Bijlage bij raadsbrief Rapportage situatie Lucasbolwerk 2023 Ipsos I&O

De Schouwburg heeft inmiddels een vergunning aangevraagd voor het plaatsen van afsluitbare hekken tegen de vervuiling - vrouwelijke studenten die worden lastiggevallen en ’s avonds niet alleen over straatlangs het park kunnen - het deel van het park waar de gebruikers zich bevinden wordt een “vrijstaat” gemeden door bewoners en wandelaars - het achterlaten van afval, gebruikssporen en feces op plaatsen waar kinderen (zouden moeten) spelen en waar huisdieren rondlopen - het zoeken in de bosjes naar restjes drugs die op de grond zijn gevallen; het achterlaten van gebruikssporen (pijpjes; zilverpapiertjes; pillen in portieken op straat , in park, op schoolplein en bosjes daaromheen. - Etcetera. Tot nog toe werd vooral de handhaving ingezet om grenzen te stellen. Vooropgesteld dat deze inzet zeer intensief gebeurt en zeer wordt gewaardeerd door de omwonenden, ondernemers en scholen, moet geconstateerd worden dat dit beleid tot frustratie van alle betrokkenen gevoeld wordt als dweilen met de kraan open. Vandaar dat er op een geheel nieuwe aanpak wordt aangedrongen in dit Pamflet.

De vicieuze cirkel De plek waar harddrugs in de publieke ruimte worden gebruikt, trekt vele dealers aan, ook uit de wijde omgeving van Utrecht, bijv. Rotterdam en Almere. Volgens informatie van de Jellinek betreft het vooral koeriers die snel en slim te werk gaan; de grote jongens zelf laten zich niet zien. De aanwezigheid van dealers trekt weer meer gebruikers aan van binnen en buiten Utrecht. De groep bestaat inmiddels uit 55 bekende gebruikers (bekend in het casusoverleg van de gemeente) en een onbekend aantal, ook van buiten de gemeente. (De Jellinek telt een groep van 70 gebruikers). De dealers zijn de baas over de gebruikers en het is in het belang van de dealers om een zo groot mogelijke groep bijeen te hebben; dit verhoogt de (schrikbarende) contante winsten en reduceert de toch al geringe pakkans. Door het zwaan kleef aan principe groeit de groep per definitie altijd weer snel aan na bijv. ingrijpen door de handhaving of een koude periode. Als een dealer wordt opgepakt leidt dit tot wisseling van de wacht, vaak gepaard gaand met steekpartijen.

Onderzoek overlast en veiligheid Lucasbolwerk voor 1-8-2023

27 van 30

Ook maatrelen als camera’s en groepsverbod, worden makkelijk omzeild. De handhaving heeft er een zware belasting aan en kan vanzelfsprekend niet 24 uur per dag toezicht houden. In het coalitieakkoord is handhaving ’s nachts zelfs al teruggeschroefd. Het gebruik op straat faciliteert in feite de dealers. En dealers trekken weer gebruikers aan.

Zorg en hostelbeleid 2.0 De stellers van dit Pamflet hebben oriënterende gesprekken met de zorg gevoerd; de richting voor het beleid ten aanzien van de harddrugsgebruikers is duidelijk geworden; de structuur is aanwezig en dient versterkt te worden. Nadere te nemen maatregelen dienen in nauw overleg met de (veldwerkers) van o.m. de Jellinek, De Stek, Leger des Heils en Hostels e.v.a. worden gerealiseerd. Korte lijnen met deze deskundigen, die de noden van de gebruikers kennen en kunnen verwoorden. Overwogen kan worden om in die vormgeving van de versterking van zorg ook enkele gebruikers een stem te geven. Daarbij dient te worden bekeken hoe toegewerkt wordt naar een Hostelbeleid 2.0 waarbij ook gestreefd wordt naar uitbreiding zorgboerderijen, zoals die bij Lunetten. Doelstelling van het Hostelbeleid 2.0 beleid is om op korte termijn fysieke uitbreiding ten behoeve van gebruikers-huiskamers te realiseren voor Hostels en de Stek en/of de fysieke ruimtes naar een hogere standaard te brengen. De Stek krijgt uitbreiding/upgrade van het huidige gebouw en/of een tweede vestiging. Oplossing en acties ten behoeve van versterking van de zorg: • • •

