Beantwoording SV2024 nr 2 over Leerlingenvervoer

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE RAADSVRAGEN LEERLINGENVERVOER, JAARGANG 2024 NUMMER 2 Datum Van Behandeld door Doorkiesnummer E-mailadres Kenmerk Beleidsveld

8 februari 2024 College B&W Debbie Noordijk 14030 debbie.noordijk@utrecht.nl 12045256

Onderwijs

Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u de beantwoording van de schriftelijke raadsvragen jaargang 2024 nummer 2 van Maartje Vermeulen (GroenLinks), Hester Assen (PvdA), David Bos (UtrechtNU!), Ruben Snijder (Student&Starter), Bert van Steeg (CDA) van 8 januari 2024 over Leerlingenvervoer. De gestelde vragen zijn onderaan bijgevoegd. Vraag 1 In de brief langetermijn aanpak van 8 december 2023 staat dat is geïnvesteerd in een goede relatie tussen chauffeur, kind en ouder en dat er sinds de start van dit schooljaar minder signalen van ouders binnenkomen over problemen in het leerlingenvervoer. Helaas ontvangen wij over het contact met de chauffeurs signalen dat het nog niet goed gaat. Kan het college aangeven op welke wijze is geïnvesteerd in de goede relatie chauffeur, kind en ouder en of dit door opleiding nog verbeterd kan worden? Antwoord 1 We zien dat er ten opzichte van vorig jaar veel is verbeterd in het leerlingenvervoer. Dat zien we doordat het aantal klachten is verminderd, we niet meer met lusroutes werken, de tijdigheid van de ritten is verbeterd en het aantal chauffeurs in vast dienstverband is gegroeid. Ondanks deze positieve trend doen zich helaas incidenteel situaties voor die niet goed gaan. Om het vaste chauffeursbestand op te kunnen vangen bij uitval of ziekte, heeft de vervoerder toestemming om enkel in schooljaar 2023-2024 met onderaannemers te werken.

Zij kunnen invallen waar dat nodig is. In Utrecht zijn er daarom voldoende chauffeurs om de uitvoering van het leerlingenvervoer te garanderen. Wanneer personeelswisselingen plaatsvinden of een vaste chauffeur niet aanwezig is, constateren we echter dat er vaker klachten zijn. We blijven daarom parallel sturen op de toename van het aantal chauffeurs in vast dienstverband bij de vervoerder. Alle chauffeurs in vast dienstverband bij de vervoerder hebben voor de start van het nieuwe schooljaar thuis bij de leerling en ouders kennismakingsgesprekken gevoerd. Het doel van deze gesprekken is om een duurzame basis te leggen voor het contact gedurende het jaar tussen chauffeur, leerling en ouder. We hebben ervoor gekozen deze kennismakingsgesprekken dit jaar verplicht te stellen. Ouders moeten nu aan de vervoerder bevestigen dat het gesprek heeft plaatsgevonden. De vervoerder heeft hiermee meer controle op en kan meer sturing geven aan het plaatsvinden van dit eerste contact.

Daarnaast dienen alle chauffeurs die in dienst treden bij de vervoerder al verplicht een training te volgen, waarbij speciale aandacht is voor communicatie met de ouders en de leerling. Vraag 2 We lezen in de plannen over het belang van zelfstandig reizen. Op zichzelf is dat een mooi voornemen dat de fracties delen. Toch is er een groep leerlingen voor wie dit niet haalbaar is. De groep leerlingen die afhankelijk is en blijft van leerlingenvervoer moet niet de dupe worden van de beweging naar meer zelfstandig reizen. In de brief wordt deze groep nu niet benoemd. Kan het college aangeven welke maatregelen er zijn om te zorgen dat deze leerlingen zeker zijn van passend, tijdig en goed leerlingenvervoer? Antwoord 2 In de brief Langetermijn aanpak Leerlingenvervoer van 8 december 2023 geven we aan dat we inzetten op het zo zelfstandig als mogelijk reizen door de leerlingen. We geven daarbij aan dat we bij de uitvoering van dit plan altijd kijken vanuit de belangen van de leerling. Uiteraard hebben we hierbij rekening gehouden met de groep leerlingen voor wie zelfstandig reizen niet mogelijk is. Aanvullende maatregelen zijn hierbij niet nodig, omdat de zekerheid van leerlingenvervoer voor deze groep leerlingen wettelijk is verankerd in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs.

