Agendabundel

Bundel - Gemeenteraad van 13 november 2025 1 2 3 4 5

Opening Vaststellen agenda Geheimhouding Raadsvoorstel opheffing geheimhouding 13 november 2025 Overzicht geheimhouding - gemeenteraad 13 november 2025 Ingekomen stukken Programmabegroting 2026 Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De programma's vast te stellen waarin is opgenomen: a. de doelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten uitgedrukt in indicatoren b. de baten en lasten van de programma’s: De baten en lasten van de programma's: | | Baten | Lasten | | --- | --- | --- | | Betrouwbare overheid | 9.184.830 | 63.109.657 | | Ontwikkelen en wonen voor iedereen | 186.337.986 | 202.232.016 | | Klimaatvriendelijke stad | 9.230.150 | 22.205.018 | | Duurzame bereikbaarheid | 115.134.345 | 88.343.875 | | Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed | 151.054.328 | 258.638.239 | | Veilige stad | 1.884.797 | 72.715.291 | | Passende ondersteuning en opvang | 7.137.765 | 262.039.671 | | Algemene middelen en overhead | 1.343.439.559 | 257.393.989 | De baten en lasten van de clusters | | Baten | Lasten | | --- | --- | --- | | Werk, toekomstige economie en bestaanszekerheid | 175.448.093 | 324.302.172 | | Cluster Economie en werkgelegenheid | 914.637 | 31.131.671 | | Cluster Werk en inkomen | 174.533.456 | 293.170.501 | | Kansrijk opgroeien | 17.894.750 | 281.648.664 | | Cluster Jeugd | 1.200.000 | 149.025.004 | | Cluster Onderwijs |

16.694.750 | 132.623.660 | | Levendige en gezonde stad | 66.546.743 | 261.738.010 | | Cluster Cultuur | 0 | 69.932.427 | | Cluster Samenleven en sport | 28.256.297 | 123.611.425 | | Cluster Vastgoed | 33.432.802 | 29.836.835 | | Cluster Volksgezondheid | 4.857.644 | 38.357.323 | 2. De paragrafen vast te stellen waarin de beleidslijnen met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede de lokale heffingen zijn vastgelegd. 3. Het geactualiseerde financieel beeld ten opzichte van de Voorjaarsnota 2025 vast te stellen, zoals verwerkt in de Programmabegroting 2026; a. Bijstelling inkomsten uit het gemeentefonds n.a.v. publicatie van de meicirculaire 2025 voor een bedrag van 16 miljoen euro (voordeel) in 2026, aflopend naar een structureel voordeel van 1,8 miljoen euro. b. Het ramen van een eigen bijdrage voor jeugd vanaf 2028 van structureel € 4,4 miljoen (voordeel) c. Het verwerken van een aantal indexeringsposten van per saldo € 1,8 miljoen nadeel (bestaande uit extra lasten voor de onregelmatigheidstoeslag (€ 1,4 miljoen nadeel); indexering riolering (€ 5 miljoen nadeel) en vrijval stelpost indexering (€ 4,6 miljoen voordeel) d. Structureel ophogen van de onderhoudsvoorzieningen vastgoed, sport en mobiliteit (€ 3,8 miljoen structureel, nadeel) e. Incidentele ophoging van het buigbudget bij Werk en Inkomen van € 7 miljoen in 2026 en € 5 miljoen in 2027 (nadeel) f.

Bijstellen van het budget voor evenementenleges met € 630.000 (nadeel), beschikbaar stellen van budget voor de uitvoering van de nota WAAVA (€ 650.000 nadeel) en € 175.000 (nadeel) uit te trekken voor het Zwarteplein g. Versterking van het eigen vermogen door toevoeging van het begrotingssaldo aan de Algemene dekkingsreserve, € 1,9 miljoen in 2026 en € 6 miljoen in 2027, het onttrekken van € 1,0 miljoen in 2028 en het toevoegen van € 0,6 miljoen in 2029 en volgende jaren. 4. De investeringskredieten 2026 (vervangings-, uitbreidings- en routine investeringen) vrij te geven van in totaal € 279,047 miljoen. 5. De toevoegingen en onttrekkingen aan reserves van per saldo € 11,1 miljoen onttrekkingen voor het jaar 2026, bestaande uit toevoegingen aan reserves van € 82,9 miljoen en onttrekkingen aan reserves van € 94 miljoen, vast te stellen. Dossier 4884 voorblad Raadsvoorstel Programmabegroting 2026

5.a

6

7

8

Programmabegroting 2026 (inclusief erratum oktober 2025) Bijlage - Onderbouwing mogelijke bestedingen of bezuinigingen voortkomend uit toezegging bij raadsbehandeling Voorjaarsnota 2025 Subsidiestaat 2025 (september 2025) Subsidiestaat 2026 (september 2025) Raadsbrief Beantwoording schriftelijke raadsvragen en errata Programmabegroting 2026 en Tweede bestuursrapportage 2025 Raadsbrief Beantwoording schriftelijke raadsvragen en errata Programmabegroting 2026 en Tweede bestuursrapportage 2025 Totaalbestand beantwoording schriftelijke raadsvragen Programmabegroting 2026 en 2e Bestuursrapportage 2025 Erratum Programmabegroting 2026 Erratum Tweede bestuursrapportage 2025 Raadsvoorstel Tweede bestuursrapportage 2025 Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De Tweede Bestuursrapportage 2025 vast te stellen, waarmee de Programmabegroting 2025 wordt gewijzigd voor: a. De majeure bijstellingen van 12,194 miljoen euro nadelig zoals toegelicht in hoofdstuk 1; b. De bijstellingsvoorstellen voor de baten en lasten van de verschillende programma's inclusief de bijbehorende reservemutaties zoals toegelicht in hoofdstuk 2; c. De bijstellingsvoorstellen voor de investeringsprojecten zoals toegelicht in hoofdstuk 2.7. De investeringskredieten worden verhoogd met 27,507 miljoen euro; d.

De besteding resultaatbestemming wordt verlaagd met 0,286 miljoen euro zoals toegelicht in hoofdstuk 3.3; e. De doorverdeling van de corresponderende posten uit de meicirculaire 2025 van per saldo 12,9 miljoen euro zoals toegelicht in hoofdstuk 4. f. De Tweede Technische wijzigingen 2025 zoals opgenomen in bijlage 6. g. De effectindicator ‘Aantal huishouden dat inkomensondersteuning ontvangt volgens de Participatiewet’ aanpassen van 9.400 naar 9.950, zoals toegelicht in bijlage 5. 2. Reserves te wijzigen en nieuwe reserves in te stellen (Hoofdstuk 5) a. Instellen reserve Creatieve Huisvesting; b. Instellen reserve Implementatie Omgevingswet met systeembesluit voor onttrekken en storten; c. Instellen reserve Impuls Meerdaags Bezoek; d. Aanpassen looptijd reserve Gebruikersinvesteringen culturele voorziening Leidsche Rijn; e. Aanpassen looptijd reserve Utrechts Restauratiefonds (URF); f. Aanpassen looptijd reserve Regionale Ontwikkelmaatschappij (ROM); g. Aanpassen looptijd reserve Ontwikkelmaatschappij Utrecht (OMU); h. Aanpassen looptijd reserve Woonfonds; i. Aanpassen looptijd reserve Toegankelijk Vastgoed; j. Aanpassen looptijd reserve Vervangen zwembaden; k. Aanpassen reikwijdte reserve investeringsimpuls RSU; l. Instellen systeembesluit voor onttrekking aan en storting in de reserve Investeringsimpuls RSU; m.

