Agendabundel

Bundel - Commissie Energie(transitie), Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen van 20 juni 2024 1 2 3

3.1

Opening en mededelingen Vaststellen van de agenda 20 juni 2024 Raadsvoorstel Jaarstukken 2023 Wethouders: De Vries en Van Hooijdonk Indicatieve behandeltijd: 90 minuten Het Dagelijks Bestuur (DB) heeft op advies van de Adviescommissie Controle en Financiën op 21 maart 2024 ingestemd met het voorstel om de P&C cyclus aan te passen. Een van de wijzigingen is om de bespreking van de jaarstukken te splitsen in de het financiële deel van het jaarverslag (bespreking in de commissie Financiën, met de wethouder Financiën en in aanwezigheid van de accountant) en het inhoudelijke programmadeel van het jaarverslag (bespreking in de overige commissies met de desbetreffende wethouder). Doelstelling van de separate behandeling is om de controlerende rol van de raad ten aanzien van de jaarstukken nog meer accent te geven. Dossier 4077 voorblad Raadsvoorstel Jaarstukken 2023 Jaarstukken 2023 Bijlage Bewonerssamenvatting verantwoording 2023 Bijlage Subsidiemonitor 2023 Controleverklaring WG jaarrekening gemeente Utrecht 2023 SIGNED Raadsbrief Collegereactie Accountantsverslag 2023 Raadsbrief Collegereactie Accountantsverslag 2023 Accountantsverslag 2023 gemeente Utrecht 30610 Presentatie controle jaarrekening 2023

Commissie Energie(transitie), Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen Dossiernummer

4077

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

20 juni 2024

Agendapunt

3

Titel

Raadsvoorstel Jaarstukken 2023

ID

4290

Behandelend ambtenaar

Cora Bakker

Telefoon

0628539542

E-mail

cora.bakker@utrecht.nl

Datum collegebesluit

14 mei 2024

Geocodering Thema

Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder

Wethouder Schilderman

Beleidsveld

Financiën

Referendabel

Nee

Reden niet referendabel

Sub e: Raadsvoorstel over de vaststelling van de gemeentelijke begroting en rekening, de hoogte van gemeentelijke tarieven of belastingen, en het invoeren, wijzigen of afschaffen van gemeentelijke tarieven of belastingen.

Raadsadviseur (lijst)

Raadsadviseur/Cie Veiligheid, Bestuur en Financiën

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Jeugd, Welzijn, Cultuur

20 juni 2024

en Sport Commissie Energie(transitie), Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen Voorgesteld besluit

20 juni 2024

Voorstel aan de gemeenteraad

Jaarstukken 2023 Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Referendabel Geheim

Financiën Bedrijfsvoerings- en Strategienetwerk Simcha Anker 12389278 Volgt Nee (artikel 3 lid 2 onder e Verordening raadgevend referendum) Ja, een of meer bijlage(n)

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1.

De Jaarstukken 2023 vast te stellen en het college décharge te verlenen.

2. Het negatieve jaarrekeningresultaat 2023 van 17,419 miljoen euro te onttrekken aan de Algemene dekkingsreserve.

Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

Geheimhouding Het college heeft permanente geheimhouding opgelegd op de bijlagen ‘Investeringsstaten bij de Jaarstukken 2023’ op grond van artikel 87 Gemeentewet om redenen genoemd in artikel 5.1 lid 2 sub b van de Wet open overheid. In de investeringsstaten staan gespecificeerde bedragen voor investeringen voor de diverse programma’s. Openbaarheid van de bedragen kan bij lopende en nieuwe aanbestedingen de gemeentelijke financiële belangen raken. Marktpartijen kunnen deze informatie strategisch gebruiken bij het uitbrengen van offertes en voeren van onderhandelingen.

Samenvatting Het college legt aan de raad over ieder begrotingsjaar verantwoording af over het door hen gevoerde bestuur door middel van het overleggen van de Jaarstukken. Dit jaar is voor het eerst een rechtmatigheidsverklaring van het college opgenomen, vooruitlopend op de wettelijke verplichting hiervoor. Met dit voorstel stelt u de Jaarstukken 2023 vast en verleent u het college décharge voor het gevoerde beleid en besluit u het resultaat 2023 te onttrekken aan de Algemene dekkingsreserve en te betrekken bij de resultaatbestemming 2023. Na vaststelling van deze stukken sturen wij deze naar de Provincie Utrecht.

Context Aanleiding De Jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Bij het maken van de Jaarstukken volgt de gemeente de regelgeving en richtlijnen van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) en de financiële verordeningen. In de jaarstukken laat de gemeente zien wat in 2023 is bereikt, wat de gemeente daarvoor heeft gedaan en wat dat heeft gekost. Het college geeft met ingang van de Jaarrekening 2023 een rechtmatigheidsverantwoording af, ondanks het feit dat de rechtmatigheidsverantwoording voor het verantwoordingsjaar 2023 nog niet verplicht is. Deze verantwoording is opgesteld overeenkomstig de richtlijnen van de commissie BBV. Het resultaat van de rechtmatigheidscontrole, is dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in beginsel niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door de raad gestelde grens. De bruto fout voor begrotingsrechtmatigheid is bepalend gesteld door de commissie BBV. Wanneer we vervolgens de beoordeling doen op de overschrijdingen die uitlegbaar en daarmee acceptabel zijn - de acceptabele overschrijdingen op de lasten buiten beschouwing laten -, is de beoordeling dat we ruimschoots binnen de verantwoordingsgrens van 1,5% zijn uitgekomen.

Ondanks een negatief resultaat vindt na besluitvorming over de Jaarrekening 2023 apart besluitvorming over de resultaatbestemming plaats. Voor een deel van het resultaat 2023 geldt dat deze incidentele middelen beschikbaar moeten blijven voor het eerder bestemde doel, omdat hier een specifieke bestedingsplicht tegenover staat. Alle extra detailinformatie, zoals onder andere per programma een financieel overzicht per doelstelling of de oorsprong en de toelichting van de indicatoren, is niet opgenomen in de pdf-versie, maar is terug te vinden in de onlineversie van de Jaarstukken. Juridische context De gemeenteraad is bevoegd de gemeentelijke Jaarstukken vast te stellen. Provincies hebben de wettelijke taak om financieel toezicht te houden op gemeenten. Beslistermijn De Jaarstukken 2023 dienen vóór 15 juli 2024 bij de provincie te worden aangeleverd. Beoogd effect De functie van de jaarstukken is vooral gelegen in verantwoording, controle en décharge. Met het voorleggen van de jaarstukken en het geven van toelichtingen daarbij legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid. De jaarstukken bieden de gemeenteraad de gelegenheid haar controlerende taak uit te voeren. De raad kan op grond van art. 199 Gemeentewet overgaan tot décharge van de leden van het college ten aanzien van het gevoerde financiële beleid.

Eerdere besluitvorming en informatievoorziening aan de raad Programmabegroting 2023; 10 november 2022 Voorjaarsnota 2023 / Eerste Bestuursrapportage 2023; 6 juli 2023 Tweede Bestuursrapportage 2023; 9 november 2023

2

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1

De jaarstukken 2023 vast te stellen

Argumenten 1.1

Met de Jaarstukken 2023 legt het college verantwoording af over de uitvoering van de programmabegroting 2023 In de Programmabegroting 2023 staat wat de gemeente wilde bereiken in 2023 en wat de gemeente/het college daarvoor zou gaan doen met de bijbehorende financiële kaders. Tijdens het begrotingsjaar heeft het college de raad geïnformeerd over de voortgang in de Eerste Bestuursrapportage 2023 en de Tweede Bestuursrapportage 2023. Ook is de begroting 2023 hierop aangepast. Met de Jaarstukken 2023 legt het college verantwoording af en laat het zien wat de gemeente in 2023 heeft bereikt, wat de gemeente daarvoor heeft gedaan en wat dat heeft gekost.

