Agendabundel

Bundel van de Commissie Mens en Samenleving van 10 juni 2021

1 2 3

Opening Vaststellen agenda en inventarisatie te bespreken agendapunten Verslagen * Het conceptverslag van de openbare commissie Mens en Samenleving van 27 mei 2021, ter vaststelling. Concept Verslag commissie Mens en Samenleving, 2021-05-27.pdf

4

Raadsvoorstel Verordening burgeragendering en burgerinitiatief en wijzigingsbesluit Mandaatregeling Aanvang:10.00 uur. FYSIEK Indicatieve behandeltijd: 30 min. Presidium Met de voorgestelde aanpassingen van de Verordening op de burgeragendering en het burgerinitiatief gemeenteraad Utrecht worden de procedures ten aanzien van zowel het indienen van een verzoek als de behandeling ervan verduidelijkt en aangescherpt naar aanleiding van de ervaringen die de afgelopen twee jaar zijn opgedaan. Over twee jaar zullen de instrumenten uit de verordening in brede zin worden geëvalueerd, mede in het licht van andere mogelijkheden die burgers hebben om te participeren en in contact te komen met de raad. Daarnaast worden een tweetal bevoegdheden die door de raad aan de griffier worden gemandateerd verankerd in de Mandaatregeling van de gemeenteraad. Dossier 1908 voorblad Raadsvoorstel Verordening burgeragendering en burgerinitiatief.docx Besluit tot wijziging Mandaatregeling Verordening burgeragendering en burgerinitiatief.docx Verordening op de burgeragendering en het burgerinitiatief gemeenteraad Utrecht.docx Huidige Verordening op de Burgeragendering en het Burgerinitiatief gemeente Utrecht 2018.pdf

5

Raadsvoorstel Actieprogramma Samen stad maken Initiatief Indicatieve aanvang: 10.35 uur. FYSIEK Indicatieve behandeltijd: 120 min. Beleidsveld: Wijkgericht Werken en Participatie - wethouder Klein Met het raadsvoorstel wil het college invulling geven aan motie M2019/424 Samen stad maken op de Utrechtse manier door participatie en initiatief. De motie is aangenomen op 21 november 2019 toen het Actieprogramma Samen stad maken op de Utrechtse manier is vastgesteld. Het college legt in het raadsvoorstel de ambities, de leidende principes en de agenda met actielijnen voor aan de raad om in Utrecht gewortelde initiatieven te ondersteunen, ontwikkelen en benutten. Het college wil met het vaststellen van het ‘Actieprogramma Samen stad maken: Initiatief’ de actielijnen, fasering en prioritering verder vormgeven in samenwerking met de partners in de stad. Dossier 1819 voorblad Raadsvoorstel Actieprogramma Samen stad maken Initiatief.docx Actieprogramma Samen stad maken: Initiatief 2021-24.pdf

6

Raadsvoorstel Intrekking Verordening op de elektronische bekendmaking en kader Regelgevingsbeleid Indicatieve aanvang: 12.40 uur. FYSIEK Indicatieve behandeltijd: 15 min. Beleidsveld: Juridische Zaken - wethouder Klein De Verordening op de elektronische bekendmaking uit 2013 wordt grotendeels overbodig door de per 1 juli 2021 inwerkingtredende Wet elektronische publicaties. Daarmee vervallen ook de eerder aangewezen locaties voor terinzagelegging van raadsstukken. Het college stelt voor om, net als voor collegestukken, het Stadskantoor aan te wijzen als locatie waar wettelijk voorgeschreven terinzageleggingen van stukken van de gemeenteraad fysiek ter inzage worden gelegd. Daarnaast wordt voorgesteld het kader Regelgevingsbeleid en juridisch kwaliteitskader verordeningen uit 2003 in te trekken omdat dit kader verouderd is en de kwaliteit van Utrechtse regelingen inmiddels op andere wijze is geborgd (er wordt gewerkt met de VNG-publicatie 100 Ideeën voor de gemeentelijke regelgever).

Dossier 1871 voorblad Raadsvoorstel Intrekking Verordening op de elektronische bekendmaking en kader Regelgevingsbeleid.docx Intrekkingsbesluit raad Verordening elektronische bekendmaking.docx Bijlage bij raadsvoorstel - Raadsbesluit toetsingskader uit 2003.pdf Bijlage bij raadsvoorstel - Kwaliteitskader regelgevingsbeleid uit 2003.doc Raadsbrief Wijziging Bekendmakingswet en project Verbetering Utrechtse regelingen.docx

6.1

Stafnotitie Raadsvoorstel Intrekking Verordening op de elektronische bekendmaking en kader Regelgevingsbeleid

Stafnotitie bij Raadsvoorstel Intrekking Verordening op de elektronische bekendmaking.docx 7

Raadsvoorstel Pilot en structurele aanpak prikkelarme opvang Indicatieve aanvang: 14.00 uur. FYSIEK Indicatieve behandeltijd: 75 min. Beleidsveld: Maatschappelijke Ondersteuning - wethouder Van Ooijen In het raadsvoorstel stelt het college voor om een structurele regionale aanpak te ontwikkelen voor stelsel overstijgende, prikkelarme opvangvoorzieningen. Daarnaast stelt het college voor om in Utrecht een pilot te starten waarmee maximaal 25 prikkelarme zorgplekken op tijdelijke locaties worden gerealiseerd voor moeilijk plaatsbare dak- en thuislozen. Hiermee wordt overlast beperkt en wordt de zorg voor betreffende personen verbeterd. Het is de bedoeling om deze pilot (financieel) onder te brengen in het living lab Eerst een (t)huis. Dossier 1746 voorblad Raadsvoorstel Pilot en structurele aanpak prikkelarme opvang.docx Rapport MKBA moeilijk plaatsbaren Utrecht.pdf

8

8.1

Versterken rechten en positie meisjes en vrouwen in Utrecht Aanvang: 15.20 uur. FYSIEK Indicatieve behandeltijd: 45 min. Beleidsveld: Diversiteit - wethouder Voortman Geagendeerd door M. Deldjou Fard (GroenLinks) en A.M. Pod (D66) De fracties van GroenLinks en D66 willen in gesprek met het college over rechten en positie van meisjes en vrouwen in Utrecht en hoe deze een plek krijgen in beleid en uitvoering. Om de positie van meisjes en vrouwen te borgen en gelijke rechten creëren is het belangrijk dat de gemeente zich hier concreet en actief voor inspant. Het college geeft in de verschillende beantwoordingen van de Schriftelijke Vragen aan dat de positie van meisjes en vrouwen geborgd is in het beleid. De agenderende fracties denken dat er manieren zijn om dit beter te doen en zien daarvoor goede voorbeelden, onder meer in het rapport van Atria. Fracties willen onder meer met andere partijen en de wethouder in gesprek over: * Het gebruik van data om op verschillende terreinen expliciet(er) te kijken naar de positie van vrouwen en meisjes; * De mogelijkheden om het effect van het beleid binnen verschillende programma’s op vrouwen en meisjes structureler te monitoren * Welke extra stappen nog meer mogelijk zijn om de rechten en positie van meisjes en vrouwen in Utrecht nog verder te versterken? Beantwoording SV 2020 nr. 119 over Laat de crisis ongelijkheid niet vergroten.

