Agendabundel
Tekst van het document
Bundel - Adviescommissie Controle en Financiën van 17 oktober 2024 Agenda bijlagen Agenda advies-cie CF 17-10-2024 1 Opening en mededelingen 1.1 Vaststellen van de agenda 2 Vaststellen van het verslag van de vorige bijeenkomst Ter vaststelling: Conceptverslag commissie Controle en Financiën 19 september 2024 Adviescommissie CF 19-09-2024 3 Ingekomen stukken 4 Programmabegroting 2025/2e bestuursrapportage 2024 Programmabegroting 2025 Presentatie Programmabegroting 2025 Programmabegroting 2025 infographic - 17-9-2024 Programmabegroting 2025 - Analyse reserves Tweede Bestuursrapportage 2024 Analyse accountant begroting 2025 Utrecht solvabiliteit Raadsvoorstel Programmabegroting 2025 (oktober 2024) Raadsvoorstel Tweede Bestuursrapportage 2024 (oktober 2024) adviescie CF 20241017 2.0 5 Auditplan en opdrachtbevestiging jaarrekening 2024 Auditplan gemeente Utrecht 2024 CONCEPT Engagement Letter- FY - 2024 - Gemeente Utrecht - zonder honorarium 6 Vooruitblik jaarplan 2024 Zie voor een toelichting de bijlage bij de agenda: Agenda advies-cie CF 17-10-2024 Jaarplan adviescommissie CF 2024 (okt) 7 Voortgang controle accountant met adviescommissie Controle & Financiën Advies adviescommissie Controle & Financiën inzake de programmabegroting 2025 en bijbehorende 8 RV 9 Rondvraag 10 Sluiting
AGENDA Adviescommissie Controle en Financiën
17 oktober 2024 van 09.00-10.45 uur (burgemeesterskamer) Agendapunt 1 t/m 6 worden behandeld in aanwezigheid van de (medewerkers van) de afdeling Financiën & Inkoop en Concern Control, de voorzitter/secretaris van de Rekenkamer en de accountant.
Agendapunt 7 t/m 9 worden behandeld in aanwezigheid van de accountant. (2 min)
1. a. Opening en mededelingen. b. Vaststellen agenda.
(1 min)
2. Vaststellen verslag van vorige bijeenkomst. (1 min)
3. Ingekomen stukken. (60-75 min)
4. Programmabegroting 2025/2e bestuursrapportage 2024Planning & control-cyclus (sharepoint.com)
•
Achtergrond bij dilemma sociaal domein: in de technische sessie bij de PB is een dilemma geschetst. Wat betekent dit nu concreet en wat zijn de mogelijkheden? Hervormingen Sociaal Domein | Begroting 2025 (begroting-2025.nl)
• • •
Financiële kengetallen: wat betekent dit nu voor de korte en lange termijn? Grip op investeringen: hoe gaat het investeringsplafond helpen?
Achtergrond onderzoek reserves (wat kan een raadslid hier nu mee en gevolgen voor nota reserves).
(10 min)
5. Auditplan en opdrachtbevestiging jaarrekening 2024 •
Toelichting door de accountant en mogelijkheid voor aanvullingen/aangeven speerpunten vanuit deze adviescie. Kan dit auditplan worden vastgesteld?
•
Kunt u (als opdrachtgever van de accountant) instemmen met de opdrachtbevestiging?
1
Commissiegriffier financiën danielle.rijnders@utrecht.nl
(5 min)
6. Vooruitblik jaarplan 2024 Do. 5 december
Vergadering adviescommissie (90 minuten)
Opening, verslag en ingekomen stukken (tijd: 5 minuten)
Concept Boardletter van de accountant en reactie college & voortgang controle (tijd: 30 minuten)
Raadsvoorstel Normenkader (tijd: 10 minuten)
3e Technische Begrotingswijziging (tijd: 5-10 minuten)
Halfjaarverslag Concernaudit 2024/25: toelichting en gelegenheid tot het stellen van vragen (tijd: 5 minuten)
Voortgang S&V (opvolging van 21 maart) (tijd 15-30 minuten)
Stand van zaken rondom de aanbesteding (tijd: 5 minuten)
Vooruitblik volgende vergadering (tijd: 5 minuten)
Afsluiting (tijd: 5 minuten)
****************************************************************************************
NB: 5 minuten wissel pauze, zodat we het laatste deel van de vergadering gebruiken om een advies richting de commissies te formuleren dan wel met elkaar in gesprek te gaan over voorliggende onderwerpen. Voor afsluiting een korte rondvraag richting ambtelijke organisatie door de voorzitter. (5 min)
7. Voortgang controle accountant met adviescie C&F
Korte toelichting door de accountant.
(10 min)
8. Advies adviescie C&F inzake de programmabegroting 2025 en bijbehorende RV •
Wilt u een advies meegeven richting de commissie n.a.v. behandeling van agendapunt 4?
(5 min)
9.
Rondvraag en sluiting. -
Voortgang raadstoets
2
Commissiegriffier financiën danielle.rijnders@utrecht.nl
VERSLAG ADVIESCOMMISSIE CONTROLE EN FINANCIËN
19 september 2024, 09.15-10.30 uur Burgemeesterskamer Stadhuis
Adviescommissie: Ruud Maas (wnd. vz.), Derk van Bergen, Fred Claasen, Ralph Peters, Margreet Ramaker, Ruben Snijder, Rick van der Zweth en Daniëlle Rijnders (raadsadviseur Control & Audit)
Overige deelnemers: Laura van Bergen (adviseur Inkoop), Jasmin Grundauer (manager concernaudit), Rachid Saghraoui (concerncontroller), Arjen Schrijver (senior controller), Rob Sijm (directeur a.i. financiën, inkoop en juridische zaken), Gerth Molenaar en Paul Venhoeven (Rekenkamer)
Niet aanwezig: Cees Bos, David Bosch, Gert Dijkstra, Stevie Nolten, Bert van Steeg, Victor Paalman en Jantine Zwinkels Notulen: Rosenbaum Select, notulisten & verslaggevers
1. a. Opening en mededelingen
De waarnemend voorzitter heet allen welkom – de heer Saghraoui in het bijzonder, want hij is er voor het eerst bij – en opent de vergadering.
De heer Sijm meldt voor de goede orde dat er een wervingsprocedure loopt voor een directeur financiën, inkoop en juridische zaken.
Mevrouw Rijnders meldt dat de Partij voor de Dieren overweegt om toe te treden tot de Adviescommissie. Om die reden sluit Sjaak van Bemmel aan bij de heidag. b. Vaststellen agenda
De agenda wordt vastgesteld zoals opgegeven. 2. Vaststellen verslag vorige bijeenkomst (30-05-2024) Geen opmerkingen; de notulen worden vastgesteld. 3. Ingekomen stukken en verzonden stukken
Jaarverslag Concernaudit 2023-2024
De afdeling Concernaudit is een intern adviesorgaan – een trusted advisor – voor de directieraad en het college. De afdeling monitort de gang en stand van zaken in de organisatie, en koppelt
terug over wat goed gaat en wat beter zou kunnen. De afdeling zelf heeft de afgelopen twee jaar een aanzienlijke professionaliseringsslag gemaakt. De managementsamenvatting bevat een
overzicht van de belangrijkste activiteiten in het verslagjaar, lopend van april 2023 tot en met maart 2024.
1 van 6
commissiegriffier Adviescommissie CF danielle.rijnders@utrecht.nl
Follow-up proces
Een nieuw product, dat ongeveer 1,5 jaar geleden werd geïmplementeerd; sindsdien is
Concernaudit actief aanjager van verbeteracties. Voor de gemeente Utrecht was dit nieuw; de implementatie heeft enige moeite gekost, maar leidde uiteindelijk tot tevredenheid over de nieuwe aanpak.