Beslispunt 2

Het jaarrekeningresultaat 2023 van 17,419 miljoen euro te onttrekken aan de algemene dekkingsreserve.

Argumenten 2.1

Het jaar 2023 is afgesloten met een tekort van 17,419 miljoen euro. Dit tekort wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere inkomsten uit het gemeentefonds (42 miljoen euro). De omvang van het tekort op het gemeentefonds (zie raadsbrief) is pas laat bekend geworden. Daardoor was het niet meer mogelijk om noodzakelijke maatregelen te treffen om bij te sturen. Als het resultaat gemeentefonds buiten beschouwing wordt gelaten hadden we dit jaar afgesloten met een positief saldo van 25 miljoen euro. De kengetallen uit de jaarstukken laten nog een gezonde financiële positie zien.

Financiën Het nadeel op het gemeentefonds is bepalend voor het uiteindelijk negatieve resultaat. Het saldo bestaat verder uit plussen en minnen op de verschillende programma’s. De grootste nadelige afwijkingen zijn er voor de programma’s: Werk en Inkomen (energietoeslag, toenemend gebruik participatiewet en lagere kosten reintegratie), - Algemene middelen (begrotingsfout gemeentefonds, extra inkomsten toeristenbelasting en OZB) en - Overhead (extra capaciteit juridische dossiers, toename ziekteverzuim en capaciteit op projecten). De voordelen zijn te vinden op de programma’s: Ruimtelijke ontwikkeling (hogere meerwaardeafdracht woningbouwcorporaties, afkoop erfpacht, incidentele verkoop, vrijval uit reserve Betaalbaar wonen en RSU), - Onderwijs (huisvestingsprogramma, minder bijdragen voor behoud onderwijsprofessionals en bijdrage tijdelijke huisvesting) en - Maatschappelijke ondersteuning (Beschermd wonen en opvang Oekraïne).

Vervolg Na vaststelling van de Jaarstukken 2023 zenden wij deze stukken naar de Provincie.

3

Participatie Op dit voorstel heeft geen participatie plaatsgevonden.

Communicatie De Jaarstukken 2023 en bewonerssamenvatting worden online gepubliceerd.

Niet Referendabel De Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht is niet van toepassing omdat dit een raadsvoorstel betreft over de vaststelling van de gemeentelijke rekening (artikel 1:2 lid 2 onder e Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht).

Bijlagen Bijlagen besluitvorming - Jaarstukken 2023 Bijlagen informatief - Bewonerssamenvatting 2023 - GEHEIM Investeringsstaten bij Jaarstukken 2023 - Subsidiemonitor

4

Jaarstukken 2023

Colofon Jaarstukken 2023 Uitgave Gemeente Utrecht Fotografie Thomas Duiker (coverfoto)

Informatie Gemeente Utrecht Bedrijfsvoerings- en strategienetwerk Afdeling FIJ Postbus 16200 3500 CE Utrecht www.utrecht.nl/jaarstukken finutrecht@utrecht.nl

2

Inhoudsopgave Colofon ................................................................................................................................................ 2 Algemeen................................................................................................................................................. 5 Organisatiestructuur ............................................................................................................................ 6 Kerncijfers gemeente Utrecht .............................................................................................................. 8 Leeswijzer ............................................................................................................................................ 9 Bestuurlijke hoofdlijn .......................................................................................................................... 11 Deel 1 Jaarverslag ................................................................................................................................. 19 Programma's ......................................................................................................................................... 20 Bewoners en Bestuur ........................................................................................................................

21 Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen en Erfgoed .................................................................................... 36 Duurzaamheid ................................................................................................................................... 61 Bereikbaarheid .................................................................................................................................. 80 Openbare ruimte en groen ................................................................................................................ 99 Economie & Werkgelegenheid voor iedereen ................................................................................. 117 Werk en Inkomen ............................................................................................................................ 125 Onderwijs ......................................................................................................................................... 137 Ondersteuning op maat ................................................................................................................... 153 Volksgezondheid .............................................................................................................................

188 Veiligheid ......................................................................................................................................... 199 Cultuur ............................................................................................................................................. 210 Samenleven en Sport ...................................................................................................................... 221 Utrechts Vastgoed ........................................................................................................................... 241 Algemene middelen ......................................................................................................................... 250 Overhead ......................................................................................................................................... 255 Vennootschapsbelasting ................................................................................................................. 259 Paragrafen ........................................................................................................................................... 261 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................................

262 Onderhoud Kapitaalgoederen ......................................................................................................... 271 Investeringen ................................................................................................................................... 277 Af te sluiten investeringsprojecten ................................................................................................... 295 Financiering ..................................................................................................................................... 298 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 309 Verbonden Partijen .......................................................................................................................... 321 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 353 Lokale heffingen .............................................................................................................................. 356

3

Wet Open overheid .......................................................................................................................... 364 Deel 2 Jaarrekening ............................................................................................................................ 367 Jaarrekening ........................................................................................................................................ 368 Baten en lasten .................................................................................................................................... 369 Overzicht baten en lasten ................................................................................................................ 369 Toelichting baten en lasten.............................................................................................................. 373 Incidentele baten en lasten.............................................................................................................. 385 Balans .................................................................................................................................................. 400 Toelichting op de balans ..................................................................................................................

411 Reserves.......................................................................................................................................... 443 Voorzieningen .................................................................................................................................. 479 Borgstellingen .................................................................................................................................. 488 Rechtmatigheidsverantwoording ..................................................................................................... 492 Begrotingsrechtmatigheid ................................................................................................................ 494 Herleiding EMU-saldo uit balans ..................................................................................................... 508 Kasstroomoverzicht ......................................................................................................................... 509 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen .......................................................................... 511 Bijlagen ................................................................................................................................................

527 Externe subsidieprogramma's ......................................................................................................... 538 Bijlage kostendekkendheid Tarieven en Leges ............................................................................... 547 Verplichte BBV indicatoren .............................................................................................................. 556 Subsidies ......................................................................................................................................... 559 Subsidieverantwoording per doelstelling en ontvanger ................................................................... 579 Subsidieverantwoording per ontvanger ........................................................................................... 617 Verklarende woordenlijst ................................................................................................................. 664

4

Algemeen

5

Organisatiestructuur Stand per 31 december 2023

6

7

Kerncijfers gemeente Utrecht Per einde kalenderjaar Sociale structuur

2021

2022

2023

Aantal inwoners Waarvan percentage 0-29 jaar Waarvan percentage 30-64 jaar Waarvan percentage 65+ jaar Aantal banen/werkzame personen [#1] Fysieke structuur

361.742 43 46 11 288.230

367.984 43 46 11 301.700

374.374 43 46 11 317.470

Oppervlakte land in hectare [#2] Bevolking per vierkante kilometer land Woningen per vierkante kilometer land Aantal woningen [#3] Waarvan % koopwoningen [#4] Gemiddelde woningbezetting (= bevolking in woningen / bewoonde woningen) [#5] Financiële structuur (bedragen zijn in miljoenen euro’s)

