Agendabundel

Bundel - Raadsinformatiebijeenkomst van 14 maart 2023

1

Rubenskwartier (IBB en Kwekerij) Tijd: 19.30 - 20.30 uur Locatie: Raadszaal, Stadhuis Beleidsterrein: Huisvesting en Wonen en Ruimtelijke Ordening / wethouder resp. De Vries en Eerenberg. Raadsinformatiebijeenkomst: raadsleden in gesprek met ambtenaren, inwoners en betrokken organisaties zoals SSH/ Jebber, Diakonessenhuis, het Stedelijk Gymnasium Utrecht, het Boni, winkelcentrum etc. Agenderenden: Has Bakker (D66), Titus Stam (PvdA), Jantine Zwinkels (CDA), Rik van de Graaf (CU), Linda Bode (Volt), Tess Meerding (VVD) en Annemarijn Oudejans (S&S). Motivatie: Deze fracties wensen een RIB en een commissiedebat te agenderen over de status van de plannen op het gebied van studentenhuisvesting in het Rubenskwartier (Oost). In het bijzonder de urgentie rondom de ontwikkelingen bij het IBB-complex en de 4e fase van de Kwekerij. Bij het debat betrekken de fracties graag de antwoorden op SV 205 ‘IBBouwen aan Studentenhuisvesting’ en de inzichten van het werkbezoek van de commissie dd 19/1. Deze agendering beslaat zowel studentenhuisvesting (wonen) als RO. Het is wenselijk als wethouder Eerenberg daarom (ook) bij het debat aanwezig is.

De fracties willen helderheid krijgen over: •Laatste stand van zaken ruimtelijke plannen van de gemeente in het Rubenskwartier, ook in relatie tot RSU •Verscherping plannen en knelpunten voor herontwikkeling IBB (SSH/Jebber) •Hoe laatste fase Kwekerij sneller te versnellen? (SSH/Jebber) •Eventuele andere plannen in het gebied van partijen die relevant zijn, zoals het Diakonessenhuis, het Stedelijk Gymnasium Utrecht, het Boni, winkelcentrum etc.) •Eventuele consequenties hiervan voor de prestatieafspraken. Presentatie-Rubenskwartier-GU.pptx Rubenskwartier-Info-en-Bijdragen-deelnemers-WEB.docx

1.1

Schriftelijke vraag 205 IBBouwen aan Studentenhuisvesting Beantwoording Schriftelijke Raadsvragen 2022, nr 205 22 december 2022.pdf

2

Alcoholgebruik LET OP: NIET OP EXTERNE LOCATIE ! Tijd: 20.30 - 21.30 uur Waar: Raadszaal, Stadhuis Beleidsterrein: Volksgezondheid en Handhaving / resp. portefeuille Eelco Eerenberg en burgemeester Sharon Dijksma Raadsinformatiebijeeenkomst: raadsleden in gesprek met ambtenaren, deskundigen vanuit de zorg en verslavingszorg en andere betrokken partijen als jeugdhulp, onderwijs, jongerenwerk en studentenorganisaties. Agenderenden: Hester Assen (PvdA), Mahaar Fattal (GroenLinks), Nadia Stylianou (D66), Bina Chirino (CU) en Tess Meerding (VVD). Motivatie: In december ontving de raad het raadsvoorstel Preventie- en handhavingsplan Alcohol voor 2023-2027. In diezelfde maand is ook de alcoholbeleidsbrief van het kabinet gepubliceerd. De fracties willen vooraf aan de bespreking van het Preventie- en handhavingsplan Alcohol graag informatie ophalen tijdens een RIB over alcoholgebruik, de mate waarin dit problematisch is en wat de ontwikkeling daarvan is, onder welke gebruikers we dit in Utrecht het meest zien, wat de effecten daarvan zijn en wat de meest effectieve aanpak van problematisch alcoholgebruik is. Dit willen we doen door in gesprek te gaan met ambtenaren, deskundigen vanuit de zorg en verslavingszorg e.a. betrokkenen en partijen die hier op een andere manier bij betrokken zijn of de effecten hiervan zien zoals jeugdhulp, onderwijs, jongerenwerk en studentenorganisaties.

De fracties vragen de aanwezigheid van de wethouder volksgezondheid en de burgemeester. Alcoholgebruik-Info-en-Bijdragen-deelnemers-WEB.docx Presentatie Trimbos-RIB Alcoholgebruik - 14 maart 2023.pptx Presentatie Jellinek - RIB Alcoholgebruik - 14 maart 2023 Presentatie GU - RIB Alcoholgebruik - 14 maart 2023 (zonder notities).pptx

2.1

Raadsvoorstel Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027 Dossier 3095 voorblad Raadsvoorstel Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027.docx,Raadsvoorstel Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027.docx Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027.docx,Preventie- en handhavingsplan alcohol 20232027.docx

2.2

Raadsbrief stadsgesprek Alcohol en Drugs Dossier 3192 voorblad

Raadsbrief Stadsgesprek alcohol en drugs.pdf 2.3

Raadsbrief Herziening alcoholverbodsgebieden Dossier 3193 voorblad Raadsbrief Herziening alcoholverbodsgebieden.pdf

2.4

Landelijke stukken Bijlage: alcoholvergiftigingen-en-ongevallen-met-alcohol (1).pdf Bijlage: factsheet-alcoholwet-2021-2022.pdf Kamerbrief-over-problematisch-alcoholgebruik (1).pdf

Rubenskwartier, RIB 14 maart 2023

14 maart 2023 Joeri van der Lee, Gé van Dam

inleiding • Aanleiding: werkbezoek van de commissie en beantwoording schriftelijke vragen SV205 'IBB bouwen aan studentenhuisvesting' • Urgentie van studentenhuisvesting in relatie tot de ruimtelijke plannen • Toelichting hoofdlijn woonbeleid studentenhuisvesting • Toelichting stand van zaken 'de Kwekerij' • Toelichting stand van zaken Rubenskwartier • resumé

Woonbeleid studentenhuisvesting • Utrecht is een studentenstad met een tekort aan studentenhuisvesting • Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting (LAS) • Woonvisie Utrecht beter in balans - Prestatieafspraken met de STUW (ook met de SSH) • Convenant Studentenhuisvesting 2020-2025

- lokale samenwerking met SSH, Universiteit Utrecht, Hogeschool Utrecht, Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, ROC Midden Nederland, MBO Utrecht, BoKS en VIDIUS - afspraken die de positie van studenten op de woningmarkt moeten verbeteren

• Coalitieakkoord: inzet op meer onzelfstandige eenheden • Lokaal Actieplan Studentenhuisvesting: einde 1e kwartaal 2023 (zie collegebrief) • Uitvoering van de opgave landt in gebieden • Prestatieafspraken 2022: Rubenskwartier zoekgebied voor 700 extra studenteneenheden

De Kwekerij • Dit is een actueel project in uitvoering, UPP proces doorlopen • fase 1 opgeleverd, fase 2 gerealiseerd, fase 3 wordt gebouwd • Woningen fase 1: 318 studenten, fase 2: 244 starters, fase 3 studenten: 206 studenten = totaal 768 woningen • sinds januari 2016 bestemmingsplan onherroepelijk • Bezwaar en beroep van de buurt over parkeren tot Raad van State • Anterieure Overeenkomst 18.07.2014, wijziging 27.05.2015 • Onder andere het aantal 800 woningen vastgelegd • Verzoek 27 januari 2023 van Jebber om 400 woningen toe te voegen binnen bestemmingsplan

De Kwekerij • SSH /Jebber wil in fase 4 binnen de ruimtelijke-, en beleidskaders zoals opgenomen in het bestemmingplan 400 onzelfstandige studenteneenheden extra ontwikkelen • College positief over het verzoek, en vraagt aan SSH de oplossing voor parkeren

Parkeren • Voor fase 1,2 en 3 is door Jebber nog geen definitieve parkeeroplossing gerealiseerd. Het gaat om in totaal 125 plekken bezoekersparkeren, 8 deelauto’s • Op de beoogde locatie van fase 4 is in het bestemmingsplan verdiept parkeren voorzien • Het parkeren voor eigen gebruik is nu tijdelijk geregeld op eigen terrein, op beoogde locatie voor fase 4 • Bezoekersparkeren is tijdelijk voor 3 jaar contractueel vastgelegd tussen Jebber en Diakonessenhuis, in de parkeergarage van Diakonessenhuis. Daarbij is monitoring afgesproken. • Voor de gewenste fase 4 moeten ongeveer 40 parkeerplaatsen extra worden toegevoegd, terwijl de plek van fase 4 nu de tijdelijke parkeerplek is. Die tijdelijke parkeerplek kan niet gehandhaafd blijven tijdens de bouw, en is niet gewenst op het overige eigen terrein van De Kwekerij • Een verdiepte parkeergarage op eigen terrein is onderdeel van het bestemmingsplan. Met een aanvraag omgevingsvergunning kan direct een bouwplan met parkeeroplossing op eigen terrein worden ingediend. • SSH / Jebber wil eerst alternatieve mogelijkheden voor het parkeren verkennen