Instellen systeembesluit voor onttrekken aan de reserve Betaalbaar wonen en woningbouwprojecten. 3. De verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording vanaf het verslagjaar 2025 vast te stellen op 2% van de totale lasten (exclusief de toevoegingen in de reserves) voor fouten en onduidelijkheden, waarbij dit percentage geldt voor fouten en onduidelijkheden gezamenlijk. Dossier 4852 voorblad Raadsvoorstel Tweede Bestuursrapportage 2025 (inclusief erratum oktober 2025) Tweede Bestuursrapportage 2025 (inclusief erratum oktober 2025) Monitor Bezuinigingsmaatregelen Raadsvoorstel Verordening Afvalstoffenheffing 2026 Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De verordening van de afvalstoffenheffing 2026 vast te stellen, waarin de tarieven met de inflatie van 10,6% worden verhoogd tot: - € 346,25 voor eenpersoonshuishouden; - € 443,30 voor tweepersoonshuishouden; - € 527,80 voor driepersoonshuishouden; en - € 600,05 voor een vierpersoonshuishouden of meer. Dossier 4842 voorblad Raadsvoorstel Verordening Afvalstoffenheffing 2026 Verordening Afvalstoffenheffing gemeente Utrecht 2026 Raadsvoorstel Verordening Begraafplaatsrechten 2026

9

10

11

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De verordening van de begraafplaatsrechten 2026 vast te stellen, met daarin de volgende aanpassingen: a. Aanpassing van de tarieven met de jaarlijkse berekende inflatie conform de nota Lokale heffingen (2,2%); b. Verhoging van de tarieven met 2,0% naast de inflatie, om tot verdere kostendekkendheid te komen, zoals besloten in de voorjaarsnota 2024; c. Uitbreiding van de tarieventabel begraafplaatsen met de tarieven 23 en 24 ten behoeve van natuurlijke graven op de algemene Utrechtse begraafplaatsen; d. Juridisch technische en/of redactionele wijzigingen zonder dat een inhoudelijke wijziging wordt aangebracht. Dossier 4843 voorblad Raadsvoorstel Verordening Begraafplaatsrechten 2026 Verordening Begraafplaatsrechten gemeente Utrecht 2026 Raadsvoorstel Verordening Brug-, schut- en havengelden gemeente Utrecht 2026 Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De Verordening brug-, schut- en havengelden gemeente Utrecht 2026 vast te stellen, met daarin de volgende aanpassingen: a. Aanpassing van de tarieven met de jaarlijkse berekende inflatie conform de nota Lokale heffingen (2,2%); b. de tarieven, naast de inflatie, conform de Voorjaarsnota 2024 te verhogen met 2,5%; c.

om invulling te geven aan de amendementen 2024/93 Versterking van vrouwen in Utrechtse wijken, 2024/125 Behoud inzet PrEP & Soa en Skatepark Utrecht en 2024/131 Behoud Pretty Woman - de tarieven voor het innemen van een ligplaats met een emissievrij recreatievaartuig en met een verhuurboot, naast inflatie en verhoging conform Voorjaarsnota, verder te verhogen; - passagiersschepen en rondvaartboten havengeld in rekening te brengen voor het innemen van een ligplaats; - analoog aan passagiersschepen, ook rondvaartboten en verhuurboten met een vergunning havengeld in rekening te brengen voor exploitatie van het vaartuig; d. de beperking dat vrachtschepen bij betaling van het havengeld (weektarief) gedurende die week de grenzen van de gemeente Utrecht niet mogen passeren zonder in dat geval opnieuw havengeld verschuldigd te zijn (‘per reis’-bepaling), te schrappen; e. conform de beleidsnota Stadswater uitsluitend door spierkracht voortbewogen vaartuigen met een maximale lengte van zes meter vrijstelling te verlenen van het betalen van schutgeld; f. inhoudelijk tekstuele, juridisch technische en redactionele wijzigingen aan te brengen.

Dossier 4878 voorblad Raadsvoorstel Verordening Brug- schut- en havengelden 2026 Verordening brug- schut- en havengelden gemeente Utrecht 2026 Raadsvoorstel Verordening Hondenbelasting 2026 Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De verordening van de hondenbelasting 2026 vast te stellen, waarin het tarief wordt aangepast met de jaarlijkse berekende inflatie conform de nota Lokale heffingen (2,2%). Dossier 4844 voorblad Raadsvoorstel Verordening Hondenbelasting 2026 Verordening Hondenbelasting gemeente Utrecht 2026 Raadsvoorstel Verordening Leges 2026

12

13

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De Verordening leges 2026 vast te stellen, met daarin de volgende aanpassingen: a. Aanpassing van de tarieven met de jaarlijkse berekende inflatie conform de nota Lokale heffingen (2,2%), met uitzondering van tarieven waarvoor een wettelijk maximum geldt, alsmede de tarieven voor huwelijksleges en horeca die worden verhoogd conform de besluitvorming bij de Voorjaarsnota 2024 (zie paragraaf 4.5 Opbrengstverhoging A. Kostendekkendheid leges). b. Paragraaf 3, Programma Duurzame bereikbaarheid – artikel 1.1: aan te passen naar een tarief per dag, waarmee het beter aansluit op de praktijk en te veralgemeniseren, zodat ook andere ontheffing op basis van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990, de Regeling voertuigen en de Beleidsregels verkeersontheffingen gemeente Utrecht hier onder vallen. c. Paragraaf 4, Programma Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed – tarieven voor kabels en leidingen en voor inname openbare grond: te verhogen met respectievelijk 11% en 9% boven op de berekende inflatie van 2,2%. d. Paragraaf 4, Programma Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed – artikel 16, lid f (nieuw): een tarief toe te voegen voor een ontheffing voor dierenambulances voor de nul- emissiezone. e.

Paragraaf 5, Veilige stad: de nieuwe definities voor sekswerk uit APV in de legesverordening te verwerken. f. Paragraaf 5, Veilige stad – artikel 17: een tarief toe te voegen voor het aanvragen een vergunning voor een darkroom. g. Paragraaf 6, Ontwikkelen en wonen voor iedereen – artikel 15 (nieuw; oud artikel 17): het tarief voor de aanvraag en verlenging van een vergunning tijdelijke verhuur kostendekkend te maken. h. Paragraaf 6, Ontwikkelen en wonen voor iedereen – artikel 16 (huidig): te laten vervallen, omdat teruggave van leges niet van toepassing blijkt te zijn op artikelen 15 t/m 19 (nieuw). i. Paragraaf 6, Ontwikkelen en wonen voor iedereen – artikelen 16 t/m 18 (nieuw): toe te voegen voor leges betreffende volkshuisvestelijke diensten (aanvraag en verlenging urgentie, aanvraag woonvormindicatie en aanvraag voorrang vitale beroepen). j. Paragraaf 6, Ontwikkelen en wonen voor iedereen – artikel 19 (nieuw; oud artikel 15): het tarief voor de huisvestingsvergunning betaalbare nieuwbouw koop kostendekkend te maken. k. Juridisch-technische en/of redactionele wijzigingen aan te brengen, voor zover daarbij geen inhoudelijke wijzigingen plaatsvinden.