9.377 3.858 1.732 162.450 45,3 2,3

9.377 3.924 1.764 165.399 44,3 2,3

9.377 3.992 1.782 167.123 44,1 2,3

1.561 838 798 63

1.755 970 796 71

1.888 967 777 73

Rekening Totaal lasten Algemene Uitkering Gemeentefonds Totaal reserves Totaal voorzieningen [#6]

[1] Bron: Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) met de stand per 1 april. Het aantal banen is uitgedrukt in het aantal fulltime en parttime werkzame personen, inclusief uitzendkrachten, bij bedrijven en instellingen. Cijfers van voorgaande jaren worden jaarlijks bijgesteld. [2] Bron: CBS Statline [3] Bron: Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). [4] Bron: BghU en BAG. In de eigendomgegevens van eind 2023 is 44,1% koopwoning en 54,5% huurwoning; van de overige 1,4% is de eigendomssituatie onbekend. Het % koopwoning van eind 2023 is nog onbekend. [5] Bron: BAG en BRP. Het cijfer geeft de gemiddelde woningbezetting van bewoonde woningen en wooneenheden die onder de woningtelling vallen. [6] Bron: Voorzieningen passivazijde.

8

Leeswijzer In deze leeswijzer lichten we kort de onderdelen van de Jaarstukken 2023 van de gemeente Utrecht toe. Met de jaarstukken legt het college van Burgemeester en Wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid en de daarmee samenhangende financiën. Wij laten zien wat we in 2023 hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost. De Jaarstukken 2023 bestaat uit een hoofdlijn, het jaarverslag en de jaarrekening. Bij het opstellen van de jaarstukken volgen wij de instructie van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten en de financiële verordeningen. Ten opzichte van de jaarstukken 2022 zijn er diverse aanpassingen aangebracht in het kader van leesbaarheid en stuurbaarheid. Hiermee zijn we gestart bij de Programmabegroting 2023 en wij zijn verplicht voor de jaarstukken de opzet van de Programmabegroting 2023 te volgen.

Algemeen Hier vindt u, naast algemene informatie over de gemeente Utrecht en de stad, de bestuurlijke en financiële hoofdlijn van de jaarstukken. In de bestuurlijke hoofdlijn kijken we terug op 2023, het eerste volledige jaar van dit college. Langs de lijnen van het Coalitieakkoord wordt verteld hoe we aan de slag zijn gegaan met de belangrijkste onderwerpen. Daarnaast wordt in de financiële hoofdlijn, het resultaat per programma, de rechtmatigheids-verantwoording en de actuele financiële positie toegelicht.

Jaarverslag Het jaarverslag is opgebouwd uit programma's en paragrafen. 1. Programma’s De programma’s beschrijven het werkveld van de gemeente. U vindt hier per programma antwoorden op de vragen:  Wat hebben we bereikt?  Wat hebben we gedaan?  Wat heeft dat gekost? Bovenstaande vragen zijn in lijn met de Programmabegroting 2023. Hiermee wordt er verantwoording afgelegd over in hoeverre de voorgenomen activiteiten zijn uitgevoerd en de doelen zijn bereikt. Activiteiten uit het Coalitieakkoord zijn geoormerkt met een In het onderdeel ‘Wat hebben we bereikt?’ zijn effectindicatoren opgenomen. Op de website zijn deze uitgebreider toegelicht. Voor de verwijzingen naar de Inwonersenquête is hier een link opgenomen naar de website van de 'De Utrecht Monitor'. Dit is een webpublicatie van de afdeling Onderzoek & Advies die we jaarlijks in mei updaten met de nieuwste cijfers en ontwikkelingen in de stad. Binnen het onderdeel ‘Wat heeft dat gekost’ in de Programma's, wordt een onderscheid gemaakt tussen de baten en lasten. Indien er op een doelstelling geen mutatie is geweest wordt deze niet weergegeven. Vervolgens wordt per programma een overzicht gegeven van risico’s, investeringen, de verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen, de subsidies en het beleid dat ten grondslag ligt aan de doelstellingen in het programma. 2.

Paragrafen Het jaarverslag bevat naast de verantwoording over de uitvoering van de programma's ook een toelichting op programma overstijgende onderwerpen, zoals investeringen die de gemeente heeft gedaan of van plan is te doen. Een deel van deze paragrafen zijn verplicht vanuit het Besluit Begroting

9

en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV art. 9 lid 2). De paragraaf Investeringen is niet verplicht.

Jaarrekening Dit is de financiële verantwoording, of te wel het huishoudboekje van de gemeente Utrecht. Hier vindt u de financiële cijfers met een uitgebreide onderbouwing en een toelichting op hoe de gemeente er financieel voor staat. De accountant controleert de jaarrekening en oordeelt of het jaarverslag in lijn is met de jaarrekening. De conclusies die volgen uit de controle legt de accountant vast in de controleverklaring. Deze is opgenomen in bijlage 2.

Bijlagen Naast de controleverklaring van de accountant zijn bijlagen over externe subsidieprogramma's en verstrekte subsidies opgenomen en wordt ingegaan op de kostendekkendheid van de tarieven en leges. Daarnaast is de opvolging van de bevindingen van de rekenkamertoetsen en de raadstoetsen opgenomen bestaand de overige bijlagen uit (toelichtingen op) financiële overzichten op detailniveau.

Afrondingen De cijfers die in deze jaarstukken zijn verwerkt komen direct uit de boekhouding van de gemeente. Daar staan de getallen genoteerd tot op 2 cijfers achter de komma. Voor de leesbaarheid worden de cijfers in de jaarstukken afgerond op 1.000-tallen. Hierdoor kan het voorkomen dat er afrondingsverschillen bestaan in tellingen, deze zijn beperkt (verschillen van 1 à 2).

10

Bestuurlijke hoofdlijn In deze Jaarstukken 2023 kijken we terug op 2023, het eerste volledige jaar van dit college. Een jaar waarin we aan de slag zijn gegaan met de 3 belangrijkste onderwerpen uit het coalitieakkoord: kansengelijkheid, betaalbaar wonen en klimaat. Dit doen we voor een levendige en leefbare stad.

Maatschappelijke ontwikkelingen Ons beleid en onze financiën worden van buitenaf beïnvloed. We hebben te maken met constant veranderende maatschappelijke en financiële ontwikkelingen. De krappe arbeidsmarkt was ook in 2023 een uitdaging, zowel voor onze ambtelijke capaciteit als bij onze partners en leveranciers. Dit heeft dan ook een effect gehad op het later realiseren van projecten en oplopen van wachtlijsten. We zagen een aantal ontwikkelingen die (wereldwijd) polariserend werkten en ook doorwerken in onze stad, met name de gevolgen van de conflicten in het Midden-Oosten en de oorlog in Oekraïne. De vluchtelingenstroom resulteerde zowel landelijk als voor Utrecht in de uitdaging om voldoende opvang voor de vluchtelingen te organiseren. De maatschappelijk economische onzekerheid is gedurende 2023 afgenomen. Maar de stijgende (energie)prijzen en rente hebben invloed gehad op de stad, onze partners en inwoners. Door de gestegen rente en prijzen van bouwmaterialen zien we dat de woningbouwontwikkelingen in 2023 vertragen. Net zoals in andere gemeenten staat het tijdig bieden van jeugdhulp onder druk. De vraag naar jeugdhulp was ook in 2023 nog steeds groot, de kosten van jeugdhulp stegen en de arbeidsmarkt knelde. Ook is er een toenemende druk op zorg en ondersteuning vanuit de Wmo.