Gebied Rubenskwartier

De initiatieven • SSH IBB-laan nu 1300 studenteneenheden, wens om 2000 eenheden te ontwikkelen, conform de prestatieafspraken • UMC Zusterflats nu 180 woningen, wens om 230 winingen te ontwikkelen • Diakonessenhuis wil vastgoed tot 2055 in fases transformeren • Syntrus Achmea wil winkelcentrum aan IBB-hof uitbreiden en woningen toevoegen. • Lopend project: De Kwekerij nu 800 eenheden, wens om 400 onzelfstandige studenteneenheden toe te voegen • Gemeente Utrecht heeft vervangingsopgave voor riolering en verharding, Eneco onderzoekt warmtenet

Beleid Stedelijk niveau en gebiedsniveau Stedelijk niveau: • tot 2040 prognose toename 100.000 inwoners, groei binnenstedelijk op te vangen • Gezond stedelijk leven, 10 minutenstad • RSU 2040 Rubenskwartier gemengd stedelijk gebied • Coalitieakkoord: groei is geen doel op zich, we groeien met kwaliteit en in balans, in de uitvoering alles in één keer goed.

Gebiedsniveau: • slimmer omgaan met beschikbare ruimte, stapelen en menging van functies, meer kwaliteit en levendig gebied • Rubenskwartier: samenhang tussen verschillende initiatieven, kansen voor meerwaarde, waar versterken ze elkaar, wat is nog meer nodig?

Gebiedsniveau: Samenhangende opgave • RSU: Ambitie om Rubenskwartier door te ontwikkelen tot aantrekkelijk gemengd stedelijk gebied. • Woonprogramma na initiatieven van 2234 naar 3994 woningen, toename 1760 woningen, factor 1,78 • samenhangende opgave: groen, werken, voorzieningen, energie, mobiliteit in balans met meer woningen in dit gebied • Leefbaarheid en kwaliteit voorop: een toename van programma betekent samenhang in ruimtegebruik en programma • groen, bebouwing, ondergrondse ruimte: hoe versterken ze elkaar? • Welk programma past op welke plek en zorgt voor goede menging? • Hoe kan de verblijfswaarde van het gebied versterkt worden? • Waar kan meerwaarde worden gecreëerd door op gebiedsniveau samen te werken? • • • •

Onderzoek gestart door gemeente naar gecombineerd parkeren, daardoor meer ruimte voor groen Onderzoek gestart door gemeente naar uitwisseling energie tussen gebruikers Verbindingen in het gebied, Ruimtelijke en functionele kracht in de samenhang van plekken, bebouwing, programma, functies

• Vervolgstap: • Het opstellen van één IDOC voor alle initiatieven: • Inhoudelijk: wenselijkheid van het initiatief, en de bijbehorende onderzoeksvragen • Proces: eerst samenwerken aan gezamenlijke belangen, vervolgens op de eigen plot SPvE • een collectieve, integrale en inclusieve aanpak gevraagd van alle initiatiefnemers

Resumé • studentenhuisvesting • is een zeer belangrijk speerpunt van deze coalitie • Rubenskwartier in de prestatieafspraken zoekgebied voor ca 2000 studenteneenheden • De Kwekerij: • Kaders en afspraken sinds begin 2016 voor 800 woningen • Verzoek van Jebber in 2023 voor toevoegen van 400 woningen bovenop de 768 aanwezige woningen • College positief over het verzoek, en vraagt aan SSH de oplossing voor parkeren • Rubenskwartier: • Leefbaarheid en kwaliteit voorop • Samenhangende opgave: groen, werken, voorzieningen, energie, mobiliteit in balans met 1760 meer woningen in dit gebied • We werken nu aan één intentiedocument voor alle initiatieven. Het IDOC is het startpunt. • Na het vaststellen van het intentiedocument aan de slag met alle initiatiefnemers om de onderzoeksvragen uit te werken • Een collectieve, integrale en inclusieve benadering is nodig om tempo en keuzes te maken voor de ambities van alle opgaves rekening houdend met de belangen van initiatiefnemers en de omgeving.

1 Rubenskwartier-Info-en-Bijdragen-deelnemers-WEB.docx

Rubenskwartier (IBB en Kwekerij) Basisinformatie Datum Gespreksleider Tijd Zaal Soort bijeenkomst

14 maart 2023 Cees Bos 19.30 – 20.30 uur Stadhuis, Raadszaal Bespreken schriftelijke vraag SV 205 ‘IBBouwen aan Studentenhuisvesting’. Gesprek tussen raadsleden, deskundigen vanuit de zorg en verslavingszorg en andere betrokken partijen als jeugdhulp, onderwijs, jongerenwerk, studentenorganisaties en ambtenaren. Wethouders Eelco Eerenberg en Dennis de Vries 5 ambtenaren (1 presentatie) De gemeenteraad debatteert over dit onderwerp tijdens de vergadering van de commissie: Energie(transitie). Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen op 23 maart 2023 Wilt u nog informatie delen met raadsleden, stuur dit naar raadsinformatiebijeenkomst@utrecht.nl Website gemeente en facebook 2 deelnemers, UMC Utrecht 2 deelnemers, Jebber BV 3 deelnemers, SSH deelnemer, VIDIUS studentenunie deelnemer, BoKS 5 deelnemers, Woonbestuur IBB deelnemer, Utrechts Stedelijk Gymnasium deelnemer, St. Bonifatiuscollege deelnemer, Woonbestuur De Kwekerij SSH 7 deelnemers deelnemer, HKU (toehoorder) deelnemer, Ameco adviesgroep voor milieubeleid

Werkvorm

Portefeuillehouders Betrokken ambtenaren/presentatoren Vervolg

Links naar Deelnemers

1

Programma Opening door gespreksleider Toelichting door Jebber/SSH Vragen Raadsleden Toelichting door ambtenaren GU/ Ruimtelijke Ontwikkeling/ Wonen Vragen Raadsleden Toelichting door BoKS/Vidius Vragen Raadsleden Overige deelnemers aan het woord Vragen raadsleden Reflectieronde en afsluiting

Motivatie Agendeerders Has Bakker (D66), Titus Stam (PvdA), Jantine Zwinkels (CDA), Rik van der Graaf (CU), Linda Bode (Volt), Tess Meerding (VVD) en Annemarijn Oudejans (S&S) De fracties van D66, PvdA, CDA, CU, Volt en VVD en S&S wensen een RIB en een commissiedebat te agenderen over de status van de plannen op het gebied van studentenhuisvesting in het Rubenskwartier (Oost). In het bijzonder de urgentie rondom de ontwikkelingen bij het IBB-complex en de 4e fase van de Kwekerij. Bij het debat betrekken de fracties graag de antwoorden op SV 205 ‘IBBouwen aan Studentenhuisvesting’ en de inzichten van het werkbezoek van de commissie d.d. 19 januari 2023. Deze agendering beslaat zowel studentenhuisvesting (wonen) als RO. Het is wenselijk als wethouder Eerenberg daarom (ook) bij het debat aanwezig is. De fracties willen helderheid krijgen over: • Laatste stand van zaken ruimtelijke plannen van de gemeente in het Rubenskwartier, ook in relatie tot RSU • Verscherping plannen en knelpunten voor herontwikkeling IBB (SSH/Jebber) • Hoe laatste fase Kwekerij sneller te versnellen? (SSH/Jebber) • Eventuele andere plannen in het gebied van partijen die relevant zijn, zoals het Diakonessenhuis, het Stedelijk Gymnasium Utrecht, het Boni, winkelcentrum etc. • Eventuele consequenties hiervan voor de prestatieafspraken.