Vraag 3 Wij horen dat de klankbordgroep nog niet altijd even goed wordt bezocht. Er is interesse, maar voor ouders die al veel op hun bordje hebben, is het lastig om aan te sluiten. Op welke wijze kan het college deze groep meer betrekken, ook bij de totstandkoming van de verordening en de verdere kwaliteitsborging van het leerlingenvervoer? Is er bijvoorbeeld nagedacht over online bijeenkomsten? Antwoord 3 Het klopt dat de klankbordgroepen nog niet altijd goed bezocht worden. We organiseren nu al vaak bijeenkomsten zowel fysiek als digitaal, op verschillende tijdstippen en locaties. We hebben in november 2023 tijdens een van de klankbordsessies met onderwijsprofessionals afgesproken dat scholen ons gaan helpen in het werven van actieve ouders, via de MR en in de dagelijkse contacten. Vraag 4 Diverse ouders zijn gebeld en gevraagd om te stoppen met leerlingenvervoer. Dit leidt tot stress en onrust in gezinnen die afhankelijk zijn van het leerlingenvervoer. Vindt het college zo'n procedure passend in het kader ´zelfstandig als mogelijk´? Ziet het college ook risico´s, en zo ja, hoe worden die beperkt? Antwoord 4 We vinden het vervelend te lezen dat, ondanks deze telefonische gesprekken op zorgvuldige wijze gevoerd zijn, dit het effect op enkele gezinnen is geweest. Onze belangrijkste doelstelling is te voorzien in goed en passend leerlingenvervoer.

We hebben zelf de gesprekken als open en vrijblijvend ervaren. Er zijn hierover bij ons geen klachten binnengekomen. Vanwege het stijgende aantal leerlingen in het leerlingenvervoer, het aanhoudende chauffeurstekort en de oplopende kosten kijken wij intern naar oplossingen om het Utrechtse leerlingenvervoer uitvoerbaar en betaalbaar te houden. Dit is ook eerder aangegeven in de raadsbrieven over het korte termijn plan van aanpak Leerlingenvervoer, de raadsbrief over het lange termijn aanpak Leerlingenvervoer en besproken in het commissiedebat van 25 november. Op een aantal trajecten hebben we daarom, samen met ouders en consulenten leerlingenvervoer, gekeken of zelfstandig reizen een optie is. Dit bleek in een aantal gevallen inderdaad zo te zijn.

2

Vraag 5 In de langetermijnaanpak staat dat er opnieuw wordt gekeken naar de contracten met de vervoerder. Hoe kijkt het college naar de maatregelen in Breda, waar is gekozen om in de ochtend chauffeurs van de regiotaxi in te zetten voor het leerlingenvervoer en waar vervoerders stevig worden aangesproken als zij afspraken niet nakomen en zelfs boetes krijgen? Antwoord 5 In Utrecht zien we momenteel dat er voldoende chauffeurs aanwezig zijn om het aantal ritten uit te kunnen voeren. Wij sturen op kwaliteit en tijdigheid. Met boetes werken is een optie binnen de huidige overeenkomst. We hebben deze mogelijkheid besproken met de vervoerder, maar vooralsnog zijn de prestaties van voldoende kwaliteit. Vraag 6 Op 17 oktober stelde Lisa Westerveld in de Tweede Kamer mondelinge vragen over het Leerlingenvervoer. In reactie riep minister Paul gemeenten op om slimmer aan te besteden en vaker voorrang te geven aan deze doelgroep. Tegelijkertijd wil Paul meer chauffeurs werven door bijvoorbeeld drempels in de opleiding weg te nemen. Is in Utrecht gehoor gegeven aan deze oproep? Ziet het college mogelijkheden om bij de nieuwe contracten het vervoer samen aan te besteden met de regiotaxi en wat zijn hierbij de overwegingen? Voor de fracties is het belangrijk dat kwaliteit van vervoer hoog is en dit vraagt bepaalde didactische en pedagogische vaardigheden van chauffeurs.

Wij zien daarom ook risico’s in de antwoorden van minister Paul waar het gaat om drempels in de opleiding wegnemen. Deelt het college dat we meer chauffeurs moeten werven en dat het goed is drempels weg te nemen maar niet wanneer die gaan over vereisten die worden gesteld aan vaardigheden die nodig zijn? Hoe acteert het college hierop? Antwoord 6 In Utrecht is geen gehoor gegeven aan de oproep van demissionair minister Paul. De huidige overeenkomst Leerlingenvervoer die de gemeente heeft met de vervoerder voor de uitvoering van het aangepast vervoer loopt tot 31 juli 2025. Gezien het belang van continuïteit van het vervoer, de doorlooptijd van een aanbestedingsproces en de benodigde implementatieperiode voor eventuele (samenwerking met) nieuwe opdrachtnemers is de voorbereiding van het besluit om al dan niet gebruik te maken van de laatste verlengingsoptie van twee jaar inmiddels gestart. In het proces onderzoeken we alle mogelijkheden, waarbij de kwaliteit van het vervoer en de zorg voor onze doelgroep van leerlingen en jeugdigen van het grootste belang is. In Q1 van 2024 verwachten we u het besluit, op basis van de evaluaties van de prestaties en op basis van risicoafwegingen van de scenario’s, met u te kunnen delen. Alle Utrechtse leerlingen en jeugdigen die recht hebben op leerlingenvervoer moeten veilig van en naar school kunnen reizen.