Dossier 4845 voorblad Raadsvoorstel Verordening Leges 2026 Verordening Leges gemeente Utrecht 2026 Raadsvoorstel Verordening Leges omgevingsvergunning gemeente Utrecht 2026 Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De Verordening leges omgevingsvergunning gemeente Utrecht 2026 vast te stellen, met daarin de volgende aanpassingen ten opzichte van de huidige verordening: a. Paragraaf 2.1, Algemene bepalingen – artikel 2.1 lid 5: het toevoegen van de definities investeringskosten, omgevingsoverleg, omgevingsoverleg “Veel voorkomend”, omgevingsoverleg “Project”, screeningtafel en omgevingstafel. b. Paragraaf 2.2, Voorfase – Artikel 2.4: het toevoegen van vaste tarieven voor een omgevingsoverleg “Veel voorkomend” en omgevingsoverleg “Project”. c. Paragraaf 2.3, Activiteiten met betrekking tot bouwwerken – artikel 2.5 en 2.6: de artikelen zodanig aan te passen dat deze weer in lijn worden gebracht met de systematiek en tariefstelling van de voorgaande jaren, ter stimulering van meervoudige vragen en het beter kunnen uitvoeren van de integraliteitstoets. d. Paragraaf 2.6, Overige activiteiten – artikel 2.18a: het toevoegen van een tarief voor het beheren van tijdelijke natuur, botanische tuinen en bosplantsoenen. e. Paragraaf 2.9, Overige tarieven – artikel 2.27a: het toevoegen van een tarief voor het afwijzen van een activiteit. f.

Paragraaf 2.11, Vermindering – artikel 27 lid c: het toevoegen van een verminderingsregeling bij een meervoudige aanvraag. g. Paragraaf 2.11 Vermindering – Artikel 2.40 lid c: het toevoegen van een plafond van vermindering bij een aanvraag die buiten behandeling wordt gelaten. h. Paragraaf 2.11, Vermindering – Artikel 2.42 lid c: het toevoegen van een tarief voor het gehele of gedeeltelijk intrekken van de aanvraag voordat de aanvraag in behandeling is genomen. Dossier 4877 voorblad Raadsvoorstel Verordening leges omgevingsvergunning gemeente Utrecht 2026 Verordening leges omgevingsvergunning gemeente Utrecht 2026 Raadsvoorstel Verordening Marktgelden 2026 Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De verordening van de marktgelden 2026 vast te stellen, met daarin de volgende aanpassingen: a. Aanpassing van de tarieven met de jaarlijkse berekende inflatie conform de nota Lokale heffingen (2,2%) en kostendekkendheid; b. Juridisch technische en/of redactionele wijzigingen zonder dat een inhoudelijke wijziging wordt aangebracht. Dossier 4848 voorblad

14

15

16

17

Raadsvoorstel Verordening Marktgelden 2026 Verordening Marktgelden gemeente Utrecht 2026 Raadsvoorstel Verordening Parkeerbelastingen 2026 Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De Verordening parkeerbelastingen 2026 vast te stellen, met daarin: a. Aanpassing van de tarieven voor bezoekers (kort parkeren) in gebieden A1, A2, BC en de daaraan gerelateerde vergunningen met het indexeringspercentage van 2,2% per 1 januari 2026. b. Vaststelling van de kosten voor de naheffingsaanslag. c. Toevoeging van een 'parkeervergunning maatschappelijk’ met een tarief gelijk aan 50% van de 1e parkeervergunning bedrijf. d. Juridisch-technische en/of redactionele wijzigingen aan te brengen, voor zover daarbij geen inhoudelijke wijzigingen plaatsvinden. Dossier 4876 voorblad Raadsvoorstel Verordening Parkeerbelastingen 2026 Verordening parkeerbelastingen gemeente Utrecht 2026 (inclusief erratum oktober 2025) Raadsvoorstel Verordening Precariobelasting 2026 Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De Verordening precariobelasting 2026 vast te stellen, met daarin de volgende aanpassingen: a. Aanpassing van de tarieven met de jaarlijkse berekende inflatie conform de nota Lokale heffingen (2,2%); b. Juridisch technische en/of redactionele wijzigingen zonder dat een inhoudelijke wijziging wordt aangebracht.

Dossier 4846 voorblad Raadsvoorstel Verordening Precariobelasting 2026 Verordening Precariobelasting gemeente Utrecht 2026 Raadsvoorstel Verordening Rioolheffing 2026 Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De Verordening rioolheffing 2026 vast te stellen, waarin het tarief conform het Programma Water en Riolering 2026-2030 met 2,7% wordt verlaagd ten opzichte van 2025. Dossier 4847 voorblad Raadsvoorstel Verordening Rioolheffing 2026 Verordening Rioolheffing gemeente Utrecht 2026 Raadsvoorstel Verordening Toeristenbelasting 2026 Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De Verordening toeristenbelasting 2026 vast te stellen, waarin het tarief wordt gewijzigd van 8,5% naar 10% van de overnachtingsprijs. Dossier 4849 voorblad Raadsvoorstel Verordening Toeristenbelasting 2026 Verordening Toeristenbelasting gemeente Utrecht 2026

Voorstel aan de gemeenteraad

Opheffing geheimhouding Opgesteld door Kenmerk Vergaderdatum raad Referendabel Geheim Bijlage

Stafbureau Gemeentesecretaris 6838480/20251113 13 november 2025 Nee (artikel 1:2 lid 2 onder m Referendumverordening Utrecht) Nee Overzicht geheimhouding 13november 2025

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1

De geheimhouding op de aan de raad verstrekte documenten zoals voorgesteld in de bijlage ‘Overzicht geheimhouding – gemeenteraad 13 november op te heffen conform artikel 89 lid 4 Gemeentewet.

Burgemeester en wethouders van Utrecht,

De secretaris

De burgemeester,

Onderwerp

Kenmerk/ Zaaknr

Datum aanbieding gemeenteraad

Wat is geheim?

Woo grond artikel

Is het stuk permanent geheim

Opgelegde geheimhoudingsduur

Verzoek

Opheffen per

Reden verzoek

Raadsbrief Concept Uitvoeringsprogramma Vastgoed en 32363319 en fasering Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed; de bijlagen ‘Bijlage 4 Investeringsagenda Vastgoedportefeuilles inclusief investeringsbedragen’ en ‘Indicatieve berekening verduurzaming aanvullende 86 gebouwen bij paragraaf 3.4 Routekaart en fasering verduurzamen maatschappelijk vastgoed’

5-11-2025

Bijlage(n) bij raadsbrief

Artikel 5.1 lid 2 b

nee

totdat alle projecten financieel zijn afgesloten

Opheffen

Raadsbrief Vertraging en kredietoverschrijding Weide Wereld; de bijlage ‘Planning en achtergrondinformatie MFA Weide Wereld’

32379181

20-10-2025

Bijlage(n) bij raadsbrief

Artikel 5.1 lid 2 b

nee

totdat het project is voltooid

Opheffen

De tijdelijke geheimhouding op te heffen als aan één of meerdere van Openbaar tenzij is uitgangspunt bij geheimhouding, door de volgende voorwaarden is voldaan: deze opheffing heeft het college de mogelijkheid om na de a) het moment genoemd in de kolom 'opgelegde opgelegde geheimhoudingsduur of in geval van een actualiteit geheimhoudingsduur' doet zich voor; de raad in openbaarheid te informeren b) het onderliggende belang op grond van de Woo dat de reden is om geheimhouding op te leggen is niet meer aanwezig; c) als een derde de informatie waarop geheimhouding is opgelegd in openbaarheid deelt of die informatie elders buiten de gemeente openbaar te vinden is. idem idem

Raadsbrief Voortgangsrapportage onderwijshuisvesting 32385660 2025; de bijlage ‘D: Financieel uitvoeringsprogramma IHP bij de Voortgangsrapportage Onderwijshuisvesting 2025’

15-10-2025

Bijlage(n) bij raadsbrief

Artikel 5.1 lid 2 b

nee

totdat de in de bijlage genoemde projecten zijn uitgevoerd

Opheffen

idem

idem

Raadsbrief Voortgang Handhavingsdossier Binnenstad en 32411319 verbeteringen complexe dossiers; de bijlage Actuele ontwikkelingen handhavingsdossier binnenstad (oktober 2025

15-10-2025

Bijlage(n) bij raadsbrief

Artikel 5.1 lid 2 i

ja

permanent

nvt

nvt

nvt

Gemeenteraad Dossiernummer

4884

Vertrouwelijk

Ja

Vergaderdatum

13 november 2025

Agendapunt

5

Titel

Programmabegroting 2026

ID

5112

Behandelend ambtenaar

Freek Verbakel

Telefoon E-mail

freek.verbakel@utrecht.nl

Datum collegebesluit

15 september 2025

Geocodering Thema

Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder

Wethouder Schilderman

Beleidsveld

Financiën

Referendabel

Nee

Reden niet referendabel

Sub e: Raadsvoorstel over de vaststelling van de gemeentelijke begroting en rekening, de hoogte van gemeentelijke tarieven of belastingen, en het invoeren, wijzigen of afschaffen van gemeentelijke tarieven of belastingen.