Bijdrage(n) deelnemer, UMC Utrecht Het UMC Utrecht wil met de gemeente in gesprek over de herontwikkeling en verdichting van haar personeelshuisvestingslocatie aan de Burg. Ter Pelkwijklaan in het Rubenskwartier. Wij wachten al bijna 2 jaar op dit gesprek. Hoe kunnen we het tempo van deze urgente opgave opschroeven? deelnemer Denk ook aan de belangen en wensen van mensen met een beperking!

2

deelnemer IBB is uniek en zorgt voor persoonlijke ontwikkeling, perfect voor de beginnende student! deelnemer Ik maak mij grote zorgen over de toename van geluidsoverlast. Het is nu al vaak dat onze nachtrust verstoord wordt door feestjes bij het IBB. Ook het fietspad naast Park Oosterspoorbaan zorgt voor veel geluidsoverlast tussen 23.00 en 5.00 uur.

3

1.1 Schriftelijke vraag 205 IBBouwen aan Studentenhuisvesting 1 Beantwoording Schriftelijke Raadsvragen 2022, nr 205 22 december 2022.pdf

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE RAADSVRAGEN 2022, NUMMER 205

Datum Van Behandeld door Doorkiesnummer E-mailadres Kenmerk Beleidsveld

22 december 2022 College B&W G. van Dam 14 030 ge.van.dam@utrecht.nl 10757581 Ruimtelijke Ordening

Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u de beantwoording van de schriftelijke raadsvragen jaargang 2022 nummer 205 van Titus Stam (PvdA), Rick van der Zweth (PvdA) en Has Bakker (D66) van 24 november 2022 over IBBouwen aan studentenhuisvesting. De gestelde vragen zijn onderaan bijgevoegd. Vraag 1 Vindt het college ook dat deze cijfers een schrijnend voorbeeld van het tekort aan studentenwoningen in Utrecht zijn? Antwoord 1 Ja, dit is absoluut een schrijnende illustratie van het tekort aan studentenhuisvesting in Utrecht. Wij zijn zeer bewust van de omvang en daarmee ook de urgentie van het probleem. Wij vinden studentenhuisvesting cruciaal voor Utrecht, voor de kennisinstellingen én voor de student zelf. “Utrecht is een echte studentenstad waar het fijn studeren is voor alle studenten: of je nu aan het mbo, hbo of wo studeert“ (Coalitieakkoord 2022-2026 Investeren in Utrecht: kiezen voor gelijk kansen, betaalbaar wonen en klimaat). Tegelijkertijd ondervinden ook studenten de gevolgen van de wooncrisis: het tekort aan betaalbare en duurzame studentenhuisvesting is te groot, net als op andere segmenten. Vraag 2 Het college sprak samen met partijen uit de stad in 2020 de ambitie uit om voor 2030 in totaal 5.500 wooneenheden voor studenten toe te voegen aan de woningvoorraad.

Hoe staat het met de uitvoering deze ambitie? Antwoord 2 We rapporteren periodiek over de voortgang van het Convenant Studentenhuisvesting via een raadsbrief over de monitor. Deze monitor wordt momenteel in samenwerking met de convenantpartners voorbereid en volgt in het eerste kwartaal van het volgende jaar, samen met het voorstel voor een Actieplan Studentenhuisvesting. Op dit moment telt de harde planvoorraad studentenhuisvesting ca. 2.250 zelfstandige eenheden en bijna 1.400 onzelfstandige eenheden.

Nagenoeg al deze woningen worden volgens de planning uiterlijk in 2030 opgeleverd. De zachte planvoorraad is onderdeel van de monitor (de zogenaamde ‘jaaglijst’) en wordt in het eerste kwartaal van 2023 gerapporteerd. Daar zitten onder ander de projecten die deel uitmaken van de versneld tijdelijke woonprojecten. Ondanks alle inspanningen van de gemeente en de partners zijn we nog niet voldoende op koers. Met name het toevoegen van betaalbare onzelfstandige studenteneenheden (‘kamers’) is complex. Dit komt mede doordat het voor investeerders veel aantrekkelijker is om zelfstandige woningen te realiseren dan onzelfstandige eenheden. Daarom is het nu tijd voor extra inzet en sturing van de gemeente, in de vorm van het eerder genoemde actieplan Studentenhuisvesting. Het doel van dit actieplan is het toevoegen van betaalbare studentenhuisvesting, met de nadruk op onzelfstandige eenheden. In dit actieplan worden maatregelen voor de korte en iets langere termijn opgenomen. Vraag 3 Wat zit er in de pijplijn (zowel harder als zachte plancapaciteit)? Antwoord 3 Zie antwoord bij vraag 2. In de zoektocht naar nieuwe locaties willen we overigens ook breder kijken dan alleen de wijk Oost. In het coalitieakkoord staan leefbaarheid en kwaliteit voorop. Daarom willen wij graag groei in balans en mogelijk is daar differentiatie in woonvormen voor nodig.

Wij willen daarom de raad oproepen om bij het toevoegen van studentenwoningen stadsbreed te blijven kijken, mede omdat in Oost het percentage inwoners in de studentenleeftijd al hoog is (en in sommige buurten extreem hoog). In Oost moet er ook ruimte zijn voor het toevoegen van o.a. betaalbare koop, sociale huur en levensloopbestendig wonen. Vraag 4 Ziet het college kansen in deze extra ca. 382 wooneenheden voor het halen van de ambitie van 5.500 nieuwe wooneenheden en het aanpakken van het studentenwoningtekort? Zo nee, waarom niet? Antwoord 4 Onder voorwaarden zien wij wel kansen voor het toevoegen van wooneenheden in het plangebied. Het bestemmingsplan en de exploitatieovereenkomst bieden vooralsnog geen ruimte voor de 400 extra eenheden. Op dit moment onderzoeken wij de mogelijkheden en de wenselijkheid om extra studentenwoningen toe te voegen, onder andere in relatie tot de andere initiatieven in het gebied Rubenskwartier. Zie verder bij 5. Vraag 5 Kan het college al uitsluitsel geven over deze mogelijkheden bij de Kwekerij? Antwoord 5 Nee, wij kunnen nog geen uitsluitsel geven voor de mogelijkheden bij de Kwekerij om twee redenen: 1. De Kwekerij kent 4 fasen. Fase 1 t/m 3 zijn of worden gerealiseerd. Voor fase 4 is het initiatief om ca. 382 woningen toe te voegen. Deze verdere toename van woningen past niet in het bestemmingsplan en het exploitatieplan.

Een belangrijke randvoorwaarde is dat het parkeren in fase 1 t/m 3 nog niet duurzaam is gerealiseerd. De definitieve oplossing voor het parkeren moet in samenhang worden bekeken met de mogelijkheid om extra woningen in fase 4 in te passen. 2. De verdere toename van woningen in de Kwekerij moet in een breder verband en in samenhang worden bekeken met de andere initiatieven in het Rubenskwartier die ook uitgaan van toevoegingen van woningen voor studenten en starters. Zie verder hieronder.

2

Ontwikkelingen in het Rubenskwartier In het Rubenskwartier staat veel te gebeuren. Het riool en de wegverharding moet worden vervangen, de openbare ruimte moet klimaatbestendig worden gemaakt door bijvoorbeeld het toevoegen van groen en wateropvang. En naast het project Kwekerij en het initiatief voor de herontwikkeling van het IBB hebben ook het Diaconessenhuis, het UMC (als eigenaar van de zusterflats) en Syntrus Achmea (IBB Hof) initiatieven voor herontwikkeling van hun bezit. In de RSU 2040 is het Rubenskwartier benoemd als één van de gebieden met kansen voor transformatie en intensivering van het ruimtegebruik met de aanduiding “gemengd stedelijk milieu”. Nu zich meerdere initiatiefnemers hebben gemeld zijn er kansen en uitdagingen om dit gebied in samenhang te transformeren. De kansen liggen in de samenhang tussen de verschillende initiatieven. De uitdaging is om met de initiatieven een collectieve aanpak te ontwikkelen, want alleen door gezamenlijk gedragen keuzes op het gebied van mobiliteit, vergroenen, klimaatadaptatie, energie, (maatschappelijke)voorzieningen en werkgelegenheid kan er woonprogramma toegevoegd worden in dit gebied. Deze collectieve aanpak die de gemeente wenst van initiatiefnemers, is in lijn met het coalitieakkoord dat groei in balans moet zijn.