Governance
Concernaudit vindt dat de huidige governance in de organisatieonderdelen, in processen en bij projecten niet passend meer is, gezien de omvang en complexiteit van de gemeentelijke
organisatie. De gemeentesecretaris heeft dit opgepakt, en heeft al enige veranderingen in gang gezet die tot een algehele structuurverandering moeten leiden.
Datagebruik
De databestanden van de gemeente kunnen veel beter worden benut, stelt mevrouw Grundauer; hier valt onder andere te denken aan systematisch gebruik van data bij procesbewaking, bij de
allocatie van werk, prioriteren van werkzaamheden en zo meer. Concernaudit heeft ten aanzien van de inzet van data veel expertise verzameld, en heeft bovendien veel ervaring met
veranderingsprocessen. De Adviescommissie is benieuwd in hoeverre de gemeente Utrecht
hierin verschilt van andere gemeenten. Volgens mevrouw Grundauer loopt de gemeente Utrecht voorop in de G4; het bedrijfsleven is echter al een stuk verder. Zij benadrukt dat het
noodzakelijk is om te focussen op datagericht werken en nieuwe technologie, onder andere om een aantrekkelijke werkgever te blijven voor nieuwe generaties. Concernaudit neemt graag de rol van change agent op zich.
Zie blz. 10 van het jaarverslag, voortgang cloudtransitie. In de voorlaatste alinea wordt
gewaarschuwd voor overschrijding van de oorspronkelijke doelwaarde in mei 2025. Hoe groot is dat risico? Het antwoord is ter vergadering niet paraat; mevrouw Grundauer komt erop terug. Desgevraagd geeft mevrouw Grundauer aan dat de twee auditopdrachten uit het jaarplan
inmiddels zijn afgerond. Hierover wordt in het eerstvolgende halfjaarverslag gerapporteerd. Zie blz. 11, programma Wervengebied. De Auditcommissie is blij met het duidelijke signaal dat
de aansluiting tussen begroting en uitvoering niet goed te volgen was. Het is juist zo belangrijk dat rapportages een aansluiting laten zien met de programmabegroting, want dan is het voor raadsleden een stuk duidelijker.
Er zijn verder geen vragen. Namens allen bedankt de voorzitter mevrouw Grundauer en haar team voor het mooie en complete jaarverslag.
2 van 6
commissiegriffier Adviescommissie CF danielle.rijnders@utrecht.nl
4. Aanbesteding externe accountant
Mevrouw Rijnders memoreert dat er twee teams bij de selectie betrokken zijn, namelijk een
ambtelijk team en een verwervingsteam (dames Zwinkels en Ramaker, heren Vasters en Maas).
Zij hebben vier documenten samengesteld die de Adviescommissie inmiddels ontvangen heeft. Aan de Adviescommissie wordt gevraagd om ze vast te stellen, zodat ze aan het eind van deze maand gepubliceerd kunnen worden.
Uitgangspunt voor de aanbesteding was het proces zoals dat voor de vorige aanbesteding werd doorlopen. De beide teams hebben dit op punten aangescherpt, onder andere ten aanzien van
de adviesrol van de accountant. Dit is nu een apart gunningscriterium geworden. Voor de raad is duurzaamheid een belangrijk punt van aandacht, maar dat bleek moeilijk in te passen in de
procedure, want accountantsorganisaties hebben eigen beleid op dat gebied. Er is gekeken naar aanbestedingen bij andere gemeenten – hoe zij duurzaamheid daarin hebben opgenomen. Ook is het innovatief vermogen van de aanbieders beoordeeld, dit in aansluiting op de wens om beter gebruik te gaan maken van databestanden.
De teams hebben veel tijd en aandacht besteed aan de gunningscriteria. Ook SiSa (single
information, single audit) is een belangrijk aandachtspunt geweest, want de controle van de SiSa-regelingen is een extra taak. Dit kost het controleteam elk jaar veel tijd omdat de
regelingen nogal eens veranderen en omdat er door het jaar heen vaak regelingen bij komen. Intussen lijkt het erop dat de regelingen gaan verdwijnen en dat het Gemeentefonds anders ingericht gaat worden. Daarom is ervoor gekozen om voor SiSa een staffel op te nemen. Accountants moeten op die staffel inschrijven, zodat de kosten vooraf bekend zijn.
Mevrouw Van Bergen vult aan dat een presentatie onderdeel is van de gunningcriteria, want de
gemeente gaat intensieve samenwerking aan met het controleteam. Er moet dus wel een match zijn. De presentatie wordt beoordeeld als toelichting op de schriftelijke stukken.
Reacties en vragen
Wat betreft de duurzaamheidseis in aanbestedingen pleit de Adviescommissie ervoor om er samen met andere gemeenten over na te denken hoe dit op een goede manier kan worden
opgenomen – bijvoorbeeld via een projectgroep vanuit de VNG. Mevrouw Rijnders twijfelt eraan of dit haalbaar is. Aan aanbestedingen van de gemeente Utrecht willen grote
accountantskantoren wel meedoen; kleine gemeenten hebben die luxe niet, zij voelen zich al spekkoper als zij een accountantskantoor kunnen vinden. Desalniettemin hechten
gemeenteraden – niet alleen die van Utrecht – veel waarde aan duurzaamheid, wordt gezegd, en er wordt voor gepleit om de suggestie nog niet los te laten. Mevrouw Van Bergen merkt op dat
alle accountantskantoren ambitieus duurzaamheidsbeleid hebben, maar dat verschillend hebben ingevuld. Dat maakt het moeilijk om inspanningen op duurzaamheid als eis te stellen, want er is wat dat betreft geen gelijk speelveld. De Adviescommissie dringt erop aan om in het
3 van 6
commissiegriffier Adviescommissie CF danielle.rijnders@utrecht.nl
raadsvoorstel zo duidelijk mogelijk toe te lichten hoe ermee is omgegaan in het aanbestedingsproces.
Conclusie
Er zijn verder geen vragen over de documenten; de Adviescommissie stelt ze unaniem vast, met veel dank aan allen die het voorbereidende werk deden.
Vervolg
Mevrouw Rijnders zet de documenten online voor de raad; dan kan het proces gaan lopen. Op 11 december a.s. voert het ambtelijk team gesprekken met de inschrijvers. Daarna bereidt
mevrouw Rijnders samen met mevrouw Van Bergen een raadsvoorstel voor en stemt dat af met het verwervingsteam. Het raadsvoorstel wordt ter becommentariëring aan de leden van de
Adviescommissie gestuurd vóór het in januari a.s. aan de commissie VBF en aan de raad wordt aangeboden. Hiermee gaan allen akkoord. 5. Vooruitblik jaarplan 2024
Voor de zomersessie op 11 oktober a.s. – die eigenlijk meer een ‘herfstsessie’ wordt – heeft mevrouw Rijnders tien aanmeldingen ontvangen. Wie onverhoopt toch verhinderd is, wordt
verzocht om een vervanger te sturen. De heer Peters stelt voor om naast de reeds geplande onderwerpen ook aandacht te besteden aan sturen en verantwoorden op de
hervormingsbezuiniging. Uit de reacties blijkt dat de Adviescommissie meer voelt voor een technische discussie in een van de volgende vergaderingen. Dan kan daarna de politieke
discussie worden gevoerd in de commissie VBF. Mevrouw Rijnders meldt dat zij binnenkort de
collega’s spreekt die dit onderwerp voorbereiden. Zij komt hier in de volgende vergadering op terug, want op 11 oktober a.s. zijn de voorbereidingen nog niet afgerond.