Dossier 1875 voorblad Beantwoording SV 2020 nr 119 over Laat de crisis ongelijkheid niet vergroten.pdf

8.2

Beantwoording SV 2021 nr. 15 over Onzichtbare vrouwen en de genderdatakloof. Dossier 1876 voorblad Beantwoording SV 2021 nr 15 over Onzichtbare vrouwen en genderdatakloof.pdf

8.3

Beantwoording SV 2021 nr. 27 over Laat de crisisongelijkheid niet vergroten deel 2. Dossier 1877 voorblad Beantwoording SV 2021 nr 27 over Laat de crisisongelijkheid niet vergroten deel 2.pdf

8.4

Atria Rapport Gendersensitief Beleid: Illustratieve voorbeelden Atria Rapport-Gendersensitief-Beleid-Illustratieve-voorbeelden.pdf

9

Raadsvoorstellen Zienswijzen VRU Aanvang: 20.00 uur. FYSIEK Indicatieve behandeltijd: 60 min. Beleidsveld: Openbare orde en Veiligheid - Burgemeester Dijksma Zienswijze voorlopige jaarstukken 2020 VRU De voorlopige jaarstukken 2020 sluiten aan bij de eerdere zienswijzen en kennen een positief resultaat van 2,1 mio. Het voorstel is dit resultaat te storten in een tijdelijke bestemmingsreserve, een OMS (openbaar Meld Systeem) fonds, overeenkomstig de zienswijze op de kadernota 2022, onder voorwaarde dat het gaat om een tijdelijke reserve die niet hoger mag zijn dan de gederfde inkomsten in de desbetreffende periode. Zienswijze ontwerpbegroting 2022 en geactualiseerde begroting 2021 VRU De ontwerpbegroting 2022 is in lijn met de zienswijze op de concept kadernota 2022. Aandachtspunten: 1. de huidige context van financiële onzekerheid en krapte in de gemeentefinanciën dwingt gemeenten en hun verbonden partijen om extra kritisch te zijn op de kosten en daarmee de bijdrage van de gemeente. 2. Kostenstijging FLO-overgangsrecht (Functioneel leeftijdsontslag) Raadsvoorstel Zienswijze VRU voorlopige jaarstukken 2020 Dossier 1858 voorblad

9.1

Raadsvoorstel Zienswijze voorlopige jaarstukken 2020 VRU.docx Zienswijzebrief Voorlopige jaarstukken 2020 VRU.docx Aanbiedingsbrief VRU aan deelnemende gemeenten inzake zienswijze diverse financiële stukken.pdf Voorlopige jaarstukken 2020.pdf

Infographic VRU jaaroverzicht 2020.pdf Kadernota 2022 VRU.pdf 9.2

Raadsvoorstel Zienswijze VRU ontwerpbegroting 2022 en geactualiseerde begroting 2021 Dossier 1857 voorblad Raadsvoorstel Zienswijze ontwerpbegroting 2022 en geactualiseerde begroting 2021 VRU.docx Zienswijzebrief Ontwerpbegroting 2022 en geactualiseerde begroting 2021 VRU.docx Brief aan deelnemende gemeenten inz zienswijze diverse financiële stukken april 2021 (003).pdf Ontwerpbegroting 2022, geactualiseerde begroting 2021.pdf Nota zienswijzen kadernota 2022.pdf Kadernota 2022 VRU.pdf

3 Verslagen 1 Concept Verslag commissie Mens en Samenleving, 2021-05-27.pdf

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE MENS & SAMENLEVING D.D. 27 MEI 2021 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10

20

3 juni 2021 Stadhuis, digitaal Geertjan Benus (Notutekst) juni 2021

Aanwezigen: Ochtendvergadering De voorzitter, mevrouw Sturkenboom, en voorts de leden: de heer P. van Corler (GroenLinks, de heer Bakker (D66), de heer J. Wijmenga (ChristenUnie), de heer R. Van der Zweth (PvdA), de heer M. van Dalen (VVD) mevrouw J. Zwinkels (CDA), mevrouw J. van Ophem (Student & Starter), de heer H. van Deún (PVV) (en van de griffie mevrouw D. Rijnders en de commissiesecretaris mevrouw I Arets. Middagvergadering De voorzitter, de heer De Pagter en de wethouders de heer Eerenberg en mevrouw Voortman en wethouder Van Ooijen en voorts de leden: de heer M. Vonk (GroenLinks), de heer F. Dekker (GroenLinks), de heer H. Bakker (D66), mevrouw A.M. Podt (D66), mevrouw R. Streefland (ChristenUnie) mevrouw H. Assen (PvdA), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw T. Sturkenboom (Student en Starter), mevrouw T. Meerding (VVD), de heer D. Gilissen (VVD), mevrouw J. van Ophem (Student & Starter), de heer M. Sungur (DENK), de heer P. Walenkamp (Stadsbelang Utrecht) en van de griffie de commissiegriffier mevrouw E. Hamelink (commissiegriffier) en de commissiesecretaris mevrouw I Arets. Avondvergadering Verslag openbare vergadering commissie mens en samenleving d.d. 27 mei 2021

30

1. 2. 3. 4.1 4.2 5. 6. 7.

Opening en mededelingen ..................................................................................................................... - 1 Vaststellen agenda en inventarisatie te bespreken agendapunten ......................................................... - 2 Verslagen ............................................................................................................................................... - 2 Toezeggingen/moties/brievenlijst............................................................................................................ - 2 Lange termijn agenda ............................................................................................................................. - 2 Regeling risicovolle projecten/afwegingskader voor ijking van projecten ............................................... - 2 Raadsvoorstel zienswijze conceptbegroting 2022 GGDrU ................................................................... - 17 Situatie arbeidsmigranten in Utrecht .................................................................................................... - 23 -

Ochtendvergadering 27 mei 2021

40

1. Opening en mededelingen De voorzitter, mevrouw Sturkenboom, opent de vergadering om 11.00 uur en heet alle aanwezigen welkom. Eerst zullen onderwerpen behandeld worden uit de portefeuille van wethouder Voortman en daarna uit de portefeuille van wethouder Klein. Mededelingen De heer Van Dalen (VVD) vervangt zijn collega de heer Gilissen. Pagina 1 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

Middagvergadering 27 mei 2021

50

Heropening en mededelingen Heropening van de vergadering De voorzitter, de heer De Pagter, heropent de vergadering om 14.00 uur met iedereen welkom te heten. Mededelingen De voorzitter heeft een afmelding ontvangen van de ChristenUnie. De fractie kan bij agendapunt 6 niet aanwezig zijn, maar wel bij punt 7. Mededelingen Geen. Avondvergadering 27 mei 2021

60

Heropening en mededelingen De voorzitter, , heropent de vergadering om 20.00 uur. 2. Vaststellen agenda en inventarisatie te bespreken agendapunten De voorzitter stelt de agenda voor de gehele vergadering conform het voorstel vast. 3. Verslagen − −

70

Het conceptverslag van de openbare commissie Mens en Samenleving van 29 april 2021, ter vaststelling. Het verslag van de adviescommissie Controle en Financiën van 1 april 2021, ter kennisname.

De voorzitter neemt er nota van dat de commissie het vast te stellen verslag conform vaststelt. De commissie neemt het verslag van de adviescommissie Controle en Financiën ter kennisgeving aan. 4.1 Toezeggingen/moties/brievenlijst De commissie Geen opmerkingen. 4.2 Lange termijn agenda Geen opmerkingen.

80

5. Regeling risicovolle projecten/afwegingskader voor ijking van projecten Beleidsveld: Financiën - wethouder Klein De Regeling risicovolle projecten structureert de kaderstelling en de informatievoorziening over de meest risicovolle projecten van de gemeente. Aan de hand van de regeling krijgt de dialoog over sturing, beheersing en bijsturing van deze projecten vorm. De regeling werkt de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad uit ten aanzien van risicovolle projecten. Daarom wordt zij verankerd in de Financiële verordening.