Dit zijn de nu bekende initiatiefnemers: • Woningbouw Kwekerij fase 4 (SSH/Jebber wil hier ca 382 studentenwoningen realiseren in afwijking van het vastgestelde bestemmingsplan en het vastgestelde exploitatieplan). Zie hierboven. • Uitbreiding Winkelcentrum IBB-Hof (Syntrus/Achmea wil het winkelcentrum uitbreiden met een supermarkt en woningen). • Herontwikkeling Diakonessehuis (bouw vrouw-kind centrum en op lange termijn vervangen bestaande bebouwing). • Herontwikkeling Studentencomplex IBB-Laan (SSH/Jebber wil hier 1300 studentenwoningen verdichten tot circa 2000 studentenwoningen). • Herontwikkeling Zusterflats Burg. Ter Pelkwijklaan (UMC wil kaders om 150 sociale huurwoningen te vervangen). Bij de beoordeling van deze initiatieven staan leefbaarheid en kwaliteit volgens het principe “groei in balans” voorop. Bij de beoordeling kijken we daarom naar de samenhang tussen het toevoegen van woonprogramma en vergroenen en zoeken we naar een mix van wonen met andere functies zoals voorzieningen en een toename van de werkgelegenheid. Met deze partijen wordt nu gewerkt aan één IDOC waarin deze initiatieven in samenhang worden beoordeeld. De meeste winst (zowel ruimtelijk, kwalitatief als financieel) is te bereiken door samenwerking tussen gemeente en de verschillende partijen in het gebied door afstemming op de Ambitie en de Ruimtelijke en Programmatische uitgangspunten.

In het nog op te stellen IDOC Rubenkwartier worden alle initiatieven in samenhang beoordeeld en wordt aangegeven welke vervolgprocedure conform het UPP passend is. Daarna kunnen de initiatieven los van elkaar maar wel in samenhang hun eigen traject volgen. Wij verwachten het IDOC in de eerste helft van 2023 af te ronden. Vraag 6 Wat zijn de huidige plannen en planning van de SSH voor de herontwikkeling van de IBB? Antwoord 6 De SSH wil het IBB-complex gefaseerd herontwikkelen. De wens van SSH is om het unieke karakter van het IBB als studentencampus te behouden, mede door vooral onzelfstandige huisvesting terug te 3

bouwen. De SSH ziet mogelijkheden om na sloop extra kamers toe te voegen (programma toevoegen op de locatie). De plannen zijn op dit moment nog niet verder geconcretiseerd, mede omdat nog gesprekken plaatsvinden met de gemeente over het beoogde karakter van het ‘nieuwe IBB’. De gemeente heeft in de RSU 2040 het Rubenskwartier, waar het IBB studentencomplex deel van uitmaakt, benoemd als één van de gebieden met transformatie en intensivering van het ruimtegebruik met de aanduiding gemengd stedelijk gebied. Tevens zijn in het Rubenskwartier meerdere initiatieven voor herontwikkeling, dus de gemeente verkent op dit moment de samenhang tussen de verschillende initiatieven. Vraag 7 Hoe betrekt de SSH de huidige bewoners van de IBB bij het opzetten van de plannen van de herontwikkeling van het complex? Antwoord 7 Opeenvolgende woonbesturen van het IBB zijn sinds 2017 geïnformeerd over het voornemen vanaf 2025 te beginnen met de gefaseerde herontwikkeling van de studentenhuisvesting aan de Ina Boudier Bakkerlaan. In 2020 is door SSH een onderzoek uitgevoerd naar het specifieke karakter van het IBB en de voorkeuren van huurders bij herontwikkeling. Ten behoeve van dit onderzoek zijn enquêtes uitgezet en interviews afgenomen.

Dit was een eerste stap in een communicatieproces dat echt kan worden opgestart als er duidelijkheid is over de randvoorwaarden waaronder de herontwikkeling zal gaan plaatsvinden. Daarnaast houdt de SHH ook hun huurdersvertegenwoordiging BOKS goed op de hoogte van de herontwikkeling. Na de vaststelling van het IDOC wordt de bredere communicatie gestart. Vraag 8 Is het college met ons eens dat mogelijke sloop van de IBB alleen beheerst moet plaatsvinden, om te voorkomen dat te veel IBB-bewoners tegelijk op vervangend onderkomen van de SSH aangewezen zijn, waardoor de studentenwoningvoorraad voor deze periode sterk daalt? Antwoord 8 Ja, wij zijn het op dit punt met u eens. Bij de start van het ruimtelijke initiatief heeft SSH het voornemen om de vernieuwing van het IBB gefaseerd uit te voeren zodat de impact op de beschikbaarheid van kamers minimaal is. Alleen de kamers in de eerste fase hoeven vooraf leeg gemaakt te worden. Daarna kunnen studenten van volgende fases doorverhuizen naar de opgeleverde nieuwbouw. Voor de hoogbouw worden verschillende opties bekeken (renovatie of sloop/nieuwbouw). In de planuitwerking zullen wij de beschikbaarheid van studentenwoningen tijdens de herontwikkelingsperiode in beeld brengen.

Vraag 9 Ziet het college kansen in het realiseren van tijdelijke wooneenheden op de IBB terrein om het tijdelijk verlies van studentenwooneenheden op te vangen? Antwoord 9 Ja, wij zien, afhankelijk van de uitwerking door SSH, kansen om medewerking te verlenen aan SSH voor het realiseren van tijdelijke wooneenheden op het IBB complex. Vraag 10 Is het college met ons eens dat bij plannen tot verdichting op de IBB de hoogste prioriteit moet worden gegeven aan het toevoegen van meer studentenhuisvesting? Antwoord 10 Ja, wij zijn het met u eens, maar vinden dat de toename van woningen in Rubenskwartier in balans moet zijn met leefbaarheid en kwaliteit, juist in de bestaande stad, zoals vastgelegd in het 4

coalitieakkoord en de RSU 2040. Zie ook antwoord op vraag 5 over de noodzaak van samenwerking en een collectieve aanpak tussen de verschillende initiatiefnemers. Vraag 11 Vindt het college ook dat met verdichting maatschappelijke functies als bijvoorbeeld sport en recreatie een plek moeten krijgen om de leefbaarheid rondom de IBB te garanderen? Antwoord 11 Ja, wij zijn het met u eens dat toename van woningen in balans moet zijn met leefbaarheid en kwaliteit, zoals vastgelegd in het coalitieakkoord. In welke mate sport en recreatie in dit gebied een plek moet krijgen is nader te onderzoeken. Maarschalkerweerd met sport en recreatievoorzieningen is namelijk nabij. Vraag 12 Is het college met ons eens dat het unieke karakter van de IBB moet worden bewaakt door bij verdichting prioriteit te geven aan goedkope studentenkamers met gedeelde faciliteiten voor beginnende studenten, in plaats van onafhankelijke studio’s? Antwoord 12 Ja, wij zijn het met u eens dat er een schrijnend tekort is aan studentenhuisvesting. Daarnaast is in het coalitieakkoord vastgelegd dat toename van woningen in balans moet zijn met leefbaarheid en kwaliteit. Door de verschillende initiatieven in samenhang te zien en in samenhang met de RSU 2040 en het coalitieakkoord ontstaan kansen en uitdagingen. Zie ook antwoord op vraag 5 over de noodzaak van samenwerking tussen de verschillende initiatiefnemers.

Uit dit nog te starten proces moet blijken wat voor woonprogramma mogelijk is in dit SSH deel van Rubenskwartier. Vraag 13 Hoe worden de bovenstaande punten betrokken in gesprekken met de SSH? Antwoord 13 Met SSH/Jebber en de overige initiatiefnemers werken we aan een IDOC. In het IDOC Rubenskwartier worden alle initiatieven in samenhang beoordeeld en wordt aangegeven welke vervolgprocedure conform het UPP passend is. Daarna kunnen de initiatieven los van elkaar, maar wel in samenhang, hun eigen traject volgen. Vraag 14 Welke mogelijkheden ziet het college om flink snelheid te maken met de plannen voor de IBB en vervolgstappen bij de Kwekerij? Antwoord 14 Wij willen graag snelheid maken met de ontwikkeling van het gehele Rubenskwartier. Om tempo te kunnen maken moet eerst de samenhang in beeld worden gebracht, om vervolgens gezamenlijk keuzes te kunnen maken. Daarna kunnen de verschillende initiatieven met de overeengekomen randvoorwaarden verder uitgewerkt worden. Voor de nu bekende initiatieven wordt vanwege de samenhang één IDOC opgesteld, en voor het plankostenverhaal wordt per initiatiefnemer een IPOK opgesteld. Naar verwachting is de IDOC en zijn de IPOK’s in de eerste helft van 2023 gereed.