De heer Sijm vult aan dat er veel hervormingen komen en dat de organisatie nog niet goed weet hoe daarmee om te gaan. De financiële verordening schrijft de wijze van budgetbeheer voor, en de wijze van allocatie van middelen. Onder andere ten behoeve van de hervormingen in het
sociaal domein lijkt het wenselijk om af te wijken van de financiële verordening. Er wordt een
beroep op de raad gedaan om wat meer schuiven toe te staan, zodat de ambtelijke organisatie kan handelen, en niet hoeft te wachten op de reguliere P&C-momenten. De heer Sijm
concludeert dat de regels wat uitvoeriger moeten worden toegelicht, zodat de raad de context beter begrijpt.
De raad wil begrijpen voor welk dilemma de ambtelijke organisatie precies staat. Dit kan worden toegelicht aan de hand van een paar scenario’s, maar die zullen op 11 oktober a.s. nog niet klaar zijn. Aan het budgetrecht van de raad verandert in elk geval niets.
Na enige gedachtewisseling wordt afgesproken dat mevrouw Rijnders voor de vergadering van 17 oktober a.s. de collega’s uitnodigt om een toelichting te geven.
4 van 6
commissiegriffier Adviescommissie CF danielle.rijnders@utrecht.nl
Op 17 oktober a.s. staat in elk geval de programmabegroting op de agenda, met een aparte
toelichting van de accountant op de solvabiliteitsgrens. De Adviescommissie wil graag weten
hoe die grens is bepaald, en wat het gevolg is als de organisatie eronder komt. De heer Van der
Zweth vraagt ook om een nadere toelichting op het voornemen om met een investeringsplafond te gaan werken en om een analyse van de in de programmabegroting opgenomen reserves. Hierop merkt de heer Sijm op dat er bij het maken van de analyse wel is gekeken naar het
gevolg van afwijken van de Nota reserves, dus afwijking van staand beleid. De Adviescommissie zou daar op 17 oktober a.s. graag meer over horen. Daarom schuift Sturen & Verantwoorden,
dat eenmaal per half jaar bij de Adviescommissie op de agenda staat, door naar een volgende vergadering.
Vervolgens stelt de Adviescommissie het jaarplan voor de laatste maanden van 2024 vast, met inachtneming van de opmerkingen. 6. Overige onderwerpen
a. Meerwerk accountant
De heer Sijm meldt dat de accountant meerwerk in rekening brengt voor de
jaarrekeningcontrole, en daarvoor een correcte onderbouwing heeft gegeven. Het gaat om een
overschrijding van circa € 70.000 (ten laste van het organisatiebudget), waarmee de ambtelijke
organisatie akkoord kan gaan. Een en ander wordt in de volgende vergadering nader toegelicht.
b. Raadstoetsen
De onderwerpen voor de raadstoetsen van dit jaar zijn Wonen en Economische zaken. Eén
daarvan gaat al bij de behandeling van de programmabegroting van start, de andere begint bij de behandeling van de jaarrekening. Mevrouw Rijnders maakt een poll in de commissie-app, waarin de leden hun voorkeur voor de volgorde kunnen aangeven.
c. Nieuwe concerncontroller
De heer Saghraoui werkt sinds drie weken bij de gemeente als concerncontroller. Hij heeft de
titel registercontroller (RC) en geeft incidenteel les aan de Bestuursacademie. Hij is bestuurslid van het netwerk voor directeuren concerncontrol. De nieuwe concerncontroller is tot het eind
van dit jaar nog bezig met het afronden van een project bij de gemeente Haarlemmermeer (1,5 dag per week).
In zijn eerste weken bij de gemeente Utrecht heeft de heer Saghraoui met verschillende
afdelingen kennisgemaakt. Hij heeft de indruk dat de organisatie hier en daar onnodig complex is. Daar wil hij zich na 1 januari a.s. wat meer in gaan verdiepen.
7. Rondvraag en sluiting 5 van 6
commissiegriffier Adviescommissie CF danielle.rijnders@utrecht.nl
De heer Van der Zweth meldt dat een van zijn fractieleden zich graag wat meer op financiële
zaken wil oriënteren. Mag hij bij de Adviescommissie aansluiten? Aansluiten wel, wordt gezegd, als toehoorder zonder stemrecht en mits het dan niet te vol wordt in de Burgemeesterskamer, maar lid worden niet. Er kan per fractie één persoon lid van de Adviescommissie zijn. Er zijn verder geen vragen. De vergadering wordt gesloten.
6 van 6
commissiegriffier Adviescommissie CF danielle.rijnders@utrecht.nl
Programmabegroting 2025
Utrecht.NL 1
Colofon Programmabegroting 2025
Uitgave Gemeente Utrecht
Informatie Gemeente Utrecht Bedrijfsvoering- en Strategienetwerk Afdeling FIJ Postbus 16200 3500 CE Utrecht www.utrecht.nl Finutrecht@utrecht.nl
2
Inhoudsopgave Leeswijzer ............................................................................................................................................5 Hoofdlijn ...............................................................................................................................................7 Beleidskaders ....................................................................................................................................15 Programma 's ........................................................................................................................................17 Betrouwbare overheid .......................................................................................................................19 Ontwikkelen en wonen voor iedereen ...............................................................................................33 Klimaatvriendelijke stad .....................................................................................................................49 Duurzame bereikbaarheid .................................................................................................................59 Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed ..............................................................................75 Veilige stad
......................................................................................................................................105 Passende ondersteuning en opvang ...............................................................................................119 Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid .........................................................139 Kansrijk opgroeien ...........................................................................................................................159 Levendige en gezonde stad ............................................................................................................185 Algemene middelen en overhead ....................................................................................................233 Paragrafen ...........................................................................................................................................243 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ....................................................................................245 Financiering .....................................................................................................................................257 Lokale heffingen ..............................................................................................................................269 Verbonden
partijen ..........................................................................................................................279 Grondbeleid .....................................................................................................................................305 Onderhoud Kapitaalgoederen .........................................................................................................311 Investeringen ...................................................................................................................................319 Vastgoed .........................................................................................................................................323 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................329 Wet open overheid ..........................................................................................................................337 Financiën .............................................................................................................................................339 Overzicht baten en lasten ................................................................................................................340 Overzicht Incidentele Baten en Lasten
............................................................................................347 Actualisatie Financieel Beeld 2025..................................................................................................360 Grondslagen PB 2025 .....................................................................................................................365 Geprognosticeerde balans ..............................................................................................................367 Overzicht Reserves .........................................................................................................................370 Overzicht Voorzieningen .................................................................................................................372 Bijlagen ................................................................................................................................................375
3
Toelichting Reserves .......................................................................................................................376 Instellen reserve ..............................................................................................................................414 Toelichting Voorzieningen ...............................................................................................................415 Overzicht Gewaarborgde geldleningen ...........................................................................................425 Overzicht Taakvelden ......................................................................................................................428 Overzicht Subsidies .........................................................................................................................435 Wet Markt en Overheid ....................................................................................................................436 Hervormingen Sociaal Domein ........................................................................................................445 Hervormingsbezuinigingen ..............................................................................................................461 Berekening EMU-saldo
....................................................................................................................465 Overzicht Verplichte BBV Indicatoren .............................................................................................466 Corresponderende posten ...............................................................................................................471 Kostendekkendheid Tarieven en Leges ..........................................................................................475 Verklarende woordenlijst .................................................................................................................482
4
Leeswijzer Dit is de Begroting 2025 van de gemeente Utrecht. In deze leeswijzer lichten we kort de onderdelen van deze begroting toe. Hoofdlijnen Hier vindt u de beschrijving van de hoofdlijn voor 2025 en de daaropvolgende jaren. De hoofdlijn bevat de bestuurlijke kernboodschap. Langs de lijnen van het coalitieakkoord wordt verteld wat we belangrijk vinden en wat we gaan doen. Daarnaast worden in het financiële gedeelte de financiële keuzes op hoofdlijnen toegelicht en onderbouwd met de belangrijkste financiële indicatoren. Programma’s De programma begroting bevat tien beleidsprogramma’s en één programma algemene middelen en overhead. Alle programma’s beginnen met een totaaloverzicht van de baten en lasten van het programma. Lasten en baten, toevoegingen en onttrekkingen zijn opgenomen als positieve getallen. In de saldokolommen betekent een positief getal een voordeel en een negatief getal een nadeel. Het symbool V aan het einde van een tabel betekent dat er onderliggende gegevens beschikbaar zijn. Door hier op te klikken verschijnen de onderliggende gegevens. Dit geldt ook voor tabellen in de andere onderdelen van de begroting. Een nieuw onderdeel t.o.v. de Programmabegroting 2024 is dat in het totaaloverzicht van de programma's een tabel is opgenomen met daarin de in het programma doorgevoerde bezuinigingsmaatregelen.
