkbeweging nieuw

Realisatie Werkbeweging oud

Realisatie Werkbeweging

Figuur 3 geeft de realisatie van Werkbeweging weer per kernindicator per kwartaal. De ontwikkeling op de vier kernindicatoren laat zien dat de realisatie voor een groot deel wordt bepaald door de kernindicator plaatsingen. Het gaat daarbij om bewegingen in de vorm van het ontwikkelen van werknemersvaardigheden

(waaronder werkervaringsplaatsen), persoonlijke ontwikkeling en trajecten gecombineerd met taal. Voor scholing is vooral een plus zichtbaar in het derde kwartaal van zowel 2019 als 2020. Deeltijdwerk en uitstroom naar werk blijft in alle kwartalen rond of onder het gewenste niveau. Figuur 4 geeft een beeld van de inzet op

28

de vier kernindicatoren in de bestaande dienstverlening en Werkbeweging, het gaat dus om de totaalaantallen (cumulatief) zonder dat deze verrekend zijn met de basiswaarde.

Figuur 3. Realisatie Werkbeweging per kernindicator per kwartaal

Figuur 4. Totale inzet cumulatief op kernindicatoren (bestaande dienstverlening en Werkbeweging) afgezet tegen de basiswaarde reguliere dienstverlening

300 250 200 4000

150

3500

100

3000

50

2500

0 2019.3

2019.4

2020.1

2020.2

2020.3

2020.4

2021.1

2000

-50

1500

-100

1000 500

-150

0

-200

2019 Q3

Plaatsingen

Scholing

Deeltijd

Uitstroom werk

Totaal

Plaatsingen

Q4

2020 Q1

Q2

Scholing

Deeltijd

Q3

Q4 Uitstroom werk

2021 Q1 Basiswaarde

Aandeel actief

Elk persoon is uniek en bij onze dienstverlening is het uitgangspunt om ondersteuning op maat te bieden. Bij de één is dat in de vorm van een

werkervaringsplaats, bij de ander kan het gaan om combinaties van bijvoorbeeld persoonlijke ontwikkeling en scholing en/of ondersteuning door een buurtteam of schulddienstverlening. Iemand kan dus meerdere bewegingen maken richting werk, al dan niet ondersteund op één of meerdere leefgebieden. De indicator

aandeel actief geeft een beeld van het aantal unieke personen dat participeert naar vermogen in verhouding tot het totaal aantal mensen dat in deze periode in arrangement 3 zit of heeft gezeten. Het gaat daarbij om participeren richting werk door de inzet van onze dienstverlening.

29

Bijlage 4. Overzicht openstaande toezeggingen en moties Toezeggingen en moties in het kader van Werkbeweging

Gremium, agendapunt

Stand van zaken

19/T318. Zet snel in op die sensitieve werkmatcher (motie 164).

Raad

Toelichting is opgenomen in voortgangsrapportage deel II (voortgang actielijn

en datum

VJN 2019, 11-7-19

1).

19/T393. Er wordt in de nieuwe aanpak Werkbeweging voortaan actief

Cie M&S Actieagenda

In praktijk voeren we drie-gesprekken, deze worden vooralsnog voornamelijk

driehoeksgesprek

15-10-19

aanvragen van een driehoekgesprek willen we meer ervaring opdoen in een

gecommuniceerd dat er de optie is tot het aanvragen van een

Werkbeweging

gevoerd met jongeren. Voordat we actief communiceren over de optie tot het pilot met de buurtteams. Deze pilot is door corona vertraagd (zie Raadsbrief Uitvoeren aanbevelingen rekenkameronderzoek Werken aan Perspectief, 13 oktober 2020, kenmerk 7957794). We zullen de raad informeren over de evaluatie en het vervolg.

19/T390. De wethouder zegt toe om een bijeenkomst te organiseren

Cie M&S Actieagenda

Wij zullen een raadsinformatiebijeenkomst organiseren. We zullen daarbij

mee bezig zijn en wat ze tegen komen. Plus het perspectief van de

15-10-19

maken. Verder zullen we werkzoekenden en partners uitnodigen.

waarbij raadsleden kennis kunnen maken met werkmatchers, waar ze klant.

19/T546. Aandacht voor een arbeidsbeperking [Motie 448 ingetrokken en overgenomen].

Werkbeweging

werkmatchers en bedrijfsadviseurs uitnodigen zodat u met hen kennis kunt

Raad,

Zie voortgangsrapportage deel II (Voortgang actielijn 1). Solgu heeft in de

5-12-19

chronische aandoeningen gedeeld. We zullen een tussentijdse evaluatie

Werkbeweging,

kennisrondes van werkmatchers en bij een aantal teams haar expertise over uitvoeren om te bepalen op welke wijze de kennis wordt gedeeld in de overige teams. Werkmatchers krijgen ook een training over hoe om te gaan met

vooroordelen; bij henzelf en/of in de uitvoering van hun werk. De groep mensen met een arbeidsbeperking krijgt hierin nadrukkelijk een rol. 19/T544. Ambitie op cofinanciering [Motie 445 ingetrokken en

Raad,

Motie 2019/443 Een beweging maken doe je samen.