Zoals aangegeven in de raadsbrieven Korte termijn plan van aanpak Leerlingenvervoer en de Langetermijn aanpak Leerlingenvervoer blijft de gemeente zich samen met de vervoerder inzetten om de basiskwaliteit van het leerlingenvervoer in Utrecht te garanderen. Er worden momenteel geen drempels weggenomen in de opleiding. We delen de visie dat er geen afbreuk moet worden gedaan aan de gestelde vaardigheidseisen van chauffeurs. De vervoerder blijft zich inzetten om in tijden van schaarste voldoende nieuwe geschikte chauffeurs te werven, maar binnen de context van het aanhoudende chauffeurstekort is dit in de praktijk nog steeds een opgave. De gemeente blijft in nauw contact met de vervoerder om op kwaliteit en uitvoerbaarheid te sturen. Vraag 7 In de brief van Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV) lezen we dat het vervoer voor de vervoerder steeds complexer wordt vanwege losse ritten en vermenging jeugdwet en leerlingenvervoer. Speelt dit in Utrecht ook?

3

Antwoord 7 Ja, dit herkennen we in Utrecht ook. Vraag 8 Wij hebben vernomen dat vervoerder Willemsen de Koning recent niet meer actief is in het leerlingenvervoer regio en dat dit leidt tot nieuwe routes en onrust bij chauffeurs, ouders en kinderen in Utrecht. Is het college bekend met deze ontwikkeling en heeft zij signalen ontvangen over onrust in de planning? Is het college met ons eens dat het belangrijk is dat de vervoerder communiceert met chauffeurs en ouders wanneer de planning en routes wijzigen? Antwoord 8 Dit is niet juist. Willemsen de Koning is nog steeds actief in de regio. We zijn het met u eens dat het belangrijk is dat de vervoerder communiceert met chauffeurs en ouders wanneer de planning en routes wijzigen. De vervoerder is dit verplicht. Door de hoeveelheid mutaties in de planning worden er gedurende het jaar regelmatig nieuwe logische routes en routesamenstellingen gemaakt, waardoor wijzigingen voor leerlingen kunnen ontstaan. Het uiteindelijke doel is om (te) lange reistijd voor de leerlingen te voorkomen. Vraag 9 Recent hoorden wij over een individuele casus van een leerling die buiten Utrecht naar het gespecialiseerd praktijkonderwijs gaat, nadat onderwijs in Utrecht niet passend was gebleken, maar die niet in aanmerking zou komen voor leerlingenvervoer. Deze leerling dreigt uit te vallen.

Wat is de reden dat deze leerling niet in aanmerking komt voor leerlingenvervoer en welke mogelijkheden zijn er om maatwerk toe te passen met als doel het voorkomen van uitval van een leerling? Antwoord 9 Wij gaan niet in op individuele casuïstiek. In algemene zin kunnen we aangeven dat het praktijkonderwijs wettelijk gezien onder het regulier voortgezet onderwijs en daarom buiten de Verordening bekostiging Leerlingenvervoer gemeente Utrecht valt. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

4

Schriftelijke vragen Leerlingenvervoer 6 januari 2024 In de gemeenteraad is verschillende keren gesproken over het leerlingenvervoer. Het college heeft ons met dashboardbrieven, brieven over de korte- en langetermijnaanpak geïnformeerd en ging aan de slag met een klankbordgroep en contact met scholen. Tegelijkertijd ontvangen wij en de Stichting Ouders en Onderwijs nog steeds zorgelijke berichten over het leerlingenvervoer in Utrecht. Het zorgt voor onrust bij ouders en kinderen die al heel veel op hun bordje hebben. Dat geldt niet alleen voor Utrecht. We zien berichten dat dit op meer plekken in het land zo is. Desalniettemin moeten we ook in Utrecht doen wat we kunnen om te zorgen dat alle kinderen voor wie dit nodig is zeker zijn van passend leerlingenvervoer. Daarom hebben de fracties van GroenLinks, PvdA, Utrecht Nu!, Student & Starter en CDA de volgende vragen: 1. In de brief langetermijnaanpak van 8 december 2023 staat dat is geïnvesteerd in een goede relatie tussen chauffeur, kind en ouder en dat er sinds de start van dit schooljaar minder signalen van ouders binnenkomen over problemen in het leerlingenvervoer. Helaas ontvangen wij over het contact met de chauffeurs signalen dat het nog niet goed gaat. Kan het college aangeven op welke wijze is geïnvesteerd in de goede relatie chauffeur, kind en ouder en of dit door opleiding nog verbeterd kan worden? 2.