Raadsadviseur (lijst)

Jelmer Lok/Cie Veiligheid, Bestuur en Financiën

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Gemeenteraad

13 november 2025

Voorgesteld besluit

Voorstel aan de gemeenteraad

Raadsvoorstel Programmabegroting 2026 Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Referendabel Geheim

Financiën Bedrijfsvoerings- en Strategienetwerk Freek Verbakel 30579942 Volgt Nee (artikel 1:2 lid 2 onder e Verordening raadgevend referendum) Nee

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. De programma's vast te stellen waarin is opgenomen: a. de doelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten uitgedrukt in indicatoren b. de baten en lasten van de programma’s: De baten en lasten van de programma's: Baten

Lasten

Betrouwbare overheid

9.184.830

63.109.657

Ontwikkelen en wonen voor iedereen

186.337.986

202.232.016

Klimaatvriendelijke stad

9.230.150

22.205.018

Duurzame bereikbaarheid

115.134.345

88.343.875

Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed

151.054.328

258.638.239

Veilige stad

1.884.797

72.715.291

Passende ondersteuning en opvang

7.137.765

262.039.671

Algemene middelen en overhead

1.343.439.559

257.393.989

Baten

Lasten

175.448.093

324.302.172

914.637

31.131.671

Cluster Werk en inkomen

174.533.456

293.170.501

Kansrijk opgroeien

17.894.750

281.648.664

Cluster Jeugd

1.200.000

149.025.004

Cluster Onderwijs

16.694.750

132.623.660

Levendige en gezonde stad

66.546.743

261.738.010

0

69.932.427

Cluster Samenleven en sport

28.256.297

123.611.425

Cluster Vastgoed

33.432.802

29.836.835

Cluster Volksgezondheid

4.857.644

38.357.323

De baten en lasten van de clusters: Werk, toekomstige economie en bestaanszekerheid Cluster Economie en werkgelegenheid

Cluster Cultuur

2. De paragrafen vast te stellen waarin de beleidslijnen met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede de lokale heffingen zijn vastgelegd. 3. Het geactualiseerde financieel beeld ten opzichte van de Voorjaarsnota 2025 vast te stellen, zoals verwerkt in de Programmabegroting 2026; a. Bijstelling inkomsten uit het gemeentefonds n.a.v. publicatie van de meicirculaire 2025 voor een bedrag van 16 miljoen euro (voordeel) in 2026, aflopend naar een structureel voordeel van 1,8 miljoen euro. b. Het ramen van een eigen bijdrage voor jeugd vanaf 2028 van structureel € 4,4 miljoen (voordeel) c. Het verwerken van een aantal indexeringsposten van per saldo € 1,8 miljoen nadeel (bestaande uit extra lasten voor de onregelmatigheidstoeslag (€ 1,4 miljoen nadeel); indexering riolering (€ 5 miljoen nadeel) en vrijval stelpost indexering (€ 4,6 miljoen voordeel) d. Structureel ophogen van de onderhoudsvoorzieningen vastgoed, sport en mobiliteit (€ 3,8 miljoen structureel, nadeel) e. Incidentele ophoging van het buigbudget bij Werk en Inkomen van € 7 miljoen in 2026 en € 5 miljoen in 2027 (nadeel) f. Bijstellen van het budget voor evenementenleges met € 630.000 (nadeel), beschikbaar stellen van budget voor de uitvoering van de nota WAAVA (€ 650.000 nadeel) en € 175.000 (nadeel) uit te trekken voor het Zwarteplein g.

Versterking van het eigen vermogen door toevoeging van het begrotingssaldo aan de Algemene dekkingsreserve, € 1,9 miljoen in 2026 en € 6 miljoen in 2027, het onttrekken van € 1,0 miljoen in 2028 en het toevoegen van € 0,6 miljoen in 2029 en volgende jaren. 4. De investeringskredieten 2026 (vervangings-, uitbreidings- en routine investeringen) vrij te geven van in totaal € 279,047 miljoen. 5. De toevoegingen en onttrekkingen aan reserves van per saldo € 11,1 miljoen onttrekkingen voor het jaar 2026, bestaande uit toevoegingen aan reserves van € 82,9 miljoen en onttrekkingen aan reserves van € 94 miljoen, vast te stellen.

Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

Geheimhouding Het college heeft tijdelijke geheimhouding opgelegd op de bijlage Investeringsstaten Programmabegroting 2026 op grond van artikel 87 Gemeentewet om redenen genoemd in artikel 5.1 lid 2 b en i van de Wet open overheid totdat de betreffende projecten zijn uitgevoerd en budgettair zijn afgesloten. Openbaarheid kan de financiële belangen van de gemeente raken. De bijlage bevat financiële informatie voor de gemeentelijke inzet in specifieke projecten. Deze informatie kunnen marktpartijen gebruiken bij aanbestedingen en contractonderhandelingen en discussies over meerkosten met de gemeente, etc.. Het is van belang dat marktpartijen geen inzage krijgen in onze financiële mogelijkheden en inzet. Daarom mag deze informatie vooralsnog niet openbaar worden.

2

Samenvatting In de Programmabegroting 2026 staan de beleidsvoornemens en de uitgaven en inkomsten van de gemeente Utrecht voor 2026. Uitgangspunt voor ons financiële beleid is een duurzame begroting. Een begroting met ruimte voor noodzakelijke investeringen in onze stad en inwoners, die structureel financieel in evenwicht is en leidt tot een toereikend weerstandsvermogen om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Deze programmabegroting is een uitwerking van de Voorjaarsnota 2025. De keuzes die in de Voorjaarsnota zijn gemaakt en waarover de gemeenteraad heeft besloten, zijn in deze Programmabegroting verder uitgewerkt. De programmabegroting biedt een doorkijk naar de komende jaren in termen van beoogde maatschappelijke doelen, de activiteiten die daarvoor worden uitgevoerd en welke middelen daarvoor worden ingezet. De financieel uitdagende tijden, laten zien dat de financiële positie continue aandacht vraagt. We zullen keuzes moeten blijven maken om de gemeente nu en in de toekomst financieel gezond te houden. Financiële stabiliteit is belangrijk, om blijvend te kunnen investeren in onze stad, onze inwoners en ondernemers. Met als onverminderde speerpunten: kansengelijkheid, duurzaamheid en wonen en in onze groene, leefbare en levendige stad voor iedereen.

