Agendabundel

Bundel - Adviescommissie Controle en Financiën van 30 mei 2024 Agenda bijlagen Agenda advies-cie CF 30-5-2024 1.a Opening en mededelingen 1.b Vaststellen agenda 2 Vaststellen verslag van vorige bijeenkomst Adviescommissie C&F 18-04-2024 3 Ingekomen en verzonden stukken 4 Raadsvoorstel Jaarstukken 2023 Toelichting door de accountant (presentatie verslag van bevindingen), reactie ambtelijke organisatie en gelegenheid tot het stellen van vragen. NB: de accountant is ook aanwezig bij het debat hierover op donderdagavond 20 juni. Dossier 4077 voorblad Raadsvoorstel Jaarstukken 2023 Jaarstukken 2023 Bijlage Bewonerssamenvatting verantwoording 2023 Bijlage Subsidiemonitor 2023 4.1 Raadsbrief Collegereactie Accountantsverslag 2023 Raadsbrief Collegereactie Accountantsverslag 2023 Accountantsverslag 2023 gemeente Utrecht 4.2 30610 Presentatie controle jaarrekening 2023 30610 Presentatie controle jaarrekening 2023 5 Raadsvoorstel Meerjarenperspectief Ruimte 2024 Toelichting door de ambtelijke organisatie op het MPR en gelegenheid tot het stellen van vragen. NB: gezien de technische sessies op 28 mei 2024 over dit onderwerp heeft de adviescie gekozen om in de adviescie vooral aandacht te besteden aan het MPR. Voor de Berap wordt een aparte sessie georganiseerd.

Dossier 4049 voorblad Raadsvoorstel Meerjaren Perspectief Ruimte 2024 Meerjaren Perspectief Ruimte 2024 Bijlage Projectenlijst woningbouwprojecten 100+ MPR 2024 Bijlage Projectenlijst 3e tranche maatregelen op gang houden woningbouw Bijlage stand van zaken Utrechtse Aanpak Bijlage Overzicht Middenhuurprojecten MPR 2024 Bijlage Meerjaren Programma Groen Ruimte voor Groen uitvoeringsprogramma 2024 – 2028 5.1 MPR 2024_AC&F 300524 MPR 2024_AC&F 300524 6 Vooruitblik jaarplan 2024 Do. 19 september 2024: - Opening, verslag en ingekomen stukken (tijd: 10 minuten) - Vooruitblik volgende vergadering (tijd: 5 minuten) - Vaststellen documenten aanbesteding (tijd: 30-45 minuten) - Voortgang S&V (opvolging van 21 maart) --> kan ook in oktober - Jaarverslag Concernaudit - Vooruitblik volgende vergadering (tijd: 5 minuten) - Afsluiting (tijd: 5 minuten) Zomersessie adviescie C&F Vrijdag 27 september 10.00-16.00 uur - Nota Verbonden partijen - Aanpassen Financiële verordening (denk aan budgetrecht) --> groepje 2 keer met elkaar vooraf (ligt stil bij stadskantoor). Hierbij de raadsbrief meenemen! - Update verbeterplan financiën Jaarplan adviescommissie CF 2024 (mei) 7 Voortgang controle accountant met adviescie C&F Toelichting door de accountant. 8 Wat verder ter tafel komt (Eventueel) advies/bijdrage opstellen bij de JS en/of VJN voor de commissie VBF.

9

Rondvraag en sluiting

AGENDA Adviescommissie Controle en Financiën

30 mei 20234 van 09.00-10.45 uur (burgemeesterskamer) Agendapunt 1 t/m 6 worden behandeld in aanwezigheid van de (medewerkers van) de afdeling Concernmanagement Financiën, Inkoop en Juridische Zaken/Concern Control, de voorzitter/secretaris van de Rekenkamer en de accountant.

Agendapunt 7 t/m 9 worden behandeld in aanwezigheid van de accountant. (2 min)

1. a. Opening en mededelingen. b. Vaststellen agenda.

(2 min)

2. Vaststellen verslag van vorige bijeenkomst. (1 min)

3. Ingekomen en verzonden stukken. (30 min)

4. Jaarstukken 2023

Toelichting door de accountant (presentatie verslag van bevindingen), reactie ambtelijke organisatie en gelegenheid tot het stellen van vragen. NB: de accountant is ook aanwezig bij het debat hierover op donderdagavond 20 juni.

(25 min)

5. Raadsvoorstel VJN 2024: special Meerjarenperspectief Ruimte

Toelichting door de ambtelijke organisatie op het MPR en gelegenheid tot het stellen van vragen.

NB: gezien de technische sessies op 28 mei over dit onderwerp heeft de adviescie gekozen om in de adviescie vooral aandacht te besteden aan het MPR. Voor de berap wordt een aparte sessie georganiseerd.

(10 min)

6. Vooruitblik jaarplan 2024 Do. 19 september



Opening, verslag en ingekomen stukken (tijd: 10 minuten)



Vooruitblik volgende vergadering (tijd: 5 minuten)



Vaststellen documenten aanbesteding (tijd: 30-45 minuten)



Voortgang S&V (opvolging van 21 maart) --> kan ook in oktober

1

Commissiegriffier financiën  danielle.rijnders@utrecht.nl



Jaarverslag Concernaudit



Vooruitblik volgende vergadering (tijd: 5 minuten)



Afsluiting (5 minuten)

Zomersessie adviescie



Nota Verbonden partijen

C&F Vrijdag 27



Aanpassen Financiële verordening (denk aan budgetrecht) --> groepje 2 keer met elkaar vooraf (ligt stil bij stadskantoor). Hierbij de raadsbrief

september 10.0016.00

meenemen! 

Update verbeterplan financiën

****************************************************************************************

NB: 5 minuten wissel pauze, zodat we het laatste deel van de vergadering gebruiken om een advies richting de commissies te formuleren dan wel met elkaar in gesprek te gaan over voorliggende onderwerpen. Voor afsluiting een korte rondvraag richting ambtelijke organisatie door de voorzitter. (10 min)

7. Voortgang controle accountant met adviescie C&F

Toelichting door de accountant.

(10 min)

8. Wvttk •

(Eventueel) advies/bijdrage opstellen bij de JS en/of VJN voor de commissie VBF.

(2 min)

9.

Rondvraag en sluiting.

2

Commissiegriffier financiën  danielle.rijnders@utrecht.nl

VERSLAG ADVIESCOMMISSIE CONTROLE EN FINANCIËN

18 april 2024, 09.00-10.30 uur Burgemeesterskamer Stadhuis

Adviescommissie: Ruud Maas (wnd. vz.), Derk van Bergen, Fred Claasen, Ralph Peters, Margreet Ramaker, Ruben Snijder, Bert van Steeg, Rick van der Zweth en Daniëlle Rijnders (raadsadviseur Control & Audit)

Overige deelnemers: Cora Bakker (adviseur financiën), Marcel Goorhuis (adviseur financiën, inkoop en juridische zaken), Jasmin Grundauer (manager concernaudit), Agnes Scholte (strategisch adviseur bedrijfsvoering), Rob Sijm (directeur a.i. financiën, inkoop en juridische zaken), Auke Timmerman (concerncontroller), Johan van Dorst (Griffie), Gerth Molenaar en Paul Venhoeven (Rekenkamer), en Niels Fritz en Rein-Aart van Vugt (Deloitte)

Niet aanwezig: Cees Bos, David Bosch, Gert Dijkstra, Stevie Nolten, Victor Paalman en Jantine Zwinkels Notulen: Rosenbaum Select, notulisten & verslaggevers

