Bijlage 6 - Verslag inwonerbijeenkomsten luchtkwaliteit 2024

Verslag inwonerbijeenkomsten over gezonde lucht 12 en 19 maart 2024 • Na de enquête op DenkMee en de straatgesprekken gingen we met inwoners inhoudelijk in gesprek over luchtkwaliteit en mogelijke maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. In de DenkMee enquête hebben we gevraagd wie we voor dit gesprek uit mochten nodigen. Hiervan hebben uiteindelijk 24 inwoners zich aangemeld voor de denktank op de twee avonden. • In dit verslag zullen we de feitelijke input die inwoners hebben opgeschreven weergeven. In de beleidsnota gebruiken we deze input om een afweging te maken tussen maatregelen (gezamenlijk met de input vanuit de DenkMee enquête en de straatgesprekken).

Verslag 12 maart - Doelen De eerste avond had de volgende doelen:

• Kennis maken met alle deelnemers • Informatie delen over de luchtkwaliteit en de ambities van de gemeente • Met elkaar spreken over luchtkwaliteit aan de hand van verschillende thema tafels. De centrale vraag voor deze avond was: wat kunnen inwoners zelf doen op het onderwerp luchtkwaliteit?

Verslag 12 maart - Programma • 19.00 uur

Inloop en kennis maken

• 19.30 uur

Interview met Gerard Hoek (onderzoeker luchtkwaliteit, Universiteit Utrecht), Eva Oosters (wethouder Milieu, Gemeente Utrecht) en Esther van Leeuwen (Provincie Utrecht, projecten waar inwoners zelf luchtkwaliteit meten).

• 20.10 uur

Reactie publiek

• 20.15 uur

Pauze (interactief vragen stellen)

• 20.30 uur

In tafels uiteen om ideeën uit te wisselen. 1 centrale vraag per tafel. Inwoners plakken ideeën op een A0 poster en bespreken deze.

• 21.00 uur

Selecteren van de beste ideeën

• 21.30 uur

Afsluiting

Verslag 12 maart - Uitkomsten

Verslag 12 maart - Uitkomsten Vraag 1: Welke rol wil jij als inwoner bij het meten van luchtkwaliteit? Geselecteerde ideeën:

1. Wijkaanpak: lokaal meten in buurt: wijkmetingen zeggen meer voor inwoners. 2. Resultaten metingen opnemen in wijkblaadjes. 3. Impact buitenlucht op de kwaliteit van de binnenlucht meten. 4. Beloningen voor goed stookgedrag.

Verslag 12 maart - Uitkomsten

Verslag 12 maart - Uitkomsten Vraag 2: Hoe wordt het aantrekkelijker om lopend of met de fiets naar activiteiten te gaan? Geselecteerde ideeën voor inwoners zelf: 1. Cultureel rolmodel dat mensen inspireert om de auto te laten staan en te gaan fietsen 2. Groene routes ontwikkelen / markeren (groen = gezondere lucht) 3. Leuke routes (ook voor kinderen) bijvoorbeeld fruitbomen / fruitplukken onderwerp

Geselecteerde ideeën: Wat kan gemeente Utrecht doen? 1. Bredere fietspaden en stoepen 2. Snorfiets / brommer niet meer op benzine 3. Subsidie oplaadpunten e-fiets / snorfiets bij inritten 4. Overal 20-25 km zones, auto’s naar PR’s

Verslag 12 maart - Uitkomsten

Verslag 12 maart - Uitkomsten Vraag 3: Hoe beschermen we kinderen tegen ongezonde lucht? Geselecteerde ideeën: 1. Meet je schone school: competitie/campagne op en tussen scholen. Zo worden ouders gestimuleerd om hun kinderen niet meer met de auto weg te brengen. En kinderen krijgen meer inzicht in gezonde lucht, hoe je deze kan meten en wat er invloed op heeft. 2. Routes door de stad aangeven met groene paaltjes om schone routes (naar school bijvoorbeeld) accent te geven. 3. Hulp van de gemeente nodig: rondom scholen 30 km zone.