Op verzoek van de raad zijn trendgrafieken toegevoegd die de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren laten zien, zowel absoluut als relatief. Na het programmaoverzicht worden de programmadoelstellingen verder uitgewerkt. We geven aan welk beleid ten grondslag ligt aan de doelstelling en met welke indicatoren we meten. Als voor de betreffende doelstelling nieuw beleid in de maak is, geven we dit aan. Dit kan leiden tot aanpassing van doelstellingen en indicatoren in een volgende programmabegroting. Vervolgens beschrijven we de activiteiten die we gaan ondernemen om de doelstelling te bereiken, welke activiteiten we niet meer doen en welke activiteiten we continueren. De opsomming is niet uitputtend. Als een activiteit uit het coalitieakkoord volgt, dan is dit met behulp van een rood driehoekje aangegeven. Per doelstelling tonen we de baten en lasten en geven een toelichting op de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2024, indien deze groter zijn dan 0,5 miljoen euro of 10% van de baten of lasten van de doelstelling. Kleinere verschillen worden toegelicht als ze politiek relevant zijn. Dit betekent dat niet het totale verschil tussen 2024 en 2025 wordt toegelicht.
Als er meer baten, lasten en mutaties in de reserves zijn ten opzichte van begrotingsjaar 2024 wordt dit met een positief getal aangegeven (+). Als er minder baten, lasten en mutaties in de reserves zijn ten opzichte van het begrotingsjaar wordt dit met een negatief getal aangegeven (-). De afkorting I in de verschillentabel staat voor incidenteel, de afkorting S voor structureel. De programmabegroting bevat binnen de programma's informatie over de beïnvloedbaarheid van de lasten van een doelstelling. In een grafiek is zichtbaar welk percentage van de lasten beïnvloedbaar is. Daarbij wordt uitgelegd waar het beïnvloedbare deel van de lasten aan besteed wordt. Dit biedt extra inzicht in onderliggende keuzes. De beïnvloedbare ruimte kan niet ingezet worden voor nieuw beleid, zonder de bestaande kaders of activiteiten aan te passen.
5
Na de uitwerking van de doelstellingen wordt per programma een overzicht gegeven van risico’s, investeringen, de verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen, en subsidies. Paragrafen De begroting bevat naast programma’s ook een toelichting op programma overstijgende onderwerpen, zoals investeringen die de gemeente heeft gedaan of van plan is te doen. Een deel van deze paragrafen is verplicht vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV art. 9 lid 2). De paragraaf Investeringen en Vastgoed zijn niet verplicht. Financiën Financiën bestaat uit het totaaloverzicht baten en lasten, de uiteenzetting en toelichting van de financiële positie, de gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd in de programmabegroting en een overzicht reserves en voorzieningen. Bijlagen In de bijlagen zijn de (toelichtingen op) financiële overzichten op detailniveau opgenomen
6
Hoofdlijn Voor u ligt de Programmabegroting 2025. Deze programmabegroting is een uitwerking van de Voorjaarsnota 2024. De keuzes die in de Voorjaarsnota zijn gemaakt en waarover de gemeenteraad heeft besloten, zijn in deze Programmabegroting verder uitgewerkt. Ook dit jaar presenteren we een sluitende begroting, ondanks het financieel zware weer. De maatregelen die we nu nemen, zorgen voor een structureel en houdbaar financieel beeld en dit biedt ons ruimte voor eventuele bijstellingen in de toekomst. Deze Programmabegroting biedt namelijk ook een doorkijk naar de komende jaren. We zien dat de financiële positie van de gemeente onze continu aandacht vraagt. We zullen keuzes moeten blijven maken om de gemeente nu en in de toekomst financieel gezond te houden. Want financiële stabiliteit is dus belangrijk om te kunnen anticiperen op toekomstige veranderingen in het financiële beeld, maar vooral ook omdat we willen blijven investeren in onze stad, onze inwoners en ondernemers. Dit college schuift de grote uitdagingen namelijk niet door. We blijven ons onverminderd inzetten voor kansengelijkheid, duurzaamheid en een woning voor iedereen. In onze groene, leefbare en levendige stad voor iedereen. Voor de toekomst. Financiële beeld De Programmabegroting 2024 liet vanaf 2026 een tekort zien van ruim 35 miljoen euro.
Dit komt vooral omdat we onvoldoende gecompenseerd worden door het Rijk voor de taken die gemeenten doen. Bij de Voorjaarsnota 2024 was dit tekort opgelopen tot structureel 93,4 miljoen euro. Dit als gevolg van een verschil in geraamde inkomsten uit het gemeentefonds (40 miljoen euro structureel vanaf 2027). Van autonome en onvermijdelijke ontwikkelingen (loon-, prijs, en renteontwikkelingen), van compensatie via het gemeentefonds, het moeten voldoen aan Europese richtlijnen voor informatiebeveiliging en de bijstelling van budget om ons vastgoed te kunnen onderhouden. Financiële maatregelen die we hebben genomen bij de Voorjaarsnota We schuiven verantwoordelijkheden niet door naar de toekomst en hebben daarom bij de Voorjaarsnota 2024 een aantal stevige maatregelen genomen die nu zijn uitgewerkt in deze programmabegroting. Met vijf concrete (financiële) maatregelen brengen we onze financiën op orde en zorgen we dat de gemeente weer meer weerbaar en wendbaar is: 1. We lossen het tekort op korte en lange termijn op Dit college wil blijven investeren in de stad en de gevolgen van de financiële tekorten zo min mogelijk bij de inwoners van Utrecht leggen. Daarom is gekozen om een deel van het tekort op te lossen door incidenteel middelen uit de reserves vrij te laten vallen.
Financiële stabiliteit betekent dat er in de toekomst voldoende vrij besteedbaar vermogen moet zijn om nieuwe klappen op te kunnen vangen. Dit is de reden dat we terughoudend zijn met het inzetten van de algemene reserve. 2. We houden de investeringsbegroting tegen het licht: reëel ramen De financiële situatie vraagt ons ook om kritisch te kijken naar onze investeringen. Kunnen investeringen uitgesteld worden? Zijn geplande investeringen echt nodig? Zijn de investeringen haalbaar? Door reëel ramen krijgen we hier een beter inzicht in. En ook door het invoeren van een investeringsplafond krijgen we meer grip op de uitgaven. De eerste stappen hiertoe zijn gezet en dit wordt verder ingevoerd in aanloop naar de Voorjaarsnota 2025.