1. a. Opening en mededelingen

De waarnemend voorzitter heet allen welkom, in het bijzonder de heer Goorhuis, want hij is er vandaag voor het eerst bij. Er zijn berichten van verhindering volgens bovenstaand overzicht. b. Vaststellen agenda

Er zijn geen aanvullingen voor de agenda. 2. Vaststellen verslag vorige bijeenkomst (21-03-2024)

Er zijn voorafgaand aan de vergadering geen wijzigingsvoorstellen binnengekomen, en die zijn er ter vergadering ook niet. Het verslag wordt vastgesteld. 3. Ingekomen stukken

a. Jaarverslag Rekenkamer

De heer Venhoeven licht toe dat de Rekenkamer tot nu toe gewend was om in het jaarverslag

een samenvatting te geven van de onderzoeken die gedurende het jaar zijn gedaan. Deze keer is in het voorwoord de samenhang beschreven. Sommige onderzoeksuitslagen zijn alweer

achterhaald door nieuw onderzoek. Er zijn geen vragen of opmerkingen over het jaarverslag.

b. Jaarplan concernaudit

Namens allen bedankt de voorzitter mevrouw Grundauer voor het informatieve jaarplan.

Mevrouw Grundauer geeft aan dat haar afdeling onderwerpen heeft gekozen die goed aansluiten

op belangrijke risico’s en actualiteiten in de organisatie en in de stad. Het plan is afgestemd met de Rekenkamer. In 2022 deed concernaudit onderzoek naar onderwijshuisvesting. Er is

geconstateerd dat de implementatie van verbeteracties niet opschiet. Daarom is besloten om

opnieuw prioriteiten te stellen; er zullen dus onderwerpen afvallen, waardoor er enige ruimte ontstaat voor een nieuwe scope.

1 van 5

commissiegriffier Adviescommissie CF danielle.rijnders@utrecht.nl

Zie blz. 12, hoofdstuk 9, verbonden partijen. Een heel actueel onderwerp, vindt de

Adviescommissie, temeer daar er ook wordt gewerkt aan actualisatie van de Nota Verbonden partijen. Het zou bijzonder zinvol zijn als de resultaten van het onderzoek daarbij gebruikt kunnen worden, daarom is goede afstemming geboden. Mevrouw Grundauer meldt dat concernaudit de te onderzoeken verbonden partij nog niet gekozen heeft.

c. Invulling technische sessies jaarstukken en voorjaarsnota

De raad heeft al een lijst met mogelijke besparingsmaatregelen gekregen die in de

voorjaarsnota opgenomen kunnen worden. Op 28 mei a.s. zijn hiervoor technische

(vragen-)sessies gepland. De ambtelijke organisatie zou graag nu al horen welke onderwerpen dan beslist aan de orde moeten komen. Er wordt opgemerkt dat de landelijke voorjaarsnota

besluiten over de opschalingskorting bevat; daar wordt echter voortdurend mee geschoven. De Adviescommissie is benieuwd of (landelijke) onderwerpen zoals Jeugd en de Wmo ook in de

Utrechtse voorjaarsnota terecht zullen komen. Daarnaast is het voor de raad belangrijk om te weten welke onzekerheden er spelen bij de rijksoverheid en welke tekorten al zeker zijn. De ambtelijke organisatie neemt dit mee voor de technische sessies.

De technische sessies op 28 mei a.s. zijn bedoeld voor alle raadsleden, niet alleen voor de

woordvoerders financiën. Er komt ook nog een avond voor de woordvoerders sociaal domein (4 juni a.s.). De suggestie wordt gedaan om de technische sessies in te richten naar thema.

Commissieleden kunnen suggesties voor te behandelen thema’s aan mevrouw Rijnders en de heer Timmerman mailen. Mevrouw Rijnders geeft aan dat de ambtelijke organisatie zoveel

mogelijk technische informatie wil geven, in de hoop dat dit leidt tot wat minder schriftelijke vragen.

d. Begrotingscirculaire 2025 van de provincie Utrecht

Ter informatie; er zijn geen vragen of opmerkingen over.

e. Raadsbrief Verbeterplan Uthiek

Ter informatie; er is geen behoefte aan bespreking. 4. Stand van zaken Verbeterplan financiën en aanpassing technische spelregels

Zie de presentatie, bij vergaderstukken. De heer Sijm wijst erop dat dit een concept is voor een gemeentebreed plan. Een deel van de financiële functie (concernfinanciën) behoort tot de

verantwoordelijkheid van de heer Sijm. Financiële functies zijn er ook bij de afzonderlijke organisatieonderdelen; die worden ook in dit plan omvat.

Een onjuiste raming van de inkomsten uit het Gemeentefonds en enkele fouten bij

doorrekeningen vormen de aanleiding voor het plan. De financiële functie zal in zijn geheel 2 van 5

commissiegriffier Adviescommissie CF danielle.rijnders@utrecht.nl

worden doorgelicht. Dit project zal een jaar duren, en indien mogelijk worden er direct maatregelen getroffen. De afdeling concerncontrol is bij de aanpak betrokken. Ook de

accountant (van de gemeentelijke organisatie) kijkt mee, evenals concernaudit. Mevrouw

Grundauer vult aan dat de gemeente de meeste inkomsten ontvangt uit het Gemeentefonds.

Concernaudit ziet hierop toe en doet hier onafhankelijk onderzoek naar. Salarissen en sociale

lasten vormen de grootste kostenpost; ook hiernaar doet concernaudit onafhankelijk onderzoek.

Reacties en vragen

Desgevraagd geeft de heer Sijm aan dat er voor het doorlichten van alle in- en uitgaande

geldstromen samenwerking wordt gezocht met een externe partij. Alle accountantskantoren zijn nu echter bezig met jaarrekeningcontroles; velen hebben aangegeven dat zij wel een deel op

zich kunnen nemen, niet het geheel. De gemeente vindt dit onwenselijk, want er moet gewerkt worden volgens een eenduidige systematiek. Er wordt nu bekeken of de ambtelijke organisatie het niet tóch zelf kan oppakken, en dan de bevindingen kan laten reviewen door een externe partij.

Overal is aan gedacht, vindt de Adviescommissie, het plan is zeer volledig. Het risico bestaat echter dat alles tegelijk wordt aangepakt. Hoe wordt ervoor gezorgd dat het geheel in een

beperkt tijdsbestek wordt doorgelicht? Hoe weet je zeker dat er wordt gefocust op de juiste

plekken, namelijk daar waar de aanleiding vandaan kwam? De heer Sijm verduidelijkt dat alle geldstromen gestandaardiseerd worden nagelopen aan de hand van een vragenlijst, die een indicatie op hoofdlijnen geeft van de stand van zaken, en laat zien op welke onderdelen

verdieping nodig is. De doorlichting kan ook zicht bieden op kwetsbaarheden die nog niet gesignaleerd waren; dat moet de raad dan ook weten, vindt de heer Sijm.

Op welke formele momenten krijgt de raad dit plan voorgelegd? Hierop geeft de heer Sijm aan dat hij daarover nog in overleg is met de wethouder. Hoe zij sturing aan dit programma wil

geven, staat nog niet vast. Politieke bespreking hoort in principe thuis in de commissie VBF.

Vanuit de Adviescommissie wordt aangegeven dat men graag wil meedenken als de zaken wat meer uitgekristalliseerd zijn. In elk geval wordt de Adviescommissie graag op de hoogte gehouden. Er wordt ook aangedrongen op een heldere koppeling tussen P&C- en begrotingscyclus. De suggestie wordt gedaan om een ‘mijlpalenplanning’ met de Adviescommissie te bespreken.