Verslag 12 maart - Uitkomsten

Verslag 12 maart - Uitkomsten Vraag 4: Hoe kunnen we iedereen (voor- en tegenstanders van maatregelen) betrekken bij de opgave die we hebben om de lucht gezonder te maken? Geselecteerde ideeën: 1. Maak de aanpak lokaal! Op buurtniveau 2. Ken je buren, ken elkaars verlangens 3. Sociale cohesie in buurten versterken zodat mensen makkelijker met elkaar in gesprek gaan over houtstook 4. Verken: wie zijn opinieleiders, wie brengt welk argument? 5. Minder ”academie”, meer verhalen vertellen op de emotie (bv. impact op kleine kinderen) 6. Feiten adverteren: bv Houtstook = 10x zoveel uitstoot als gas… 7. Uitdagingen: Gezonde luchtscore per buurt publiceren, challenge per buurt of wijk

Verslag 19 maart - Doelen De tweede avond had de volgende doelen:

• Informatie delen over welke bronnen in de gemeente bijdragen aan ongezonde lucht. • Met elkaar spreken over welke maatregelen de gemeente kan nemen of juist niet om de lucht gezonder te maken. • Het opstellen van een lobbyboodschap op bronnen waar de gemeente niet direct invloed heeft.

Verslag 19 maart - Programma • 19.00 uur

Inloop en kennis maken

• 19.15 uur

Uitleg: welke bronnen dragen in de gemeente Utrecht bij aan ongezonde lucht?

• 19.30 uur

In vier tafels uiteen om mogelijke maatregelen te bespreken voor de bronnen houtstook en wegverkeer

• 20.35 uur

Pauze

• 20.50 uur

Uitkomsten presenteren

• 21.15 uur

Wat is jouw lobbyboodschap voor de industrie, scheepvaart, bouw, provinciale en rijkswegen, landelijke houtstook

• 21.30 uur

Afsluiting

Wegverkeer – Groep 1 (1/2) Maatregel

Impact

Wat is je eerste indruk van de maatregel?

1 . ZE zone (uitstootvrij) voor personenauto’s * Varianten: binnen huidige milieuzone, hele gemeente of de Rijksring

Meest effectief

• • • •

2. ZE zone voor bestel- en vrachtauto’s * Varianten: naar hele gemeente of Rijksring

Midden effectief

•

3. Autoluwe binnenstad (grenzen huidige milieuzone)

Midden effectief

• • • •

* Variant: autoluwe binnenstad voor bezoekers

• •

Alternatieven/ Varianten voor maatregelen die de voorkeur hebben

Ingrijpend Ingewikkeld. Op termijn wel haalbaar Te heftig > oneerlijk Noodzakelijk

•

Invoeren, maar subsidies voor kleine ondernemers Doen! Dit zijn de veelrijders Duur voor ondernemers met een kleine beurs

•

Zeker doen! Ja! Openbare ruimte is te kostbaar Zalig Goed wel P+R faciliteren

•

• •

• •

•

Factoren om de maatregel eerlijk en rechtvaardig te laten zijn

Timing: hoe snel/ langzaam invoeren

Deelbakfietsen goedkoper maken Parkeerkaart gratis elektrische auto Gemeente rijksring of binnenstad maatregel afh. van luchtkwaliteit

• • • • •

Laadtarieven subsidiëren Subsidies auto’s Deelauto’s met kinderzitjes Gratis uren voor deelauto gemakkelijker voor particulieren om de elektrische auto op te laden bij het eigen adres (zonnepanelen!) door het toestaan van een kabel met afdekking over de stoep

•

2040

Focus op veelrijders bezorgdienst etc Afhaalpunten meer stimuleren Hubs & boten

•

Hulp kleine bedrijven nodig

•

2030

Treinen vanuit Leidsche Rijn véél vaker laten rijden Zware auto’s duurdere parkeervergunning

•

Ontheffing voor mensen die (voor werk) afhankelijk zijn van auto

• •

2030 2025 bezoekers (Transferia)

score

☹️

Wegverkeer – Groep 1 (2/2) Maatregel

Impact

Wat is je eerste indruk van de maatregel?

4. Vergroten milieuzone voor personenauto’s

Midden effectief

• •

* Varianten: naar hele gemeente of Rijksring

Alternatieven/ Varianten voor maatregelen die de voorkeur hebben

•

•

Terecht Oké maar met subsidies voor mensen die het nodig hebben Oké mits hulp armere bewoners

•

5. Aanscherpen milieuzone personenauto’s naar euro 6 * Varianten: binnen huidige milieuzone, hele gemeente of de Rijksring

Afhankelijk van de grootte hoe effectief

• • •

Ja schonere auto’s zijn niet super duur Prima Nodig

•

6. ZE zone (uitstootvrij) voor brom/en snorfietsen

Afhankelijk van de grootte hoe effectief

• • •

Direct uitvoerbaar Z.s.m. Direct invoeren weg met die oude brommers Direct invoeren