5.1 Rekenkamerbrief regeling risicovolle projecten 5.2 Annotatie en brief Adviescommissie Controle en Financiën 5.3 Advies Raadsorganen concept Regeling risicovolle projecten 5.4 Voorzet concept verordening Complexe projecten 90

De GGD regio Utrecht (GGDrU) heeft de ontwerpbegroting 2022 voor zienswijze aan de raad gestuurd. Het college heeft een raadsvoorstel zienswijze voor de gemeenteraad voorbereid. In de zienswijze wordt ingegaan op de volgende punten:

De voorzitter leidt de bespreking van dit agendapunt in. Zij refereert daarbij aan de annotatie bij de agenda. (zie boven). De bespreking zal plaatsvinden in twee termijnen. De commissie Pagina 2 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

100

110

120

130

140

De heer Wijmenga (ChristenUnie) brengt het omvangrijke rapport over de Uithoflijn uit 2018 onder de aandacht. Een van de leerpunten was dat er meer nodig was om de raad goed in positie te brengen. Hij noemt in dit verband de motie 278 van zijn fractie die destijds unaniem door de raad werd aangenomen. Die legde de opdracht neer bij het college om de regeling te gaan uitwerken. Het concept is in principe goed, maar er zijn nog veel verbeterpunten aangereikt door verschillende partijen, de Rekenkamer voorop. Hij verneemt graag hoe het college dit ziet. Als het gaat om de punten van de Rekenkamer noemt hij de koppeling met de begroting. Kijkend naar de criteria en het voorstel dat het college nu doet voor de eerste vulling van de lijst, belandden daarop alleen ruimtelijke projecten. Hij is benieuwd hoe het college dit ziet; hoe ervoor te zorgen dat die projecten anders dan het aanleggen van wegen en het graven in de stad ook risicovol kunnen zijn en op die lijst kunnen belanden. Mevrouw Zwinkels (CDA) had diezelfde vraag en zij is van mening dat ook het sociale domein in aanmerking zou kunnen komen. Een voorstel wordt gedaan voor de selectie. Zij vraagt hoe de heer Wijmenga die selectie ziet. De heer Wijmenga (ChristenUnie) vindt het lastig dat de raad geen inzicht heeft op de projecten die beoordeeld zijn en de selectie niet hebben gehaald.

Dat is zijn volgende punt richting het college: dat overzicht is nodig. Ook de raad kan het voorstel doen om projecten toe te voegen. Wanneer de raad niet weet welke er beoordeeld zijn, is ook niet bekend welke zijn afgevallen. Hij stelt de vraag van de mevrouw Zwinkels aan het college. De heer Van Dalen (VVD) deelt de zorgen. Om de beoordeling van projecten iets scherper te krijgen, doet hij een voorstel om de raad in positie te brengen en vraagt de heer Wijmenga of hij het daarmee eens is. De heer Wijmenga (ChristenUnie) is het daarover eens. Hij zou graag de lijst zien van projecten die beoordeeld zijn zodat de raad een weging kan maken. Hij vervolgt zijn inbreng in zijn termijn. Hij pleit voor een jaarlijks herijkingsmoment, bijvoorbeeld bij de Voorjaarsnota. Hij vraagt of het college bereid is dit op te nemen in de regeling. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) lijkt het niet meer dan normaal dat het college die de stad bestuurt, de raad informeert over de implicaties van omgevingsfactoren op het proces, op de uitvoering, maar ook op financiën. Hij was in de veronderstelling dat het college daaraan gehoor zou geven. Wellicht heeft hij zaken gelezen die de heer Wijmenga niet heeft gelezen. Hij vraagt of er een verschil is in inzicht. De heer Wijmenga (ChristenUnie) las alleen de samenvatting van de Voorjaarsnota.

Hij vindt het daarom lastig nu een antwoord te geven op de inbreng van de heer Bos. Hij is de woordvoerder financiën niet in zijn fractie. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) bevestigt hierbij dat dit een onderdeel is; zo niet verneemt hij dat graag van het college. De voorzitter concludeert dat dit een vraag is in een interruptie via de heer Wijmenga doorgespeeld aan het college. De heer Wijmenga (ChristenUnie) vervolgt zijn inbreng. De accountant gaf mee dat de timing van de voortgangsrapportages niet echt handig is wanneer ze gekoppeld worden aan de Voorjaarsnota en aan de begroting. De Voorjaarsnota is logisch, ook als herijkingsmoment. Hij doet de suggestie de tweede voortgangsrapportage op een later moment te laten verschijnen. Het voorstel bevat veel documenten. De raad stelt zelfs de toelichting op de regeling vast. Hij merkt op dat dat vrij ongebruikelijk is; de raad zou zijns inziens alleen de Pagina 3 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

150

160

170

180

190

regeling zelf moeten vaststellen. Wanneer zijn veronderstelling klopt, vraagt hij het voorstel daarop aan te passen. Meerdere adviseurs meldden de vraag hoe ervoor te zorgen dat deze regeling daadwerkelijk in de organisatie goed uitgevoerd wordt. Hoe bereikt het bestuur de gewenste cultuurverandering? Ook daarop verneemt hij graag de reactie van het college. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vraagt bevestiging van de heer Wijmenga dat hij hiermee doelt op de opmerking vanuit het rapport van Twijnstra en Gudde over dat er weerstand is tegen een gestabiliseerde opgelegde werkwijze. Hij vraagt de heer Wijmenga ook daarop te reflecteren. De heer Wijmenga (ChristenUnie) antwoordt bevestigend. Dit staat niet alleen in dit rapport maar dit komt op meer plekken terug. De heer Van Dalen (VVD) merkt om te beginnen op dat het (te) lang geduurd heeft. Wat ooit een breed gedragen aangenomen motie was, is nu als regeling voorgelegd. Hij constateert dat het om een zware bevalling gaat. Een groep raadsleden dacht gedurende het proces op verschillende momenten mee. Uiteindelijk gaat het om een voorstel van het college. Dat vindt hij reden om kritisch te zijn. Hij tekent hierbij aan dat een uitermate goede brief vanuit de Rekenkamer met opmerkingen vanuit de adviesgroep controle en financiën naar de raad is gestuurd.

Hij hoopt dat de wethouder in haar beantwoording kan beamen dat het te lang geduurd heeft. De motie dateert van 20 december 2018. Hij vroeg het college in het voorjaar van 2019 een voorstel naar de raad sturen. Het bestuur is nu twee jaar verder. Hij vindt dit niet kunnen. Straks zal er een regeling zijn als beheerskader. Hij vraagt hoe en of het college kan borgen dat deze regeling ook gaat leiden tot het nodig besef bij de ambtelijke organisatie en de sturing daarop. Hij vat dat samen als cultuur. Hij weet als projectleider dat het mogelijk zou moeten zijn. Hij vindt het goed inzichtelijk te hebben welke projecten wel zijn geselecteerd en op basis waarvan. Toch vindt hij de weging van projecten die het niet hebben gehaald net zo belangrijk. Per slot van rekening is het aan de raad om deze lijst met projecten vast te stellen en dus wat hem betreft ook de mogelijkheid om projecten toe te voegen. Hij vraagt of het college de raad meeneemt en deze regeling elk jaar met de raad bespreekt waarbij ook de afvallers worden betrokken. Hij vraagt of het college kan reageren op de opmerking van de Rekenkamer over de berekeningssystematiek. Mevrouw Zwinkels (CDA) kan grotendeels meegaan met de inbreng van de heer Van Dalen. Zij vraagt of zij goed begrijpt dat hij ook nog wil dat de gemeenteraad projecten gaat bespreken die uiteindelijk geen onderdeel uitmaken van de regeling.

