Agendabundel

de secretaris,

de burgemeester,

2/2

2.3 Raadsbrief Herziening alcoholverbodsgebieden 1 Dossier 3193 voorblad.pdf

Raadsinformatiebijeenkomst Dossiernummer

3193

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

14 maart 2023

Agendapunt

2.3

Titel

Raadsbrief Herziening alcoholverbodsgebieden

ID

3386

Behandelend ambtenaar

T. Stelpstra

Telefoon

14030

E-mail

tjeerd.stelpstra@utrecht.nl

Datum collegebesluit

19 april 2022

Thema Portefeuillehouder

Burgemeester Dijksma

Beleidsveld

Openbare Orde en Veiligheid

Referendabel Raadsadviseur (lijst)

Willemien Kok/Cie Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie/06-24862310

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Raadsinformatiebijeenkomst

14 maart 2023

Voorgesteld besluit

1 Raadsbrief Herziening alcoholverbodsgebieden.pdf

Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl

Aan de gemeenteraad

Behandeld door

T. Stelpstra

Datum

15 april 2022

Doorkiesnummer

14030

Kenmerk

9979085

E-mail

tjeerd.stelpstra@utrecht.nl

Onderwerp

Herziening alcoholverbodsgebieden

Bijlage(n)

2

Beleidsveld

Openbare Orde en Veiligheid

Geachte leden van de raad, Met het aanbreken van het voorjaar hebben bewoners en bezoekers meer gelegenheid om te genieten van de buitenruimte. Door het afschalen van de coronamaatregelen is er gelukkig ook meer ruimte om dit te kunnen doen. De parken, pleinen, sport- en speelveldjes bieden hier ruimte voor. Tegelijk merken we dat de druk op de buitenruimte de afgelopen jaren is toegenomen en dat er meer overlast wordt gemeld dat gerelateerd is aan het verblijf in de buitenruimte. Dit gaat over verschillende vormen van overlast, waaronder drankoverlast. Gezien het veranderende beeld van de alcoholgerelateerde overlast zijn de alcoholverbodsgebieden herzien. Herziening alcoholverbodsgebieden De huidige zestien aangewezen alcoholverbodsgebieden zijn (na een aantal jaren) met politie, handhavers en gebiedsmanagers veiligheid besproken op effectiviteit en nut. Daarvoor is gebruik gemaakt van een kwalitatief en kwantitatief beeld (overlastmeldingen). Een alcoholverbod werkt in de huidige gebieden vooral preventief, daardoor is de structurele overlast minder aanwezig. Dankzij dit verbod is de situatie beheersbaar, vandaar dat we de meeste alcoholverbodsgebieden in stand laten, en enkele wijzigingen doorvoeren.

De herziening heeft geleid tot de volgende wijzigingen in de aangewezen gebieden: • Zeven gebieden ongewijzigd • Twee gebieden met tussenliggend gebied samenvoegen tot één gebied • Eén gebied uitbreiden • Eén gebied verkleinen • Vijf gebieden vervallen • Twee nieuwe gebieden aanwijzen • Twee gebieden aanwijzen met alcoholverbod tussen 23.00 - 06.00 uur In de bijlage onderaan deze brief is een overzicht opgenomen van de wijzigingen van de alcoholverbodsgebieden. Het aanwijzingsbesluit wijst gebieden aan waar het verboden is alcoholhoudende drank te nuttigen of aangebroken flessen, blikjes en dergelijke met alcoholhoudende drank bij zich te hebben. Wij hebben besloten het aantal aangewezen alcoholverbodsgebieden te wijzigen van 16 naar 12. Voor twee gebieden wordt een alcoholverbod tussen 23.00 – 06.00 uur van kracht. Over twee jaar evalueren wij de aangewezen gebieden. Op basis van die evaluatie beslissen wij of aanpassing van het aanwijzingsbesluit nodig is.