Wat hebben we in 2023 gerealiseerd? Het jaar 2023 stond naast de uitvoering van onze reguliere taken in het teken van de speerpunten uit de Begroting 2023 en het coalitieakkoord. Hieronder noemen we concrete voorbeelden van wat we in 2023 hebben opgestart, uitgevoerd en gerealiseerd. Kansengelijkheid Het gaat goed met Utrecht, maar niet met iedereen en niet overal. Daarom investeren wij ongelijk in gelijke kansen. We willen onder ander alle kinderen in de stad een gelijke kans bieden om zich te kunnen ontwikkelen. 



  

Voor de basis- en voortgezet onderwijsscholen in wijken Overvecht, Zuidwest en Noordwest zijn we gestart met ‘een rijke schooldag’ t. Naast het regulier curriculum worden extra activiteiten aangeboden zoals sport, cultuur en huiswerkbegeleiding. We doen dit samen met partners in de UOA en andere partners in de stad. Voor de uitvoering van de jeugdwet en de WMO, werkten we ook dit jaar met partners aan goede zorg en ondersteuning voor jeugdigen, gezinnen en andere inwoners en aan het vraagstuk hoe we dit in de toekomst kunnen blijven doen nu deze zorg onder druk staat. In 2023 is de aanpak Kansrijke Start uitgebreid naar 8 wijken met geboortenetwerken en is het aantal prenatale huisbezoeken door de Jeugdgezondheidszorg toegenomen. Om jongeren en hun omgeving te stimuleren met elkaar in gesprek te gaan over mentale gezondheid was er de campagne ‘Unbox jezelf en Unbox een ander’. Om de gevolgen van de stijgende energielasten het hoofd te bieden, is aan duizenden inwoners (incl. studenten) een energietoeslag verstrekt. De gevolgen voor met name gezinnen

11







met kinderen zijn verzacht door onder andere het verstrekken van kledingpassen en het verhogen van het U-pastegoed voor kinderen van twaalf tot achttien jaar. Voor maatschappelijke instellingen en bedrijven zijn subsidieregelingen opgesteld om de piek van de prijsstijgingen te compenseren. We hebben een studentsaneringskrediet gerealiseerd, waardoor ook studenten die niet kunnen werken een schuldregeling kunnen starten. Met onze campagne ‘weet waar je recht op hebt’ hebben we ons ingezet voor het vergroten van het bereik van onze regelingen. De uitvoering van de Veiligheidsagenda richtte zich op de aanpak van ondermijnende criminaliteit (nota Grenzen Stellen Perspectief Bieden) en casuïstiek (op persoonsniveau) in de wijken. Samen met onze partners werkten we samen om de digitale weerbaarheid te vergroten, zodat we als samenleving beter bestand zijn tegen cyberincidenten.

Aanpakken woningnood We vinden het belangrijk dat iedereen die dat wil in onze stad een passende woning kan vinden. De druk op wonen blijft hoog. Daarom hebben wij ons het afgelopen jaar onverminderd ingezet om de schaarste te verminderen en voldoende woningen van goede kwaliteit te (laten) bouwen die ook betaalbaar zijn voor mensen met een laag of gemiddeld inkomen.   

We hebben een start gemaakt met de bouw van 3.870 woningen. De bouw van het eerste project flexwoningen (Pagelaan) is gestart. Om wonen in de stad zoveel mogelijk toegankelijk en betaalbaar te houden, hebben we instrumenten geïmplementeerd om slecht verhuurderschap en leegstand aan te pakken, het beleid voor opkoopbescherming aangescherpt en de herziene Huisvestingsverordening opgesteld met aandacht voor de specifieke doelgroepen zoals buurtvoorrang en voorrang vitale beroepen. Ook stimuleren we woningdelen en hospita verhuur.

Tegengaan klimaatcrisis We willen met investeringen in duurzame energieproductie- en besparing en in duurzaam (openbaar) vervoer een maximale bijdrage leveren aan het tegengaan van de klimaatcrisis. 

  

 

Mede door de hoge gasprijs heeft het programma Duurzame energieproductie een flinke boost gekregen. Zo zijn in 3.000 tot 5.000 woningen energiebesparende maatregelen toegepast, onder andere 1.115 huurwoningen zijn sneller geïsoleerd met middelen van het Rijk. Met een voucherregeling voor het MKB zijn 105 bedrijven geholpen bij het isoleren van hun pand. Het pand Sportcampus is energieneutraal (ENG) opgeleverd en MFA Het Zand bijna energieneutraal (BENG) opgeleverd. Voor het programma ‘aanpassen energie-infrastructuur aan duurzame bronnen’ zijn op diverse vlakken stappen gezet zoals bijvoorbeeld een verkenning naar en maatregelen voor oplossingen van netcongestie. In een aantal buurten is met de Buurtaanpak Aardgasvrij gestart Het eerste zonnepark Meijewetering is geopend.

12

Een levendige en leefbare stad We willen onze stad in balans ontwikkelen met voldoende en kwalitatief goede voorzieningen, zodat iedereen gezond en prettig kan leven in de stad.       

   

We hebben gewerkt aan integrale projecten openbare ruimte. We hebben geïnvesteerd in het versterken van de laagdrempelige toegankelijkheid van de buurtvoorzieningen. Er zijn nieuwe sport- en beweegplekken gerealiseerd. We brachten meer groen aan in straten en buurten en hebben we ruim 1/10 deel van het achterstallig onderhoud weggewerkt. We herstelden meer dan 100 meter wal- en/of kluismuur. Er is gewerkt aan oplossingen voor de toekomstige tekorten aan stallingsruimte voor fietsen rondom stations. In 2023 hebben we concrete stappen gezet in het creëren van passend cultuuraanbod van diverse creatieve makers en culturele instellingen. Dit is in de Cultuurnota 2025-2028, de Nachtvisie en beleidsnota nachtcultuur, vastgelegd. Daarbij hebben we letterlijk ruimte gemaakt voor 'nieuwe' kunstdisciplines en jonge makers. Het monument voor het slavernijverleden is opgeleverd, Onze dienstverlening aan ondernemers zetten we voort via programma’s als Morgen Mooier Maken, Ondernemer Centraal. Via EFRO-middelen (EU) en de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij ROM Utrecht Region investeerden we in 10 innovatie-initiatieven en15 veelbelovende Utrechtse startups. Naast het faciliteren van evenementen, via onder meer het evenementenfonds, zijn we ook gestart met het ontwikkelen van locatieprofielen voor evenementen.

Sterke goede uitvoering en contact met de stad We werken aan het verbeteren van de menselijke maat in de gemeentelijke organisatie om de uitvoering te verbeteren.  





We hebben geïnvesteerd in het aantrekken en behouden van medewerkers Om de kwaliteit van de politieke besluitvorming te verbeteren heeft de raad in 2023 de Beleidsnota Standaard voor de beleidscyclus vastgesteld. Deze cyclus zorgt voor politieke aansturing van het beleid en maakt het mogelijk om publiek verantwoording af te leggen. Deze nota geeft houvast voor het opstellen, kaderstellen, controleren en evalueren van beleid. Om contact blijven te houden met de stad stelden wij buurtagenda’s op voor 6 buurten, ontwikkelden wijde hoofdlijn voor de herijking Samen stad maken en organiseerden wij het eerste Utrechtse burgerberaad. In de zomer 2023 is het Ombudsloket geopend. Dit is een onafhankelijk loket voor inwoners die zich niet gehoord voelen of een klacht hebben over de gemeente.