De heer Van Dalen (VVD) antwoordt bevestigend. Hij vraagt de totale lijst van projecten. Het is mogelijk dat de raad een aantal projecten dat niet als zodanig bestempeld is, wel risicovol vindt. Uiteindelijk is de raad verantwoordelijk. De raad neemt de besluiten. Hij merkt op dat hij dit de heer Wijmenga ook hoorde beamen. Dat kan betekenen dat de raad het niet eens is met de beoordeling van het college. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of de VVD een rapportage van het college verwacht op ook een project dat volgens zijn fractie moet worden toegevoegd. De heer Van Dalen (VVD) vindt dat over elk project gerapporteerd moet worden. Het gaat om het benoemen van risicovolle projecten. Dat zou via een motie kunnen. Hij houdt het voor mogelijk dat de raad tot een dergelijk oordeel komt. De wethouder zou

Pagina 4 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

200

210

220

230

240

dan het desbetreffende project kunnen toevoegen. Hij vindt dat de raad in Control moet zijn. De heer Van Corler (GroenLinks) begrijpt de behoefte aan zicht op de afvallers. Hij vraagt aandacht van de commissie voor het beheersbaar houden voor de raad en voor de organisatie. Hij waakt ervoor teveel op de stoel te gaan zitten van de beoordelaar. Hij vraagt hoe de VVD dit ziet. Hoe ver gaat de raad in de controle van de lijst van de afvallers? Mevrouw Zwinkels (CDA) gaat in op de fase na het bekijken van de lijst met afvallers en het besluit is genomen dat die niet in de regeling komen. Zij gaat er vanuit dat de VVD al die projecten niet alsnog wil zien. De VVD is voorstander van een kleine overheid. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat het doel van deze bijeenkomst over risicovolle projecten is, het vooral niet mis te laten gaan. Dat betekent dat er een ijking moet zijn en dat gekeken wordt naar de afvallers. Hij neemt aan dat mogelijke afvallers kunnen worden gewogen, mocht daartoe aanleiding zijn. En dat het college de afvallers dan weer in de afweging betrekt. Hij hoopt dat de VVD dat aan het college namens hem wil vragen of die aanname juist is. De heer Van Dalen (VVD) speelt bij dezen de vragen door. Hij is het eens met heer Van Corler. Niet elk klein project hoeft in deze lijst. Een groot project als de Uithoflijn zou wel in deze lijst moeten.

Hij is het ook eens met heer Bos dat de raad in ieder geval geïnformeerd moet worden wanneer een project in het begin risicovol is en er dan iets misgaat. Dan zou hij wellicht alsnog op de lijst risicovolle projecten kunnen komen. Hij herhaalt zijn standpunt als het gaat om de rol van de raad. De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt aan welke projecten de VVD denkt die nu niet op de lijst staan en die er wel op zouden moeten. De heer Van Dalen (VVD) zal zijn collega’s raadplegen. Hij heeft er niet één op het oog. Wat hem nu te binnen schiet is Jeugdzorg. Mevrouw Van Ophem (Student & Starter) miste de westelijke Stadsboulevard en ook de Machinerie. Zij ziet die graag op de lijst. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat heer Van Dalen zegt dat jeugdzorg een project is dat zo mogelijk herijkt moet worden. Hij benadrukt dat jeugdzorg geen project is. Jeugdzorg is lopend beleid. Hij vraagt wat de VVD bedoelt; zou jeugdzorg weer een project kunnen worden? Zou gezinszorg/thuiszorg een project kunnen worden? Hij vraagt welke kwalificatie hij aan deze inbreng moet hangen. De heer Bakker (D66) kan meegaan met de inbreng van de heer Van Corler. Hij heeft niet de behoefte als gemeenteraad extra projecten te bedenken en te brainstormen over wat er nog meer bij kan.

Hij hoorde initieel de heer Van Dalen zeggen een overzicht te willen van welke wel en welke niet in de regeling zitten en welke projecten ook overwogen zijn door het college om moverende redenen, maar daar net buiten gevallen zijn. De raad kan beslissen dat de net afgevallen projecten er wel op moeten. De raad moet wat hem betreft een afgewogen oordeel kunnen vellen. Zo ziet D66 dit. De heer Van Deún (PVV) merkt op dat de commissie niet bijeen is om projecten vast te stellen. Het gaat om regelingen voor de toekomst. Wat hem betreft moet het voor de toekomst mogelijk zijn als raad projecten aan te dragen. Over jeugdzorg merkt hij op dat de transitie jeugdzorg die als voorstel in de Tweede Kamer ligt en die de gemeente op haar dak krijgt, een compleet project zal zijn; dan gaat alles op zijn kop. Dat project is toch aan te melden als risicovol. Dat project heeft grote financiële risico's voor de gemeente. Pagina 5 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

250

260

270

280

290

De voorzitter vraagt de commissie te focussen op het onderwerp risicovolle projecten. Zij geeft de heer Van Dalen het woord. De heer Van Dalen (VVD) geeft een korte reactie. Wat hem betreft heeft de heer Bakker het zojuist goed verwoord. Hij heeft een voorbeeld genoemd van een vakgebied. Nu wordt de lijst van risicovolle projecten niet besproken. Van Student & Starter hoorde hij zojuist enkele goede voorbeelden. Hij voegt daar aan toe projecten die invloed hebben op de TEX (red: tijdelijk exploitatie gebiedseconomie; de grondexploitatie). Wat de VVD betreft zouden die er ook bij moeten. Het hangt ervan af hoe groot het is. De reden om het op te nemen is het risico. Hij verneemt dat straks ook graag van de wethouder. Hij vervolgt zijn inbreng. De uitgevoerde exercitie heeft geresulteerd in een conceptvoorstel om vijf projecten hierin onder te brengen. Hij zou eigenlijk ook wel de complete lijst willen zien. Hij nam kennis van het sociaal domein als inbreng. Maar hij denkt ook aan ICT projecten. Een deel van de 10 criteria (1, 2 en 3) overlappen elkaar. Door de overlapping krijgen samenwerkingsprojecten snel een hoger puntenaantal. Een ICT project kan zijns inziens wel degelijk risicovol zijn. Hierdoor wegen de criteria budget, financiële risico’s en impact op de samenleving minder zwaar mee. De VVD vindt die wel belangrijk. Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder.

Met de Rekenkamer bepleit de VVD dit concept veel duidelijker uit te werken: welke onderwerpen opgenomen moeten worden in de startdocumenten voorafgaand aan de besluitvorming over een groot project, in de initiatief- of uitwerkingsfase. De raad zou vervolgens moeten kunnen beschikken over volledige informatie: de projectbegroting, de risicoanalyse en de koppeling met de gewone begroting. Hij vraagt of het college bereid is de documenten voor te leggen aan de raad. Als het gaat om de P&C-cyclus zou het college volgens de VVD tijdig een afzonderlijke rapportage aan de raad moeten aanleveren, maar niet in de gewone P&Ccyclus. Dat zou wat hem betreft veel eerder kunnen. Dan valt die niet ergens tussen wal en schip. Hij krijgt hierop graag de reactie van het college. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) gaf zojuist aan te verwachten dat bij de behandeling van de Voorjaarsnota het college een herijking zal overleggen en zo mogelijk ook inzicht in de financiële consequenties. Hij vraagt of de heer Van Dalen nu voorstelt dit niet te laten landen tijdens de Voorjaarsnota maar op een ander moment. De heer Van Dalen (VVD) antwoordt bevestigend. De reden daarvoor is dat het anders ergens in een bijlage komt en het de raad niet opvalt. Dat is wat hem betreft niet de bedoeling wanneer de raad in Control wil zijn.

Wanneer de raad in Control wil zijn vraagt hij een expliciete rapportage op risicovolle projecten en op informatie over hoe het er voorstaat, zo dat de raad een beslissing kan nemen. Hij wil dat dan eerder ontvangen dan de Voorjaarsnota. Daarbij gaat het om net een andere cyclus dan in een bijlage bij de Voorjaarsnota. Wanneer de raad daarover een beslissing neemt kan dat dan meteen verwerkt wordt in de Voorjaarsnota. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat de raad de daarvoor geëigende momenten heeft: een eerste technische begrotingwijziging, een tweede, derde, vierde. Dat zijn de huidige hiervoor geschikte momenten binnen de huidige P&Ccyclus. De heer Van Dalen (VVD) merkt op dat vrij snel te rapporteren is nadat iets in een project is misgegaan: eerst naar het management, dan naar het college en vervolgens naar de raad. Dat kan wat hem betreft veel eerder. Wanneer afgesproken wordt dit twee keer per jaar te doen, is dat ook te doen in de tweede helft van februari

Pagina 6 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

begin maart. Dan is de raad veel eerder op de hoogte en kan die bijsturen indien nodig.