De doorlooptijd van dit project is erg lang, gezien de actuele urgentie. Zou de doorlooptijd ingekort kunnen worden? De heer Sijm wijst erop dat precies daarvoor drie actielijnen zijn ontworpen. De eerste actielijn is: direct maatregelen treffen waar nodig.

Desgevraagd bevestigt de heer Sijm dat het verbeterplan financieel wordt opgenomen in de

voorjaarsnota. De kostenclaim zal betrekking hebben op het direct versterken van de financiële functie (concern en ruimte); dit zijn structurele kosten. Er worden ook incidentele middelen

3 van 5

commissiegriffier Adviescommissie CF danielle.rijnders@utrecht.nl

gereserveerd voor de uitvoering van het programma. Bij de doorlichting zal duidelijk worden

hoeveel geld er precies nodig is. Dit moet dan wel iets opleveren, vindt de Adviescommissie. Dat is de bedoeling, antwoordt de heer Sijm, het doel van deze hele operatie is verbetering van

kwaliteit, minder fouten en mogelijk meer geld voor maatschappelijke doelen. Nadrukkelijk wijst hij erop dat het plan nog niet is vastgesteld! 5. Evaluatie regeling risicovolle projecten

Zie de presentatie, bij vergaderstukken. Toelichting door mevrouw Scholte. De raad stelde de regeling vast in juni 2021, met de afspraak dat deze na drie jaar geëvalueerd zou worden. Er wordt nu een vragenlijst samengesteld die aan de raadsleden zal worden voorgelegd, en aan ambtenaren die met de regeling werken. Met de uitkomsten daarvan worden dan een paar interviews gepland. Het doel van de evaluatie is om tot een verbeterde regeling te komen.

Vanuit de Adviescommissie wordt erop gewezen dat mei een zeer drukke maand is voor alle raadsleden. Het is onhaalbaar om vóór de zomer al interviews af te nemen.

De regeling risicovolle projecten vraagt veel van de organisatie; het is veel werk. Dit mag wat de Adviescommissie betreft tot uitdrukking komen in de evaluatie, maar het is ook interessant om

aan te geven hoe vaak de raad betere informatie kreeg dan wanneer het college aan zijn actieve

informatieplicht had voldaan – en of de inbreng van de raad tot materieel bijsturen heeft geleid. En heeft de griffie zitting in het projectteam, gezien het feit dat de evaluatie wordt aangestuurd door de wethouder van financiën? De griffie zou beter als adviseur kunnen aansluiten, wordt gezegd, zonder verantwoordelijkheid voor het resultaat, want de griffie kan niet onder de verantwoordelijkheid van de wethouder vallen. 6. Vooruitblik jaarplan 2024

In de volgende vergadering staan de jaarstukken 2023 op de agenda; de accountant acht dit

haalbaar. Het jaarverslag van concernaudit kan worden verschoven naar de eerste vergadering na het zomerreces. De Adviescommissie wil in de volgende vergadering graag de MPR

bespreken; voor de B-rap wordt een apart online overleg ingepland voor belangstellenden.

Schorsing

De ambtenaren verlaten de vergadering. 7. Voortgang accountantscontrole

De heer Fritz meldt dat de controle op schema is. Eerder deze maand zijn de gesignaleerde

correcties met de gemeente besproken; deze worden nu verwerkt. De SISA-controle is nog niet afgerond, maar dit leidt niet tot vertraging. Het accountantsverslag is in concept gereed, en wordt een dezer dagen met de ambtelijke organisatie en het college besproken. Het

controleteam wacht nog op de tekst van de rechtmatigheidsverantwoording; vooruitlopend

daarop meldt de heer Fritz dat er al wel naar de EU-aanbestedingen is gekeken. Zijn indruk is 4 van 5

commissiegriffier Adviescommissie CF danielle.rijnders@utrecht.nl

dat er slechts beperkt fouten in zitten. De heer Van Vugt vult aan dat enkele posten nog een

risico kunnen opleveren bij de controle; als dat het geval is, informeert hij de Adviescommissie direct.

Ten aanzien van het verbeterplan financiële functies (zie agendapunt 4), stelt de heer Van Vugt dat daarmee een dieper liggend probleem breed wordt aangepakt, namelijk het feit dat de

kaderstelling richting afdelingen en directies onvoldoende is. De naleving van afspraken wordt

onvoldoende gemonitord. De heer Van Vugt geeft aan dat de accountant geen rol speelt bij het verbeterprogramma, en dat ook niet wil met het oog op diens onafhankelijkheid. Het

controleteam kijkt wel mee vanuit het perspectief van de raad en in afstemming met de

Adviescommissie. Dit roept bij de Adviescommissie de vraag op of het verbeterprogramma

wordt ingegeven door een financieel vraagstuk of door een organisatievraagstuk. Het is een

sturingsvraagstuk, stelt de heer Van Vugt, het gaat om de balans tussen autonomie en kadering, en dat is primair een punt van aandacht voor het college. De raad kan de voortgang echter wel monitoren, en bezien of er werkelijk resultaten worden geboekt – dus of het leidt tot

veranderingen. Om die reden lijkt het de accountant toch zinvol om het voorlopig als vast onderwerp op de agenda van de Adviescommissie te zetten.

Mevrouw Rijnders geeft aan dat zij met de heer Dorst zal overleggen over de betrokkenheid van de Adviescommissie bij het verbeterplan als zij meer informatie heeft over de mijlpalen van het verbeterplan en de rapportages richting de gemeenteraad. Hiervoor komt in de volgende vergadering een voorstel.

8. Rondvraag en sluiting

Er wordt geen gebruik gemaakt van de rondvraagmogelijkheid. De vergadering wordt gesloten.

5 van 5

commissiegriffier Adviescommissie CF danielle.rijnders@utrecht.nl

Adviescommissie Controle en Financiën Dossiernummer

4077

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

30 mei 2024

Agendapunt

4

Titel

Raadsvoorstel Jaarstukken 2023

Behandelend ambtenaar

Cora Bakker

Telefoon

0628539542

E-mail

cora.bakker@utrecht.nl

Datum collegebesluit

14 mei 2024

Thema

Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder

Wethouder Schilderman

Beleidsveld

Financiën

Raadsadviseur (lijst)

Raadsadviseur/Cie Veiligheid, Bestuur en Financiën

Geagendeerd

Vergaderdatum

Adviescommissie Controle en

30 mei 2024

Financiën Voorgesteld besluit

Voorstel aan de gemeenteraad

Jaarstukken 2023 Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Referendabel Geheim

Financiën Bedrijfsvoerings- en Strategienetwerk Simcha Anker 12389278 Volgt Nee (artikel 3 lid 2 onder e Verordening raadgevend referendum) Ja, een of meer bijlage(n)

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1.

De Jaarstukken 2023 vast te stellen en het college décharge te verlenen.

2. Het negatieve jaarrekeningresultaat 2023 van 17,419 miljoen euro te onttrekken aan de Algemene dekkingsreserve.

Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

Geheimhouding Het college heeft permanente geheimhouding opgelegd op de bijlagen ‘Investeringsstaten bij de Jaarstukken 2023’ op grond van artikel 87 Gemeentewet om redenen genoemd in artikel 5.1 lid 2 sub b van de Wet open overheid. In de investeringsstaten staan gespecificeerde bedragen voor investeringen voor de diverse programma’s. Openbaarheid van de bedragen kan bij lopende en nieuwe aanbestedingen de gemeentelijke financiële belangen raken. Marktpartijen kunnen deze informatie strategisch gebruiken bij het uitbrengen van offertes en voeren van onderhandelingen.