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

15 april 2022 9979085

Doel en criteria alcoholverbodsgebied Een alcoholverbod is ondersteunend aan een brede aanpak: aan de hand van (overlast)meldingen en beoordeling van de situatie volgen vaak extra controles. Als er sprake is van een structureel overlastgevend persoon, past een persoonsgerichte aanpak, waarbij de juiste zorgpartijen worden betrokken of zorg wordt geïntensiveerd. Een alcoholverbod wordt ingezet om structurele overlast door alcoholgebruik terug te dringen. Een alcoholverbod wordt overwogen als de reguliere inzet onvoldoende resultaat laat zien. Hierbij gaat het zowel om toezicht en handhaving van politie en boa’s, als om de inzet van de zorgketen, zoals de verslavingsmedewerkers van Jellinek. Op sommige locaties leidt een inzet van reguliere maatregelen niet tot een afname van de overlast. In een gebied waar de structurele alcoholgerelateerde overlast ondanks maatregelen blijft aanhouden, kunnen wij een alcoholverbod instellen. Bij de overweging om een alcoholverbodsgebied in te stellen worden de onderstaande factoren meegenomen: • er is sprake van structurele forse overlast1, die al langere tijd speelt, met mogelijk kans op escalatie.

Er is een duidelijke relatie is tussen alcohol en overlast; • een alcoholverbod past binnen een integraal pakket van maatregelen; • er zijn reeds andere maatregelen in het gebied genomen, maar deze blijken niet afdoende; • er is overeenstemming over alcoholverbodsgebied bereikt met THOR, politie en openbaar ministerie. Het verbod geeft handhavers een aanvullende mogelijkheid om snel en effectief op te treden bij alcoholgerelateerde overlast. In de 16 gebieden waar nu een alcoholverbod geldt, zijn in de evaluatieperiode januari 2019 t/m juni 2021 bij de politie 531 registraties van overtreding APValcoholverbod geconstateerd, en is door VTH in dezelfde periode 1101 keer hierop bekeurd. Bekeuringen worden vooral uitgeschreven in de binnenstad: voor de bekeuringen van THOR is dat zelfs 90% en voor bekeuringen van politie ligt dat percentage op 79%. Differentiatie Tot voor kort was uitsluitend een permanent alcoholverbod mogelijk, dus 24 uur per dag. Met de laatste APV-wijziging in het mogelijk om hier een dagelijkse tijdsduur (per dag) aan te verbinden. Dit maakt maatwerk mogelijk in die gebieden waar de overlast zich bijvoorbeeld alleen of vooral op bepaalde uren van de dag voordoet. We maken van deze nieuwe mogelijkheid gebruik voor het gebied ‘Oosterkade – Westerkade’ en het winkelcentrum de Meern. Hier stellen we een alcoholverbod tussen 23.00 en 06.00 uur in.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

1 Agressie, intimiderend gedrag, vervuiling, vernieling, geluidsoverlast

2/5

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

15 april 2022 9979085

Bijlage 1: Overzicht wijzigingen alcoholverbodsgebieden Ongewijzigde en samengevoegde gebieden In negen gebieden blijft het alcoholverbod van kracht waarvan er twee worden samengevoegd tot één alcoholverbodsgebied. Uit de evaluatie is gebleken dat het alcoholverbod in deze gebieden vooral preventief werkt en wanneer dit wordt losgelaten zal de overlast weer gaan toenemen, is de verwachting. Het aanwijzen van deze gebieden heeft ook niet geleid tot verplaatsing van de problematiek in aangrenzende gebieden. Het gaat om de volgende gebieden: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

de noordelijke zijde van de Anton Geesinkstraat (zie gebied 1.c aanwijzingsbesluit); het gebied ‘Shoppingcenter Overvecht’ (zie gebied 1.d aanwijzingsbesluit); het gebied winkelcentrum De Gagelhof (zie gebied 1.e aanwijzingsbesluit); het gebied rond winkelcentrum Overkapel (zie gebied 1.f aanwijzingsbesluit); het gebied rondom winkelcentrum Smaragdplein (zie gebied 1.g aanwijzingsbesluit); het gebied winkelcentrum Lunetten (zie gebied 1.h aanwijzingsbesluit); het gebied begrensd door Kleermakerslaan, Kooikerspad, oostzijde van het Kleermakersveld en Imkerspad in de Meern (zie gebied 1.j in aanwijzingsbesluit);