Context Integrale afweging Ieder jaar presenteert het college een programmabegroting, als uitwerking van de gemaakte keuzes bij de integrale afweging in de Voorjaarsnota. Actuele en kenmerkende ontwikkelingen die in de begroting zijn verwerkt Na het opstellen van de Voorjaarsnota 2025, heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan die van invloed zijn op het financiële beeld uit de Voorjaarsnota 2025. Bij het vaststellen van deze Programmabegroting 2026 zal uw raad nog moeten instemmen met de verwerking van de betreffende actuele ontwikkelingen. Juridische context De allocatie van middelen over de programma’s en het toevoegen en onttrekken van middelen aan de reserve is een expliciet raadsbesluit. Het is op grond van artikel 189 van de Gemeentewet aan de raad om toe te zien dat de begroting reëel en structureel in evenwicht is. Beslistermijn Conform artikel 2 Beleidscyclus lid 2 van de Verordening financieel beleid en beheer gemeente Utrecht biedt het college de raad de programmabegroting en Tweede Bestuursrapportage aan op uiterlijk 1 oktober. De raad stelt de Programmabegroting 2026 uiterlijk op 13 november vast, gelijktijdig met de Tweede Bestuursrapportage.

Beoogd effect Door de begroting vast te stellen stelt de gemeenteraad het beleidsinhoudelijk en financieel kader voor het jaar 2026 vast, waarmee het college toestemming heeft om de middelen uit te geven aan de afgesproken activiteiten. Eerdere besluitvorming en informatievoorziening aan de raad De Voorjaarsnota 2025 vastgesteld op 10 juli 2025.

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1.

De programma's vast te stellen waarin is opgenomen: a. de doelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten uitgedrukt in indicatoren b. de baten en lasten van de programma’s:

3

De baten en lasten van de programma's: Baten

Lasten

9.184.830

63.109.657

186.337.986

202.232.016

Klimaatvriendelijke stad

9.230.150

22.205.018

Duurzame bereikbaarheid

115.134.345

88.343.875

Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed

151.054.328

258.638.239

Veilige stad

1.884.797

72.715.291

Passende ondersteuning en opvang

7.137.765

262.039.671

1.343.439.559

257.393.989

Baten

Lasten

175.448.093

324.302.172

914.637

31.131.671

Cluster Werk en inkomen

174.533.456

293.170.501

Kansrijk opgroeien

17.894.750

281.648.664

Cluster Jeugd

1.200.000

149.025.004

Cluster Onderwijs

16.694.750

132.623.660

Levendige en gezonde stad

66.546.743

261.738.010

0

69.932.427

Cluster Samenleven en sport

28.256.297

123.611.425

Cluster Vastgoed

33.432.802

29.836.835

Cluster Volksgezondheid

4.857.644

38.357.323

Betrouwbare overheid Ontwikkelen en wonen voor iedereen

Algemene middelen en overhead De baten en lasten van de clusters: Werk, toekomstige economie en bestaanszekerheid Cluster Economie en werkgelegenheid

Cluster Cultuur

Beslispunt Argumenten 1.1

De beleidsvoornemens worden zo, per programma, vastgesteld. In het onderdeel 'Programma's’ staan de beleidsvoornemens per programma. Deze dragen bij aan het realiseren van de programmadoelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten. Door per programma de doelstellingen en indicatoren vast te stellen wordt richting gegeven aan de realisatie van de doelstellingen en bijbehorende inzet van middelen.

1.2

De baten en lasten van de programma’s worden zo geautoriseerd Door de baten en lasten vast te stellen autoriseert u de uitgaven en inkomsten van de verschillende programma's. Daarmee krijgt het college het mandaat om deze middelen te besteden.

1.3

De baten en lasten van de clusters worden zo geautoriseerd Door de baten en lasten vast te stellen autoriseert u de uitgaven en inkomsten van de clusters. Daarmee krijgt het college het mandaat om deze middelen te besteden. Het autoriseren op clusterniveau is op verzoek van uw Raad.

Beslispunt 2

De paragrafen vast te stellen waarin de beleidslijnen met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede de lokale heffingen zijn vastgelegd. 4

Argumenten 2.1

De beleidsvoornemens op gemeentebreed beleid worden zo geautoriseerd. Met de (deels wettelijk verplichte) paragrafen in het onderdeel 'Paragrafen' geven wij u een aantal dwarsdoorsneden van de begroting van het gemeentelijke financiële beleid. De definitieve belastingen en heffingen voor 2026 worden vastgesteld in separate belastingverordeningen.

Beslispunt 3

Het geactualiseerde financieel beeld ten opzichte van de Voorjaarsnota 2025 vast te stellen, zoals verwerkt in de Programmabegroting 2026; a. Bijstelling inkomsten uit het gemeentefonds n.a.v. publicatie van de meicirculaire 2025 voor een bedrag van 16 miljoen euro (voordeel) in 2026, oplopend naar een structureel voordeel van 1,8 miljoen euro. b. Raming eigen bijdragen voor jeugd vanaf 2028 van € 4,4 miljoen structureel (voordeel) c. Verhoging van lasten ten behoeve van de indexeringen met structureel € 1,8 miljoen (nadeel) d. Structurele verhoging van de onderhoudsvoorzieningen voor vastgoed, sport en mobiliteit voor € 3,8 miljoen (nadeel) e. Aanpassing van de prognose BUIG, voor incidenteel € 7 miljoen (nadeel) in 2026 en € 5 miljoen (nadeel) in 2027 f. Compensatie voor de verhoging van de evenementenleges voor incidenteel € 638.000 in 2026 g. Uitvoeringsmiddelen voor de nota Waardering Activa en Afschrijving voor incidenteel € 630.000 in 2026 h. Extra budget voor de herinrichting van het Zwarte Plein, € 175.000 eenmalig in 2026 i. Versterking van het eigen vermogen door toevoeging van het begrotingstotaal aan de Algemene dekkingsreserve, 2,0 miljoen euro in 2026, 6 miljoen euro (voordeel) in 2027, 0,6 miljoen euro (voordeel) in 2029 en volgende jaren en een onttrekking van 1 miljoen euro (nadeel) in 2028.

Argumenten 3.1

3.2

3.3

Hiermee wordt de bijstelling van de inkomsten uit het gemeentefonds n.a.v. de publicatie van de meicirculaire 2025 geautoriseerd. De uitkomsten van de meicirculaire hebben een significante invloed op het financieel beeld. Deze worden conform de raadsbrief meicirculaire 2025 verwerkt. Dit is inclusief de corresponderende posten, zoals ook opgenomen in de bijlage Corresponderende posten bij de Programmabegroting 2026. De corresponderende posten zijn inkomsten van het Rijk voor een specifiek doel, deze worden beoordeeld in relatie tot de benodigde inzet voor dat doel. Vanaf 2028 kan een eigen bijdrage voor jeugd worden geïnd, de geprognosticeerde opbrengsten worden hiermee geautoriseerd Het Rijk staat gemeenten toe om vanaf 2028 een eigen bijdrage te innen voor het beroep op de jeugdzorg. Dit als een van de tegenhangers van de rijksbezuinigingen op jeugd. De hogere baten als gevolg van de eigen bijdrage zijn vanaf 2028 opgenomen in het programma Kansrijk opgroeien. Voor de gemeente Utrecht betreft dit een bedrag van 4,4 miljoen euro. De hogere kosten ten behoeve van de indexering worden geautoriseerd. Voor de indexering is per saldo € 1,8 miljoen extra nodig. Een van de oorzaken hiervan is dat de recent afgesloten CAO voor gemeenteambtenaren de gemeente Utrecht harder raakt dan eerder bij de Voorjaarsnota voorzien. Dit gaat over een extra vergoeding voor onregelmatig werk.