Samenvatting Het college legt aan de raad over ieder begrotingsjaar verantwoording af over het door hen gevoerde bestuur door middel van het overleggen van de Jaarstukken. Dit jaar is voor het eerst een rechtmatigheidsverklaring van het college opgenomen, vooruitlopend op de wettelijke verplichting hiervoor. Met dit voorstel stelt u de Jaarstukken 2023 vast en verleent u het college décharge voor het gevoerde beleid en besluit u het resultaat 2023 te onttrekken aan de Algemene dekkingsreserve en te betrekken bij de resultaatbestemming 2023. Na vaststelling van deze stukken sturen wij deze naar de Provincie Utrecht.

Context Aanleiding De Jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Bij het maken van de Jaarstukken volgt de gemeente de regelgeving en richtlijnen van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) en de financiële verordeningen. In de jaarstukken laat de gemeente zien wat in 2023 is bereikt, wat de gemeente daarvoor heeft gedaan en wat dat heeft gekost. Het college geeft met ingang van de Jaarrekening 2023 een rechtmatigheidsverantwoording af, ondanks het feit dat de rechtmatigheidsverantwoording voor het verantwoordingsjaar 2023 nog niet verplicht is. Deze verantwoording is opgesteld overeenkomstig de richtlijnen van de commissie BBV. Het resultaat van de rechtmatigheidscontrole, is dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in beginsel niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door de raad gestelde grens. De bruto fout voor begrotingsrechtmatigheid is bepalend gesteld door de commissie BBV. Wanneer we vervolgens de beoordeling doen op de overschrijdingen die uitlegbaar en daarmee acceptabel zijn - de acceptabele overschrijdingen op de lasten buiten beschouwing laten -, is de beoordeling dat we ruimschoots binnen de verantwoordingsgrens van 1,5% zijn uitgekomen.

Ondanks een negatief resultaat vindt na besluitvorming over de Jaarrekening 2023 apart besluitvorming over de resultaatbestemming plaats. Voor een deel van het resultaat 2023 geldt dat deze incidentele middelen beschikbaar moeten blijven voor het eerder bestemde doel, omdat hier een specifieke bestedingsplicht tegenover staat. Alle extra detailinformatie, zoals onder andere per programma een financieel overzicht per doelstelling of de oorsprong en de toelichting van de indicatoren, is niet opgenomen in de pdf-versie, maar is terug te vinden in de onlineversie van de Jaarstukken. Juridische context De gemeenteraad is bevoegd de gemeentelijke Jaarstukken vast te stellen. Provincies hebben de wettelijke taak om financieel toezicht te houden op gemeenten. Beslistermijn De Jaarstukken 2023 dienen vóór 15 juli 2024 bij de provincie te worden aangeleverd. Beoogd effect De functie van de jaarstukken is vooral gelegen in verantwoording, controle en décharge. Met het voorleggen van de jaarstukken en het geven van toelichtingen daarbij legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid. De jaarstukken bieden de gemeenteraad de gelegenheid haar controlerende taak uit te voeren. De raad kan op grond van art. 199 Gemeentewet overgaan tot décharge van de leden van het college ten aanzien van het gevoerde financiële beleid.

Eerdere besluitvorming en informatievoorziening aan de raad Programmabegroting 2023; 10 november 2022 Voorjaarsnota 2023 / Eerste Bestuursrapportage 2023; 6 juli 2023 Tweede Bestuursrapportage 2023; 9 november 2023

2

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1

De jaarstukken 2023 vast te stellen

Argumenten 1.1

Met de Jaarstukken 2023 legt het college verantwoording af over de uitvoering van de programmabegroting 2023 In de Programmabegroting 2023 staat wat de gemeente wilde bereiken in 2023 en wat de gemeente/het college daarvoor zou gaan doen met de bijbehorende financiële kaders. Tijdens het begrotingsjaar heeft het college de raad geïnformeerd over de voortgang in de Eerste Bestuursrapportage 2023 en de Tweede Bestuursrapportage 2023. Ook is de begroting 2023 hierop aangepast. Met de Jaarstukken 2023 legt het college verantwoording af en laat het zien wat de gemeente in 2023 heeft bereikt, wat de gemeente daarvoor heeft gedaan en wat dat heeft gekost.

Beslispunt 2

Het jaarrekeningresultaat 2023 van 17,419 miljoen euro te onttrekken aan de algemene dekkingsreserve.

Argumenten 2.1

Het jaar 2023 is afgesloten met een tekort van 17,419 miljoen euro. Dit tekort wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere inkomsten uit het gemeentefonds (42 miljoen euro). De omvang van het tekort op het gemeentefonds (zie raadsbrief) is pas laat bekend geworden. Daardoor was het niet meer mogelijk om noodzakelijke maatregelen te treffen om bij te sturen. Als het resultaat gemeentefonds buiten beschouwing wordt gelaten hadden we dit jaar afgesloten met een positief saldo van 25 miljoen euro. De kengetallen uit de jaarstukken laten nog een gezonde financiële positie zien.

Financiën Het nadeel op het gemeentefonds is bepalend voor het uiteindelijk negatieve resultaat. Het saldo bestaat verder uit plussen en minnen op de verschillende programma’s. De grootste nadelige afwijkingen zijn er voor de programma’s: Werk en Inkomen (energietoeslag, toenemend gebruik participatiewet en lagere kosten reintegratie), - Algemene middelen (begrotingsfout gemeentefonds, extra inkomsten toeristenbelasting en OZB) en - Overhead (extra capaciteit juridische dossiers, toename ziekteverzuim en capaciteit op projecten). De voordelen zijn te vinden op de programma’s: Ruimtelijke ontwikkeling (hogere meerwaardeafdracht woningbouwcorporaties, afkoop erfpacht, incidentele verkoop, vrijval uit reserve Betaalbaar wonen en RSU), - Onderwijs (huisvestingsprogramma, minder bijdragen voor behoud onderwijsprofessionals en bijdrage tijdelijke huisvesting) en - Maatschappelijke ondersteuning (Beschermd wonen en opvang Oekraïne).

Vervolg Na vaststelling van de Jaarstukken 2023 zenden wij deze stukken naar de Provincie.

3

Participatie Op dit voorstel heeft geen participatie plaatsgevonden.

Communicatie De Jaarstukken 2023 en bewonerssamenvatting worden online gepubliceerd.

Niet Referendabel De Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht is niet van toepassing omdat dit een raadsvoorstel betreft over de vaststelling van de gemeentelijke rekening (artikel 1:2 lid 2 onder e Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht).

Bijlagen Bijlagen besluitvorming - Jaarstukken 2023 Bijlagen informatief - Bewonerssamenvatting 2023 - GEHEIM Investeringsstaten bij Jaarstukken 2023 - Subsidiemonitor

4

Jaarstukken 2023

Colofon Jaarstukken 2023 Uitgave Gemeente Utrecht Fotografie Thomas Duiker (coverfoto)

Informatie Gemeente Utrecht Bedrijfsvoerings- en strategienetwerk Afdeling FIJ Postbus 16200 3500 CE Utrecht www.utrecht.nl/jaarstukken finutrecht@utrecht.nl

2

Inhoudsopgave Colofon ................................................................................................................................................ 2 Algemeen................................................................................................................................................. 5 Organisatiestructuur ............................................................................................................................ 6 Kerncijfers gemeente Utrecht .............................................................................................................. 8 Leeswijzer ............................................................................................................................................ 9 Bestuurlijke hoofdlijn .......................................................................................................................... 11 Deel 1 Jaarverslag ................................................................................................................................. 19 Programma's ......................................................................................................................................... 20 Bewoners en Bestuur ........................................................................................................................