Twee huidige alcoholverbodsgebieden in de Meern liggen hemelsbreed 100 meter van elkaar af. De politie ziet een verspreidingseffect naar het gebied tussen twee gebieden in. Voor het bevorderen van de eenduidigheid, uitvoerbaarheid en doeltreffendheid voegen wij de twee gebieden en het tussengebied samen tot één alcoholverbodsgebied. Voor dit nieuwe gebied geldt het verbod tussen 23.00 en 06.00 uur en niet altijd, zoals nu voor de twee gebieden het geval is. De twee huidige alcoholverbodsgebieden in de Meern betreffen: - het gebied rondom Winkelcentrum de Meern, begrensd door Oranjelaan, Rosweijdelaan, Centrumlaan en Mereveldlaan; - het gebied begrensd door Prins Willem Alexanderplantsoen, Kalverstraat, Zonstraat en Prinses Beatrixlaan in De Meern. Het nieuw samengevoegde alcoholverbodsgebied van 23.00 tot 06.00 uur betreft: 8. Het gebied begrensd door Pastoor Boelenslaan, Zonstraat, Princes Beatrixlaan, Oranjelaan, Roseweydelaan, Centrumlaan, Mereveldlaan (zie gebied 2.a aanwijzingsbesluit).

Uitbreiding gebied 9. het centrumgebied van Utrecht (zie gebied 1.a aanwijzingsbesluit). We hebben besloten om het gebied van de Biltstraat vanaf de Obrechtstraat t/m de Bekkerstraat en een gedeelte van de Nachtegaalstraat vanaf de Mulderstraat tot aan de Maliebaan toe te voegen. Binnen het huidige gebied heeft het alcoholverbod vooral een preventieve werking en worden er geregeld bekeuringen geschreven. Er zijn echter ook delen in het gebied aan te wijzen waar er nog steeds structureel sprake is van overlast door alcoholgebruik waarbij het niet op alle plekken mogelijk is om hierop te kunnen handhaven. Door het toevoegen van bovenstaande delen aan het gebied ontstaat er een meer een gesloten geheel en wordt een waterbedeffect voorkomen. Verkleining gebied 10. Bemuurde Weerd O.Z., te verkleinen tot aan de Adelaarstraat (zie gebied 1.b aanwijzingsbesluit). Uit de evaluatie is gebleken dat alcoholgerelateerde overlast nauwelijks wordt geconstateerd in het gebied wat wordt geschrapt en het is niet de verwachting dat de

3/5

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

15 april 2022 9979085

overlast rondom de Bemuurde Weerd O.Z. zal verplaatsen omdat de geografische grens van de Adelaarstraat erg stevig blijkt te zijn. Vervallen gebieden Het resultaat van de evaluatie is dat vijf gebieden komen te vervallen: • gebied rondom het stadion. Rond voetbalwedstrijden zijn er andere mogelijkheden vanuit de APV en het Wetboek van strafrecht om tegen alcohol gerelateerde overlast op te treden. • gebied begrensd door Kastordreef, Agamemnondreef, Argonautendreef, Adonisdreef, Medusadreef, Ikarosdreef in Overvecht. Dit gebied is niet meer in beeld in relatie tot alcoholoverlast. De gemeente en politie hebben geadviseerd het verbod in dit gebied op te heffen. • gebied rond de Händelstraat in de wijk Oog in Al. De overlast is hier sterk afgenomen. Gemeente en politie verwachten niet dat alcohol gerelateerde overlast hier terug zal keren en hebben geadviseerd het verbod in dit gebied op te heffen. • gebied begrensd door J.J.A. Goeverneursstraat, Bilderdijkstraat, P.A. Genestetstraat, Cremerstraat tot huisnummer 49 en het Wolff en Dekenplein (West). Het alcoholverbod heeft effect gehad in dit gebied. Er is geen sprake meer van alcohol gerelateerde overlast en de verwachting is niet dat deze overlast zal terugkeren. Daarom is er geen aanleiding meer om het alcoholverbod voort te zetten. • het centrumgebied van Vleuten.