13

Wat heeft het gekost? Het jaar 2023 is afgesloten met een tekort van 17,419 miljoen euro. Dit tekort wordt veroorzaakt door lagere inkomsten uit het gemeentefonds daarover hebben wij u in februari geïnformeerd in de raadsbrief: Groter tekort op inkomsten vanuit het Rijk. Indien het resultaat van gemeentefonds buiten beschouwing wordt gelaten hadden we dit jaar afgesloten met een positief saldo van 27 miljoen euro. De kengetallen uit de jaarstukken laten nog een gezonde financiële positie zien. Resultaat per programma Het nadeel op het gemeentefonds is bepalend voor het uiteindelijk negatieve resultaat. Het saldo bestaat echter uit plussen en minnen op de verschillende programma’s. Hieronder staan een aantal majeure ontwikkelingen benoemd die een groot deel van het resultaat verklaren. Nadelig resultaat 20,2 miljoen euro

28,3 miljoen euro

8,6 miljoen euro

Voordelig resultaat 15,1 miljoen euro

9,0 miljoen euro

Werk en Inkomen: De uitbetaling van de energietoeslag (15,4 miljoen euro) heeft eind 2023 plaatsgevonden, de compensatie van het Rijk staat overeenkomstig BBVregelgeving verantwoord op het programma Algemene middelen. Ook is er sprake van toenemend gebruik Participatiewet (7,4 miljoen euro) en zijn er lagere de kosten voor re-integratie (2,1 miljoen euro voordeel). Algemene middelen: De inkomsten uit het gemeentefonds zijn lager (40,6 miljoen euro) dan eerder geprognotiseerd. Vanuit de september- en decembercirculaire resulteert per saldo een klein voordeel. Daartegenover staan extra inkomsten uit toeristenbelasting en OZB 2023 en voorgaande jaren (10,8 miljoen voordelig). En een positief saldo op stelposten en leningen (1,5 miljoen euro voordelig). Overhead: Extra inzet van capaciteit op juridische dossiers en om te voldoen aan wettelijke termijnen bezwaar- en beroep en WOO (3,1 miljoen euro). Daarnaast zijn extra kosten gemaakt in verband met ziekteverzuim en extra capaciteit op projecten (6,6 miljoen euro).

Ruimtelijke ontwikkeling: Extra inkomsten ontvangen voor meerwaardeafdracht woningbouwcorporaties (3,8 miljoen euro), afkoop van erfpacht (4,2 miljoen euro) en een incidentele verkoop (3,3 miljoen euro). De reservering uit reserve Betaalbaar wonen is niet ingezet (3,3 miljoen euro) en de vallen de kosten voor de uitvoering van de RSU lager uit (4,7 miljoen euro). Onderwijs: Door vertraagde oplevering van het huisvestingsprogramma is een voordeel op de kapitaallasten (5,0 miljoen euro) ontstaan. Daarnaast zijn lagere aanvragen voor bijdragen voor behoud onderwijsprofessionals (2,5 miljoen euro) en hebben we een bijdrage ontvangen voor tijdelijke huisvesting ISU (2,1 miljoen euro).

14

13,9 miljoen euro

Maatschappelijke ondersteuning: Dit betreft nog niet bestede rijksinkomsten beschermd wonen (7,3 miljoen euro), hoger tegemoetkoming kosten opvang Oekraïne (4,6 miljoen euro).

Het resultaat per programma staat in de onderstaande tabel weergegeven. Toelichtingen op deze afwijkingen staan per programma onder het kopje ‘Wat heeft het gekost?’ toegelicht. Tabel: Resultaat per programma x € 1.000

Programma Bewoners en Bestuur Ruimtelijke ontwikkeling,wonen & erfgoed Duurzaamheid Bereikbaarheid Openbare ruimte en groen Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen Werk en Inkomen Onderwijs Ondersteuning op maat Volksgezondheid Veiligheid Cultuur Samenleven en Sport Utrechts Vastgoed Algemene middelen Overhead Vennootschapsbelasting Totaal

Actuele begroting 2023

Realisatie 2023

Verschil

48.203 1.620 22.891 9.336 74.516 22.036 97.512 103.955 356.865 30.044 63.738 62.346 80.300 13.424 -1.210.563 223.526 250 -0

47.511 -13.506 23.283 8.749 78.603 22.400 117.731 94.914 342.962 29.752 62.907 61.482 78.341 12.170 -1.182.302 232.126 298 17.419

692 15.126 -392 587 -4.087 -364 -20.219 9.041 13.903 292 831 864 1.959 1.254 -28.261 -8.600 -48 -17.419

Rechtmatigheidsverantwoording In deze jaarstukken is voor het eerst een rechtmatigheidsverklaring opgenomen. Met deze verklaring legt het college verantwoording af over de financiële rechtmatigheid van de uitgevoerde activiteiten. De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2023 van de Commissie BBV van november 2023. Op basis van interne controles wordt vastgesteld in welke mate de uitvoering rechtmatig heeft plaatsgevonden conform de geldende externe en interne wet- en regelgeving. De toets bestaat uit drie onderdelen:  Voorwaardencriterium: zijn de externe en interne regelgeving nageleefd conform door raad vastgestelde normenkader  Begrotingscriterium: zijn de afwijkingen op lasten en baten gerealiseerd ten opzichte van de vastgestelde begroting rechtmatig volgens de door de raad vastgestelde beoordelingscriteria  Misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium: betreft het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk bij de bestedingen van de overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen.

15

De verantwoordingsgrens heeft uw raad vastgesteld op 1,5% van de totale lasten, inclusief toevoegingen aan reserves. Voor 2023 is deze grens 30,88 miljoen euro. Op basis van de grondslagen uit de kadernota Rechtmatigheid 2023 is voor 51,5 miljoen euro aan onrechtmatigheden geconstateerd. De begrotingsrechtmatigheid heeft hierin het grootste aandeel. Na toetsing op basis vastgestelde criteria, uit de financiële verordening en de interne richtlijnen, wordt alsnog het grootste deel van de afwijkingen (35,8 miljoen euro) rechtmatig. Daarmee komt het saldo van de onrechtmatigheden uit op 15,7 miljoen euro. Dit is 0,83% van de totale lasten en valt ruim binnen de grens van 1,5%. Een belangrijke afwijking binnen de begrotingsrechtmatigheid wordt veroorzaakt door de late toekenning van middelen om de energietoeslag uit te keren (15,4 miljoen). Deze middelen, die volledig werden vergoed door het Rijk, kwamen zo laat beschikbaar, dat we daardoor de begroting niet meer tijdig konden aanpassen. Ook is er sprake van een hogere besteding op een krediet van circa 3,1 miljoen euro.