21 Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed .................................................................................... 36 Duurzaamheid ................................................................................................................................... 61 Bereikbaarheid .................................................................................................................................. 80 Openbare ruimte en groen ................................................................................................................ 99 Economie & Werkgelegenheid voor iedereen ................................................................................. 117 Werk en Inkomen ............................................................................................................................ 125 Onderwijs ......................................................................................................................................... 137 Ondersteuning op maat ................................................................................................................... 153 Volksgezondheid .............................................................................................................................

188 Veiligheid ......................................................................................................................................... 199 Cultuur ............................................................................................................................................. 210 Samenleven en Sport ...................................................................................................................... 221 Utrechts Vastgoed ........................................................................................................................... 241 Algemene middelen ......................................................................................................................... 250 Overhead ......................................................................................................................................... 255 Vennootschapsbelasting ................................................................................................................. 259 Paragrafen ........................................................................................................................................... 261 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................................

262 Onderhoud Kapitaalgoederen ......................................................................................................... 271 Investeringen ................................................................................................................................... 277 Af te sluiten investeringsprojecten ................................................................................................... 295 Financiering ..................................................................................................................................... 298 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 309 Verbonden Partijen .......................................................................................................................... 321 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 353 Lokale heffingen .............................................................................................................................. 356

3

Wet Open overheid .......................................................................................................................... 364 Deel 2 Jaarrekening ............................................................................................................................ 367 Jaarrekening ........................................................................................................................................ 368 Baten en lasten .................................................................................................................................... 369 Overzicht baten en lasten ................................................................................................................ 369 Toelichting baten en lasten.............................................................................................................. 373 Incidentele baten en lasten.............................................................................................................. 385 Balans .................................................................................................................................................. 400 Toelichting op de balans ..................................................................................................................

411 Reserves.......................................................................................................................................... 443 Voorzieningen .................................................................................................................................. 479 Borgstellingen .................................................................................................................................. 488 Rechtmatigheidsverantwoording ..................................................................................................... 492 Begrotingsrechtmatigheid ................................................................................................................ 494 Herleiding EMU-saldo uit balans ..................................................................................................... 508 Kasstroomoverzicht ......................................................................................................................... 509 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen .......................................................................... 511 Bijlagen ................................................................................................................................................

527 Externe subsidieprogramma's ......................................................................................................... 538 Bijlage kostendekkendheid Tarieven en Leges ............................................................................... 547 Verplichte BBV indicatoren .............................................................................................................. 556 Subsidies ......................................................................................................................................... 559 Subsidieverantwoording per doelstelling en ontvanger ................................................................... 579 Subsidieverantwoording per ontvanger ........................................................................................... 617 Verklarende woordenlijst ................................................................................................................. 664

4

Algemeen

5

Organisatiestructuur Stand per 31 december 2023

6

7

Kerncijfers gemeente Utrecht Per einde kalenderjaar Sociale structuur

2021

2022

2023

Aantal inwoners Waarvan percentage 0-29 jaar Waarvan percentage 30-64 jaar Waarvan percentage 65+ jaar Aantal banen/werkzame personen [#1] Fysieke structuur

361.742 43 46 11 288.230

367.984 43 46 11 301.700

374.374 43 46 11 317.470

Oppervlakte land in hectare [#2] Bevolking per vierkante kilometer land Woningen per vierkante kilometer land Aantal woningen [#3] Waarvan % koopwoningen [#4] Gemiddelde woningbezetting (= bevolking in woningen / bewoonde woningen) [#5] Financiële structuur (bedragen zijn in miljoenen euro’s)

9.377 3.858 1.732 162.450 45,3 2,3

9.377 3.924 1.764 165.399 44,3 2,3

9.377 3.992 1.782 167.123 44,1 2,3

1.561 838 798 63

1.755 970 796 71

1.888 967 777 73

Rekening Totaal lasten Algemene Uitkering Gemeentefonds Totaal reserves Totaal voorzieningen [#6]

[1] Bron: Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) met de stand per 1 april. Het aantal banen is uitgedrukt in het aantal fulltime en parttime werkzame personen, inclusief uitzendkrachten, bij bedrijven en instellingen. Cijfers van voorgaande jaren worden jaarlijks bijgesteld. [2] Bron: CBS Statline [3] Bron: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). [4] Bron: BghU en BAG. In de eigendomgegevens van eind 2023 is 44,1% koopwoning en 54,5% huurwoning; van de overige 1,4% is de eigendomssituatie onbekend. Het % koopwoning van eind 2023 is nog onbekend. [5] Bron: BAG en BRP. Het cijfer geeft de gemiddelde woningbezetting van bewoonde woningen en wooneenheden die onder de woningtelling vallen. [6] Bron: Voorzieningen passivazijde.

8

Leeswijzer In deze leeswijzer lichten we kort de onderdelen van de Jaarstukken 2023 van de gemeente Utrecht toe. Met de jaarstukken legt het college van Burgemeester en Wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid en de daarmee samenhangende financiën. Wij laten zien wat we in 2023 hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost. De Jaarstukken 2023 bestaat uit een hoofdlijn, het jaarverslag en de jaarrekening. Bij het opstellen van de jaarstukken volgen wij de instructie van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten en de financiële verordeningen. Ten opzichte van de jaarstukken 2022 zijn er diverse aanpassingen aangebracht in het kader van leesbaarheid en stuurbaarheid. Hiermee zijn we gestart bij de Programmabegroting 2023 en wij zijn verplicht voor de jaarstukken de opzet van de Programmabegroting 2023 te volgen.

Algemeen Hier vindt u, naast algemene informatie over de gemeente Utrecht en de stad, de bestuurlijke en financiële hoofdlijn van de jaarstukken. In de bestuurlijke hoofdlijn kijken we terug op 2023, het eerste volledige jaar van dit college. Langs de lijnen van het Coalitieakkoord wordt verteld hoe we aan de slag zijn gegaan met de belangrijkste onderwerpen. Daarnaast wordt in de financiële hoofdlijn, het resultaat per programma, de rechtmatigheids-verantwoording en de actuele financiële positie toegelicht.

Jaarverslag Het jaarverslag is opgebouwd uit programma's en paragrafen. 1. Programma’s De programma’s beschrijven het werkveld van de gemeente. U vindt hier per programma antwoorden op de vragen:  Wat hebben we bereikt?  Wat hebben we gedaan?  Wat heeft dat gekost? Bovenstaande vragen zijn in lijn met de Programmabegroting 2023. Hiermee wordt er verantwoording afgelegd over in hoeverre de voorgenomen activiteiten zijn uitgevoerd en de doelen zijn bereikt. Activiteiten uit het Coalitieakkoord zijn geoormerkt met een In het onderdeel ‘Wat hebben we bereikt?’ zijn effectindicatoren opgenomen. Op de website zijn deze uitgebreider toegelicht. Voor de verwijzingen naar de Inwonersenquête is hier een link opgenomen naar de website van de 'De Utrecht Monitor'. Dit is een webpublicatie van de afdeling Onderzoek & Advies die we jaarlijks in mei updaten met de nieuwste cijfers en ontwikkelingen in de stad. Binnen het onderdeel ‘Wat heeft dat gekost’ in de Programma's, wordt een onderscheid gemaakt tussen de baten en lasten. Indien er op een doelstelling geen mutatie is geweest wordt deze niet weergegeven. Vervolgens wordt per programma een overzicht gegeven van risico’s, investeringen, de verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen, de subsidies en het beleid dat ten grondslag ligt aan de doelstellingen in het programma. 2.