300

310

320

330

340

De heer Van Deún (PVV) is blij met dat er nu een regeling is. Dat zorgt ervoor dat de raad zijn controlerende functie beter kan uitoefenen. In procedureel opzicht vraagt hij het college waarom het nu een regeling voorlegt en waarom de raad zou moeten instemmen met een toelichting en met een inleiding. Waarom koos het college niet voor een verordening? Of moet hij dit lezen als komt er nog een verordening die door het college wordt vastgesteld? In de stukken leest hij de verwijzing naar een verordening risicovolle projecten op pagina 3. Hij vraagt uitleg van de wethouder. Zijn fractie hecht er aan dat de raad zelfstandig projecten kan aanmelden in de vorm van een voorstel aan het college om een project op te nemen, binnen het afwegingskader. Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Een herijking is heel erg mooi. Hij zou graag tussendoor ook op de hoogte gehouden willen worden in het geval er nieuwe projecten zijn. Hij vindt dat dan onmiddellijk informatie naar de raad moet gaan. Ook als projecten tussentijds afvallen. Zijn fractie hecht ook aan het dashboard. Hij noemt als voorbeeld het dashboard bij het sociaal domein. De heer Van Corler (GroenLinks) vraagt welke projecten hij zich hierbij voor moet voorstellen. De projecten die op deze lijst staan, komen niet uit de lucht vallen. De raad is er zelf bij.

Hij neemt aan dat dit meegaat in de gewone cyclus: een project dat afvalt, een nieuw project, te cetera. De heer Van Deún (PVV) bevestigt dat dat zo hoort. Hij kan zich plotselinge gebeurtenissen voorstellen. De raad heeft het budgetrecht. Binnen dat kader zou de raad snel geïnformeerd moeten zijn in het geval er wijzigingen zijn. Dat neemt niet weg dat hij ook van mening is dat de raad de organisatie niet moet overbelasten. Hij verwacht zuinigheid in dit opzicht. Hij vervolgt zijn betoog met in te gaan op de grondexploitatie en refereert daarbij aan de inbreng van de VVD. Dat zou een reden moeten zijn dat het meekan in het hele verhaal binnen het afwegingskader. Ook zijn fractie wil zicht hebben op de lijst met afvallers. Ook hij koppelt dit aan de controlerende functie van de raad. Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt de transparantie belangrijk als gevolg van deze regeling. Ze dankt de betrokkenen die hiervoor aan de lat hebben gestaan. Bovendien beschouwt hij dit als een inhaalslag: het bedrijfsleven doet dit al langer op deze wijze. Hiermee brengt het stadsbestuur de basis op orde. Zij gaat in op drie punten: risicobeheersing, projectteam aspecten en de projectselectie. In de risicobeheersing miste haar fractie de nadruk op de technische inhoudelijke en de juridische risico’s.

Zij zag bij het werfgebied dat bewoners aangaven dat bij de gemeente niet altijd het juiste kennisniveau in de organisatie aanwezig is. Dat lijkt haar een risico waarop de raad zicht moet krijgen. Dit kwam wat haar betreft nog niet zo uit stukken naar voren. Zij verneemt graag van het college hoe daaraan meer aandacht te besteden. Haar fractie is ook benieuwd naar de impact hiervan op de doorlooptijd van projecten. Met betrekking tot de projectteam-aspecten zet zij uiteen dat de regeling toegankelijk moet zijn en ook aantrekkelijk voor ambtenaren en projectmanagers om zich bij die

Pagina 7 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

350

360

370

380

390

regeling te melden. Ambtenaren en projectmanagers moeten niet de neiging hebben de regeling te vermijden. De heer Van Dalen (VVD) vraagt of mevrouw Swinkels het met zijn fractie eens is dat het niet alleen gaat om de projectleiders, maar ook de ambtelijke opdrachtgevers voor de projectleiders. Ook daar zou wat hem betreft een cultuuromslag moeten plaatsvinden. Mevrouw Zwinkels (CDA) is dat met de VVD eens. Zij merkt daarbij op dat zij niet alleen de negatieve kant van houding en gedrag wil belichten, of dat zij zou beweren dat de cultuur totaal niet goed zou zijn. Twijnstra en Gudde heeft ook uitgesproken dat er veel meer gedeeld beeld moet zijn; dat mensen ook in staat gesteld moeten worden hun eigen verantwoordelijkheid voor hun project te nemen. Het zou de cultuur niet ten goede komen wanneer iets bij mensen weggenomen wordt. Die kanttekening plaatst zij bij de opmerkingen over houding en gedrag in de gemeentelijke organisatie. Zij vervolgt haar inbreng. Het punt van interne tegenspraak werd kort genoemd in het voorstel zonder dat het uitgewerkt werd. Zij is benieuwd hoe het college dat verder uitwerkt. Dit hangt ook samen met het vorige punt. Met betrekking tot het dashboard sluit zij zich aan bij de inbreng van de PVV. Ook haar fractie denkt dat daarop veel meer mogelijk is en efficiënter is in te steken dan nu wordt voorgesteld.

Over de projectselectie voegt mevrouw Zwinkels de vraag toe waarom het stadsbestuur heel deelgebied 5 van de Merwedekanaalzone opneemt. Waarom zouden deelaspecten van het project niet als risicovol aangemerkt kunnen worden en opgenomen in de regeling? Zij is benieuwd te vernemen waarom het college de restauratie van de domtoren aanmerkt als risicovol; dat project is momenteel in uitvoering. Zij sluit zich aan bij andere vragen die al gesteld zijn. De heer Bakker (D66) vindt het goed en belangrijk dat deze regeling er nu ligt. Hij sluit zich daarover aan bij de inbreng van de heer Wijmenga. Hij dankt alle betrokken partijen die hieraan een bijdrage hebben geleverd. Hij onderstreept de genoemde punten. Wat hem betreft is het belangrijk dat het college daarop goed terugkomt. Hij licht enkele punten uit, uit de al geleverde inbreng. Hij vindt cultuur een hele belangrijke. Hij is van mening dat medewerkers de ruimte moeten ervaren en ertoe gestimuleerd moeten worden risico's die zij signaleren actief aan de orde te stellen en dan ook het vertrouwen te krijgen om waar nodig te escaleren. Hij ziet in dit opzicht parallellen met de discussies die in Den Haag gevoerd wordt over de bestuurscultuur, openheid, transparantie. De vrijheid om dit te kunnen adresseren. Dat is op dit moment een onderbelicht punt.

Hij verneemt graag hoe het college hiertegen aankijkt en hoe dit handen en voeten te geven. Hij refereert aan de inbreng hierover van de accountant. Hij vindt het interessant om in de toekomst de eigen rol van de raad hierin na te gaan. Het gaat ook om een bepaalde mate van bewustzijn. Hij onderstreept nogmaals het punt van de organisatiecultuur. Zijn fractiegenoot mevrouw Schilderman heeft in de raadswerkgroep meerdere malen aandacht gevraagd voor de project-Control: meer checks en balances bij risicovolle projecten. Hij zag dat niet goed gaan bij een aantal al genoemde projecten. Wanneer projecten in deze regeling gaan vallen moeten zij in een zwaarder regiem komen van Project-Control. Hij hoort hierover graag het college: waarom heeft het college deze keuze gemaakt? Hij ziet graag hoe dit vervolg krijgt in Pagina 8 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

400

410

420

een mogelijk strekt ter vervanging. Zijn fractie is mogelijk voornemens hierop een voorstel te doen. Als het gaat om het overzicht van wel/niet herijking, zijn daarover al zinnige dingen gezegd in de commissie. Hij sluit zich daarbij graag aan. Mevrouw Zwinkels (CDA) is benieuwd hoe de heer Bakker tegenover een dashboard staat. De heer Bakker (D66) vindt een dashboard niet per definitie een zaligmakend instrument. Het is dan ook maar hoe het bestuur daarmee omgaat. Wat hem betreft is een dashboard niet het antwoord op alle problemen. Een goed overzicht van wat wel en wat niet, waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt, welke projecten getoetst zijn op welke criteria en wat daarin de stand van zaken is en iedere keer op goede momenten daarop terugkomen, vindt hij waardevol. Hij verwijst naar de strekking van zijn interruptie bij de heer Van Dalen. De heer Van Dalen (VVD) is het wat dat betreft eens met heer Bakker: een dashboard is een presentatie van managementinformatie. Die kan wel degelijk helpen. Hij hoorde zojuist iets over project Control. Wat hem betreft zou een projectcontroller op het moment waarop het misgaat de projectleider moeten kunnen passeren als het gaat om de informatie aan de opdrachtgever. Dat is wat hem betreft een goede governancestructuur die de organisatie bij elk project zou moeten hebben. Hij vraagt hoe de heer Bakker dat ziet.