Deze afspraak geldt voor een groot aantal ambtenaren, zoals badmeesters en boa’s. 5

3.4

De structurele verhoging van de onderhoudsvoorziening voor vastgoed, sport en mobiliteit wordt geautoriseerd. De afgelopen jaren zijn we de kosten voor de onderhoudsvoorzieningen steeds beter gaan ramen. Bovendien zijn we op een andere manier gaan werken door scherper te kijken naar risico’s en wat er gebeurt als deze risico’s optreden. Vanwege de stijgende kosten, waar ook de accountant ons op heeft gewezen, is het nu zaak om de onderhoudslasten structureel op orde te brengen. Omdat een voorziening niet negatief mag zijn doen we in deze Programmabegroting 2026 een extra storting van structureel € 3,8 miljoen. We hebben gekozen voor een structurele oplossing omdat we verwachten dat een incidentele oplossing in de toekomst leidt tot nieuwe structurele problemen. Naast de extra storting zullen we in aanloop naar de Voorjaarsnota 2026 de hele onderhoudsagenda en de bijbehorende begroting onder de loep te nemen om in de toekomst beter te kunnen anticiperen op een stijging van de lasten en om onze kapitaalgoederen goed te kunnen blijven onderhouden.

3.5

De prognose BUIG vraagt aanpassing omdat het verschil tussen de compensatie van het Rijk en de uit te betalen uitkeringen, de komende jaren afneemt. In 2025 is er een aanzienlijk tekort op de uitkeringen. Het Utrechtse uitkeringenbestand neemt toe. Landelijk zien we inmiddels ook een groei van het aantal bijstandsgerechtigden. Wij verwachten dat het verschil tussen de compensatie van het Rijk en de uit te betalen uitkeringen, de komende jaren afneemt en verhogen daarom het budget met 7 miljoen euro in 2026 en 5 miljoen euro in 2027. Het is lastig een inschatting te maken van het effect op onze begroting, omdat het Rijk pas eind september een prognose afgeeft voor de compensatie BUIG 2026.

3.6

Het budget voor de compensatie van de evenementenleges wordt geautoriseerd Zonder deze compensatie lopen we het risico dat grote evenementen, zoals het Sinterklaasfeest en de viering van Sint-Maarten niet door kunnen gaan, omdat de te betalen leges te hoog geworden zijn in verband met de stijging van de evenementenleges. In het kader van verhogen van de opbrengsten is in de Voorjaarsnota 2024 door de raad vastgesteld om naar 100% kostendekkende leges te groeien in drie jaarlijkse stappen. Het gevolg van het raadsbesluit over de Voorjaarsnota 2024 is dat de leges voor evenementenvergunningen in 2025 fors zijn gestegen. Snelle en forse verdere verhoging leidt tot ongewenste effecten. Daarom willen we toewerken naar een duurzaam dekkend systeem waarbij ook andere dekkingsbronnen dan leges worden verkend. • Daarom wordt voorgesteld om de evenementenleges voor 2026 alleen te laten stijgen met de jaarlijkse indexering. • Daarnaast doen we onderzoek naar de effecten van de legesverhoging en zoeken we ook naar andere mogelijkheden om de inkomsten te vergroten.

3.7

Het uitvoeringsbudget voor de nota Waava wordt geautoriseerd. Om de nota Waava goed uit te kunnen voeren, is incidenteel extra budget nodig. Hiermee kan de nota Waava in 2026 uitgevoerd worden. Met de ervaring die we daar in 2026 mee op doen, kan voor de jaren erna een inschatting gemaakt worden of en hoeveel geld er nodig is voor de structurele uitvoering van de nota Waava.

3.8

Het budget voor de herinrichting van het Zwarte Plein wordt geautoriseerd. Om de herinrichting van het Zwarte Plein voortvarend af te kunnen ronden, is € 175.000 nodig in 2026. De uitvoering is al in een vergevorderd stadium; er zijn ook toezeggingen gedaan aan de buurt. Voor de afronding van dit project is nog extra budget nodig.

3.9

De autorisatie van de versterking van het eigen vermogen door toevoeging van het begrotingstotaal aan de Algemene dekkingsreserve.

6

De meerjarige geprognotiseerde balans wordt één keer per jaar bij de programmabegroting geactualiseerd. Deze werkt door in de uitkomsten van de financiële kengetallen (zie paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing). We zien dat de solvabiliteit sneller afneemt dan eerder ingeschat. Om ook in latere begrotingsjaren ruimte te blijven houden om te investeren en onze verplichtingen na te komen wordt het eigen vermogen versterkt door het begrotingssaldo toe te voegen aan de Algemene dekkingsreserve. Keerzijde hiervan is dat in jaren met een negatief begrotingssaldo, dit onttrokken wordt aan de algemene dekkingsreserve. Kanttekening/ risico’s 3.1

Het geraamde voordeel voor de eigen bijdrage is nog onzeker Het staat niet vast dat de eigen bijdrage voor jeugd daadwerkelijk wordt ingevoerd. Met de val van het kabinet is dit nog onzekerder geworden. Het is ook nog onzeker wat de daadwerkelijke gerealiseerde omvang van de eigen bijdrage na invoering zal zijn.

Beslispunt 4

Argumenten 4.1

De investeringskredieten 2026 (vervangings-, uitbreidings- en routine investeringen) vrij te geven van in totaal 279,047 miljoen euro.

Hiermee worden de investeringskredieten voor 2026 geautoriseerd. Door het budget voor de investeringskredieten van 279,047 miljoen euro vrij te geven autoriseert u de vervangings-, uitbreidingsinvesteringen en routine investeringen voor 2026. Daarmee is het budget van deze investeringen beschikbaar en kan worden gestart met de uitvoering. Een totaaloverzicht van de investeringskredieten per programma zijn opgenomen in de paragraaf Investeringen. De programma’s geven een toelichting op de investeringen.

Beslispunt 5

Argumenten 5.1

De toevoegingen en onttrekkingen aan reserves van per saldo 11,1 miljoen euro positief voor het jaar 2026, bestaande uit toevoegingen aan reserves van 82,9 miljoen euro en onttrekkingen aan reserves van 94,0 miljoen euro, vast te stellen.

De verwerkte mutaties aan reserves voor 2026 worden zo geautoriseerd. Het toevoegen en onttrekken aan reserves is een raadbevoegdheid. In het instellingsbesluit van de reserve zijn de doelstellingen, (beleids-) uitgangspunten en/of spelregels vastgesteld. Op deze wijze worden middelen gereserveerd en vervolgens ingezet voor het specifieke doel. In het overzicht ‘Stand en mutaties reserves’ zijn de begrote onttrekkingen en toevoegingen aan reserves opgenomen. Door de mutaties aan de reserves per programma vast te stellen autoriseert u het college om deze middelen in te zetten dan wel toe te voegen aan de reserve.

Financiën De begroting is het instrument waarmee de raad volgens de gemeentewet richting geeft aan wat de gemeente wil bereiken, wat ze daarvoor gaat doen en wat dat mag kosten.

Vervolg De begroting is onderdeel van de Planning & Control-cyclus, het geheel van sturing en verantwoording op de te bereiken prestaties door de gemeente. Na vaststelling wordt de begroting naar Gedeputeerde Staten van Utrecht gestuurd, die toezichthouder is.

7

Samen stad maken (voorheen Participatie) ‘Gemeente aan zet’ van toepassing, er is niet samengewerkt met Utrechters voor dit voorstel.

Communicatie Naast de beleidsinhoudelijke begroting is er een bewonerssamenvatting die in één oogopslag aan bewoners, bedrijven en instellingen laat zien hoe de gemeentebegroting is opgebouwd.

(Niet)Referendabel De Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht is niet van toepassing omdat dit een raadsvoorstel betreft over de vaststelling van de gemeentelijke begroting en rekening (artikel 1:2 lid 2 onder e Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht).