Paragrafen Het jaarverslag bevat naast de verantwoording over de uitvoering van de programma's ook een toelichting op programma overstijgende onderwerpen, zoals investeringen die de gemeente heeft gedaan of van plan is te doen. Een deel van deze paragrafen zijn verplicht vanuit het Besluit Begroting

9

en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV art. 9 lid 2). De paragraaf Investeringen is niet verplicht.

Jaarrekening Dit is de financiële verantwoording, of te wel het huishoudboekje van de gemeente Utrecht. Hier vindt u de financiële cijfers met een uitgebreide onderbouwing en een toelichting op hoe de gemeente er financieel voor staat. De accountant controleert de jaarrekening en oordeelt of het jaarverslag in lijn is met de jaarrekening. De conclusies die volgen uit de controle legt de accountant vast in de controleverklaring. Deze is opgenomen in bijlage 2.

Bijlagen Naast de controleverklaring van de accountant zijn bijlagen over externe subsidieprogramma's en verstrekte subsidies opgenomen en wordt ingegaan op de kostendekkendheid van de tarieven en leges. Daarnaast is de opvolging van de bevindingen van de rekenkamertoetsen en de raadstoetsen opgenomen bestaand de overige bijlagen uit (toelichtingen op) financiële overzichten op detailniveau.

Afrondingen De cijfers die in deze jaarstukken zijn verwerkt komen direct uit de boekhouding van de gemeente. Daar staan de getallen genoteerd tot op 2 cijfers achter de komma. Voor de leesbaarheid worden de cijfers in de jaarstukken afgerond op 1.000-tallen. Hierdoor kan het voorkomen dat er afrondingsverschillen bestaan in tellingen, deze zijn beperkt (verschillen van 1 à 2).

10

Bestuurlijke hoofdlijn In deze Jaarstukken 2023 kijken we terug op 2023, het eerste volledige jaar van dit college. Een jaar waarin we aan de slag zijn gegaan met de 3 belangrijkste onderwerpen uit het coalitieakkoord: kansengelijkheid, betaalbaar wonen en klimaat. Dit doen we voor een levendige en leefbare stad.

Maatschappelijke ontwikkelingen Ons beleid en onze financiën worden van buitenaf beïnvloed. We hebben te maken met constant veranderende maatschappelijke en financiële ontwikkelingen. De krappe arbeidsmarkt was ook in 2023 een uitdaging, zowel voor onze ambtelijke capaciteit als bij onze partners en leveranciers. Dit heeft dan ook een effect gehad op het later realiseren van projecten en oplopen van wachtlijsten. We zagen een aantal ontwikkelingen die (wereldwijd) polariserend werkten en ook doorwerken in onze stad, met name de gevolgen van de conflicten in het Midden-Oosten en de oorlog in Oekraïne. De vluchtelingenstroom resulteerde zowel landelijk als voor Utrecht in de uitdaging om voldoende opvang voor de vluchtelingen te organiseren. De maatschappelijk economische onzekerheid is gedurende 2023 afgenomen. Maar de stijgende (energie)prijzen en rente hebben invloed gehad op de stad, onze partners en inwoners. Door de gestegen rente en prijzen van bouwmaterialen zien we dat de woningbouwontwikkelingen in 2023 vertragen. Net zoals in andere gemeenten staat het tijdig bieden van jeugdhulp onder druk. De vraag naar jeugdhulp was ook in 2023 nog steeds groot, de kosten van jeugdhulp stegen en de arbeidsmarkt knelde. Ook is er een toenemende druk op zorg en ondersteuning vanuit de Wmo.

Wat hebben we in 2023 gerealiseerd? Het jaar 2023 stond naast de uitvoering van onze reguliere taken in het teken van de speerpunten uit de Begroting 2023 en het coalitieakkoord. Hieronder noemen we concrete voorbeelden van wat we in 2023 hebben opgestart, uitgevoerd en gerealiseerd. Kansengelijkheid Het gaat goed met Utrecht, maar niet met iedereen en niet overal. Daarom investeren wij ongelijk in gelijke kansen. We willen onder ander alle kinderen in de stad een gelijke kans bieden om zich te kunnen ontwikkelen. 



  

Voor de basis- en voortgezet onderwijsscholen in wijken Overvecht, Zuidwest en Noordwest zijn we gestart met ‘een rijke schooldag’ t. Naast het regulier curriculum worden extra activiteiten aangeboden zoals sport, cultuur en huiswerkbegeleiding. We doen dit samen met partners in de UOA en andere partners in de stad. Voor de uitvoering van de jeugdwet en de WMO, werkten we ook dit jaar met partners aan goede zorg en ondersteuning voor jeugdigen, gezinnen en andere inwoners en aan het vraagstuk hoe we dit in de toekomst kunnen blijven doen nu deze zorg onder druk staat. In 2023 is de aanpak Kansrijke Start uitgebreid naar 8 wijken met geboortenetwerken en is het aantal prenatale huisbezoeken door de Jeugdgezondheidszorg toegenomen. Om jongeren en hun omgeving te stimuleren met elkaar in gesprek te gaan over mentale gezondheid was er de campagne ‘Unbox jezelf en Unbox een ander’. Om de gevolgen van de stijgende energielasten het hoofd te bieden, is aan duizenden inwoners (incl. studenten) een energietoeslag verstrekt. De gevolgen voor met name gezinnen

11







met kinderen zijn verzacht door onder andere het verstrekken van kledingpassen en het verhogen van het U-pastegoed voor kinderen van twaalf tot achttien jaar. Voor maatschappelijke instellingen en bedrijven zijn subsidieregelingen opgesteld om de piek van de prijsstijgingen te compenseren. We hebben een studentsaneringskrediet gerealiseerd, waardoor ook studenten die niet kunnen werken een schuldregeling kunnen starten. Met onze campagne ‘weet waar je recht op hebt’ hebben we ons ingezet voor het vergroten van het bereik van onze regelingen. De uitvoering van de Veiligheidsagenda richtte zich op de aanpak van ondermijnende criminaliteit (nota Grenzen Stellen Perspectief Bieden) en casuïstiek (op persoonsniveau) in de wijken. Samen met onze partners werkten we samen om de digitale weerbaarheid te vergroten, zodat we als samenleving beter bestand zijn tegen cyberincidenten.

Aanpakken woningnood We vinden het belangrijk dat iedereen die dat wil in onze stad een passende woning kan vinden. De druk op wonen blijft hoog. Daarom hebben wij ons het afgelopen jaar onverminderd ingezet om de schaarste te verminderen en voldoende woningen van goede kwaliteit te (laten) bouwen die ook betaalbaar zijn voor mensen met een laag of gemiddeld inkomen.   

We hebben een start gemaakt met de bouw van 3.870 woningen. De bouw van het eerste project flexwoningen (Pagelaan) is gestart. Om wonen in de stad zoveel mogelijk toegankelijk en betaalbaar te houden, hebben we instrumenten geïmplementeerd om slecht verhuurderschap en leegstand aan te pakken, het beleid voor opkoopbescherming aangescherpt en de herziene Huisvestingsverordening opgesteld met aandacht voor de specifieke doelgroepen zoals buurtvoorrang en voorrang vitale beroepen. Ook stimuleren we woningdelen en hospita verhuur.

Tegengaan klimaatcrisis We willen met investeringen in duurzame energieproductie- en besparing en in duurzaam (openbaar) vervoer een maximale bijdrage leveren aan het tegengaan van de klimaatcrisis. 