Vanwege het gewenste tempo gaan wij ervan uit dat de initiatiefnemers bij aanvang bereid zijn een belangrijke bijdrage te doen om een collectieve, integrale en inclusieve aanpak voor dit gebied te ontwikkelen samen met de gemeente zodat de leefbaarheid en kwaliteit van het Rubenskwartier wordt 5

vergroot waardoor het toevoegen van woonprogramma mogelijk wordt. Dit vereist samenwerking tussen de verschillende initiatieven en met de gemeente.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

6

Schriftelijke vragen IBBouwen aan Studentenhuisvesting 24 November 2022

Vragen: 4 jaar, 3 maanden en 18 dagen.1 Dat is de gemiddelde benodigde inschrijftijd voor een studentenkamer in Utrecht. Dit betekent dat een WO student 8 maanden en 12 dagen voor het einde van zijn master een studentenkamer kan betrekken. Een HBO student is dan al 3 maanden aan het werk. Een MBO student al meer dan 1 jaar! 1. Vindt het college ook dat deze cijfers een schrijnend voorbeeld van het tekort aan studentenwoningen in Utrecht zijn? 2. Het college sprak samen met partijen uit de stad in 2020 de ambitie uit om voor 2030 in totaal 5.500 wooneenheden voor studenten toe te voegen aan de woningvoorraad.2 Hoe staat het met de uitvoering deze ambitie? 3. Wat zit er in de pijplijn (zowel harder als zachte plancapaciteit)? Op de Kwekerij zijn door SSH/Jebber sinds 2020 562 studentenwooneenheden opgeleverd. Bij de Commissievergadering ROGV op 20 oktober j.l. gaf wethouder Eerenberg aan dat SSH/Jebber de Gemeente had benaderd om boven de al geplande 206 wooneenheden, ca. 382 extra wooneenheden te bouwen. 4. Ziet het college kansen in deze extra ca. 382 wooneenheden voor het halen van de ambitie van 5.500 nieuwe wooneenheden en het aanpakken van het studentenwoningtekort? Zo nee, waarom niet? 5. Kan het college al uitsluitsel geven over deze mogelijkheden bij de Kwekerij? Op het studentencomplex op de Ina Boudier-Bakkerlaan (IBB) wonen zo’n 1300 studenten.

Door de (relatief) korte wachttijden en sociale huur is dit voor veel Utrechtse studenten hun eerste plek in ons stadsie. Hierdoor heeft de IBB een eigengereid, uniek karakter ontwikkeld in Utrecht en het studentenleven. Er wordt nu al een tijdje gesproken over herontwikkeling van het oude complex. 6. Wat zijn de huidige plannen en planning van de SSH voor de herontwikkeling van de IBB? 7. Hoe betrekt de SSH de huidige bewoners van de IBB bij het opzetten van de plannen van de herontwikkeling van het complex? 8. Is het college met ons eens dat mogelijke sloop van de IBB alleen beheerst moet plaatsvinden, om te voorkomen dat te veel IBB-bewoners tegelijk op vervangend onderkomen van de SSH aangewezen zijn, waardoor de studentenwoningvoorraad voor deze periode sterk daalt? 9. Ziet het college kansen in het realiseren van tijdelijke wooneenheden op de IBB terrein om het tijdelijk verlies van studentenwooneenheden op te vangen? Veel partijen zien kansen in de verdichting van het nu ruim-gebouwde en groene IBB. De Partij van de Arbeid en D66 zien deze kansen ook en vinden dat het behoud van de unieke identiteit en de leefbaarheid van het complex belangrijke pijlers van verdichting vormen.

Door met verdichting voorkeur te geven aan studentenkamers met gedeelde faciliteiten en naast kamers ook maatschappelijke functie als sport en recreatie toe te voegen kunnen deze pijlers worden gerealiseerd. 1 Deborah de Nies, Wachtlijsten studentenwoning vaak langer dan studieduur. RTL Nieuws: 10

oktober 2022. https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/artikel/5337991/lange-wachtlijsten-studentenkamers-totzeven-jaar-kences-woningcorporaties 2 Gemeente Utrecht, SSH, UU et al., Convenant Studentenhuisvesting. https://vidius.nl/wpcontent/uploads/2020/06/Convenant-studentenhuisvesting-DEFINITIEF-met-ondertekening.pdf 7

10. Is het college met ons eens dat bij plannen tot verdichting op de IBB de hoogste prioriteit moet worden gegeven aan het toevoegen van meer studentenhuisvesting? 11. Vindt het college ook dat met verdichting maatschappelijke functies als bijvoorbeeld sport en recreatie een plek moeten krijgen om de leefbaarheid rondom de IBB te garanderen? 12. Is het college met ons eens dat het unieke karakter van de IBB moet worden bewaakt door bij verdichting prioriteit te geven aan goedkope studentenkamers met gedeelde faciliteiten voor beginnende studenten, in plaats van onafhankelijke studio’s? 13. Hoe worden de bovenstaande punten betrokken in gesprekken met de SSH? 14. Welke mogelijkheden ziet het college om flink snelheid te maken met de plannen voor de IBB en vervolgstappen bij de Kwekerij?

Gesteld door: • •

Titus Stam, Partij van de Arbeid Has Bakker, D66

8

2 Alcoholgebruik 1 Alcoholgebruik-Info-en-Bijdragen-deelnemers-WEB.docx

Alcoholgebruik Basisinformatie Datum Gespreksleider Tijd Locatie Soort bijeenkomst

14 maart 2023 Ilse Raaijmakers 20.30 - 21.30 uur Raadszaal, Stadhuis Bespreken raadsvoorstel Preventie-en handhavingsplan Alcohol voor 2023-2027 Gesprek tussen raadsleden, deskundigen vanuit de zorg en verslavingszorg en andere betrokken partijen als jeugdhulp, onderwijs, jongerenwerk, studentenorganisaties en ambtenaren. Burgemeester Dijksma (afwezig) en wethouder Eerenberg ambtenaar GU (presentatie) spreker, Trimbos spreker, Bakkum, Jellinek De gemeenteraad debatteert over dit onderwerp tijdens de vergadering van de commissie: Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie op 23 maart 2023. Wilt u nog informatie delen met raadsleden, stuur dit naar raadsinformatiebijeenkomst@utrecht.nl Website gemeente en facebook 10 deelnemers 2 deelnemers (interesse vanuit studie) deelnemer, VIDIUS studentenunie

Werkvorm

Portefeuillehouder Betrokken ambtenaren/presentatoren

Vervolg

Links naar Deelnemers

Programma - Korte presentaties van experts: vertegenwoordiger Trimbos en Jellinek - vragen raadsleden - Ervaringen uit de stad; Krachtwijken ( jongerencoach) en Studentenleven (Vidius, FUG en vrijwilligersproject LOS) - vragen raadsleden - Presentatie ambtenaar GU/ Alcoholpreventieplan - vragen raadsleden - Afsluiting met reflectieronde

1

Motivatie Agendeerders Hester Assen, Ilse Raaijmakers (PvdA), Mahaar Fattal (GroenLinks). Nadia Stylianou (D66), Bina Chirino (CU) en Tess Meerding (VVD). In december ontvingen we als raad het raadsvoorstel Preventie- en handhavingsplan Alcohol voor 2023-2027. In diezelfde maand is ook de alcoholbeleidsbrief van het kabinet gepubliceerd. De fracties willen vooraf aan de bespreking van het Preventie- en handhavingsplan Alcohol graag informatie ophalen tijdens een RIB over alcoholgebruik, de mate waarin dit problematisch is en wat de ontwikkeling daarvan is, onder welke gebruikers we dit in Utrecht het meest zien, wat de effecten daarvan zijn en wat de meest effectieve aanpak van problematisch alcoholgebruik is. Dit willen we doen door in gesprek te gaan met ambtenaren, deskundigen vanuit de zorg en verslavingszorg e.a. betrokkenen en partijen die hier op een andere manier bij betrokken zijn of de effecten hiervan zien zoals jeugdhulp, onderwijs, jongerenwerk en studentenorganisaties. De fracties vragen de aanwezigheid van de wethouder volksgezondheid en de burgemeester.

Bijdrage(n) Deelnemer De bijeenkomst heeft mijn interesse als inwoner van Utrecht, psycholoog werkend bij Jellinek en lid van Team Zorg PvdA Utrecht. Graag denk en praat ik mee in het belang van alle inwoners van Utrecht, de mensen in herstel van hun problematisch alcoholgebruik en dé politieke partij die zich hiervoor 'moet' inzetten in de gemeente.