7
3. We hebben concrete bezuinigingsvoorstellen doorgevoerd In de Voorjaarsnota 2024 zijn voorstellen gedaan voor 35 miljoen euro structureel aan concrete bezuinigingsmaatregelen. Deze zijn voorgelegd aan de gemeenteraad. De raad heeft met de meeste voorstellen ingestemd, waardoor in deze programmabegroting concrete bezuinigingen van in totaal 32 miljoen euro structureel zijn verwerkt. 4. We zijn aan de slag met Hervormingsbezuinigingen Hervormingsbezuinigingen Met de groei van de stad is ook de gemeentelijke organisatie de afgelopen jaren sterk gegroeid. De oplossing voor het faciliteren van de groei van de stad zien we echter niet in de verdere groei van de organisatie, maar in efficiënter en slimmer organiseren en scherper prioriteren. We zullen duidelijke prioriteiten moeten stellen en scherpe keuzes moeten maken. Niet alles is mogelijk. Daarmee spelen we ook in op de krappe arbeidsmarkt en op de extra structurele bezuinigingen die nodig zijn. Goede uitvoering van beleid blijft onze prioriteit. Er zijn drie hoofdrichtingen voor de hervormingsbezuinigingen: 1. Efficiënter werken in de gemeentelijke organisatie en prioriteren van beleid 2. Minder ambitie en kwaliteit 3. Verhoging van het verdienvermogen Wij beogen met de hervormingen structureel 25 miljoen euro te bezuinigen met een ingroeipad van 20 miljoen euro vanaf 2026.
Sinds de Voorjaarsnota zijn mogelijke hervormingsbezuinigingen in kaart te brengen. In de bijlage hervormingsbezuinigingen wordt dit verder toegelicht. Hervormingen Sociale domein In de Voorjaarsnota 2023 heeft de raad de kaders en de opgaven voor de hervormingen sociaal domein vastgesteld. Met de hervormingen wordt vanuit inhoudelijke veranderingen een taakstelling ingevuld van 16 miljoen euro structureel. Deze taakstelling is verwerkt in de budgetten voor aanvullende zorg Wmo en Jeugd. Met onze partners brengen we nu de kosten binnen begroting. Hiervoor is incidenteel budget nodig, dit om te kunnen investeren in nieuwe ondersteuningsvormen en de versterking van de basiszorg en sociale basis. We stellen aan de raad voor om hiervoor een transitiebudget in te stellen. De bijlage Hervorming Sociaal Domein bevat uitgebreide informatie over de voortgang en actualisatie. 5. We voeren een aantal lastenverzwaringen door Als gevolg van de grote kortingen vanuit het Rijk zagen we ons genoodzaakt om een aantal lastenverzwaringen door te voeren. Het valt ons niet licht om van velen een bijdrage te vragen om de grote uitdagingen van Utrecht het hoofd te bieden. We vragen aan onze bezoekers een hogere toeristenbelasting. Ook verhogen we de parkeertarieven van onze eigen parkeergarages en we maken leges meer kostendekkend.
Bij de verhoging van leges worden gerichte keuzes gemaakt om de meest kwetsbare doelgroepen te ontzien. Daarnaast stijgt de onroerendezaakbelasting (OZB). Daarbij tekenen we aan dat als het Rijk besluit tot een (meer) reële vergoeding van de taken van gemeenten, we deze maatregel als eerste zullen schrappen of verminderen. Financiële positie Omdat we er voor kiezen te blijven investeren in onze stad en onze inwoners en ondernemers heeft dat uiteraard ook financiële consequenties. Ondanks dat we wederom een sluitende meerjarige
8
begroting hebben, is de flexibiliteit van de begroting verminderd en zijn de gevolgen voor de weerbaarheid van de programmabegroting zichtbaar. Dit alles is terug te zien in de financiële indicatoren. We hebben onze reserves aan moeten spreken. En dat is in deze financiële periode logisch. Deze zijn immers bedoeld om bijvoorbeeld risico’s af te dekken of om een piek in de kosten over meerdere jaren te verdelen. Voor de periode 2025-2028 is onze weerstandscapaciteit voldoende. De verwachting is dat het weerstandsvermogen de komende jaren gemiddeld 1,0 blijft en hierdoor blijven we in staat om substantiële tegenvallers op te vangen zonder directe ingrepen in de begroting te hoeven doen. Grafiek Ontwikkeling reservepositie 2024-2028
Investeren betekent ook dat we meer financieren met vreemd vermogen. De netto schuldquote geeft het niveau van de schuldenlast weer ten opzichte van het begrotingstotaal. Zoals u in de grafiek hieronder ziet, loopt de begrote netto schuldquote meerjarig op, maar blijft deze vooralsnog onder de 130% (meest risicovol). Dit is logisch, omdat we de geplande investeringen in de groei van onze stad financieren. Omdat het belangrijk is dat onze ramingen reëel blijken, is er extra aandacht voor realistische planning van investeringsprojecten. Grafiek Netto schuldquote 2024-2028
9
De solvabiliteitsratio duidt de financiële gezondheid van de gemeente. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen. En in de mate waarin de gemeente op korte en op lange termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. We zien dat het solvabiliteitsratio terugloopt van 21,7% in 2025 naar 19,2% in 2028. Dit is het gevolg van de investeringen die we blijven doen in de stad. Echter het geeft wel het belang aan om het eigen vermogen nu en in de toekomst te blijven versterken en grip te houden op de investeringen, mede ook met het oog op de ontwikkeling van de netto schuldquote. Gezien het belang van een gezonde solvabiliteit zijn bij deze programmabegroting door het College reeds maatregelen genomen. Daarbij wordt het eigen vermogen versterkt en is kritisch gekeken naar de investeringsvolumes vooruitlopend op het instellen van een investeringsplafond. Grafiek ontwikkeling solvabiliteit 2024-2028
Naast de inkomsten van het Rijk zijn de lokale belastingen een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. De belastingcapaciteit geeft aan hoe de lokale lastendruk zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. Het geeft een indicatie van de ruimte om extra inkomsten uit belastingen te genereren. In 2025 neemt de belastingcapaciteit met 15% toe ten opzichte van het voorgaande jaar. De belastingcapaciteit kwam in 2024 uit op 116% en in 2025 komt de belastingcapaciteit uit op 131%. Dat houdt in dat de totale gemeentelijke kosten voor een meerpersoonshuishoudens 31% hoger liggen dan het landelijke gemiddelde. De stijging wordt mede veroorzaakt door enerzijds een tariefdifferentiatie bij afvalstoffenheffing. Waar voorheen twee tarieven werden gehanteerd voor de afvalstoffenheffing zijn er sinds 2024 vier tarieven. Anderzijds wordt het veroorzaakt door de extra verhoging van het OZB-tarief met 12%. De regelgeving voor de bijdrage uit de verpakkingsindustrie is nog niet afgerond. Daarom hebben we de inkomsten voorlopig ondergebracht in de egalisatiereserve afvalstoffenheffing. Bij de Voorjaarsnota 2025 wordt afgewogen in hoeverre de egalisatiereserve wordt betrokken bij de tariefbepaling voor 2026 e.v.