De mate van alcohol gerelateerd overlast is niet meer zodanig dat een alcoholverbod nodig is. Gemeente en politie verwachten niet dat deze vorm van overlast terugkomt als het alcoholverbod wordt opgeheven. Nieuwe gebieden 11. Het gebied rondom opvanglocatie de Stadsbrug in Zuidwest (zie gebied 1.i aanwijzingsbesluit). Vlakbij de opvang zit een pluktuin, die een verzamellocatie is geworden van alcoholverslaafden. Zij gebruiken daar drank en drugs, zowel overdag als ’s avonds en ’s nachts en laten veel afval achter. Ook worden er vuurtjes gestookt. Dit heeft een negatieve uitstraling. Bewoners en ondernemers krijgen hierdoor een onveilig gevoel en de pluktuin wordt vrijwel niet meer gebruikt door omwonenden en recreanten. De overlastgevers zijn zeker niet altijd bezoekers van de Stadsbrug, maar de doelgroep van de Stadsbrug heeft wel aantrekkingskracht, bijvoorbeeld voor dak- en thuislozen die elders zijn geschorst. Er is ter plekke nauwelijks sociale controle vanwege de huidige status van het ontwikkelingsgebied als voorbereiding op de te ontwikkelen Merwedekanaalzone. 12. Oosterkade en Westerkade (zie gebied 2.b aanwijzingsbesluit). In dit gebied bevindt zich een steiger die is bedoeld als op- en afstapplaats van boten. Het is een afmeerplaats voor maximaal 6 uur zonder overnachting.

In de praktijk wordt de steiger echter gebruikt als openbaar terras, wat de nodige (geluids)overlast en vervuiling met zich meebrengt zoals afval en het gebruik van de kade, stegen en tuinen als openbaar toilet. Veel van de overlast wordt veroorzaakt en versterkt door het gebruik van alcohol. Met name in de avonden en nachten leidt dit tot overlast bij omwonenden. Het voorstel is hier een alcoholverbod in te stellen tussen 23.00 en 06.00 uur, omdat in de contacten met bewoners de ervaren overlast rond deze tijden vaak wordt genoemd. Daarnaast wordt door de herinrichting van dit gebied, en daardoor uitbreiding van verblijfsgebied vanuit de binnenstad, verwacht dat de overlast van (uitgaans)publiek verder zal toenemen in de avonden en nachtelijke uren rondom de hier aanwezige horeca en steiger. Dit nieuwe gebied vraagt daarmee om dezelfde kaders voor handhaving als de binnenstad waar reeds een alcoholverbod geldt. In tegenstelling tot het

4/5

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

15 april 2022 9979085

alcoholverbodsgebied in de binnenstad, heeft dit gebied een verbod tussen 23.00 en 06.00 uur.

5/5

2.4 Landelijke stukken 1 Bijlage: alcoholvergiftigingen-en-ongevallen-met-alcohol (1).pdf

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol SEH-behandelingen 2021

Over VeiligheidNL VeiligheidNL is hét kenniscentrum voor letselpreventie. Wij zetten ons in om het leven van mensen veilig(er) te maken door veilig gedrag in een veilige omgeving te stimuleren. Veiligheid is niet vanzelfsprekend. Het is het resultaat van onderzoek, van wetenschap, van interventies, van gedrag. Wij richten ons op de meest voorkomende en meest ernstige letsels, waar preventie belangrijk én mogelijk is. Dit doen we vanuit de thema’s Kinderveiligheid, Valpreventie, Gezond gehoor, Sportblessurepreventie, Verkeersveiligheid en Productveiligheid. We werken in een doelgerichte cyclus aan onderzoek, strategie- en interventieontwikkeling, implementatie en evaluatie. Relevante kennis en inzichten zetten wij om in hoogwaardige gedragsinterventies en slimme veiligheidsoplossingen en we verbinden wetenschappelijke inzichten met de dagelijkse praktijk. En, dat doen we niet alleen. We werken samen met partners en professionals en samen strijden we voor maximale impact. Voor de monitoring van letsels werken we met ons eigen Letsel Informatie Systeem (LIS). Een uniek systeem dat letsels registreert bij een representatieve steekproef van Spoedeisende Hulpafdelingen van ziekenhuizen in Nederland. Veiligheid is niet per ongeluk.