•

* Varianten: binnen huidige milieuzone, hele gemeente of de Rijksring

•

• •

•

Factoren om de maatregel eerlijk en rechtvaardig te laten zijn

80 km/u met trajectcontrole op rijkswegen Ring noord doorstroming verbeteren

•

Lagere snelheid minder optrekken en remmen Groene golf Ook benzine auto’s aanpakken

Fietsroutes veiliger. Paden breder! Evt subsidie voor inleveren van bromfietsen

Timing: hoe snel/ langzaam invoeren

Verbrandingsmotor parkeervergunning in binnenstad heel duur, gratis voor ZE Hulp/subsidie voor mensen die dat nodig hebben

•

2030

• • •

Gratis OV (evt P+R voor weinig) OV! Ook in buitenwijken P&R combi ticket voor bezoekers

• •

Rijksring 2030 gemeente 2040

• • • •

Subsidie om uit te faseren Centrum only Ov-aansluiting naar lokale lijnen Groene golf voor fietsers op doorfiets route

•

2026

•

score

☹️

Wegverkeer – Groep 2 (1/2) Maatregel

Impact

Wat is je eerste indruk van de maatregel?

1 . ZE zone (uitstootvrij) voor personenauto’s * Varianten: binnen huidige milieuzone, hele gemeente of de Rijksring

Meest effectief

•

• • • •

Alternatieven/ Varianten voor maatregelen die de voorkeur hebben

Factoren om de maatregel eerlijk en rechtvaardig te laten zijn

Goed idee. Gemeente breed. Maar hoe vind je een oplossing voor praktische zaken bijv. hoe krijg je je spullen bij jouw huis of mee op vakantie als je geen elektrische auto hebt. Techniek moet veel verder zijn (goedkoper) Binnenstad zou wellicht kunnen op termijn Te ingrijpend Praktisch bijzaken: iemand slecht ter been of een verhuizing

• •

Enzo 6, 7, 8. ZE pad Slimme verkeerslichten

• •

Duidelijke fasering. Comm. Punt op horizon

Timing: hoe snel/ langzaam invoeren

score

Punt op horizon, maatregel 5 jaar van tevoren aankondigen.

+-

•

2. ZE zone voor bestel- en vrachtauto’s * Varianten: naar hele gemeente of Rijksring

Midden effectief

•

Hele gemeente

•

Langzamer binnenstad in. 15

•

Duidelijke communicatie ‘Wat houdt dit voor mij in?’ ‘Hoe los ik dat praktisch op?’

++

3. Autoluwe binnenstad (grenzen huidige milieuzone)

Midden effectief

• • •

Doen Doen! Yes! Auto’s bewoners binnenstad krijgen labels -> zoals in Duitsland

• •

Voor: variant! Gemeente stimuleert deelauto’s als 1e stap uit binnenstad (daar is weinig parkeerruimte) met subsidie --> in milieuzone. Bied alternatief als gemeente

•

Scherpere regels binnen stad als 1e stap. Want binnenstad = compact

++

* Variant: autoluwe binnenstad voor bezoekers

☹️

Wegverkeer – Groep 2 (2/2) Maatregel

Impact

Wat is je eerste indruk van de maatregel?

4. Vergroten milieuzone voor personenauto’s

Midden effectief

•

5. Aanscherpen milieuzone personenauto’s naar euro 6 * Varianten: binnen huidige milieuzone, hele gemeente of de Rijksring

6. ZE zone (uitstootvrij) voor brom/en snorfietsen

Factoren om de maatregel eerlijk en rechtvaardig te laten zijn

•

Roadmap 2030

• • •

Diesel prima. Misschien zelfs stickers zoals in Duitsland en Frankrijk Stickers Voor! Lange voorbereidingstijd

Afhankelijk van de grootte hoe effectief

• • • •

Doorgangs wegen max. 50 30 km zone Yes Koppeling met luchtkwaliteit

• • •

Binnen huidige milieuzone OV, deelfietsen bij P&R Grote voorraad deelauto’s. Je moe erop kunnen rekenen dat er een auto voor je zal zijn.

•

Overgangs regeling

Afhankelijk van de grootte hoe effectief

•

Gemeentelijk beleid op brom/snorfietsen Bezorging 2025 ZE! Brom eruit! Heel vervuilend. Doe er wat aan gemeente

•

--> Minder bromfietsen maakt fietsen aantrekkelijker

• •

Stimuleren schone brommers Pizza koeriers e.d.