2

1 Presentatie Trimbos-RIB Alcoholgebruik - 14 maart 2023.pptx

Gevolgen alcoholgebruik en preventie Raadsinformatiebijeenkomst gemeente Utrecht

Expertisecentrum Alcohol

Jongeren: waarom NIX18? • Gezonde hersenen • Alcohol drinken verstoort de nog volop gaande hersenontwikkeling.

• Focus in de klas • Alcohol zorgt voor minder concentratie, ook nog de volgende dag. Hierdoor verslechteren schoolprestaties.

• Minder kans op verslaving • Hoe jonger kinderen beginnen met drinken, hoe groter het risico op alcoholproblemen in de toekomst.

• Veilig thuiskomen • Zonder alcohol op is de kans op een ongelijk kleiner.

Presentatie RIB gemeente Utrecht

Maart 2023

2

Volwassenen: Richtlijn alcohol drinken • Gezondheidsraad: ‘drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag’. (één glas = standaardglas, 10 gr alcohol) • Canada: ‘drink geen alcohol, maar zeker niet meer dan één of twee glazen per dag’. • Meer drinken vergroot het risico op gezondheidsschade.

Presentatie RIB gemeente Utrecht

Maart 2023

3

Gezondheidsrisico’s alcohol • 200 verschillende ziekten, zoals kanker en leverziekten. • Vergroot het risico op hart- en vaatziekten; • Vergroot risico op kanker (mond, keel, strottenhoofd, slokdarm, borst, lever en dikke darm) • Alcohol (ethanol) is een kankerverwekkende stof • Hoe meer iemand drinkt: hoe meer risico op kanker • Risico op borstkanker al vanaf één glas per dag

• Hersenschade en mentale stoornissen Presentatie RIB gemeente Utrecht

Maart 2023

4

Alcoholgebruik voor en tijdens zwangerschap • Vóór de zwangerschap: • Minder vruchtbaar; • Risico vergroot kans op problemen tijdens zwangerschap

• Tijdens de zwangerschap: • Schade aan hersenen en zenuwstelsel kind • Foetal Alcohol Spectrum Disorder (FASD)

• Na de zwangerschap: • Via borstvoeding is alcohol schadelijk voor de baby Presentatie RIB gemeente Utrecht

Maart 2023

5

Maatschappelijke gevolgen alcohol • Verkeer: rijden onder invloed. • Bij 12-23% van de verkeersongevallen is alcohol in het spel.

• Geweld: 26 – 43% is alcohol in het spel. • Kinderen die opgroeien in een onveilige omgeving. • Hoge kosten (verslavings)zorg, onderwijs, politie en justitie. • Maatschappelijke kosten tussen 2,3 en 4,2 miljard euro per jaar.

Presentatie RIB gemeente Utrecht

Maart 2023

6

Alcoholpreventie • 3 best buys alcoholbeleid (WHO): • Verhogen van de accijns op alcoholhoudende dranken (en andere prijsverhogingen) • Beperken beschikbaarheid: minimumleeftijd en beperken verkooppunten en verkooptijden • Beperken zichtbaarheid: beperken marketing voor alcohol

• Lokale integrale aanpak alcoholpreventie: 1. Fysieke en sociale omgeving: beschikbaarheid beperken en norm veranderen (bijv. via campagnes als NIX18 / BOB) 2. Regelgeving en handhaving: naleving Alcoholwet gemeente 3. Voorlichting en educatie: effectief in combinatie met andere interventies 4. Signalering, advies en ondersteuning. Presentatie RIB gemeente Utrecht

Maart 2023

7

1 Presentatie Jellinek - RIB Alcoholgebruik - 14 maart 2023

Preventie en vroegsignalering alcoholproblematiek Floor van Bakkum Jellinek Preventie

Cijfers – In behandeling landelijk 2015 BRON: LADIS 2015

Treatment Gap

• Verslaving is de psychiatrische stoornis met de hoogste treatment gap • Slechts 10-15% komt in behandeling • Verslavingsinterventies buiten de verslavingszorg worden beperkt toegepast • De (huis)arts herkent 10-30%: doctors’ delay. • Problematisch alcoholgebruik landelijk 8,8% • Normpraktijk 2018: 2095 patiënten • Circa 200 patiënten met problematisch alcoholgebruik • De stap om hulp te zoeken voor een verslaving is groot: patients’ delay • Stigmatisering kan communicatie over verslavingsproblemen belemmeren • Pas laat in de ontwikkeling van de stoornis wordt hulp gezocht 3

verschillende soorten preventie:

Voorkómen van

Vroegtijdige

Toeleiding naar

(problemen door)

signalering van

hulpverlening bij

middelengebruik

problemen bij

problematisch

en gokken

risicogroepen en

gebruik

interventies gericht op individuen met beginnende klachten

Beperken van persoonlijke en maatschappelijke schade door gebruik

Sluitende preventieketen:

Verslavingspreventie wordt bij voorkeur aangeboden in een (zorg)keten waar de verschillende elementen goed op elkaar aansluiten, van licht naar zwaar: preventie – begeleiding – behandeling – nazorg

Stigma

Take away message

Zet in op:

Hoe?

• Zowel jeugd als volwassenen • Een integrale, lange termijn visie en financiering • Een combinatie beleid, handhaving en preventie • Doen wat werkt (evidence based) : Ø Verhogen van prijs, Ø Beperken van beschikbaarheid Ø Reclamebeperking Ø Verbeteren vroegsignalering • Verminderen van het stigma op verslaving • Verbeteren van samenwerking tussen instellingen

• Formuleer doelstellingen die smart en lokaal beïnvloedbaar zijn • Zet in op frequente monitor en een uitvoeringsplan • Zorg voor borging binnen een projectteam

Vragen?

"

Floor van Bakkum Floor.van.Bakkum@Jellinek.nl

1 Presentatie GU - RIB Alcoholgebruik - 14 maart 2023 (zonder notities).pptx

Alcoholgebruik en preventie- en handhavingsbeleid in Utrecht Raadsinformatiebijeenkomst 14 maart 2023 Regelgeving Preventie

Verslavingspreventie

Handhaving

Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027 Doelen: (zie Nationaal Preventieakkoord) a. b. c. d.

Geen alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Geen alcoholgebruik onder de 18 jaar. Minder overmatig en zwaar alcoholgebruik boven de 18 jaar. De bewustwording van het eigen drinkgedrag en de effecten daarvan neemt toe.

Doelgroepen: • Kinderen / jongeren (tot 18 jaar) • Jongvolwassenen (18 t/m 24 jaar) • Ouders (en aanstaande ouders) • Volwassenen ouder dan 55 jaar • Alcoholverstrekkers (verschillende verkoopkanalen)

Een integrale systeembenadering Setting

Beleid Persoon

Aanbod Alcoholgebruik is een resultaat van een combinatie van factoren (Reynolds)

Alcoholgebruik

Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027 Type activiteiten: a. preventieve activiteiten (vroeg signalering, bewustwording en informatie) b. activiteiten in het kader van toezicht en handhaving en c. regelgeving (via subsidie, vergunningen, contracten en inkoop) Preventie = veiligheid + gezondheid

Settingen: • school • thuis/individueel • horeca/ festivals/evenementen • openbare ruimte, wijk • verkoopplekken

Regelgeving Preventie

Verslavingspreventie

Handhaving

Betrokken partijen Jellinek /Arkin (integrale preventieaanpak)

Stichting Krachtwijken (Overvecht / Kanaleneiland)

Stichting Chris en Voorkom! (educatie voortgezet onderwijs)

Bureau Objectief (nalevingsonderzoeken alcohol; om het jaar)

Stichting Nix 18 Utrecht (samenwerking horeca-partners)

Enkele cijfers ter illustratie

Alcoholgebruik jongeren • Vierdeklassers drinken in 2021 vaker alcohol dan in 2019 • Utrechtse jongeren zonder migratieachtergrond drinken vaker alcohol • Jongeren die alcohol drinken, drinken dan ook vaak 5 of meer glazen op een moment (binge drinken) • Gebruik van alcohol is hoger in de wijken Noordoost, Oost en Binnenstad

Bron: Volksgezondheidsmonitor Utrecht (Gezondheidsmonitor Jeugd, 2021)