10
Grafiek Belastingcapaciteit 2022-2025
We investeren jaarlijks vele miljoenen euro’s in de groei van onze stad en om de stad in goede staat te houden en te verbeteren. Bij deze programmabegroting wordt voor 2025 in totaal 192,3 miljoen euro (2024: 178,3 miljoen euro) nieuw geïnvesteerd. Het totaal zogenaamde geautoriseerd investeringskrediet tot en met 2025 komt daarmee uit op 1,97 miljard euro, hiervan is 600,5 miljoen euro gerealiseerd. De rest wordt in de komende jaren uitgegeven, waarvan in 2025 366,6 miljoen euro. De nieuwe investeringskredieten voor 2025 zijn als volgt over de programma’s verdeeld: Grafiek Investeringskredieten 2025
In de geprognosticeerde balans wordt overigens rekening gehouden met een realisatie van 110 miljoen euro (excl. bijdrage van derden en afschrijvingen) per jaar. In de trend van de afgelopen jaren is zichtbaar dat de begrote investeringen versus gerealiseerde investeringen uiteenloopt en zich inmiddels beweegt rond de 100-110 miljoen euro. Op basis van de plannen en de programmeringen zijn de verwachte investeringsniveaus een stuk hoger. Het belang van reëel ramen en meer grip op
11
investeringen wordt hiermee onderstreept en is daarmee een belangrijk (of belangrijkst) onderdeel geworden van onze financiële strategie. Wat doen we in 2025 en verder? We blijven zoals gezegd investeren in mensen en op plekken waar dit het hardste nodig is, binnen een financieel solide beleid. Maar wat gaan we concreet doen in 2025 en verder? De programma’s bevatten de doelstellingen en activiteiten die we in 2025 gaan uitvoeren, wanneer we verwachten deze te realiseren en wat het kost. Hieronder noemen we een aantal voorbeelden uit deze programma’s binnen de thema’s van het coalitieakkoord 2022-2026. Kansengelijkheid Utrecht wil een stad voor iedereen zijn. Een inclusieve stad waar het voor alle Utrechters goed, veilig en gezond wonen, werken en leven is. We voelen een grote verantwoordelijkheid om ongelijkheid tegen te gaan. Daarom investeren we in mensen en buurten die dit het hardste nodig hebben door middel van het principe Ongelijk Investeren voor Gelijke Kansen. In 2025, met de uitvoering van de beleidsnota Financiële Bestaanszekerheid, zetten we ons extra in voor gezinnen met kinderen. We gaan aan de slag met werk- en re-integratie-trajecten voor jongeren, huishoudens met kinderen, inburgeraars, statushouders en werkzoekenden met een structurele arbeidsbeperking.
We implementeren de wetswijziging Van school naar duurzaam werk voor jongeren tot 27 jaar voor wie de arbeidsmarkt nog op afstand staat. We zetten in op het verbeteren van de overgang tussen activering en (beschut) werk. Op het gebied van Openbare Orde en Veiligheid leggen we de focus op Utrechters en wijken en buurten waar de veiligheidsproblematiek het meest urgent is. We hebben vier prioriteiten: veiligere wijken, het tegengaan van excessen door maatschappelijke onrust, het tegengaan van ontwrichtende effecten van druggerelateerde criminaliteit en het vergroten van digitale veiligheid en online weerbaarheid. En we zetten in op het verkleinen van de gezondheidsverschillen door dit centraal te stellen in de nota Gezondheid 2023-2027. Aanpakken woningnood Woningzoekenden hebben te maken met lange wachttijden voor een sociale huurwoning. Dat geldt voor reguliere woningenzoekenden, maar ook voor kwetsbare mensen die een sociaal huurwoning nodig hebben zoals jongeren die nu verblijven in jeugdzorginstellingen, inwoners met een verblijfsvergunning en mensen die een beroep moeten doen op de maatschappelijke opvang. Het gevolg van de wachttijden is ook dat de doorstroom vanuit de sociale opvang stagneert. Daarom zet dit college vol in op de realisatie van zoveel mogelijk woningen in het sociale segment. Het tempo waarmee woningen worden ontwikkeld, is lager dan gewenst.
Dit komt omdat de grondstofprijzen en rentelasten zijn gestegen. Er is sprake van een tekort aan arbeidskrachten en we hebben te maken met de gevolgen van een vol stroomnet (netcongestie). Daarom blijven we inzetten op de Utrechtse Aanpak om de woningbouw op gang te houden. We richten ons op zowel het aanjagen van nieuwbouw als op het beter benutten van de bestaande voorraad. Wonen is een grondrecht in Nederland en wij zien het als een taak van de overheid om te zorgen dat er voldoende woningen zijn. Daarom zetten we de stap van woningmarkt naar volkshuisvesting. Tegengaan klimaatcrisis We werken aan een klimaatvriendelijker Utrecht. We richting ons hierbij hoofdzakelijk op het verduurzamen van energie en mobiliteit, op vergroening en het tegengaan van energiearmoede. Op dit moment wordt er gewerkt aan beleid om het Utrechtse energieverbruik in 2050 met 35% te verminderen. De klimaatvisie wordt in 2025 naar de raad gestuurd. De netcongestieproblematiek in de regio Utrecht is groot. Het elektriciteitsnetwerk is bijna vol. Grote gebiedsontwikkelingen en opwekprojecten komen hierdoor in de knel. Om netcongestie het hoofd te
12
bieden, gaan we onder andere energie besparen en meer isoleren en de energie-infrastructuur aanpassen. In 2025 gaan we aan de slag met het uitvoeringsprogramma Groene Schaalsprong. We gaan versnellen om gelijke tred te houden met de ontwikkeling van grijs en groen. Ook gaan we aan de slag met de aanbevelingen uit het Rekenkamerrapport. We werken aan vergroening met cofinanciering, zoals bij het icoonproject Rondje Stadseiland. We realiseren vergroening in de groenarme wijken Noordwest, West en Rivierenwijk. Als we de Groene Schaalsprong willen versnellen, betekent dit dat er ook inspanningen nodig zijn van inwoners en grondeigenaren. Natuurlijk zullen we dit van harte stimuleren. De in de Voorjaarsnota afgesproken bezuinigingen betekenen echter ook dat we alles op alles moeten blijven zetten om onze lange termijn ambities te realiseren. Een levendige en leefbare stad We werken aan een gezonde en levendige stad. Dit vraagt om investeringen in sport- en culturele voorzieningen, in winkelgebieden en in de openbare ruimte. Dit betekent dat we investeren in een nieuw zwembad in het Maximapark en dat we de sportcapaciteit op het sportpark Rijnvliet vergroten. 72 culturele instellingen die van Utrecht een lokaal en (inter)nationaal aantrekkelijke cultuurstad maken, krijgen subsidie. Deze instellingen zorgen voor culturele aanbod in alle wijken van de stad.
Met de zogenaamde impulssubsidie willen we de Utrechtse nachtcultuur bevorderen. De Utrechtse economie moet zo veel mogelijk bijdragen aan de maatschappelijke doelen van de stad. Dat is het uitgangspunt van de Actieagenda Economie ’23-’26. Kennisinstellingen en ondernemers die een bijdrage leveren aan onze maatschappelijke doelstellingen zijn daarom meer dan welkom en we starten daarom ook met het kennis- en activatieprogramma Nieuwe Economie voor ondernemers. De City Deal Binnenstad wordt uitgevoerd, waarbij de lessen uit Morgen Mooier Maken mee worden genomen om de leegstand in de binnenstad tegen te gaan. Samen met opleiders en werkgevers stimuleren we circulariteit en de arbeidsmarktparticipatie van inwoners met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt door arbeidsmarktprogramma’s en -projecten. Goede uitvoering en contact met de stad Onze dienstverlening wordt al jaren goed gewaardeerd. Toch zien we ruimte voor verbetering. Met ons beleid op dienstverlening werken we verder aan toegankelijke en betrouwbare dienstverlening voor alle Utrechters. De inwoner en diens leefomstandigheden staan centraal en daarom bieden we maatwerk als individuele omstandigheden hierom vragen. Met ons beleid Samen stad maken: Geen stad zonder U faciliteren we Utrechters om actief te zijn in de eigen omgeving en om invloed uit te oefenen op gemeentelijke plannen.