* Varianten: naar hele gemeente of Rijksring

* Varianten: binnen huidige milieuzone, hele gemeente of de Rijksring

Alternatieven/ Varianten voor maatregelen die de voorkeur hebben

• • •

Timing: hoe snel/ langzaam invoeren

score

•

Heel langzaam

+-

•

Dilemma’s voor verschillende doelgroepen uitdenken

+-

++

☹️

Houtstook – Groep 1 (1/2) Maatregel

1. Uitbreiding bewustwordingscampagne (met twee houtstookloze zondagen in de winter)

Impact

Niet direct effectief, maar draagt via bewustwording bij

* Variant: vaker of minder vaak, of op een andere manier een ludieke actie

2. Houtstook verbod bij windstil weer (tijdens een stookalert)

Wat is je eerste indruk van de maatregel?

• • •

• • Minder effectief voor gemiddelde luchtkwaliteit, maar wel effectief voor mensen die direct hinder ervaren

• •

Alternatieven/ Varianten voor maatregelen die de voorkeur hebben

Logisch Elke maand houtstookloze zondag Samenwerken met partijen: aanhaken op longfonds collecteweek + samen met buurthuizen, scholen, huisartsen en ziekenhuizen Houtstook is duurder en inefficiënt dan energiekosten Iedereen heeft last van gezondheidsverlies

•

Erg voor Verbod = lastig, meer inzetten op bewustwording, werkt dit niet? Dan naar verbod toewerken

•

• •

•

•

Factoren om de maatregel eerlijk en rechtvaardig te laten zijn

Timing: hoe snel/ langzaam invoeren

Belonen goed gedrag subsidie eco-kachel Koppel resultaat terug TV met beeld van haardvuur + knetterend geluid zorgt voor de gezelligheid

•

19.000 kachels verdeeld over wijken

•

Kan direct. Voorwaarde voor andere maatregelen.

Eerder een alert dan een verbod. Bekendheid vergroten. Melder app om overlast zichtbaar te maken op de kaart (zoals melding van rattenoverlast) Fijnstof meten en zichtbaar maken voor inwoners

•

Wie is afhankelijk van houtstook? Zij moeten geholpen worden Hoge energiekosten Verschil tussen afhankelijk van vs. Gezellig

•

Inzetten op bewustwording Verbod kan later volgen als dit niet werkt.

• •

•

score ☹️

Houtstook – Groep 1 (2/2) Maatregel

3. Invoering vergunningplicht Stoken alleen nog toegestaan met ecodesign toepassing

Impact

Ook effectief, maar nog steeds uitstoot

Wat is je eerste indruk van de maatregel?

• •

Beter bespreekbaar dan totaal verbod Klinkt erg kostbaar voor gemeente: intensief beleid en uitvoering

Alternatieven/ Varianten voor maatregelen die de voorkeur hebben

• •

Afspraken maken met installateurs Bij nieuwbouw geen kachels toestaan

Factoren om de maatregel eerlijk en rechtvaardig te laten zijn

•

•

4. Houtstook verbod binnen (open haarden, kachels) *Variant: houtstookverbod tussen 21.00-9.00 uur

Meest effectief

• •

Veel weerstand Voor mensen met astma zou het heel fijn zijn

•

Twijfel of variant vanaf 21.00 uur wel werkt. Dan kan je met astma nog steeds niet de staat op in de avond

•

Timing: hoe snel/ langzaam invoeren

Rookvrije wijk waar inwoners kunnen gaan kiezen om daar te gaan wonen Wijkaanpak Koppeling met milieuzone

•

Niet handig als je daarna inzet op verbod

‘iets’ ter compensatie voor warmte, gezelligheid en energierekening

•

Als normen niet gehaald worden dit bespreekbaar maken. Nu nog niet.

score ☹️

Houtstook – Groep 2 (1/2) Maatregel

Impact

Wat is je eerste indruk van de maatregel?

1. Uitbreiding bewustwordingscampagne (met twee houtstookloze zondagen in de winter)

Niet direct effectief, maar draagt via bewustwording bij

• • •

* Variant: vaker of minder vaak, of op een andere manier een ludieke actie

2. Houtstook verbod bij windstil weer (tijdens een stookalert)

Het is een stap, maar ik verwacht geen duurzame gedragsverandering Niet duur, ook niet heel effectief, beetje bewuszijn Twijfel of het werkt

Alternatieven/ Varianten voor maatregelen die de voorkeur hebben

•

• •

Minder effectief voor gemiddelde luchtkwaliteit, maar wel effectief voor mensen die direct hinder ervaren

• • •

Geweldig! Doen! Hier doe je veel mensen een plezier mee. Ingewikkeld Eens, maar handhaving?