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol SEH-behandelingen 2021 Rapport 948 Project 20.0422 Huib Valkenberg Susanne Nijman Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam www.veiligheid.nl oktober 2022

Inhoudsopgave Pagina Samenvatting

1

1

Inleiding

5

2

Alcoholvergiftigingen

6

2.1

Alcoholvergiftigingen in 2021

6

2.1.1

Trend alcoholvergiftigingen

7

2.1.2

Alcoholvergiftigingen jongeren 12-17 jaar

7

3

Ongevallen met alcohol

9

3.1

Ongevallen met alcohol in 2021

9

3.1.1

Trend alcoholgerelateerde ongevallen

12

3.2

Verkeersongevallen met alcohol

13

3.2.1

Trend alcohol gerelateerde verkeersongevallen

15

4

Kosten van alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol

17

4.1

Kosten alcoholvergiftigingen

17

4.2

Kosten alcoholgerelateerde ongevallen

17

5

Conclusie en discussie

18

5.1

Alcoholvergiftigingen

18

5.2

Ongevallen met alcohol

18

5.3

Discussie

19

6

Methode en verantwoording

20

6.1

Letsel Informatie Systeem

20

6.2

Trends

21

6.3

Registratie-effect

22

6.4

Ernstig letsel

22

6.5

Betrouwbaarheidsinterval

23

6.6

Directe medische kosten en verzuimkosten

23

6.7

Bevolkingsstatistiek

23

Bijlage 1 Overzichtstabel

24

Bijlage 2 Referenties

25

Samenvatting VeiligheidNL rapporteert sinds 2007 voor het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport jaarlijks de meest recente cijfers uit het Letsel Informatie Systeem (LIS) over Spoedeisende Hulp (SEH)-behandelingen naar aanleiding van alcoholvergiftigingen en ongevallen en geweldpleging waarbij alcohol betrokken was. Alcoholvergiftigingen zijn daarbij gedefinieerd als SEH-bezoeken waarbij een alcoholintoxicatie geregistreerd werd en alcoholgebruik de enige reden was om op de SEH te komen. Alcohol gerelateerde ongevallen zijn gedefinieerd als SEH-bezoeken met letsel (geen intoxicatie), waarbij betrokkenheid van alcohol geregistreerd werd. In de hier volgende samenvatting worden de belangrijkste resultaten uitgelicht aan de hand van de primaire onderzoeksvragen, hierbij maken we onderscheid naar alcoholvergiftigingen en alcohol gerelateerde ongevallen.

Alcoholvergiftigingen Hoeveel personen (absoluut en per 100.000 inwoners) werden in 2021 behandeld op een SEHafdeling in Nederland naar aanleiding van een alcoholvergiftiging? In 2021 vonden in Nederland naar schatting 4.500 SEH-behandelingen plaats naar aanleiding van een alcoholvergiftiging. Voor welke groepen was het aantal SEH-behandelingen wegens een alcoholvergiftiging het hoogst, of de kans op een SEH-behandeling het grootst (risicogroepen)? Van de 4.500 patiënten op de SEH wegens een alcoholvergiftiging in 2021 was 21 procent jonger dan 18 jaar, personen die wettelijk gezien nog geen alcohol mogen kopen, en in totaal was 43 procent jonger dan 25 jaar; bij de vrouwen was dit aandeel 51 procent. De kans om met een alcoholvergiftiging op de SEH-afdeling te komen (aantal SEH-behandelingen per 100.000 Nederlanders in een bepaalde leeftijd x geslacht-groep) was het grootst voor 12-17 jarigen. Ook voor 18-24 jarigen was die kans relatief groot. Van de patiënten op de SEH was 63 procent een man. Mannen hebben in het algemeen een twee keer zo grote kans op een alcoholvergiftiging als vrouwen.