  

 

Mede door de hoge gasprijs heeft het programma Duurzame energieproductie een flinke boost gekregen. Zo zijn in 3.000 tot 5.000 woningen energiebesparende maatregelen toegepast, onder andere 1.115 huurwoningen zijn sneller geïsoleerd met middelen van het Rijk. Met een voucherregeling voor het MKB zijn 105 bedrijven geholpen bij het isoleren van hun pand. Het pand Sportcampus is energieneutraal (ENG) opgeleverd en MFA Het Zand bijna energieneutraal (BENG) opgeleverd. Voor het programma ‘aanpassen energie-infrastructuur aan duurzame bronnen’ zijn op diverse vlakken stappen gezet zoals bijvoorbeeld een verkenning naar en maatregelen voor oplossingen van netcongestie. In een aantal buurten is met de Buurtaanpak Aardgasvrij gestart Het eerste zonnepark Meijewetering is geopend.

12

Een levendige en leefbare stad We willen onze stad in balans ontwikkelen met voldoende en kwalitatief goede voorzieningen, zodat iedereen gezond en prettig kan leven in de stad.       

   

We hebben gewerkt aan integrale projecten openbare ruimte. We hebben geïnvesteerd in het versterken van de laagdrempelige toegankelijkheid van de buurtvoorzieningen. Er zijn nieuwe sport- en beweegplekken gerealiseerd. We brachten meer groen aan in straten en buurten en hebben we ruim 1/10 deel van het achterstallig onderhoud weggewerkt. We herstelden meer dan 100 meter wal- en/of kluismuur. Er is gewerkt aan oplossingen voor de toekomstige tekorten aan stallingsruimte voor fietsen rondom stations. In 2023 hebben we concrete stappen gezet in het creëren van passend cultuuraanbod van diverse creatieve makers en culturele instellingen. Dit is in de Cultuurnota 2025-2028, de Nachtvisie en beleidsnota nachtcultuur, vastgelegd. Daarbij hebben we letterlijk ruimte gemaakt voor 'nieuwe' kunstdisciplines en jonge makers. Het monument voor het slavernijverleden is opgeleverd, Onze dienstverlening aan ondernemers zetten we voort via programma’s als Morgen Mooier Maken, Ondernemer Centraal. Via EFRO-middelen (EU) en de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij ROM Utrecht Region investeerden we in 10 innovatie-initiatieven en15 veelbelovende Utrechtse startups. Naast het faciliteren van evenementen, via onder meer het evenementenfonds, zijn we ook gestart met het ontwikkelen van locatieprofielen voor evenementen.

Sterke goede uitvoering en contact met de stad We werken aan het verbeteren van de menselijke maat in de gemeentelijke organisatie om de uitvoering te verbeteren.  





We hebben geïnvesteerd in het aantrekken en behouden van medewerkers Om de kwaliteit van de politieke besluitvorming te verbeteren heeft de raad in 2023 de Beleidsnota Standaard voor de beleidscyclus vastgesteld. Deze cyclus zorgt voor politieke aansturing van het beleid en maakt het mogelijk om publiek verantwoording af te leggen. Deze nota geeft houvast voor het opstellen, kaderstellen, controleren en evalueren van beleid. Om contact blijven te houden met de stad stelden wij buurtagenda’s op voor 6 buurten, ontwikkelden wijde hoofdlijn voor de herijking Samen stad maken en organiseerden wij het eerste Utrechtse burgerberaad. In de zomer 2023 is het Ombudsloket geopend. Dit is een onafhankelijk loket voor inwoners die zich niet gehoord voelen of een klacht hebben over de gemeente.

13

Wat heeft het gekost? Het jaar 2023 is afgesloten met een tekort van 17,419 miljoen euro. Dit tekort wordt veroorzaakt door lagere inkomsten uit het gemeentefonds daarover hebben wij u in februari geïnformeerd in de raadsbrief: Groter tekort op inkomsten vanuit het Rijk. Indien het resultaat van gemeentefonds buiten beschouwing wordt gelaten hadden we dit jaar afgesloten met een positief saldo van 27 miljoen euro. De kengetallen uit de jaarstukken laten nog een gezonde financiële positie zien. Resultaat per programma Het nadeel op het gemeentefonds is bepalend voor het uiteindelijk negatieve resultaat. Het saldo bestaat echter uit plussen en minnen op de verschillende programma’s. Hieronder staan een aantal majeure ontwikkelingen benoemd die een groot deel van het resultaat verklaren. Nadelig resultaat 20,2 miljoen euro

28,3 miljoen euro

8,6 miljoen euro

Voordelig resultaat 15,1 miljoen euro

9,0 miljoen euro

Werk en Inkomen: De uitbetaling van de energietoeslag (15,4 miljoen euro) heeft eind 2023 plaatsgevonden, de compensatie van het Rijk staat overeenkomstig BBVregelgeving verantwoord op het programma Algemene middelen. Ook is er sprake van toenemend gebruik Participatiewet (7,4 miljoen euro) en zijn er lagere de kosten voor re-integratie (2,1 miljoen euro voordeel). Algemene middelen: De inkomsten uit het gemeentefonds zijn lager (40,6 miljoen euro) dan eerder geprognotiseerd. Vanuit de september- en decembercirculaire resulteert per saldo een klein voordeel. Daartegenover staan extra inkomsten uit toeristenbelasting en OZB 2023 en voorgaande jaren (10,8 miljoen voordelig). En een positief saldo op stelposten en leningen (1,5 miljoen euro voordelig). Overhead: Extra inzet van capaciteit op juridische dossiers en om te voldoen aan wettelijke termijnen bezwaar- en beroep en WOO (3,1 miljoen euro). Daarnaast zijn extra kosten gemaakt in verband met ziekteverzuim en extra capaciteit op projecten (6,6 miljoen euro).

Ruimtelijke ontwikkeling: Extra inkomsten ontvangen voor meerwaardeafdracht woningbouwcorporaties (3,8 miljoen euro), afkoop van erfpacht (4,2 miljoen euro) en een incidentele verkoop (3,3 miljoen euro). De reservering uit reserve Betaalbaar wonen is niet ingezet (3,3 miljoen euro) en de vallen de kosten voor de uitvoering van de RSU lager uit (4,7 miljoen euro). Onderwijs: Door vertraagde oplevering van het huisvestingsprogramma is een voordeel op de kapitaallasten (5,0 miljoen euro) ontstaan. Daarnaast zijn lagere aanvragen voor bijdragen voor behoud onderwijsprofessionals (2,5 miljoen euro) en hebben we een bijdrage ontvangen voor tijdelijke huisvesting ISU (2,1 miljoen euro).

14

13,9 miljoen euro

Maatschappelijke ondersteuning: Dit betreft nog niet bestede rijksinkomsten beschermd wonen (7,3 miljoen euro), hoger tegemoetkoming kosten opvang Oekraïne (4,6 miljoen euro).