De heer Bakker (D66) is het daarmee eens. Ook dit is niet goed gegaan bij een aantal projecten in dit lijstje. Ook om die reden vraagt hij hiervoor aandacht. Tenslotte gaat hij in op de scope van de regeling. De heer Wijmenga zei hierover iets in het begin van zijn betoog. Het gaat wat hem betreft vooral over het fysieke domein. Hij vindt dat geen goede zin. Wat hem betreft moet het stadsbestuur daar niet zo naar kijken. Hij stelt voor dat te schrappen en met open vizier hierin te gaan. Dan kan het gaan om fysiek, maar ook om sociaal en om andere domeinen en kan het zeker gaan om ICT-projecten. De grondexploitaties werden al genoemd. Hij zou het fijn vinden wanneer nu de snelheid erin blijft op weg naar een definitieve.

430

De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het goed dat de regeling nu voorligt. Hij dankt iedereen die hierin veel werk heeft verricht. Het is belangrijk dat de gemeente Utrecht die regeling krijgt, met de Uithoflijn in het geheugen. In de toekomst komen veel grote projecten en ontwikkelingen naar Utrecht toe. De vertragingen die zich in het verleden hebben voorgedaan onderstrepen de noodzaak dit goed op te tuigen. Hij stelt enkele aandachtspunten aan de orde. Ook hij vraagt aandacht voor het sociaal domein. Hij voegt eraan toe vooral op te letten dat dat vaak ook gaat om de positie van de kwetsbare bewoners. De overheid moet zich dat aantrekken. De regeling mag wat hem betreft in werking wanneer de kwetsbare bewoners worden geraakt. Hij legt dit als vraag voor aan de wethouder.

440

Hij sluit zich aan bij de al gestelde vraag of de wethouder kan toezeggen dat de raad voordat de raad een besluit gaat nemen al kan zien welke projecten zijn overwogen en afgevallen. Hij verbaast zich erover dat de commissie geen voorbeelden mag noemen. De raad weet goed welke projecten gevoelig liggen of waar mogelijk iets fout zou kunnen gaan. De raad kan dan signaleren. De raad mag die vragen stellen. Hij dacht zelf aan Wego4it. Dit is een voorbeeld van een ICT-traject in het domein Werk & Inkomen. Hij

Pagina 9 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

450

460

470

480

490

zou dan graag vóór het raadsbesluit willen zien waarom die afvalt en of de raad het daarmee eens is. Met het oog op de reflectie van de wethouder meldt hij dat zijn fractie zich afvraagt of sommige projecten in de stad niet zo groot en specialistisch zijn (NRU, wervengebied, de Uithoflijn). Hakend naar de reflectie van de wethouder hierop legt hij de vraag voor of sommige projecten niet zo specialistisch zijn, dat de gemeente misschien moet concluderen niet in staat te zijn die projecten op een goede manier af te handelen. Groeien sommige zaken de gemeente mogelijk over het hoofd? Hij hoopt hierop de reactie van de wethouder te krijgen. Mevrouw Van Ophem (Student & Starter) is blij met de regeling. Zij sluit zich aan bij de inbreng van de ChristenUnie en wat door de VVD is gezegd: ook haar fractie krijgt graag inzicht in de lijst van projecten, ook de projecten die zijn afgevallen. Zij sluit zich aan bij de inbreng van de PvdA. Zelf bracht zij al twee projecten naar voren. Zij sluit zich aan bij het project Wego4it. Zij vond het punt goed van de ChristenUnie over het sociaal domein en de criteria. Zij vond de reactie van de Rekenkamer er uitspringen over relevantie van risicomanagement: het volledig systematisch rapporteren van het overzicht van risico's. Zij ziet hierop graag de reactie van de wethouder.

Zij ziet dat er feitelijk twee wethouders met verschillende verantwoordelijkheden naar voren worden geschoven, zowel inhoudelijk als toezichthoudend. Zij vraagt hoe het zit met de Verantwoording. Is het mogelijk om hen allebei ter verantwoording te roepen? Ook daarop krijgt zij graag de reactie van de wethouder. De heer Van Corler (GroenLinks) kan zich bij veel zaken die gezegd zijn aansluiten.Hij vindt het goed dat de regeling er is. Hij pleit ervoor hiermee vooral aan de slag te gaan. Een aantal aspecten is genoemd, onder andere over de Rekenkamer en de accountant. Het hebben van de regeling is één en het goed ervan gebruik maken is twee. De regeling mag in zijn ogen niet gaan werken als een afvinklijst. Hij pleit ervoor het gezonde verstand te blijven gebruiken. Hij refereert aan en parafraseert de inbreng van het CDA over ruimte en verantwoordelijkheid. Het nodige is al gezegd over het goed zicht houden op de projecten, ook over die er net buiten vallen. De raad moet zich daarin beheersen wanneer de raad dat lijstje krijgt. Hij pleit ervoor zodra dat opportuun is, een goed debat te voeren over eventueel toe te voegen projecten. Activiteiten op projecten kunnen langzaam uitgroeien tot een risicovol project. Hij noemt in dit verband het belang van de herijking.

Dat zit ook niet in de laatste plaats in het toevoegen van wensen aan zaken waarmee het bestuur al bezig is; het goed herijken is heel erg van belang in zijn ogen. Dit vraagt ook alertheid van de raad. Hij sluit zich aan bij de opmerkingen die gemaakt zijn over het fysieke en het sociale domein; dit werd ook steeds naar voren gebracht in de bespreking van de raadswerkgroep. Hij merkt dat het vrij lastig is om dat goed voor elkaar te krijgen. Misschien ook door de wijze waarop zaken wel of niet benoemd worden als zijnde een project. Niet alles waarmee de gemeente start, is een project of heeft een startdocument waardoor het als project te markeren is. Hij denkt dat hier naar gekeken moet worden gaandeweg de regeling. Ook is alertheid nodig op wat er verder binnen

Pagina 10 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

500

510

de gemeente gebeurt, zeker als het gaat om het sociaal domein dat eventueel in de regeling een plek kan krijgen. Mevrouw Van Ophem (Student & Starter) vindt het opvallend wat heer Van Corler zegt over terughoudendheid bij het herijken. Wanneer zij het voorstel ziet, leest zij dat het als doel heeft de sturing, de beheersing en bijsturing van risicovolle projecten. Dat is ook de kracht van deze regeling: dat de raad kan bijsturen. Zij vraagt hoe de heer Van Corler dit voor zich ziet als hij tegelijkertijd spreekt over terughoudendheid bij het toevoegen van projecten. De heer Van Corler (GroenLinks) antwoordt dat wat hem betreft de kracht van de regeling zit in een goede focus op die projecten de echt risicovol zijn. Wanneer de raad gezamenlijk bepaalt dat een project risicovol is, vindt hij dat prima. Hij pleit voor een goede bewuste afweging. Het vraagt iets van de organisatie en van de raad. Deze regeling verliest haar kracht wanneer een hele grote lijst ontstaat van projecten die het stadsbestuur in de gaten gaat houden. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) diende een zevental moties in, in de afgelopen jaren in deze collegeperiode over het in control zijn en hoe de situatie te verbeteren. Daarbij werd steeds gezegd dat het niet nodig was omdat het gemeentebestuur in Control is. Met dit voorstel blijken voor hem andere inzichten. Hij vindt dat een goede zaak.