Ten aanzien van het voorwaardencriterium heeft het college aan de hand van uitgevoerde verbijzonderde interne controles geconstateerd dat bij inkoop en aanbesteden in totaal bijna 5 miljoen euro aan onrechtmatigheden heeft plaatsgevonden op een totaal van bijna 852 miljoen euro aan bestedingen op diensten/ leveringen, werken en inhuur. Dit is een forse afname ten opzichte van 2022 (circa 11 miljoen euro aan onrechtmatigheden). Ten aanzien van het misbruik en oneigenlijk-gebruik criterium zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door de raad gestelde grens maar als we de acceptabele overschrijdingen op de lasten buiten beschouwing laten, is de beoordeling dat we ruimschoots binnen de verantwoordingsgrens zijn uitgekomen. Actuele financiële positie De financiële positie geeft een indruk van de financiële flexibiliteit van Utrecht: zijn er voldoende financiële buffers of bijsturingsmogelijkheden om risico’s of tegenvallers op te vangen. De normen voor de indicatoren zijn door de provincie, onze toezichthouder, vastgesteld. Reserves Reserves zijn bedoeld om geld voor een langere termijn te reserveren, met als doel om bijvoorbeeld risico’s af te dekken of om een piek in de kosten over meerdere jaren te verdelen.

De reservepositie is afgenomen, maar beweegt zich op een stabiel niveau.

16

Grafiek: Omvang per soort reserve

Investeringen in onze stad en inwoners We investeren jaarlijks vele miljoenen euro’s in de groei van onze stad en om de stad in goede staat te houden en te verbeteren. In de actuele begroting 2023 is voor 1.770,7 miljoen euro aan investeringen in uitvoering opgenomen. Tot en met het jaar 2023 is er een bedrag van 619,0 miljoen euro gerealiseerd aan uitgaven op de begrote investeringen. Deze uitgaven zijn als volgt verdeeld over de verschillende programma's: Grafiek: Totaal gerealiseerde investeringsuitgaven t/m 2003

17

Wendbaarheid De wendbaarheid van de gemeente geeft de flexibiliteit aan van de gemeente om snel in te kunnen spelen op de actuele ontwikkelingen. De kengetallen die samen een beeld geven over de wendbaarheid zijn in deze jaarstukken op niveau gebleven en daarmee als gezond aan te merken. Aandachtspunt voor toekomstige jaren is het structurele begrotingstekort en het benodigde evenwicht tussen de structurele inkomsten en uitgaven. In de komende voorjaarsnota en begroting worden voorstellen gedaan om het structurele tekort op te lossen en daarmee een structureel gezonde financiële positie te realiseren. Weerbaarheid De waardering van de kengetallen is verbeterd. De gemeentelijke woonlasten blijven boven het landelijke gemiddelde. Daardoor is er minder ruimte in de onbenutte belastingcapaciteit ten opzichte van het landelijk gemiddelde om in financieel weerbarstige tijden bij te kunnen sturen aan de inkomstenkant van de begroting. Deze bijsturing kan onderdeel uitmaken van besluitvorming over de voorjaarsnota en begroting. Verloop kengetallen In onderstaand overzicht staan de verplichte BBV-indicatoren en ratio Weerstandsvermogen opgenomen. Een nadere toelichting en duiding per indicator staat in de desbetreffende paragraaf opgenomen.

Verslag 2022

Begroting 2023

Verslag 2023

1,16

1,00

1,17

Solvabiliteitsratio

38,20%

31,80%

32,50% Neutraal

Kengetal grondexploitatie

4,20%

14,10%

6,30%

Structurele exploitatieruimte

1,25%

2,10%

-1,18% Risicovol

Netto schuldquote

60,40%

80,00%

69,20%

Gezond

Nettoschuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

58,90%

78,10%

67,60%

Gezond

Belastingscapaciteit Woonlasten meerpersoonshuishoudens

109,20%

110,40%

112,40% Risicovol

Belastingcapaciteit Woonlasten eenpersoonshuishoudens

PM

PM

PM Risicovol

BBV verplichte kengetallen Wendbaarheid Ratioweerstandsvermogen

Gezond Gezond

Weerbaarheid

18

Deel 1 Jaarverslag

19

Programma's

20

Bewoners en Bestuur Portefeuillehouder(s): Sharon Dijksma, Rachel Streefland, Eva Oosters, Dennis de Vries en Linda Voortman Ambitie:

We zorgden voor betrouwbare dienstverlening aan en rechtvaardige behandeling van iedereen die in Utrecht woont en werkt. Bewoners zetten zich op allerlei manieren in voor elkaar en voor hun omgeving; in de straat of buurt, in de stad of op een bepaald onderwerp. Inwoners, ondernemers en organisaties praten en denken mee over ontwikkelingen in de stad. De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders betrekken deze inbreng bij hun besluiten. De Utrechter staat centraal in onze dienstverlening. We zijn toegankelijk, bereikbaar, in contact en in gesprek met inwoners, ondernemers en organisaties. Onze basisregistratie personen is betrouwbaar en actueel. Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen is ons inhoudelijk kompas in de samenwerking met partners lokaal, regionaal, landelijk en internationaal.

Wat hebben we bereikt? Doelstelling 1: Bovengemeentelijke Utrechtse belangen We vertegenwoordigen de belangen van Utrecht in het perspectief van Gezond Stedelijk Leven voor Iedereen. We hebben anderen nodig om onze doelen te bereiken. De regionale verstedelijkingsopgave brengen we met urgentie onder de aandacht van de landelijke politiek als Metropool regio Utrecht. We zetten Utrecht wereldwijd op de kaart met onze inzet op de thema's klimaat en gezondheid. Wat hebben we bereikt in 2023?  In 2023 hebben we de zichtbaarheid van de MRU en de Utrechtse regionale belangen in Den Haag vergroot en hebben we er o.a. samen met de G4 voor gezorgd dat de grootstedelijke aandachtspunten op het gebied van kansengelijkheid, veiligheid, financiën en verstedelijking een plek hebben gekregen in een flink aantal verkiezingsprogramma's voor de Tweede Kamer verkiezingen.  Op Europees en internationaal niveau hebben we Utrecht stevig gepositioneerd op het gebied van klimaat en gezondheid, o.a. door middel van het verzilveren van bestuurlijke posities bij ICLEI, POLIS en de VN. Doelstelling 2: Raad en college vormen het stadsbestuur De raad stelt de kaders, heeft budgetrecht en controleert het gevoerde collegebeleid en de uitvoering. De griffie ondersteunt de gemeenteraad.

Het college van B&W voert het dagelijks bestuur van de stad en werkt daarbij samen met bewoners, ondernemers en partners op lokaal, regionaal, (inter)nationaal niveau. Voordat college en raad beslissen over plannen van de stad, willen zij weten hoe Utrechters hierover denken. De ambtelijke organisatie adviseert het bestuur over te voeren beleid en zorgt voor de uitvoering van gemeentelijke taken.

21

Wat hebben we bereikt in 2023?  De voorstellen aan het college van B&W en de gemeenteraad zijn helder en integraal. In de voorstellen zijn relevante belangen en de afweging daarvan in beeld, evenals argumenten en risico’s. Hierdoor vindt bestuurlijke besluitvorming plaats op basis van goede informatievoorziening.  De besluitvorming van de raad is openbaar en goed te volgen. De werkwijze van de raad biedt kansen voor inwoners om van zich te laten horen en houdt er rekening mee dat het raadslidmaatschap voor iedereen toegankelijk moet zijn.  Het Utrechts Ombudsloket startte op 1 september 2023. Het loket is er voor inwoners en ondernemers die een klacht hebben over de gemeente maar niet weten waar ze terecht kunnen, of zich niet gehoord voelen. Doelstelling 3: Betrokken Utrechters Utrechters zijn actief in de eigen omgeving en/of oefenen invloed uit op gemeentelijke plannen, beleid en uitvoering in hun buurt, wijk en/of stad. Wat hebben we bereikt in 2023?  Hoofdlijn herijking Samen stad maken, met daarin het kompas voor zeggenschap.  1e burgerberaad.  21.730 online reacties op 60 projecten via DenkMee.  1.111 initiatieven ondersteund uit het Initiatievenfonds.  2 nieuwe wijkplatforms in oprichting.  6 buurtagenda’s voor 6 buurten.  1 keer per maand een wijkspreekuur in alle wijken.