Het resultaat per programma staat in de onderstaande tabel weergegeven. Toelichtingen op deze afwijkingen staan per programma onder het kopje ‘Wat heeft het gekost?’ toegelicht. Tabel: Resultaat per programma x € 1.000

Programma Bewoners en Bestuur Ruimtelijke ontwikkeling,wonen & erfgoed Duurzaamheid Bereikbaarheid Openbare ruimte en groen Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen Werk en Inkomen Onderwijs Ondersteuning op maat Volksgezondheid Veiligheid Cultuur Samenleven en Sport Utrechts Vastgoed Algemene middelen Overhead Vennootschapsbelasting Totaal

Actuele begroting 2023

Realisatie 2023

Verschil

48.203 1.620 22.891 9.336 74.516 22.036 97.512 103.955 356.865 30.044 63.738 62.346 80.300 13.424 -1.210.563 223.526 250 -0

47.511 -13.506 23.283 8.749 78.603 22.400 117.731 94.914 342.962 29.752 62.907 61.482 78.341 12.170 -1.182.302 232.126 298 17.419

692 15.126 -392 587 -4.087 -364 -20.219 9.041 13.903 292 831 864 1.959 1.254 -28.261 -8.600 -48 -17.419

Rechtmatigheidsverantwoording In deze jaarstukken is voor het eerst een rechtmatigheidsverklaring opgenomen. Met deze verklaring legt het college verantwoording af over de financiële rechtmatigheid van de uitgevoerde activiteiten. De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2023 van de Commissie BBV van november 2023. Op basis van interne controles wordt vastgesteld in welke mate de uitvoering rechtmatig heeft plaatsgevonden conform de geldende externe en interne wet- en regelgeving. De toets bestaat uit drie onderdelen:  Voorwaardencriterium: zijn de externe en interne regelgeving nageleefd conform door raad vastgestelde normenkader  Begrotingscriterium: zijn de afwijkingen op lasten en baten gerealiseerd ten opzichte van de vastgestelde begroting rechtmatig volgens de door de raad vastgestelde beoordelingscriteria  Misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium: betreft het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk bij de bestedingen van de overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen.

15

De verantwoordingsgrens heeft uw raad vastgesteld op 1,5% van de totale lasten, inclusief toevoegingen aan reserves. Voor 2023 is deze grens 30,88 miljoen euro. Op basis van de grondslagen uit de kadernota Rechtmatigheid 2023 is voor 51,5 miljoen euro aan onrechtmatigheden geconstateerd. De begrotingsrechtmatigheid heeft hierin het grootste aandeel. Na toetsing op basis vastgestelde criteria, uit de financiële verordening en de interne richtlijnen, wordt alsnog het grootste deel van de afwijkingen (35,8 miljoen euro) rechtmatig. Daarmee komt het saldo van de onrechtmatigheden uit op 15,7 miljoen euro. Dit is 0,83% van de totale lasten en valt ruim binnen de grens van 1,5%. Een belangrijke afwijking binnen de begrotingsrechtmatigheid wordt veroorzaakt door de late toekenning van middelen om de energietoeslag uit te keren (15,4 miljoen). Deze middelen, die volledig werden vergoed door het Rijk, kwamen zo laat beschikbaar, dat we daardoor de begroting niet meer tijdig konden aanpassen. Ook is er sprake van een hogere besteding op een krediet van circa 3,1 miljoen euro.

Ten aanzien van het voorwaardencriterium heeft het college aan de hand van uitgevoerde verbijzonderde interne controles geconstateerd dat bij inkoop en aanbesteden in totaal bijna 5 miljoen euro aan onrechtmatigheden heeft plaatsgevonden op een totaal van bijna 852 miljoen euro aan bestedingen op diensten/ leveringen, werken en inhuur. Dit is een forse afname ten opzichte van 2022 (circa 11 miljoen euro aan onrechtmatigheden). Ten aanzien van het misbruik en oneigenlijk-gebruik criterium zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door de raad gestelde grens maar als we de acceptabele overschrijdingen op de lasten buiten beschouwing laten, is de beoordeling dat we ruimschoots binnen de verantwoordingsgrens zijn uitgekomen. Actuele financiële positie De financiële positie geeft een indruk van de financiële flexibiliteit van Utrecht: zijn er voldoende financiële buffers of bijsturingsmogelijkheden om risico’s of tegenvallers op te vangen. De normen voor de indicatoren zijn door de provincie, onze toezichthouder, vastgesteld. Reserves Reserves zijn bedoeld om geld voor een langere termijn te reserveren, met als doel om bijvoorbeeld risico’s af te dekken of om een piek in de kosten over meerdere jaren te verdelen.

De reservepositie is afgenomen, maar beweegt zich op een stabiel niveau.

16

Grafiek: Omvang per soort reserve

Investeringen in onze stad en inwoners We investeren jaarlijks vele miljoenen euro’s in de groei van onze stad en om de stad in goede staat te houden en te verbeteren. In de actuele begroting 2023 is voor 1.770,7 miljoen euro aan investeringen in uitvoering opgenomen. Tot en met het jaar 2023 is er een bedrag van 619,0 miljoen euro gerealiseerd aan uitgaven op de begrote investeringen. Deze uitgaven zijn als volgt verdeeld over de verschillende programma's: Grafiek: Totaal gerealiseerde investeringsuitgaven t/m 2003

17

Wendbaarheid De wendbaarheid van de gemeente geeft de flexibiliteit aan van de gemeente om snel in te kunnen spelen op de actuele ontwikkelingen. De kengetallen die samen een beeld geven over de wendbaarheid zijn in deze jaarstukken op niveau gebleven en daarmee als gezond aan te merken. Aandachtspunt voor toekomstige jaren is het structurele begrotingstekort en het benodigde evenwicht tussen de structurele inkomsten en uitgaven. In de komende voorjaarsnota en begroting worden voorstellen gedaan om het structurele tekort op te lossen en daarmee een structureel gezonde financiële positie te realiseren. Weerbaarheid De waardering van de kengetallen is verbeterd. De gemeentelijke woonlasten blijven boven het landelijke gemiddelde. Daardoor is er minder ruimte in de onbenutte belastingcapaciteit ten opzichte van het landelijk gemiddelde om in financieel weerbarstige tijden bij te kunnen sturen aan de inkomstenkant van de begroting. Deze bijsturing kan onderdeel uitmaken van besluitvorming over de voorjaarsnota en begroting. Verloop kengetallen In onderstaand overzicht staan de verplichte BBV-indicatoren en ratio Weerstandsvermogen opgenomen. Een nadere toelichting en duiding per indicator staat in de desbetreffende paragraaf opgenomen.

Verslag 2022

Begroting 2023

Verslag 2023

1,16

1,00

1,17

Solvabiliteitsratio

38,20%

31,80%

32,50% Neutraal

Kengetal grondexploitatie

4,20%

14,10%

6,30%

Structurele exploitatieruimte

1,25%

2,10%

-1,18% Risicovol

Netto schuldquote

60,40%

80,00%

69,20%

Gezond

Nettoschuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

58,90%

78,10%

67,60%

Gezond

Belastingscapaciteit Woonlasten meerpersoonshuishoudens

109,20%

110,40%

112,40% Risicovol

Belastingcapaciteit Woonlasten eenpersoonshuishoudens

PM

PM

PM Risicovol

BBV verplichte kengetallen Wendbaarheid Ratioweerstandsvermogen

Gezond Gezond

Weerbaarheid

18

Deel 1 Jaarverslag

19

Programma's

20

Bewoners en Bestuur Portefeuillehouder(s): Sharon Dijksma, Rachel Streefland, Eva Oosters, Dennis de Vries en Linda Voortman Ambitie:

We zorgden voor betrouwbare dienstverlening aan en rechtvaardige behandeling van iedereen die in Utrecht woont en werkt. Bewoners zetten zich op allerlei manieren in voor elkaar en voor hun omgeving; in de straat of buurt, in de stad of op een bepaald onderwerp. Inwoners, ondernemers en organisaties praten en denken mee over ontwikkelingen in de stad. De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders betrekken deze inbreng bij hun besluiten. De Utrechter staat centraal in onze dienstverlening. We zijn toegankelijk, bereikbaar, in contact en in gesprek met inwoners, ondernemers en organisaties. Onze basisregistratie personen is betrouwbaar en actueel. Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen is ons inhoudelijk kompas in de samenwerking met partners lokaal, regionaal, landelijk en internationaal.