Alcoholgebruik jongvolwassenen • Bijna twee op de drie jongvolwassenen heeft in de laatste vier weken veel alcohol gedronken • Oudere jongvolwassenen gebruiken vaker alcohol • Jongvolwassenen die zelfstandig wonen met leeftijdsgenoten drinken vaker veel alcohol • Jongvolwassenen in de wijken Binnenstad, Oost, Noordoost en Noordwest drinken vaker veel alcohol • NB! Eind maart verschijnen nieuwe cijfers

Bron: Volksgezondheidsmonitor Utrecht (Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen, 2021)

Alcoholgebruik ouderen • Drie op de vijf Utrechtse ouderen drinkt niet of maximaal één glas per dag • Een op de twaalf ouderen drinkt overmatig alcohol • Tijdens de coronacrisis is het alcoholgebruik van ouderen weinig veranderd

• NB! Eind juni verschijnen nieuwe cijfers

Bron: Volksgezondheidsmonitor Utrecht (Gezondheidsmonitor Ouderen, 2020)

De Alcoholwet • Verkoop van alcohol is in Utrecht op 1800 locaties toegestaan, mits aan de regels wordt voldaan • Doorschenken is verboden • Alcoholverkoop aan jongeren onder de 18 is verboden • Wederverstrekking aan minderjarigen is verboden

• APV: De gemeente mag alcoholverbodsgebieden aanwijzen zie Raadsbrief Herziening alcoholverbodsgebieden - U-reka Gemeente Utrecht

Risico gestuurd toezicht en handhavingsinstrumenten Bedrijven met een hoge risicoscore worden vaker gecontroleerd op basis van: • Resultaten van het mysteryshop-onderzoek • Signalen die gemeente ontvangt over de verkoop van alcohol aan minderjarigen • Eigen constateringen • Onderzoek waar jongeren alcohol (proberen te) kopen

Handhavingsinstrumenten: • Dwangsom • Intrekken/schorsen Alcoholwetvergunning • Tijdelijk stilleggen alcoholverkoop in de detailhandel • Toepassen bestuursdwang (sluiting, bezoekers verwijderen) • Bestuurlijke boete • Waarschuwingsbrief

Naleving leeftijdsgrens Nalevingonderzoek van de leeftijdsgrens: • bij commerciële organisaties (zoals horeca, supermarkten, slijterijen en evenementen) en • bij para-commerciële organisaties (zoals sportclubs, studentenverenigingen, theaters en bioscopen) Wie: • Door gemeente (VTH) • Mysteryshop-onderzoek (VTH en extern) • Verkopers van alcohol: periodieke zelfcontroles en onderlinge kennisdeling

Cijfers over leeftijdscontroles 2022

Leeftijdscontroles NIX18 Totaal aantal gecontroleerde bedrijven

36

Aantal controles horecabedrijven

10

Waarschuwingen leeftijdsgrens

17

Bestuurlijke boete leeftijdsgrens

6

Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens 2022 •

• • •

•

Alleen bij horeca een significante stijging van de naleving: o van 29.5% in 2020 (corona) o naar 50.8% in 2022 Horeca Nix 18 scoort relatief goed Andere settings nagenoeg gelijk De naleving van horeca is o in 2022 landelijk 23.7% o in Utrecht 50.8%. De naleving bij cafetaria’s is o in 2022 landelijk 24.8% o in Utrecht 41.9%

Cijfers uit concept-rapport: Raadsbrief volgt na definitieve versie rapport

Nalevingsonderzoek dronkenschap & doorschenken 2022 In totaal werd bij 13 van de 32 horecazaken uit het centrum nageleefd (40.6%). Bij 3 locaties is toegang geweigerd en bij 10 locaties is de bestelling aan de bar geweigerd. Het personeel aan de bar paste in ongeveer een derde van de locaties interventies toe tijdens het proces. Cijfers uit concept-rapport: Raadsbrief volgt na definitieve versie rapport

2.1 Raadsvoorstel Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027 1 Dossier 3095 voorblad.pdf

Raadsinformatiebijeenkomst Dossiernummer

3095

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

14 maart 2023

Agendapunt

2.1

Titel

Raadsvoorstel Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027

ID

3287

Behandelend ambtenaar

I. Korvemaker, J. van Kruijsdijk, A. Tijdhof

Telefoon

0641609071

E-mail

i.korvemaker@utrecht.nl

Datum collegebesluit Thema

Volksgezondheid en milieu

Portefeuillehouder

Wethouder Eerenberg

Beleidsveld

Volksgezondheid

Referendabel Raadsadviseur (lijst)

Willemien Kok/Cie Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie/06-24862310

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Raadsinformatiebijeenkomst

14 maart 2023

Voorgesteld besluit

1 Raadsvoorstel Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027.docx,Raadsvoorstel Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027.docx

Voorstel aan de gemeenteraad

Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027 Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Geheim

Volksgezondheid /Toezicht en Handhaving Volksgezondheid/VTH I. Korvemaker / J. v. Kruijsdijk / A. Tijdhof 10720637 volgt Nee

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. Het Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027 (PHP) vast te stellen met de volgende hoofddoelstellingen: a. Geen alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. b. Geen alcoholgebruik onder de 18 jaar. c. Minder overmatig en zwaar alcoholgebruik boven de 18 jaar. d. De bewustwording van het eigen drinkgedrag en de effecten daarvan neemt toe.

Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

Samenvatting Dit Preventie- en handhavingsplan Alcohol 2023-2027 beschrijft de belangrijkste maatregelen die de gemeente Utrecht neemt om te zorgen dat jongeren tot 18 jaar geen alcohol drinken, er meer bewustwording is van het eigen drinkgedrag en de effecten daarvan, en om het overmatig en zwaar alcoholgebruik boven de 18 jaar te laten afnemen.

Context Aanleiding Het vorige Preventie- en handhavingsplan alcohol (PHP) liep tot 2018. Het opstellen van een nieuw plan is door verschillende redenen vertraagd en daarom ligt nu het Preventie- en Handhavingsplan alcohol 2023-2027 voor. Tussen 2018 en 2022 hebben we het Preventie- en handhavingsplan alcohol tot 2018 gecontinueerd. Het voorliggende plan 2023-2027 bevat een uitgebreide terugblik op de periode 2014-2022. Door de vertraging loopt het PHP niet gelijk met de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid. Na het vaststellen van de volgende nota gezondheidsbeleid in 2023 wordt er geëvalueerd of Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027 aansluit op deze nieuwe nota. De uitdaging is om met elkaar te werken aan een cultuurverandering waarin alcohol niet vanzelfsprekend is. Om dit voor elkaar te krijgen is een gezamenlijke en integrale aanpak op het terrein van preventie en handhaving noodzakelijk. We bouwen de komende jaren voort op de behaalde resultaten en bieden ruimte voor nieuwe veelbelovende initiatieven uit de stad om het alcoholgebruik verder terug te dringen. Juridische context Gemeenten zijn sinds 2014 verplicht om elke vier jaar, gelijktijdig met de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid, een Preventie- en Handhavingsplan alcohol (PHP) vast te laten stellen door de gemeenteraad. Zo stelt de Alcoholwet in artikel 43a.

De opgelopen vertraging bij het opstellen van het Preventie- en handhavingsplan heeft geen juridische gevolgen. De Alcoholwet geeft aan dat het plan de hoofdzaken van het beleid bevat betreffende de preventie van alcoholgebruik, met name onder jongeren, en de handhaving van de wet. In het plan wordt in ieder geval aangegeven: a. wat de doelstellingen zijn van het preventie- en handhavingsbeleid alcohol; b. welke acties worden ondernomen om alcoholgebruik, met name onder jongeren, te voorkomen, al dan niet in samenhang met andere preventieprogramma’s als bedoeld in artikel 2, tweede lid, onderdeel d, van de Wet Publieke Gezondheid; c. de wijze waarop het handhavingsbeleid wordt uitgevoerd en welke handhavingsacties in de door het plan bestreken periode worden ondernomen; d. welke resultaten in de door het plan bestreken periode minimaal behaald dienen te worden. De gemeenten zijn de belangrijkste toezichthouders op de Alcoholwet (voorheen Drank- en Horecawet). Zowel juridisch, educatief/preventief als op het gebied van handhaving is de gemeente regisseur van het lokale alcoholbeleid. Het verplichte Preventie- & Handhavingsplan alcohol (PHP) is in feite de wettelijke bekrachtiging van dit gegeven.