Doelstelling 4: Betrouwbare info en dienstverlening Als gemeente zijn we toegankelijk en bereikbaar voor inwoners en ondernemers. Wij voelen ons verantwoordelijk voor de vraag van de inwoner en voelen het als onze verantwoordelijkheid dat hij krijgt waar hij recht op. We vervullen ook een poortwachtersfunctie om ervoor te zorgen dat hij niet krijgt waar hij géén recht op heeft. Daarbij werken wij met de menselijke maat en gebaseerd op wederzijds vertrouwen. We benutten de feedback van inwoners voor het continu verbeteren van het werk van de gemeente. Wat hebben we bereikt in 2023? Ondanks de grotere vraag naar dienstverlening door onder andere de groei van het aantal nieuwkomers, eerste inschrijvingen en een extra verkiezing, was de dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers toegankelijk en bereikbaar. We voerden onze wettelijke taken uit en pasten daarin onze poortwachtersfunctie toe. We benutten doorlopend de feedback van inwoners om zo het werk steeds weer te verbeteren.

22

Effectindicatoren In onderstaande tabel zijn de Effectindicatoren opgenomen voor meer gedetailleerde informatie klik hier. Indicatoren

Doelstelling

Realisatie Doelstelling Realisatie Doelstelling

Nulmeting 2022 2022 2023 2023 Utrechters zijn actief in de eigen omgeving en/of oefenen invloed uit op gemeentelijke plannen, beleid en uitvoering in hun buurt, wijk en/of stad Percentage inwoners dat op een of meerdere manieren heeft geparticipeerd om 25% (2021) beleid, plannen of activiteiten van de gemeente te beïnvloeden Percentage inwoners dat het idee heeft dat de gemeente iets heeft gedaan met hun 27% (2010) bijdrage om het beleid te beïnvloeden Percentage inwoners dat een (burger)initiatief heeft 5% (2017) genomen

2024

23%

--%

--%

14%

--%

40%

--%

--%

--%

--%

6%

--%

--%

2%

--%

De kwaliteit van de dienstverlening en informatievoorziening aan bewoners is adequaat. Klanttevredenheid balie N.v.t. Burgerzaken (schaal 1-10) Klanttevredenheid Klant Contact Centrum (schaal 1- 6,8 (2015) 10) Digitale klanttevredenheid 6,1 (2015) (schaal 1-10) Burgerzaken voldoet aan de kwaliteitseisen op het terrein van beheren van gegevens, 90% (2010) processen en privacyaspecten (auditnorm BZK

8

8,1

8

8,4

8

7,6

7,1

7,6

7,2

7.6

7,6

7,6

7,6

7,4

7,6

90%

92%

90%

92,8%

90%

Toelichting indicatoren Doelstelling 3: Utrechters zijn actief in de eigen omgeving en/of oefenen invloed uit op gemeentelijke plannen, beleid en uitvoering in hun buurt, wijk en/of stad.  Indicator percentage inwoners dat op een of andere manier heeft geparticipeerd …: De vraagstelling en de antwoordcategorieën in de inwonersenquête 2023 zijn gewijzigd waardoor de waarde van de resultaten niet meer vergelijkbaar is met de voorgaande jaren en er geen streefwaarde was voor 2023. We hebben ook geen streefwaarde voor 2024 omdat we onderzoeken of er een indicator te formuleren is die beter past bij het nieuwe beleid van Samen stad maken. Omdat de Inwonersenquête eens in de twee jaar verschijnt, is er voor 2022 geen gerealiseerde waarde.  Indicator percentage inwoners dat het idee heeft ….: Deze indicator is vervallen omdat we deze indicator niet meer meten met de inwonersenquête. Deze indicator wordt vervangen door een indicator die beter past bij het nieuwe beleid van Samen stad maken. Omdat de Inwonersenquête eens in de twee jaar verschijnt, is er voor 2022 geen gerealiseerde waarde.  Indicator percentage inwoners dat een (burger) initiatief ..: De vraagstelling en de antwoordcategorieën in de inwonersenquête 2023 zijn gewijzigd waardoor de waarde van de resultaten niet meer vergelijkbaar is met de voorgaande jaren en er geen streefwaarde was voor 2023.

We hebben ook geen streefwaarde voor 2024 omdat we onderzoeken of er een indicator te formuleren is die beter past bij het nieuwe beleid van

23

Samen stad maken. Omdat de Inwonersenquête eens in de twee jaar verschijnt, is er voor 2022 geen gerealiseerde waarde.

Wat hebben we gedaan? In de Programmabegroting 2023 hebben we de activiteiten onderverdeeld naar:  Wat hebben we gedaan in 2023?  Wat doen we altijd?  Meerjarige trajecten. Hiermee hebben we onderscheid gemaakt tussen onze opgaven en 'wat we altijd doen'. Wat hebben we afgelopen jaar gedaan?

Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2023 opgenomen. Doelstelling 1: De Utrechtse belangen zijn goed vertegenwoordigd in de regio, nationaal en internationaal.  We hebben het Coalitieakkoord in 2023 vertaald naar Utrechtse lobbyprioriteiten die we onder de aandacht hebben gebracht bij bewindspersonen en Tweede Kamerleden, o.a. door middel van de organisatie van werkbezoeken en gesprekken over bijvoorbeeld de Participatiewet, voorschoolse educatie, dakloosheid, mobiliteit en woningbouw.  We bouwen aan een relevant regionaal en (inter)nationaal netwerk voor al onze bestuurders. Utrecht is lid van de EBU en we werken nauw samen met onder andere de MRU, G4, VNG, Eurocities, ICLEI, POLIS en de VN (waarin de Utrechtse bestuurders bovendien relevante posities bekleden).  In 2023 was Utrecht voorzitter van de G4: we hebben qua lobby met name ingezet op kansengelijkheid voor het jonge kind en woningbouw en hierbij het grootstedelijk netwerk versterkt.  Om de MRU steviger te positioneren hebben we het Utrechtse Wielerdiner en de UtrechtDag georganiseerd in Nieuwspoort voor ons Haagse netwerk en is er in aanloop naar de formatie een gezamenlijke MRU/EBU-agenda opgesteld op o.a. mobiliteit, wonen, groen en energie.