Raad,

Raad is geïnformeerd via Raadsbrieven Dashboard Werk en Inkomen (2019

5-12-19

en IV.

overgenomen].

19/T545 Informele organisaties als volledige partners {Motie M446 ingetrokken en overgenomen].

Werkbeweging,

Opgenomen in voortgangsrapportage deel I (Voortgang ambitie).

5-12-19

Werkbeweging,

kwartaal 4; 2020 kwartalen 2, 3 en 4) en de voortgangsrapportage deel I, II, III

Raad,

Afgehandeld in de Raadsbrief Dashboard Werk en Inkomen tweede kwartaal

5-12-19

(Voortgang actielijn 1).

Werkbeweging,

2020, 16 september 2020 (kenmerk 7953761) en voortgangsrapportage deel II

30

Motie 2019/52 ‘Aandacht voor leven-lang-leren’.

Raad

Afgehandeld. Toelichting in Raadsbrief Dashboard Werk en Inkomen kwartaal 4

rekenkamer

kwartaal 1 2021 zal de kernindicator scholing arrangement 3 worden

onderzoek 9-5-19

2020, 17 maart 2021 (kenmerk 8649241). In Dashboard Werk en Inkomen opgenomen. De voortgangsrapportage bevat informatie over de inzet van scholing (al dan niet in combinatie met werken en taal) en het project praktijkverklaring (delen I, II en III).

20/T193: In de reguliere rapportage over werkbeweging in Q3 komt de wethouder terug op taalonderwijs

Cie M&S

kaderbrief 2020

Opgenomen in voortgangsrapportage deel III (Voortgang actielijn 2).

2 juli 2020

20/T134: De wethouder zegt toe de instrumenten opnieuw te bekijken

Cie M&S

Momenteel werken we aan de herijking van onze werkgeversinstrumenten. Eén

komen na de geplande RIB in de rapportage werkbeweging.

23-6-20

helpen. Om meer mensen kansen te kunnen bieden, heeft het college op 19

(o.a. instrument inzake de loonkostensubsidie) en hierop terug te

Jaarstukken 2019

daarvan, LKS, wordt ingezet om mensen via de banenafspraak aan het werk te

januari 2021 nieuwe ‘nadere regels’ vastgesteld. De urennorm is naar beneden bijgesteld. Hiermee vergroten we de kansen van een groep mensen die anders geen/weinig mogelijkheden hebben om reguliere arbeid te verrichten. Meer

informatie volgt in de Raadsbrief Dashboard Werk en Inkomen eerste kwartaal

2021. In deel III van de voortgangsrapportage is weergegeven wat het opnieuw bekijken van de instrumenten heeft opgeleverd: het aanbod is aangepast en er is nieuw aanbod gecreëerd. 20/T173 De wethouder komt in Q4 2020 in de rapportage werkbeweging terug op het thema leeftijdsdiscriminatie.

Cie M&S

aanpak racisme en

Opgenomen in voortgangsrapportage deel IV (Voortgang actielijn 3).

discriminatie, 25-6-20

20/T338 De wethouder gaat bij de voortgangsrapportage werkbeweging Cie M&S in Q1 2021 inzicht geven in de knoppen waaraan gedraaid kan worden.

eindrapportage weten wat werkt, 24-9-20

Twee knoppen waaraan gedraaid kan worden zijn de doelgroep en financiële

middelen. Met de vaststelling van de actieagenda Werkbeweging is in feite aan deze twee knoppen gedraaid, namelijk de doelgroep mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en financiële middelen voor de inzet van personeel

waardoor de caseload verkleind kan worden. Aanvullende kaders zijn, werken vanuit vertrouwen en samenwerken met partners in de stad.

In de uitvoering zijn de knoppen waaraan gedraaid kan worden: persoonlijke

aandacht; vertrouwensband tussen werkmatcher en werkzoekenden; rekening

houden met de persoonlijke situatie; vergroten van de motivatie, zelfvertrouwen en zelfregie en het vergroten van vaardigheden van werkzoekenden en; het creëren van passende plekken. Deze knoppen vormen de basis voor de actielijnen van Werkbeweging.

Tot slot zou de lobby naar het Rijk (meer ruimte, meer middelen) beschouwd kunnen worden als een knop waaraan gedraaid kan worden.

31

32