We lezen in de plannen over het belang van zelfstandig reizen. Op zichzelf is dat een mooi voornemen dat de fracties delen. Toch is er een groep leerlingen voor wie dit niet haalbaar is. De groep leerlingen die afhankelijk is en blijft van leerlingenvervoer moet niet de dupe worden van de beweging naar meer zelfstandig reizen. In de brief wordt deze groep nu niet benoemd. Kan het college aangeven welke maatregelen er zijn om te zorgen dat deze leerlingen zeker zijn van passend, tijdig en goed leerlingenvervoer? 3. Wij horen dat de klankbordgroep nog niet altijd even goed wordt bezocht. Er is interesse, maar voor ouders die al veel op hun bordje hebben, is het lastig om aan te sluiten. Op welke wijze kan het college deze groep meer betrekken, ook bij de totstandkoming van de verordening en de verdere kwaliteitsborging van het leerlingenvervoer? Is er bijvoorbeeld nagedacht over online bijeenkomsten? 4. Diverse ouders zijn gebeld en gevraagd om te stoppen met leerlingenvervoer. Dit leidt tot stress en onrust in gezinnen die afhankelijk zijn van het leerlingenvervoer. Vindt het college zo'n procedure passend in het kader ´zelfstandig als mogelijk´? Ziet het college ook risico´s, en zo ja, hoe worden die beperkt?

5

5. In de langetermijnaanpak staat dat er opnieuw wordt gekeken naar de contracten met de vervoerder. Hoe kijkt het college naar de maatregelen in Breda1, waar is gekozen om in de ochtend chauffeurs van de regiotaxi in te zetten voor het leerlingenvervoer en waar vervoerders stevig worden aangesproken als zij afspraken niet nakomen en zelfs boetes krijgen? 6. Op 17 oktober stelde Lisa Westerveld in de Tweede Kamer mondelinge vragen over het Leerlingenvervoer. In reactie riep minister Paul gemeenten op om slimmer aan te besteden en vaker voorrang te geven aan deze doelgroep. Tegelijkertijd wil Paul meer chauffeurs werven door bijvoorbeeld drempels in de opleiding weg te nemen.2 Is in Utrecht gehoor gegeven aan deze oproep? Ziet het college mogelijkheden om bij de nieuwe contracten het vervoer samen aan te besteden met de regiotaxi en wat zijn hierbij de overwegingen? Voor de fracties is het belangrijk dat kwaliteit van vervoer hoog is en dit vraagt bepaalde didactische en pedagogische vaardigheden van chauffeurs. Wij zien daarom ook risico’s in de antwoorden van minister Paul waar het gaat om drempels in de opleiding wegnemen. Deelt het college dat we meer chauffeurs moeten werven en dat het goed is drempels weg te nemen maar niet wanneer die gaan over vereisten die worden gesteld aan vaardigheden die nodig zijn? Hoe acteert het college hierop? 7.

In de brief van Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV) lezen we dat het vervoer voor de vervoerder steeds complexer wordt vanwege losse ritten en vermenging jeugdwet en leerlingenvervoer. Speelt dit in Utrecht ook?3 8. Wij hebben vernomen dat vervoerder Willemsen de Koning recent niet meer actief is in het leerlingenvervoer regio en dat dit leidt tot nieuwe routes en onrust bij chauffeurs, ouders en kinderen in Utrecht. Is het college bekend met deze ontwikkeling en heeft zij signalen ontvangen over onrust in de planning? Is het college met ons eens dat het belangrijk is dat de vervoerder communiceert met chauffeurs en ouders wanneer de planning en routes wijzigen? 9. Recent hoorden wij over een individuele casus van een leerling die buiten Utrecht naar het gespecialiseerd praktijkonderwijs gaat, nadat onderwijs in Utrecht niet passend was gebleken, maar die niet in aanmerking zou komen voor leerlingenvervoer. Deze leerling dreigt uit te vallen. Wat is de reden dat deze leerling niet in aanmerking komt voor leerlingenvervoer en welke mogelijkheden zijn er om maatwerk toe te passen met als doel het voorkomen van uitval van een leerling?

Gesteld door: • • • • •

Maartje Vermeulen, GroenLinks Hester Assen, PvdA David Bosch, UtrechtNU! Ruben Snijder, Student&Starter Bert van Steeg, CDA

1 Breda grijpt in bij leerlingenvervoer, ouderen moeten plaatsmaken (nos.nl)

2 GroenLinks vraagt naar de problemen in het leerlingenvervoer | Tweede Kamer der Staten-Generaal 3 Brief KNV

6