We versterken het buurt- en wijkgericht werken met het programma Samen voor Overvecht, het uitvoeringsprogramma Buurt- en wijkgericht werken en buurtagenda’s in zes buurten. Met ingang van 2025 is er een gemeentelijk ombudsman als vervanging van het Ombudsloket. Groei in balans De grote uitdagingen waar we ons voor gesteld zien, brengen dilemma’s met zich mee. Zo zijn in de RSU 2040 grote ambities geformuleerd over de groei van de stad. We willen groeien in balans en zorgen dat Utrecht zoveel mogelijk een stad voor iedereen is. Een groene en gezonde stad, die in al haar ontwikkelingen oog heeft voor het karakter van de stad. Deze ambities blijven bestaan, maar we zullen de komende jaren investeringen anders of later moeten doen. Wat we echter niet gaan doen, is stilstaan en een hek bouwen om de stad. Stilstand is achteruitgang. Daarom werken we aan de Utrechtse aanpak. Deze is vooral gericht op betaalbaar wonen. We zijn gestart met specifieke, projectgerichte maatregelen, gericht op betaalbaar wonen, waarin we soms concessies doen op eerder vastgesteld beleid om projecten vlot te trekken.
13
Meebewegen wanneer tegenwind wordt ervaren, is hierbij van belang. Als projecten door externe omstandigheden onder druk staan, ligt het meer voor de hand om per project maatwerk toe te passen, dan wanneer de omstandigheden voor woningbouw gunstig zijn. Tot slot Een sluitende begroting presenteren in financieel moeilijkere tijden is geen sinecure. Dit vraagt iets van ons allemaal: allereerst van de gemeentelijke organisatie, maar ook van organisaties in onze stad en van onze inwoners en ondernemers. Maar, zoals we in de Voorjaarsnota 2024 schreven: de huidige financiële situatie noopt tot realisme en niet tot pessimisme. Als niet alles meer kan, ga je extra kritisch kijken naar de eigen uitgaven. Alles opnieuw tegen het licht houden. Iets wat de afgelopen jaren heel veel Utrechters hebben moeten doen. Het leert ook dat misschien niet alles wat we doen nu nodig is. En het leert echt prioriteren: willen we een stad voor iedereen zijn, dan moeten we blijven investeren in diegenen die dit het hardste nodig hebben. En door financieel stabiel beleid te blijven voeren kunnen we de investeringen doen die ook echt nodig zijn, in onze inwoners en in onze prioriteiten. We repareren het dak als de zon schijnt. We schuiven niets door naar de toekomst. We kiezen nu voor de toekomst.
14
Beleidskaders Voorjaarsnota 2024 en Eerste Bestuursrapportage 2024 De Voorjaarsnota 2024 is het document waarin de integrale afweging plaatsvindt en de beleidsmatige keuzes, inclusief de meerjarige doorkijk, worden gemaakt voor het komende begrotingsjaar. De keuzes worden in de begroting nader uitgewerkt. In de eerste bestuursrapportage wordt de lopende begroting bijgesteld, zowel beleidsmatig als financieel. Coalitieakkoord Dit betreft het coalitieakkoord ‘Investeren in Utrecht: kiezen voor gelijke kansen, betaalbaar wonen en klimaat’. In de periode van 2022-2026 wordt er aan de slag gegaan met de groeiende ongelijkheid in onze stad, de grote woningnood en de klimaatcrisis.
15
Programma 's
17
Betrouwbare overheid Programmaoverzicht We zorgen voor betrouwbare dienstverlening en rechtvaardige behandeling. Portefeuillehouder(s): Sharon Dijksma, Rachel Streefland, Eva Oosters, Dennis de Vries en Linda Voortman Financiën programma Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
x €1.000 Begroting 2028
Baten
8.288
9.809
9.396
9.421
9.471
9.471
Lasten
56.793
61.677
61.151
59.659
57.753
57.654
Saldo Baten en Lasten
-48.504
-51.869
-51.755
-50.239
-48.282
-48.183
Onttrekking reserves Toevoeging reserves
978 0
676 0
0 0
0 0
0 0
0 0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
978
676
0
0
0
0
-47.526
-51.193
-51.755
-50.239
-48.282
-48.183
Totaal
Financiële toelichting op hoofdlijnen op baten/lasten/reserves voor jaar 2025 De baten in dit programma zijn 9,4 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: Bovengemeentelijke samenwerking (1,1 miljoen euro) Inkomsten uit leges burgerzaken (8,3 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 61,3 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: Raad en college (11,9 miljoen euro) Bovengemeentelijke en internationale samenwerking (5,7 miljoen euro) Initiatievenfonds (5,3 miljoen euro) Wijkbureaus (8,5 miljoen euro) Dienstverlening Burgerzaken (15,5 miljoen euro; waaronder budget voor het organiseren van verkiezingen 2,3 miljoen euro) Dienstverlening klantcontactcentrum (8,6 miljoen euro) en Publieksdienstverlening (2,1 miljoen euro) Subsidie voor Het Utrechts Archief (3,7 miljoen euro) Op dit programma vinden in 2025 geen mutaties op de reserves plaats. Concrete bezuinigingsmaatregelen x €1.000 Maatregel
2024
2025
2026
2027
2028
Structureel
Utrecht4Globalgoals
-
-
66
66
66
66
Verlagen initiatievenfonds
-
-
770
770
770
770
-
-
149
149
149
149
Stoppen met subsidie Stichting
Verlagen budget Samen stad maken en terugdraaien intensivering coalitieakkoord
19
Versoberen op de intensivering samen voor Overvecht (coalitieakkoord)
-
-
719
719
719
719
-
-
103
103
103
103
-
-
257
257
257
257
-
-
72
72
72
72
41
41
41
41
Fysieke locaties wijkbureaus focus aanbrengen of differentiëren over de stad Geen reserve aanhouden voor ongeplande verkiezingen Versoberen dienstverleningskanalen Stoppen met webcare, Amendement 119 (deel 1)
-
Verlagen investeringsbudget dienstverlening
-
-
-
514
514
514
Totaal
-
-
2.177
2.691
2.691
2.691
Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.
20
Doelstelling 1: Raad en College
De gemeenteraad en het college van b&w vormen samen een betrouwbaar bestuur van de stad. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument Beleidsnota Standaard voor de beleidscyclus
Vastgesteld 2023
Raadstoets Bewoners en Bestuur M249 Overnemen aanbevelingen raadstoets Bewoners en Bestuur Utrecht
2023
Toelichting Kaders ten behoeve van de rolverdeling tussen raad en college, en duidelijke afspraken over sturen en verantwoording van beleid. De aanbevelingen zoals verwoord in de Raadstoets Bewoners en Bestuur in goed overleg met raad over te nemen en te verwerken in de P&C documenten Betrouwbare Overheid.
Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator
Nulmeting Realisatie 2023
% Utrechters dat vertrouwen heeft in 55% (2021) de gemeenteraad
2024
Doelstelling 2025 2026
2027
51%
Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteit in het begrotingsjaar Het Dagelijks Bestuur van de Raad en de Commissie Personeelszorg Raadsorganen hebben gezamenlijk een start gemaakt met het onderzoeken van structurele aanpassingen in de werkwijze van de raad en hebben vervolgens een raadslid als trekker met drie raadsleden in de klankbordgroep en externe begeleiding de vervolgopdracht gegeven die in Q3 en Q4 van 2025 moet leiden tot concrete maatregelen voor de lopende raadsperiode en een toekomstbeeld voor de raad vanaf 2026 (interne indicator). Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen Gemeenteraad Democratieprogramma: het Democratieprogramma richt zich op het enthousiasmeren en onderwijzen van jongere- en volwassen Utrechters over lokaal bestuur, de gemeenteraad, het besluitvormingsproces én hun eigen invloed hierop (externe indicator). Raad in de Wijk: de raad weet wat er speelt in wijken door aanwezig te zijn, het gesprek aan te gaan, te luisteren en vragen te stellen; de raad is zichtbaar en benaderbaar voor mensen in de wijk. We hebben hier het afgelopen jaar meer aandacht besteed waardoor we met betere agenda's inwoners kunnen spreken (externe indicator).