• •

Factoren om de maatregel eerlijk en rechtvaardig te laten zijn

Koppelen aan winter straatborrel (gesprek tussen buren en verbinding creëren), met ‘schone’ warmte, tent, gluhwein, warme chocomelk en snert Brede campagne: ‘houd eens rekening met elkaar’ Informatie campagne meer vanuit de wijk sturen ipv van bovenaf/Utrecht breed

•

App om buren alert te sturen (binnen 200 m) Houtstook verbod in winter

•

•

•

Timing: hoe snel/ langzaam invoeren

Subsidie voor schone lucht straatfeest in de winter Bewoners die overlast ervaren een hotel overnachting geven

•

Gewoon doen! Met focus op het gesprek te starten

Geen issue dit geldt en kan iedereen doen/ naleven en aan mee doen Op oude manier hout stoken is duur! Overstap aantrekkelijk (subsidie voor lage inkomens?

•

Eerst kleinschalig testen? Komend stookseizoen

•

score

☹️

Houtstook – Groep 2 (2/2) Maatregel

Impact

Wat is je eerste indruk van de maatregel?

3. Invoering vergunningplicht Stoken alleen nog toegestaan met ecodesign toepassing

Ook effectief, maar nog steeds uitstoot

• • •

Ecodesign vervuilt nog steeds Echt nodig Eens, maar kost tijd

Alternatieven/ Varianten voor maatregelen die de voorkeur hebben

•

•

4. Houtstook verbod binnen (open haarden, kachels)

Meest effectief

• •

*Variant: houtstookverbod tussen 21.00-9.00 uur

• •

Dit moet, is enige echte oplossing Vraagt nog wel veel meer bewustwording / maatschappelijke discussie voor je dit kunt doorvoeren Klinkt extreem, maar is er een andere oplossing die echt werkt? Handhaving?

• • •

Factoren om de maatregel eerlijk en rechtvaardig te laten zijn

Vergunningplichtig maken: o retailverkoop van hout en pallets o registratieplicht kachels en haarden o alleen schone kachels met extra filter om alle fijnstof op te vangen Innovatie prijsvraag (met subsidie): van houtstook naar schoonstook (ondernemers, afnemers) -> waterstof openhaard

•

Verbod in nieuwbouw op houtkachel Prestatieafspraak. Geen houtstook meer in 2030? 2040? Een houtstook verbod van 19.00 tot 7.00, zodat je ’s avonds met het raam open kan slapen

•

•

•

Timing: hoe snel/ langzaam invoeren

Ludiek cadeau voor houtstokers: warme trui, pantoffels of sjaal Terugkoopvergoeding tweedehands waarde vanuit gemeente

•

Verbod in buurt via een convenant tussen bewoners (wtwventilaties) Een park waar je hele jaar mag stoken

•

• •

•

score

Meteen na raadsbesluit (gefaseerd: begin met nieuwe kachels, over 10 jaar bestaande kachels?) Drie jaar of sneller Binnen een jaar met een overgangsperiode van een paar jaar voor bestaande kachels

Aankondigen wtw installatie botst met houtstook. Op termijn een verbod (of een technologische fix waardoor uitstoot nul wordt) Binnen 2-3 jaar. Invoering laten volgen op andere maatregelen

??

☹️

Verslag 19 maart - Lobbyboodschappen Industrie: • Kom zelf eens met oplossingen • Bouw werktuigen aanpassen • Innoveer ook voor de consument • Schade in levensjaren verplicht zichtbaar maken in jaarplannen Scheepvaart: • Gebruik walstroom • Milieuzone voor boten • Tol heffen voor vieze boten

Verslag 19 maart - Lobbyboodschappen Bouw: • Zero emissie aggregaten • Zero emissie bouwplaatsen Provinciale en Rijkswegen: • Ringwegen 80 km per uur • Verbeteringen in het OV, meer bussen en treinen die vaker rijden *Leidsche Rijn als voorbeeld: 8x per uur belofte, nu 2x per uur • OV/Deelfietsen bij P+R plekken

Verslag 19 maart - Lobbyboodschappen Landbouw: • Geen suggesties Landelijke houtstook: • Aan de branche: kom graag met zero emissie kachel voor de consument • Aan installateurs: installeer alleen eco design kachels Aanbeveling aan gemeente: • Organiseer een zero emissie evenement!