Over het plan dat nu voorligt, is zijn fractie zeer tevreden. Hij denkt dat de positie van de raad, en ook de positie van het college met dit voorstel wordt versterkt. Hij ziet graag in de uitvoering de bevestiging van deze veronderstelling. Schorsing van 15 minuten en heropening van de vergadering

520

530

540

De beantwoording Wethouder Klein heeft veel bewondering voor de inzet van velen die hieraan hebben bijgedragen. Dit is niet een regulier raadsvoorstel vanuit het college voorgesteld. Hieraan is op een bijzondere manier samengewerkt. Zij bedankt de betrokken raadsleden hiervoor, en zij noemt de overige betrokken onderdelen bij name. Dit raadsvoorstel is op een gedegen en zorgvuldige manier tot stand gekomen waardoor er een mooi voorstel ligt. Zij zal straks ingaan op aanvullende mogelijkheden die zij zal voorstellen met een strekt ter vervanging. Deze regeling tovert geen risico’s weg. De risico's die er zijn worden hierdoor beter in beeld gebracht, die zijn transparant. De raad is daardoor beter in positie. Hiermee wordt het wegnemen van verrassingen nagestreefd. Dat is waarom het stadsbestuur dit doet. Zij vindt het goed te benadrukken dat naast deze regeling “risicovolle projecten” het gemeentebestuur projectbeheersing en de rapportages heeft voor alle andere werkzaamheden. Dit voorstel is bestemd voor specifieke projecten. De wethouder vindt het belangrijk te laten zien hoe dit in de praktijk uitwerkt. Dan gaat het ook om het opdoen van ervaring maar ook over de manier waarop dat in de organisatie wordt vormgegeven. Zij gaat in op de inbreng van de fractie van de ChristenUnie en zal proberen daaraan zoveel mogelijk inbreng van andere fracties te koppelen.

Veel reacties van fracties gaan in dezelfde richting. De ChristenUnie vraagt een actieve koppeling te maken met de begroting. Dat is ook een advies van de Rekenkamer. Het college heeft in de regeling voorgesteld (artikel 7) de raming in het startdocument op te nemen en dat daarin zowel de kostenkant als de dekkingskant staat en in de toelichting op dit Pagina 11 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

550

560

570

580

590

artikel staat dat hierdoor ook duidelijk de relatie met de begroting moet worden gelegd. De ChristenUnie gaf aan hoe de keuzes gemaakt zijn om tot deze voorstellen te komen als het gaat om de projecten die hieronder vallen. Zij stuurt graag het overzicht toe aan de raad van de getoetste projecten die nu niet zijn voorgesteld. Ze denkt dat het belangrijk is voor de raad om te kunnen vernemen waarom; de onderbouwing ervan. Zij zal schriftelijk reageren op de specifieke projecten die ook in deze eerste termijn zijn genoemd. Zij denkt dat het belangrijk is voor de raad om dit goed te kunnen nalezen. Het afwegingskader is vooral bedoeld als hulpmiddel om op een zo transparant mogelijke wijze te komen tot conclusies. Uiteindelijk is het aan de raad zelf om te bepalen welke projecten hier wel en niet onder vallen. Zij voegt eraan toe dat het belangrijk is niet te snel over te gaan tot het van toepassing verklaren van deze regeling omdat dit specifiek bedoeld is, juist daar waar van alles goed gemonitoord moet worden. Dit doet wel iets voor de werkdruk van de raad. Nagedacht zou kunnen worden over of het behapbaar te houden is met rapporteurs en het werk te verdelen. Het college keek in het afwegingskader naar projecten boven de 10 miljoen euro. Bij faseovergangen en bij nieuwe projecten wordt ook telkens gekeken of er inderdaad reden is om voor te stellen dit hieronder te brengen.

De wethouder denkt dat het goed is te zeggen dat over het jaarlijkse herijkingsmoment zij in de strekt ter vervanging in de regeling duidelijk wil maken hoe de herijking zal plaatsvinden. Ook is gevraagd hoe het kan dat het vooral om fysieke projecten gaat. De wethouder antwoordt dat deze regeling vooral niet alleen bedoeld is voor fysieke producten. Deze regeling is breed en dat staat ook in het toepassingsgebied van de regeling. Dat betekent dat het zeer zeker ook van toepassing kan zijn op het sociale domein, en ook op ICT-projecten. Specifiek met betrekking tot de grondexploitatie zegt zij dat het niet zo is dat die desbetreffende projecten er automatisch invallen. Daar is ook de reguliere peilstok bij het MPR. En in de Voorjaarsnota en in de andere cyclusdocumenten wordt daarover gerapporteerd. Het kan zo zijn dat er een grondexploitatie zit bij een project dat het college voorstelt om hierbij te betrekken. Gerefereerd werd aan de decentralisaties in het sociale domein. Op het moment waarop dat plaatsvond, was dat duidelijk een project om dat te decentraliseren. Dit vond plaats in de jaren 2014/2015. Wanneer destijds deze regeling gebruikt werd, kan de wethouder zich voorstellen dat die er toen uitgekomen zouden zijn. In het huidige is dit niet meer een project, waardoor het vreemd zou zijn om het hier onder te brengen.

De heer Van Dalen (VVD) onderschrijft dit met betrekking tot de transitie jeugdzorg. Hij noemt de GREX en houdt het voor mogelijk dat een bouwproject een risicovol project is. Hij vraagt of het handig is expliciet te kijken naar de risico's die de gemeente loopt. Hij denkt daarbij aan aansprakelijkheid; wanneer alle risico's bij de gemeente liggen, kan hij zich voorstellen dat dat juist een risicovol project is. Wethouder Klein antwoordt dat in de risicoanalyse dit soort zaken duidelijk naar voren zullen komen en ook hoe groot die zijn, óók in financiële zin, maar óók bijvoorbeeld als het gaat om de impact voor de stad en voor mensen. Daarom is zij blij dat dit niet alleen gaat over bedragen en over omvang maar dat het ook nadrjukkelijk gaat over hoe belangrijk projecten zijn ook voor de stad en voor mensen in de stad. De heer Van Corler (GroenLinks) gaat terug in de beantwoording van de wethouder, naar het onderdeel over projecten in het fysieke domein en dat er projecten zijn in het sociale domein die in aanmerking zouden kunnen komen. Hij vraagt of op de lijst Pagina 12 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

600

610

620

630

640

van afgevallen projecten ook projecten staan in het sociale domein, of hanteert het stadsbestuur de juiste criteria zo dat de risico's in het sociale domein goed in beeld komen. Wethouder Klein antwoordt dat het niet zo is dat er alleen fysieke projecten in de regeling zijn gebracht en dat er daarom alleen fysieke projecten uitgekomen zijn. Zij vervolgt haar beantwoording. Veel partijen hebben gevraagd naar de timing: wanneer wordt dit opgeleverd en besproken in de gemeenteraad? De wethouder zet uiteen dat het college geprobeerd heeft aan te sluiten bij de cyclusmomenten. Dat is ook een logisch moment om het hierover te hebben. In ieder geval is het mogelijk het te doen als een afzonderlijke rapportage: een afzonderlijk document voor het geheel van alle projecten die onder de regeling vallen. Dat wordt dan bijvoorbeeld bijgevoegd bij de eerste bestuursrapportage. Het is dan aan de raad om te beoordelen of dat dan iets is dat de raad afzonderlijk wil bespreken, of gaat dit in het geheel mee? De tweede bestuursrapportage is op de helft van het jaar. De wethouder vindt het logisch om die rapportage daar te houden. Wanneer vanuit de raad er grote behoefte is om de eerste bestuursrapportage eerder te behandelen, is zij daar op zich niet op tegen. Wel moet dan goed gekeken worden of het dan gaat om een verbetering of alleen om een verplaatsing.