Aantal alcoholvergiftigingen 2.500 2.000 1.500 1.000 500 -

Aantal per 100.000 100 80 60 40 20 -

12-17 jaar Man

18-24 jaar

25-54 jaar

Vrouw

Totaal

55 jaar en ouder

12-17 jaar 18-24 jaar 25-54 jaar 55 jaar en ouder

Man

Vrouw

Totaal

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol

1

In welke mate week het aantal alcoholvergiftigingen af in de coronajaren 2020 en 2021, en hoe past dit beeld in de trends van de afgelopen 10 jaar? Het aantal slachtoffers dat in verband met een alcoholvergiftiging op de SEH werden behandeld was tijdens de coronapandemie duidelijk lager dan daarvoor. In de 10-jaars periode voor corona (2010-2019) steeg de trend in aantal alcoholvergiftigingen nog significant met 31 procent. Door het lager aantal alcoholvergiftigingen in 2020 en 2021 was er in de meest recente periode 20122021 geen significante stijging over 10 jaar meer zichtbaar. Waar onder jongeren tot 18 jaar in het begin van deze eeuw het aantal alcoholvergiftigingen snel steeg, lijkt deze stijging de laatste jaren te stabiliseren, en daalde sinds 2015 zelfs licht met een grotere afname in de coronajaren 2020 en 2021. Wat zijn de directe medische en de verzuimkosten van personen met een alcoholintoxicatie? Alcoholvergiftigingen zorgden in 2021 voor € 13 miljoen euro aan direct medische kosten van slachtoffers die op de SEH-afdeling werden behandeld of in het ziekenhuis werden opgenomen, en naar schatting nog voor € 8,1 miljoen aan kosten op door arbeidsverzuim. Dat brengt het totaal aan direct medische en verzuimkosten van alcoholvergiftigingen in 2021 op ruim € 21 miljoen.

Conclusie alcoholvergiftigingen De stijging in alcoholvergiftigingen in de jaren voor de Coronapandemie is tijdens de coronajaren 2020 en 2021 gestabiliseerd. In totaal werden in 2021 nog 4.500 personen behandeld op een SEHafdeling wegens een alcoholvergiftiging, iets meer dan in 2020. Ondanks dat het aantal alcoholvergiftigingen bij jongeren de laatste jaren niet meer toeneemt is de kans op een alcoholvergiftiging in de leeftijdsgroep 12-24 jaar nog steeds verreweg het grootst, en belandden in 2021 nog 900 jongeren onder de 18 jaar op de SEH-afdeling, terwijl aankoop van alcohol wettelijk gezien pas vanaf 18 jaar is toegestaan.

Ongevallen en geweldpleging met alcohol Hoeveel personen (absoluut en per 100.000 inwoners) werden in 2021 behandeld op een SEH in Nederland naar aanleiding van een ongeval waarbij alcohol betrokken was? In 2021 vonden naar schatting 15.600 SEH-behandelingen plaats naar aanleiding van ongevallen waarbij voor zover bekend alcohol betrokken was. Dit was drie procent van alle SEH-bezoeken wegens een ongeval of geweldpleging in 2021, net als in 2020. Deze resultaten dienen geïnterpreteerd te worden als een ondergrens, omdat betrokkenheid van alcohol op de SEHafdeling niet altijd vastgesteld of geregistreerd wordt. Voor welke groepen was het aantal SEH-behandelingen het hoogst, of de kans op een SEHbehandeling het grootst (risicogroepen)? Een kwart van de 15.600 SEH-bezoekers was jonger dan 25 jaar. De grootste kans (aantal SEHbehandelingen per 100.000 Nederlanders in een bepaalde leeftijd x geslacht-groep) om wegens een ongeval met alcohol op de SEH te komen hadden personen in de leeftijdscategorie 18-24 jaar,

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol

2