21
Raadsinformatiebijeenkomsten: voor de beeldvorming van de raadsleden over een onderwerp worden er openbare raadsinformatiebijeenkomsten (RIB) georganiseerd die raadsleden zelf kunnen agenderen. We onderzoeken hoe wij hier een kwaliteitsimpuls aan kunnen geven (externe indicator). Het werkdrukonderzoek uit 2023 naar aanleiding van M367 Doeltreffende raad Utrecht heeft een aantal aanbevelingen opgeleverd waaraan het dagelijks bestuur van de raad invulling heeft willen geven. Zo gelden er nu eindtijden voor raadsinformatiebijeenkomsten en commissievergaderingen en is de aanvangstijd voor raadsvergaderingen vervroegd. Bovendien loopt er een pilot waarin voor een raadsvergadering twee (in plaats van drie) dagdelen worden ingepland. Ook in 2025 vindt er weer een onderzoek plaats naar de werkdruk voor raads- en commissieleden (interne indicator).
College Het college voert het dagelijks bestuur van gemeente Utrecht binnen de kaders die door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Het college komt wekelijks bijeen voor besluitvorming. Het college zet de komende jaren in op de uitvoering van het coalitieakkoord ‘Investeren in Utrecht’ waarbij de aanpak van de groeiende ongelijkheid in de stad, de grote woningnood en de klimaatcrisis de belangrijkste 3 onderwerpen zijn om een levendige leefbare stad te blijven. De planning van de uitvoering van het coalitieakkoord wordt inzichtelijk gemaakt in de Planning & Control - cyclus. Het college informeert de gemeenteraad onder andere via raadsbrieven over de voortgang, toezeggingen en actuele ontwikkelingen. Collegeleden vertegenwoordigen het gemeentebestuur bij uiteenlopende gelegenheden op de diverse beleidsterreinen. Het college betrekt de inbreng van inwoners, ondernemers en organisaties bij hun werkzaamheden. Ook in 2025 worden voor de collegeleden (gezamenlijke) thematische werkbezoeken en kennismakingen/ontmoetingen met stedelijke en regionale partners georganiseerd. Het college is verantwoordelijk voor een nauwkeurige en transparante uitvoering van de referendumverordening.
Het college ondersteunt verbindende feesten en bijeenkomsten, zowel de jaarlijks terugkerende (zoals Sinterklaasintocht, 4 en 5 mei etc.) als incidentele voor inwoners die een steuntje in de rug nodig hebben. Financiën Raad en college x €1.000 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2023 2024 2026 2027 2028 Baten
106
0
0
0
0
0
Lasten
10.785
11.671
11.946
11.946
11.946
11.946
-10.678
-11.671
-11.946
-11.946
-11.946
-11.946
Onttrekking reserves
436
465
0
0
0
0
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
436
465
0
0
0
0
-10.242
-11.206
-11.946
-11.946
-11.946
-11.946
Saldo Baten en Lasten
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal
22
x €1.000 Toelichting verschillen Baten Binnen deze doelstelling zijn er geen verschillen groter dan 0,5 miljoen euro of meer dan 10% van de baten. Lasten Bij Raadorganen nemen de begrote lasten toe met 0,5 miljoen euro door de hogere bezoldiging van de raad & B&W als gevolg van de groei van de stad.
Bedrag
I/S
534
S
Binnen deze doelstelling zijn er geen reservemutaties die dienen te worden toegelicht. Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.
De beïnvloedbaarheid voor 2025 7 %, (2026 7 %, 2027 7 % , 2028 7 %)
Binnen deze doelstelling is slechts een beperkt deel van de lasten beïnvloedbaar. De kosten voor college en raad, zoals personeelskosten, raadsvergoedingen en fractiebijdragen zijn grotendeels wettelijk verplicht of liggen vast in verordeningen. De raad kan deze verordeningen wijzigen. Beïnvloedbaar zijn ook de bijdragen aan de volksfeesten. Dit zijn bijvoorbeeld de intocht van Sinterklaas, 4 mei viering, bevrijdingsfestival, de carnavalsoptocht en de Sint Maartensprocessie. Via subsidie aan vrijwilligersorganisaties en bewonersactiviteiten draagt onze gemeente Utrecht hieraan bij. Bezuinigingen op deze bijdragen zouden ten kosten kunnen gaan van verbinding met de stad en het behoud van tradities.
Doelstelling 2: Bovengemeentelijke belangen
De Utrechtse belangen zijn goed vertegenwoordigd in de regio, nationaal en internationaal. Beleidskader Deze doelstelling heeft geen specifiek beleidskader. Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen:
23
Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar Vanaf 1 januari 2024 tot en met december 2025 is Utrecht voorzitter van het Europese netwerk POLIS, een netwerk van Europese steden en regio’s die samenwerken op gebied van innovatieve oplossingen met betrekking tot mobiliteit (gereed in Q4 2025). Activiteiten die we niet meer doen Als gevolg van het aannemen van amendementen 127 en 128 waarmee tot een bezuiniging op de lobby voor bovengemeentelijke belangen is besloten, is het nodig om scherpe keuzes te maken voor de lobby inzet. Dit zal invloed hebben op onze werkwijze. We denken aan: het opzeggen van lidmaatschappen van netwerken waarbij we kijken naar de impact in lobby, minder activiteiten organiseren zoals werkbezoeken en netwerkbijeenkomsten en hervormen (o.a. huurcontract beëindigen kantoor gemeente Utrecht in Den Haag). Bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2024 zijn bovendien een aantal moties aangenomen (o.a. M310 en M331) welke oproepen tot een intensivering van de lobby inzet. In het licht van voorgenoemde taakstelling is het niet zeker dat we deze intensivering kunnen garanderen.
Activiteiten die we blijven doen en/of anders gaan doen We vertalen het Utrechtse coalitieakkoord naar lobby inzet die we onder de aandacht brengen bij bewindspersonen, Eerste en Tweede Kamerleden en in Brussel, al dan niet samen met G4, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en andere partners. Prioritering hierin is noodzakelijk omdat wij niet over voldoende middelen beschikken om met alle activiteiten die hiervoor nodig zijn aan de slag te gaan. Hierin worden keuzes gemaakt. We bouwen verder aan een relevant regionaal en (inter)nationaal netwerk voor al onze bestuurders, met wie zij kunnen optrekken om de doelen uit het coalitieakkoord te halen en om de Utrechtse agenda te laten aansluiten op die van belangrijke partners. We werken samen met de regio om Utrechtse belangen te behartigen zoals het aantrekken van landelijke investeringen voor de OV schaalsprong (Merwedelijn). Dat doen we onder het label Metropool Regio Utrecht. Daarbij zetten we in op het versterken van het profiel van de regio middels positionering Utrecht, Heart of Health waarbij we onder andere samenwerken met de Economic Board Utrecht (EBU). Wij willen dat Utrecht een voortrekkersrol speelt bij de internationale klimaatdoelstellingen en daarom zoeken we zowel op regionaal, nationaal als op internationaal niveau strategische samenwerkingen op. Wij zetten ons o.a.