Zij doet nu niet het voorstel de eerste bestuursrapportage naar voren te halen omdat zij zo op het eerste gezicht geen rustiger momenten ziet in de agenda. De heer Wijmenga (ChristenUnie) licht toe dat hij hier naar vroeg vanwege de scheve verdeling over het jaar. Vijf en zeven maanden vindt hij meer in balans dan 4 en 8 maanden volgens het beeld dat hij had. Hij adviseert het college dit niet méér uit balans te laten lopen. Wethouder Klein kan dat bevestigen. Juist over dit soort zaken is het goed om open lijnen te houden. Zij vervolgt haar beantwoording. Zij noemt de elementen die door de raad worden vastgesteld. De vraag was of dat niet een beetje veel is en dat te beperken. Zij stelt voor in de strekt ter vervanging duidelijk te maken dat de inleiding en de toelichting ter informatie zijn en dat het vaststellen door de raad de regeling betreft en de artikelsgewijze toelichting. De partijen vroegen breed aandacht voor de organisatiecultuur en in hoeverre mensen zich vrij voelen om problemen aan te kaarten. Dit zal gezamenlijk gedaan moeten worden. Het college is daarmee gestart binnen de organisatie. Sommige mensen hebben niet veel met een gestandaardiseerde rapportage; tegelijkertijd denkt zij dat een dergelijke rapportage juist heel erg kan helpen; dan is duidelijk wat van de medewerker verwacht wordt.

Bovendien zijn er mensen die aangeven dat ze dat prettig vinden en dat het belangrijk blijft, ook als organisatie te laten zien ermee om te gaan als lerende organisatie en daarvan geen afrekencultuur te maken, ook intern niet én extern. Zij vervolgt met in te gaan op de inbreng van de fractie van de VVD. De wethouder bevestigt dat het totstandkomen van het raadsvoorstel lang geduurd heeft. Zij denkt wel dat het zinvol was dit op deze manier te doen en dat er daardoor een meer gedragen stuk ligt en ook een stuk dat in de praktijk gaat bereiken dat beoogd is. Daar speelde de corona pandemie doorheen. Bovendien heeft het college nog advies gekregen van externen. Ook dat kostte tijd. De kwaliteit van het voorliggende is ook daaraan toe te schrijven. De fractie van de VVD vroeg mogelijk ook in aansluiting op de inbreng van de Rekenkamer, naar welke onderwerpen in het startdocument mogelijk nog toegevoegd moeten worden. De Rekenkamer vroeg of het verstandig is een probleemanalyse Pagina 13 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

650

660

670

680

690

verplicht te maken en een kosten-baten-afweging. De wethouder benadrukt dat die aspecten bij het projectbesluit horen. Het startdocument is niet het eerste document over een project. De wethouder zou dat op de juiste plek willen houden. Zij wil met alle plezier toevoegen dat dit Smart moet gebeuren. Het is zeker haar insteek om dit zo scherp mogelijk te omschrijven. Het is een regeling geworden omdat het om afspraken gaat tussen raad en college; daardoor heeft het niet die externe werking van een verordening. Het college zal de term verordening aanpassen in het diagram. De heer Van Deún (PVV) had gevraagd waarom niet alles in een verordening te regelen. Die is algemeen verbindend en geeft ook voor de inwoners meer duidelijkheid. Dan kunnen ze daarop aanspraak maken. Een regeling is meer een werkinstructie die vastgesteld wordt voor de organisatie. Hij vraagt naar de politieke afweging voor het college dit zo te doen. Wethouder Klein licht toe dat het niet gaat om een politieke afweging; het gaat om een juridische afweging hoe dit op een nette manier te doen. De gemeentewet is de uiteindelijke basis waarop het stadsbestuur functioneert. De koppeling naar de financiële verordening is gemaakt. Zij heeft geen reden dit op een andere manier voor te stellen. De wethouder attendeert de commissie op de actieve informatieplicht.

Dan wordt er niet gewacht tot een moment van in ieder geval een rapportage. Wanneer zaken genoemd moeten worden, worden die direct genoemd. Ook het college had de gedachte de voortgang inzichtelijk te maken via een dashboard. Richting de fractie van het CDA bevestigt zij dat technisch inhoudelijke en juridisch relevante zaken hierin goed zitten. Die zijn voor het startdocument belangrijk. De risico's die het CDA noemt, vallen daar zeker onder. Als het gaat om de impact op eventuele doorlooptijden zou dit in principe er niet voor moeten zorgen dat projecten hierdoor langer gaan duren. Dit is wat gedaan moet worden. Zij zal in haar brief ook specifieker ingaan op de vragen over deelgebied 5; waarom niet meer inzoomen en waarom de DOM-toren? Gevraagd is hoe het voor ambtenaren aantrekkelijk blijft om hiermee te werken; het moet inderdaad niet een soort zwaard van Damocles zijn. Het is juist een manier die het bestuur verder brengt. Zij kan zich voorstellen dat de ambtenaren dat ook zo ervaren, ook vanuit de gedachte dat dit niet als afreken-instrument wordt gebruikt, maar wel dat ervoor gezorgd wordt dat dit de dingen zijn waarover helder gedaan moet worden. Dat is een belangrijke verbeterslag. Mevrouw Zwinkels (CDA) is blij met het antwoord van de wethouder. Zij wil graag weten hoe het in de praktijk gaat. Het is nu nog een aanname dat mensen daartoe bereid zullen zijn.

Uit het rapport van Twijnstra en Gudde blijkt dat hiertegen weerstand is. De heer Van Dalen (VVD) gaat in op het begrip “afrekencultuur”. Volgens hem zou dit juist projectleiders moeten helpen met het tijdig in kaart brengen van risico's waardoor de opdrachtgever de rol van opdrachtgever kan nemen en uiteindelijk ook de wethouder en uiteindelijk ook de raad. Dit voorkomt een afrekencultuur. Wethouder Klein begint met de inbreng van de heer Van Dalen. Zij is het zeer eens met hem. Dit is precies zoals zij dit ziet. Het is wel mogelijk risico's transparant te maken en bewust te kijken hoe ermee om te gaan. In reactie op de vraag van het CDA zet de wethouder uiteen dat in de handreiking over de interne manier van werken diverse aanknopingspunten zitten. Zij noemt in dit Pagina 14 van 60

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 27 mei 2021

700

710

720

730

740

verband het gesprek dat gevoerd wordt over risico's, maar ook over de aanscherping van de rol. Mevrouw Zwinkels (CDA) merkt op dat in het voorstel ook staat dat de kosten hiervoor ten laste komen van het projectbudget. Zij vraagt om het bespreekbaar is dit niet zo te laten zijn in sommige gevallen. Wethouder Klein bevestigt dat dat in principe gebruikelijk is. Het gaat om zaken die bij elkaar horen. Ze denkt dat het goed is dit niet ergens anders te beleggen, juist ook omdat het daar thuis hoort. Richting de fractie van D66 merkte zij al diverse zaken op over de organisatiecultuur. Zij overweegt daarop specifieker in te gaan in de stukken die zij toezegde over de checks and balances ook om na te gaan waar dit eventueel nog niet voldoende verwoord is. Daarnaast stelde de fractie van D66 vragen over de scope en de reikwijdte. In de regeling staat dat die voor de volle breedte van de werkzaamheden van de gemeente Utrecht zijn, fysiek, maar ook sociaal, ook ICT. De wethouder is benieuwd of er nog aanleiding is daarop nog iets te doen. De fractie van de PvdA stelde vragen over de kwetsbare positie van mensen. De wethouder bevestigt dat dat zeer zeker een punt is dat ook wordt meegewogen. Dit speelt een rol als het gaat om de impact op de samenleving. Het gaat ook zeker om hoe belangrijk de toegevoegde waarde is. Zij antwoordt bevestigend.