• • • • • • •

Gebruik maken van bestaande verslaafdenzorgstructuur; deze versterken en meer armslag en prioriteit voor de specialistische (psychiatrische) kennis en kunde die in de zorg aanwezig is. Het veldwerk intensiveren en meer inzetten op bemoeizorg om de gebruikers in beweging te krijgen, vertrouwen te winnen en toe te leiden naar de woonvorm waar met kan gebruiken. Transitie naar opvang met goede gebruikerscapaciteit: o Gezamenlijke gebruikersruimten (huiskamers) in de hostels en de Stek en deze naar een hogere standaard brengen o Meer/betere algemene sociale ruimtes, waar men in aanraking komt met andere aandachtsvelden en het binnen zijn aantrekkelijker maken o Fysieke uitbreiding van de opvangmogelijkheden Politie handhaafmacht geven, incl. goede en (24/7) directe doorverwijzing; directe lijn tussen politie en deskundige die doorverwijst (bij Jellinek? Altrecht?) Regels buiten zwaarder laten zijn dan regels binnen (is nu andersom) Alle behandel- en veldwerk expertise samenbrengen in (casus)overleg(zoals vroeger) + regie Laagdrempelige Time Out voorziening met specialisme voor onrustige en verwarde cliënten, met voldoende capaciteit (bv Spinosa in Den Dolder; nu gesloten, maar gebouw staat nog leeg) Huisdealerschap serieus overwegen Hostels versterken. Hostel 2.0 beleid. De Stek uitbreiden of extra De Stek. Versterken naar opvang met gebruikerscapaciteit.

Gebruik maken van bestaande verslaafdenzorgstructuur; deze versterken en meer armslag en prioriteit voor de specialistische (psychiatrische) kennis en kunde die in de zorg aanwezig is.

Onderzoek overlast en veiligheid Lucasbolwerk voor 1-8-2023

28 van 30

De bevindingen uit de gesprekken met de zorgwerkers waarop deze oplossingen zijn gebaseerd, zijn in Bijlage A bij dit Pamflet gevoegd

Financiële paragraaf Er zullen bij invoering van Hostelbeleid 2.0 en het verbod op harddrugsgebruik in de publieke ruimte stemmen opgaan over de financiële consequenties. Daarbij zij vast opgemerkt dat de noodzaak tot behoud van de leefbaarheid in de binnenstad direct voortvloeit uit de raadsbesluiten om de binnenstad te verdichten. Dit beleid zal na de volgende gemeenteraadsverkiezing niet wijzigen. Uit oogpunt van behoorlijk bestuur moet de gemeente bij verdichting ook de financiële gevolgen ten aanzien van veiligheid en de zorg voor de minder bedeelden in de maatschappij incalculeren. Daarbij komt dat er door versterking van de zorg voor harddrugsdrugverslaafden capaciteit vrijkomt bij de politie, die kan worden ingezet bij de bestrijding van de harde drugscriminaliteit, zoals witwaspraktijken en harde criminaliteit. Door versterking van de zorg neemt de handhavingskracht toe en is er minder handhavingscapaciteit nodig. Door versterking van de zorg neemt de aantrekkelijkheid van de stad voor dealer(tje)s af en wordt voorkomen dat de problematiek van harddruggebruik in de publieke ruimte steeds verder toeneemt. Tenslotte kan het bestuur alleen dan een leefbare stad voor iedereen realiseren, als men juist zorgt voor deze maatschappelijk onderbedeelden, die veelal door hun verslaving weinig kansen hebben.

Hoe verder 1. In overleg met o.m. Jellinek en de Stek en hostels worden huiskamers voor gebruik gerealiseerd met laagdrempelige verkrijging en gebruik van harddrugs en betere fysieke inrichting voor opvang, begeleiding en ontstressen. 2. De gemeente neemt m.i.v. 2023 een verbod op in de APV op harddrugsgebruik in de publieke ruimte. De transitie wordt ondersteund door een jaar lange maatregel met verblijfsontzegging. 3. De gemeente maakt voor de versterking van de zorg voor harddruggebruikers budget vrij, met name ook voor fysieke verbetering van de opvangmogelijkheden. De stellers van dit Pamflet zijn bereid om over uitvoering van de maatregelen verder met zorg en gemeente mee te denken.

Bijlagen: A. Bevindingen uit gesprekken met zorgwerkers B. Time out Spinoza C. Brief van scholen aan burgemeester D. Antwoord van burgemeester aan scholen E. Wijkbericht juli 2022

Onderzoek overlast en veiligheid Lucasbolwerk voor 1-8-2023

29 van 30

www.ioresearch.nl

Contactgegevens I&O Research Enschede Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede 053 - 200 52 00 KVK-nummer 08198802 info@ioresearch.nl

I&O Research Amsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam 020 – 308 48 00 info@ioresearch.nl www.ioresearch.nl

Onderzoek overlast en veiligheid Lucasbolwerk voor 1-8-2023

30 van 30