 Om de Utrechtse voortrekkersrol bij de internationale klimaatdoelstellingen te bestendigen hebben we weer deelgenomen aan de jaarlijkse COP. Ook hebben we een Voluntary Local Review opgeleverd over de Global Goals, een grote bijdrage geleverd aan WHO conferentie ‘healthy cities’ en hebben we 21 internationale delegaties op de thema’s fiets, mobiliteit, economie en verstedelijking ontvangen. Doelstelling 2: De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders vormen samen een betrouwbaar bestuur van de stad stadsbestuur.  Op 16 mei 2023 heeft het college de Voorjaarsnota aangeboden aan de raad. Hierin is de planning van de uitvoering van het Coalitieakkoord inzichtelijk gemaakt. De uitvoering en realisatie van het Coalitieakkoord is daarmee inzichtelijk geworden voor de raad en is onderdeel van de P&C cyclus geworden.  De raad heeft de instrumenten burgeragendering en inwonerinitiatief geëvalueerd en op basis daarvan werkt de raad aan doorontwikkeling van die instrumenten. Begin 2024 ervaren inwoners minder procedurele drempels wanneer ze hun geluid willen laten horen. Daarnaast heeft de raad uitvoering gegeven aan de motie ‘doeltreffende raad’ door nader onderzoek te verrichten naar de werkwijze, cultuur en werkdruk. De raad heeft doelstellingen voor de werkdruk in subdoelstelling 2.1 van 2024 opgenomen en heeft enkele wijzigingen

24

doorgevoerd in de werkwijze. Bijvoorbeeld om niet meer tot laat in de nacht te vergaderen, wat problemen opleverde voor raadsleden die ’s ochtends weer moeten werken. Doelstelling 3: Utrechters zijn actief in de eigen omgeving en/of oefenen invloed uit op gemeentelijke plannen, beleid en uitvoering in hun buurt, wijk en/of stad.  Voor de zomer zijn met de buurt buurtagenda’s opgesteld voor Kanaleneiland, Zuilen-oost, Pijlsweerd, Ondiep/ 2e Daalsebuurt, Parkwijk en Terwijde en na de zomer is de uitvoering gestart. Daarover stuurden wij raadsbrieven op 21 februari 2023 en 22 juni 2023. Doelstelling 4: De informatievoorziening en dienstverlening aan de inwoners en ondernemers is betrouwbaar, actueel, begrijpelijk, toegankelijk en passend bij de vraag.  De speerpunten 2023 en 2024 voor het plan van aanpak verbeteren van de 'menselijke maat' zijn vastgesteld:  Verlagen van drempels voor inwoners om problemen bij/met de overheid aan te geven.  Het verbeteren van het werken met en leren van inwonerssignalen.  Vergroten van handelingsperspectief en versterken maatschappelijke sensitiviteit van de publieksdienstverlener.  Stadskamer: Er zijn verschillende 'klantreizen' uitgevoerd, verbetervoorstellen uitgewerkt en doorgevoerd. Daarnaast zijn er dashboards ontwikkeld op basis waarvan meer en sneller inzicht ontstaat in de vraag(patronen).

 De Provinciale Staten en Waterschapsverkiezingen 2023 hebben in Utrecht plaatsgevonden. Deze waren betrouwbaar en toegankelijk.

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2023. Doelstelling 2: De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders vormen samen een betrouwbaar bestuur van de stad stadsbestuur.  Het Utrechts Ombudsloket is 1 september gestart:  Omdat het belangrijk is dat Utrechters het Ombudsloket weten te vinden, ging in de eerste maanden veel aandacht uit naar het vergroten van naamsbekendheid. Er werd een brede campagne gevoerd op sociale media, in drukwerk en door middel van fysieke ontmoetingen met Utrechtse burgers.  In 2023 kreeg het Utrechts Ombudsloket 177 meldingen over uiteenlopende onderwerpen. Het loket bood een luisterend oor en adviseerde melders. Vaak werden melders in contact gebracht met de juiste personen binnen de gemeente; soms werden klachten warm overgedragen aan de klachtbehandeling binnen de gemeente. Ook had het loket een signalerende functie bij veel meldingen over een onderwerp. Doelstelling 4: De informatievoorziening en dienstverlening aan de inwoners en ondernemers is betrouwbaar, actueel, begrijpelijk, toegankelijk en passend bij de vraag.  De pilot 'eerst bellen voordat de brief verstuurd wordt 'is vanwege prioriteitstellingen en beschikbare capaciteit binnen het programma nog niet opgepakt. Dit wordt in 2024 nader onderzocht.

 Het project Staatloosheid heeft zoals in de Tweede bestuursrapportage gemeld vertraging opgelopen vanwege prioriteit aan andere wettelijk verplichte dienstverlening zoals de eerste inschrijving van vluchtelingen uit Oekraïne, de groei van nieuwkomers in Utrecht, de verwerking van geboorte en overlijden en een extra verkiezing.  Er was een ongeplande extra Tweede Kamerverkiezing.

25



Twee keer is er een controle van de handtekeningen voor een referendum gedaan. Hiervoor is geen capaciteit beschikbaar in de begroting.

Wat hebben we van ‘wat we altijd doen’ gedaan?

Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2023 opgenomen. Doelstelling 1: De Utrechtse belangen zijn goed vertegenwoordigd in de regio, nationaal en internationaal.  We hebben gewerkt aan relaties met bewindspersonen en Kamerleden door middel van werkbezoeken en gesprekken.  We hebben samengewerkt met de G4 en VNG voor effectievere belangenbehartiging in Den Haag en Brussel.  Samen met de regiogemeenten in de U10 hebben we gewerkt aan de uitvoering van onze gezamenlijke opgaven.  We zijn actief lid van onder andere Eurocities en ICLEI.  We hebben kennisuitwisselingen georganiseerd van internationale delegaties. Doelstelling 2: De gemeenteraad en het college van burgemeesters en wethouders vormen samen een betrouwbaar bestuur van de stad.  In het college van B&W heeft in 2023 besluitvorming plaatsgevonden op basis van 490 integraal afgewogen voorstellen van de ambtelijke organisatie. Daarnaast heeft besluitvorming plaatsgevonden over raadsbrieven en antwoorden op schriftelijke vragen van de raad.  De raad heeft 153 besluiten genomen in 2023. Aan die besluiten ging een zorgvuldige behandeling in commissievergaderingen vooraf. Waar dat nodig was heeft de raad zich laten informeren door inwoners en experts in raadsinformatiebijeenkomsten.

Los van concrete besluiten heeft de raad iedere wijk in de stad bezocht om informatie op te halen en te luisteren naar wensen en behoeften van inwoners. Alle activiteiten van de raad zijn goed terug te vinden en zichtbaar. Inwoners konden via livestreams van vergaderingen en bijeenkomsten, maar ook op de website van de raad en via social media, volgen wat besproken werd. Doelstelling 3: Utrechters zijn actief in de eigen omgeving en/of oefenen invloed uit op gemeentelijke plannen, beleid en uitvoering in hun buurt, wijk of stad.  Bewoners en organisaties faciliteren bij hun initiatieven in buurt, wijk en stad met het Initiatievenfonds, het groene golfteam en het mailadres initiatief@utrecht.nl.  Met het Initiatievenfonds zijn 1.111 initiatieven ondersteund en het budget is voor 98% besteed.  31 mei 2023 verstuurden wij de jaarlijkse raadsbrief Initiatievenfonds.  Inwoners hebben 21.730 keer online gereageerd op 60 projecten via DenkMee. Dit is meer dan in 2021 (15 projecten; bijna 15.000 reacties) en 2022 (11 projecten; 8553 reacties).  We bieden Wijkplatforms extra secretariële ondersteuning aan en vereenvoudigde de financiële administratie.  We werkten aan het vakmanschap van de medewerkers op het gebied van Samen stad maken.

 15 medewerkers van verschillende organisatieonderdelen volgden de leergang Democratisch vakmanschap en zijn nu interne ambassadeurs van Samen stad maken.  17 keer is de basistraining 'Participatie, hoe doe je dat?' gegeven die door 149 collega’s is gevolgd.