Het Preventie- en handhavingsplan alcohol biedt gemeenten de mogelijkheid om de (soms nog) gescheiden werelden van preventie en handhaving dichter bij elkaar te brengen en te verenigen in een integraal beleidsplan met één gezamenlijke missie: het voorkomen van alcohol gerelateerde schade, met name onder jongeren. Beoogd effect In het PHP maken we de verbinding tussen preventie en handhaving zichtbaar. We hebben aandacht voor gezonde leefstijl en gezond gedrag. Het terugdringen van schadelijk alcoholgebruik, in het bijzonder bij de jeugd, is daar onderdeel van. Eerdere besluitvorming en informatievoorziening Het Preventie- en handhavingsplan Alcohol 2023-2027 is een vervolg op het door de raad vastgestelde Preventie- en Handhavingsplan 2015-2018.

2

Nieuwe inzichten vanuit het Stadsgesprek1 begin 2022 zijn zoveel mogelijk meegenomen in dit Preventie- en handhavingsplan Alcohol. De terugblik op de periode 2014-2021 van Utrecht is een uitgangspunt voor nieuw beleid evenals het Nationaal Preventieakkoord.

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1

Het Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027 (PHP) vast te stellen met de volgende hoofddoelstellingen: a. Geen alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. b. Geen alcoholgebruik onder de 18 jaar. c. Minder overmatig en zwaar alcoholgebruik boven de 18 jaar. d. De bewustwording van het eigen drinkgedrag en de effecten daarvan neemt toe.

Argumenten 1.1

De voorgestelde maatregelen van het Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027 zijn bewezen effectief De doelen sluiten aan bij die van het Nationaal Preventieakkoord 2040, waardoor de impact versterkt kan worden. De voorgestelde maatregelen zijn net als die uit het Nationaal Preventieakkoord 2040 bewezen effectief. Wat betreft alcohol zal de brede acceptatie van alcoholgebruik en het kennisniveau moeten worden beïnvloed om een afname van problematisch alcoholgebruik te bereiken: er moet een trend komen waarbij de keuze om geen of matig alcohol te drinken gemakkelijk en normaal is.

1.2

Een integrale systeembenadering is noodzakelijk voor een effectief alcoholbeleid Dit plan is gebaseerd op de benadering zoals deze is geformuleerd in het Nationaal Preventieakkoord voor 2040: Een lokale inzet op het tegengaan van problematisch alcoholgebruik is maatwerk en vraagt een integrale en samenhangende aanpak gericht op gezondheidspreventie breed binnen de lokale context. Alcoholgebruik is namelijk altijd een resultaat van een combinatie van factoren. De persoon, zijn sociale omgeving, het aanbod van drank én het overheidsbeleid vormen samen een systeem dat uiteindelijk de keuze van de gebruiker bepaalt. In het plan richten we ons daarom op de een aantal omgevingen die in relatie tot alcoholbeleid van relevant zijn: school, thuis/individueel, horeca/ festivals/evenementen, openbare ruimte en ten slotte verkoopplekken.

Kanttekeningen/Risico’s 1.1 Het vaststellen Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023- 2027 loopt niet gelijk met de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid Alhoewel het vorige Preventie- en Handhavingsplan alcohol tot 2018 liep, zijn we verder gegaan met de vorige aanpak. Het is een wettelijke verplichting om z.s.m. een nieuw PHP vast te stellen en daarom niet te wachten tot de volgende nota gezondheidsbeleid. Na het vaststellen van de volgende nota gezondheidsbeleid in 2023 wordt er geëvalueerd of het PHP aansluit op deze nieuwe nota. Door het PHP t/m 2027 vast te stellen loopt dit vanaf 2028 weer gelijk met de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid. 1.2

Inzet van Toezicht en handhaving wordt geprioriteerd over verschillende gemeentelijke domeinen heen, waardoor de prioriteit mogelijk elders kan liggen. De personele capaciteit voor toezicht en handhaving wordt jaarlijks bepaald in de programmabegroting en het handhavingsprogramma. De totale capaciteit voor toezicht en handhaving moet daarbij verdeeld worden over meerdere domeinen. Het risico is dat de

Begin 2022 is er een stadsgesprek drugs & alcohol georganiseerd door de Gemeente Utrecht. Hierin zijn vragen gesteld over wat er nodig is om minderjarigen te beschermen tegen teveel alcoholgebruik en wat belangrijk is bij een alcoholverbod. 1

3

prioriteit elders kan liggen. Toezicht en handhaving zorgt ervoor dat de beschikbare capaciteit zo efficiënt en effectief mogelijk wordt ingezet door toezicht te houden op de meest risicovolle locaties en evenementen. Daarbij wordt van tevoren een risicoschatting gedaan per locatie en verder wordt ook op meldingen gereageerd.

Financiën De uitvoering van PHP wordt bekostigd uit bestaande programmabegrotingen Volksgezondheid en Toezicht en Handhaving. Dit vraagt geen extra middelen.

Vervolg Na vaststelling wordt het Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023 – 2027 gepubliceerd op www.overheid.nl. We geven uitvoering aan het plan.

Participatie In het Preventie- en Handhavingsplan alcohol 2023 – 2027 zijn de nieuwe inzichten vanuit het Stadsgesprek van begin 2022 zoveel mogelijk meegenomen.

Communicatie Er is geen aanvullende communicatie voorzien.

Bijlagen Bijlagen besluitvorming - Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023 - 2027 Bijlagen informatief -

4

1 Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027.docx,Preventie- en handhavingsplan alcohol 2023-2027.docx

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2023-2027

9 NOVEMBER 2022 GEMEENTE UTRECHT

Inhoud INLEIDING ..............................................................................................................................................2 TERUGBLIK 2014 - 2022 .......................................................................................................................4 Effectdoel 1: Daling van het alcoholgebruik onder 18 jaar ...............................................................4 Effectdoel 2: Daling van overmatig alcoholgebruik boven 18 jaar....................................................7 DOELSTELLINGEN EN ACTIVITEITEN 2023-2027 ............................................................................11 Doel 1: Geen alcoholgebruik tijdens de zwangerschap .................................................................11 Doel 2: Geen alcoholgebruik onder de 18 jaar...............................................................................11 Doel 3: Minder overmatig en zwaar alcoholgebruik boven de 18 jaar............................................11 Doel 4: De bewustwording van het eigen drinkgedrag en de effecten daarvan neemt toe ............12 Activiteiten per setting ....................................................................................................................12 School

............................................................................................................................................12 Thuis/individueel.............................................................................................................................13 Horeca, festivals en evenementen .................................................................................................14 Openbare ruimte ............................................................................................................................15 Vervoersmiddelen ..........................................................................................................................15 Online kanalen ...............................................................................................................................16 Sportverenigingen ..........................................................................................................................16 Werk ...............................................................................................................................................16 Zorg- en dienstverlening in Utrecht ................................................................................................17 Werkwijze Toezicht en

handhaving................................................................................................18 Coördinatie, monitoring en financiering........................................................................................21 Bijlage 1: Nationaal Preventieakkoord over alcohol .......................................................................22 Bijlage 2: Proces van leeftijdscontrole (2020) ................................................................................23

1

INLEIDING Dit Preventie- en handhavingsplan Alcohol 2023-2027 beschrijft de belangrijkste maatregelen die de gemeente Utrecht neemt om te zorgen dat jongeren tot 18 jaar geen alcohol drinken, er meer bewustwording is van het eigen drinkgedrag en de effecten daarvan, en om het overmatig en zwaar alcoholgebruik boven de 18 jaar te laten afnemen. Gezondheidswinst en maatschappelijke voordelen geen of matig alcoholgebruik Alcohol is een sociaal maatschappelijk geaccepteerde drug. In alle leeftijdsfasen brengt het drinken van alcohol gezondheidsrisico’s mee. Dat start bij de eerste 1000 dagen (geen alcohol tijdens zwangerschap en borstvoeding) en gedurende hersenontwikkeling1 van kinderen en jongvolwassenen tot het voorbeeldgedrag dat volwassenen aan kinderen laten zien. Daarnaast maken kinderen en jongeren een persoonlijke ontwikkeling door die maakt of je meer of minder weerbaar bent en autonome keuzes kunt maken, ook met betrekking tot alcohol. Sinds 2015 adviseert de Gezondheidsraad geen alcohol of in elk geval niet meer dan één glas per dag te drinken. Dit advies is gebaseerd op onderzoek naar de gezondheidsrisico’s van alcohol.