Bijlagen Bijlagen besluitvorming - Programmabegroting 2026 - GEHEIM Investeringsstaten Programmabegroting 2026 Bijlage informatief - Subsidiestaat 2025 - Subsidiestaat 2026 - Bijlage - Onderbouwing mogelijke bestedingen of bezuinigingen voortkomend uit toezegging bij raadsbehandeling Voorjaarsnota 2025

8

Programmabegroting 2026

Utrecht.nl

Colofon Utrecht, 17 oktober 2025 Uitgave: Gemeente Utrecht Informatie Gemeente Utrecht Bedrijfsvoerings- en strategienetwerk Afdeling F&I Postbus 16200 3500 CE Utrecht Begroting en verantwoording | gemeente Utrecht Raadsvoorstel zaaknummer: 30579942 Vormgeving Website: DDK Creative Marketing Drukwerk: Jelle Verhoeks

2

Inhoudsopgave Programmabegroting 2026 ...................................................................................................................... 1 Colofon ................................................................................................................................................ 2 Leeswijzer ............................................................................................................................................ 5 Hoofdlijn ................................................................................................................................................... 7 Beleidskaders .................................................................................................................................... 22 Programma 's ........................................................................................................................................ 23 Betrouwbare overheid ....................................................................................................................... 25 Ontwikkelen en wonen voor iedereen ............................................................................................... 44 Klimaatvriendelijke stad .....................................................................................................................

62 Duurzame bereikbaarheid ................................................................................................................. 74 Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed .............................................................................. 93 Veilige stad ...................................................................................................................................... 127 Passende ondersteuning en opvang ............................................................................................... 143 Werk, toekomstbestendige economie en bestaanszekerheid ......................................................... 163 Kansrijk opgroeien ........................................................................................................................... 186 Levendige en gezonde stad ............................................................................................................ 219 Algemene middelen en overhead .................................................................................................... 269 Paragrafen ........................................................................................................................................... 283 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ....................................................................................

285 Financiering ..................................................................................................................................... 301 Lokale heffingen .............................................................................................................................. 313 Verbonden partijen .......................................................................................................................... 321 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 353 Onderhoud Kapitaalgoederen ......................................................................................................... 359 Investeringen ................................................................................................................................... 369 Vastgoed.......................................................................................................................................... 381 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 385 Wet open overheid ..........................................................................................................................

393 Financiën ............................................................................................................................................. 395 Overzicht baten en lasten ................................................................................................................ 396 Actualisatie Financieel Beeld 2026 ................................................................................................. 418 Grondslagen PB 2026 ..................................................................................................................... 422 Geprognosticeerde balans .............................................................................................................. 424 Overzicht Reserves ......................................................................................................................... 426 Overzicht Voorzieningen ................................................................................................................. 429 Overzicht Taakvelden ...................................................................................................................... 432 Berekening EMU-saldo ....................................................................................................................

439 Bijlagen ................................................................................................................................................ 441 3

Toelichting Reserves ....................................................................................................................... 442 Toelichting Voorzieningen ............................................................................................................... 484 Overzicht Gewaarborgde geldleningen ........................................................................................... 493 Overzicht Subsidies ......................................................................................................................... 498 Wet Markt en Overheid .................................................................................................................... 499 Overzicht Verplichte BBV Indicatoren ............................................................................................. 507 Corresponderende posten ............................................................................................................... 511 Kostendekkendheid Belastingen en Retributies .............................................................................. 515 Verklarende woordenlijst ................................................................................................................. 521

4

Leeswijzer Dit is de Begroting 2026 van de gemeente Utrecht. In deze leeswijzer lichten we kort de onderdelen van deze begroting toe. Hoofdlijn Hier vindt u de beschrijving van de hoofdlijn voor 2026 en de daaropvolgende jaren. De hoofdlijn bevat de bestuurlijke kernboodschap. Langs de lijnen van het coalitieakkoord wordt verteld wat we belangrijk vinden en wat we gaan doen. Daarnaast worden in het financiële gedeelte de financiële keuzes op hoofdlijnen toegelicht en onderbouwd met de belangrijkste financiële indicatoren. Programma’s De programma begroting bevat tien beleidsprogramma’s en één programma algemene middelen en overhead. Alle programma’s beginnen met een totaaloverzicht van de baten en lasten van het programma. Baten en lasten, toevoegingen en onttrekkingen zijn opgenomen als positieve getallen. In de saldokolommen betekent een positief getal een voordeel en een negatief getal een nadeel. Het symbool V aan het einde van een tabel betekent dat er onderliggende gegevens beschikbaar zijn. Door hier op te klikken verschijnen de onderliggende gegevens. Dit geldt ook voor tabellen in de andere onderdelen van de begroting. Een nieuw onderdeel t.o.v. de Programmabegroting 2025 is dat in het totaaloverzicht van de programma's een tabel is opgenomen met daarin de in het programma doorgevoerde hervormingen en bezuinigingen.

Trendgrafieken laten de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren zien, zowel absoluut als relatief. Na het programmaoverzicht worden de programmadoelstellingen verder uitgewerkt. We geven aan welk beleid ten grondslag ligt aan de doelstelling en met welke indicatoren we meten. Als voor de betreffende doelstelling nieuw beleid in de maak is, geven we dit aan. Dit kan leiden tot aanpassing van doelstellingen en indicatoren in een volgende programmabegroting. Vervolgens beschrijven we de activiteiten die we gaan ondernemen om de doelstelling te bereiken, welke activiteiten we niet meer doen en welke activiteiten we continueren. De opsomming is niet uitputtend. Als een activiteit uit het coalitieakkoord volgt, dan is dit met behulp van een rood driehoekje aangegeven. Per doelstelling tonen we de baten en lasten en geven een toelichting op de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2025, indien deze groter zijn dan 0,5 miljoen euro of 10% van de baten of lasten van de doelstelling. Kleinere verschillen worden toegelicht als ze politiek relevant zijn. Dit betekent dat niet het totale verschil tussen 2025 en 2026 wordt toegelicht. Als er meer baten, lasten en mutaties in de reserves zijn ten opzichte van begrotingsjaar 2025 wordt dit met een positief getal aangegeven (+).

Als er minder baten, lasten en mutaties in de reserves zijn ten opzichte van het begrotingsjaar wordt dit met een negatief getal aangegeven (-). De afkorting I in de verschillentabel staat voor Incidenteel, de afkorting S voor Structureel. De programmabegroting bevat binnen de programma's informatie over de beïnvloedbaarheid van de lasten van een doelstelling. In een grafiek is zichtbaar welk percentage van de lasten beïnvloedbaar is. Daarbij wordt uitgelegd waar het beïnvloedbare deel van de lasten aan besteed wordt. Dit biedt extra inzicht in onderliggende keuzes. De beïnvloedbare ruimte kan niet ingezet worden voor nieuw beleid, zonder de bestaande kaders of activiteiten aan te passen. Na de uitwerking van de doelstellingen wordt per programma een overzicht gegeven van risico’s, investeringen, de verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen, en subsidies.

5

Paragrafen De begroting bevat naast programma’s ook een toelichting op programma overstijgende onderwerpen, zoals investeringen die de gemeente heeft gedaan of van plan is te doen. Deze paragrafen zijn verplicht vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV art. 9 lid 2) met uitzondering van de paragrafen Investeringen en Vastgoed. Financiën Financiën bestaat uit het totaaloverzicht baten en lasten, de uiteenzetting en toelichting van de financiële positie, de gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd in de programmabegroting en een overzicht reserves en voorzieningen. Bijlagen In de bijlagen zijn de (toelichtingen op) financiële overzichten op detailniveau opgenomen.

6

Hoofdlijn Utrecht houdt koers: stabiele financiën, barmhartige keuzes "Utrecht is een stad om van te houden. De stad beweegt: er wordt gebouwd, gewerkt en geleefd. Het gaat goed met veel inwoners. Maar er zijn ook Utrechters die moeite hebben om mee te komen in de maatschappij." Dit waren de eerste zinnen van het coalitieakkoord waar het huidige college op 1 juni 2022 mee aan de slag is gegaan. De prioriteit van dit college ligt vanaf het begin op de groeiende ongelijkheid in de stad. Er is dit college veel aan gelegen om een extra stap te zetten voor Utrechters die een steun in de rug nodig hebben. Juist in een succesvolle stad als Utrecht laten we mensen niet vallen. Voor dit college was ook de woningnood reden voor stevig ingrijpen. We gingen van woningbouwbeleid naar volkshuisvestigingsbeleid; de focus verplaatste zich naar zorgen voor voldoende en betaalbare woningen voor alle Utrechters. Tot slot was en is het vijf voor twaalf voor het klimaat en koos dit college voor stevige maatregelen om een bijdrage te leveren aan het aanpakken van de klimaatcrisis. Op deze en vele andere thema's die leven in de stad is er de afgelopen jaren veel gebeurd. Een kleine opsomming: de leegstand in Utrecht is met maar liefst 20 procent gedaald, 60 procent van de Utrechtse huizen valt onder verkoopbescherming en er is een grote stap gezet naar 75.000 nieuwe woningen in Groot Merwede.

De wachtlijst van Hulp bij Huishouden is van 1,5 jaar naar 0 gegaan, 15 Utrechtse scholen verstrekken gratis schoollunches, de positie van Mbo'ers is stevig verbeterd en de Utrechters krijgen sneller hulp bij schulden. De milieuzone is uitgebreid voor schonere lucht, het windpark Rijnenburg is een stap dichterbij en maar liefst 15.000 Utrechters kregen een gratis energiebox. Dit is slechts een kleine greep wat er in Utrecht, samen met inwoners, ondernemers en studenten, de afgelopen jaren is gerealiseerd. En dit is iets waar we trots op zijn. Er is echter ook een andere werkelijkheid waar we ons voor gesteld zagen en zien. Die van Covid, oorlogen en conflicten op ons continent, schuivende panelen op het geo-politieke wereldtoneel, een instabiele Haagse politieke situatie, een rap dalend vertrouwen van burgers in de politiek en in de overheid, toenemende polarisatie en de collectieve verantwoordelijkheid om te zorgen voor een veilige omgeving voor meisjes en vrouwen in alle situaties. En natuurlijk de lastige financiële situatie waarin alle Nederlandse gemeenten zich bevinden. De overheid, helemaal de gemeentelijke overheid, is een spiegel van de samenleving. We hebben ons daarom altijd te verhouden tot actuele ontwikkelingen binnen en buiten onze gemeente.

Dit hebben we de afgelopen jaren dan ook gedaan volgens de drie pijlers van ons beleid en bestuur: stabiel, pragmatisch en barmhartig. Zo zijn we nooit weggelopen van gesprekken met het kabinet. We geloven in nauwe samenwerking van gemeenten met de Rijksoverheid. Echter, als diezelfde Rijksoverheid de humanitaire ondergrens bereikt - zoals gebeurde met voorstellen op het gebied van asiel en opvang dan trekken wij onze eigen grens. Utrecht zal altijd een humaan vluchtelingenbeleid voeren. Stabiliteit hebben we betracht onder andere in ons financiële beleid. Vrij snel na het uitkomen van het coalitieakkoord werd duidelijk dat financiële ontwikkelingen ons manen tot realisme en het bijstellen van al te grote ambities. Utrecht heeft hierdoor steeds een sluitende begroting gepresenteerd en is kunnen blijven investeren in de stad. Niet alleen in de belangrijke prioriteiten, maar ook in ontwikkelingen die onze stad nog leefbaarder en levendiger maken: in groen en in de openbare ruimte, in cultuur en in sport. We hebben echter ook geconstateerd dat (geo-)politieke ontwikkelingen grote impact hebben op de inwoners van onze stad. Ook in Utrecht komen mensen tegenover elkaar te staan. Ook in Utrecht daalt het vertrouwen in de overheid. Ook in Utrecht twijfelen mensen aan het recht op demonstratie. 7

Een toename van polarisatie en wantrouwen vraagt nu en in de komende jaren veel aandacht van het stadsbestuur, de gemeenteraad, maar ook van alle inwoners van Utrecht. Want het enige antwoord op verwijdering, verharding en verlies van vertrouwen is zachtheid en eerlijkheid. Dat we naast elkaar blijven staan, ondanks onze verschillen. Dat we van mening mogen verschillen en dat dit onze grootste kracht is. Utrecht is een stad om van te houden. De stad beweegt: er wordt gebouwd, gewerkt en geleefd. Het gaat goed met veel inwoners. Laten we samen zorgen dat we dit ook de komende jaren kunnen blijven zeggen.

Financieel beeld De huidige instabiele politieke situatie in Den Haag maakt het dit jaar lastiger om realistisch te begroten. Toch is het ook dit jaar weer gelukt om voor 2026 en 2027 een structureel sluitende programmabegroting te presenteren. Vanwege Rijksbeleid laten 2028 en 2029 wel een structureel tekort zien. Er is voor de komende twee jaren extra geld, maar vanaf 2028 niet meer. Hierdoor is het zogenaamde financiële ravijn verplaatst naar 2028 en volgende jaren. Het begrotingssaldo zelf, dus alle structurele en incidentele baten versus alle structurele en incidentele lasten, is in de eerste twee jaren van de meerjarenbegroting én vanaf 2029 ook positief. De gemeente Utrecht heeft dus een goede financiële positie. De financiën zijn op orde. Maar hoewel de reserves nog goed zijn, staan deze wel onder druk. Het is dus zaak om de komende jaren een stabiele reservepositie te behouden. We beschikken over voldoende weerstandsvermogen en onze schuldquote bevindt zich binnen de gewenste bandbreedte. Het is zeer belangrijk dat we de komende jaren nog voldoende kunnen investeren voor de groeiende stad. De lokale lastendruk van de gemeente Utrecht ligt iets boven het gemiddelde van Nederland, maar past bij het voorzieningenniveau van onze mooie historische stad. Toch zijn er blijvende zorgpunten: de bezuinigingen zijn weliswaar ingeboekt, maar moeten nog wel gerealiseerd worden.

Het is goed om een financiële buffer achter de hand te hebben, mochten zich de komende jaren nog financiële tegenvallers voordoen. Bij de presentatie van de voorjaarsnota van het Rijk konden we nog voorzichtig optimistisch zijn dat de luide roep van gemeenten in Nederland werd gehoord. Vanwege de val van het kabinet en de aankomende Tweede Kamerverkiezingen is het echter nog onzeker of de toezeggingen van het inmiddels demissionaire kabinet uiteindelijk landen in de begroting. Gemeenten zullen het demissionaire kabinet natuurlijk houden aan hun afspraken en wijzen op hun verantwoordelijkheid om voor gemeenten een stabiele en betrouwbare partner te zijn. We moeten op elkaar kunnen rekenen, helemaal gezien de huidige geopolitieke situatie welke ook doordringt en -klinkt in onze gemeenschappen. Feit is echter ook dat de nieuwe raad en het nieuwe college, bij ongewijzigd rijksbeleid, geconfronteerd wordt met een structurele uitdaging vanaf 2028. We zullen dus verstandig moeten omgaan met onze financiën. Dat geldt ook voor onze reserves. Dat zijn we ook verplicht aan een nieuwe coalitie, die met een goede financiële uitgangspositie van start moet kunnen gaan.