Agendabundel

Een goed burgerberaad kost tijd, geld en energie. Om een inschatting te maken van de kosten, hebben we een splitsing gemaakt in kosten voor de gemeente, kosten die we maken voor de inhuur van procesbegeleiding en overige kosten. Ambtelijke kosten

Procesondersteuning Vergoedingen Facilitaire kosten

Monitoring

-

Ambtelijke inzet voor delen kennis/informatie Ambtelijke inzet door team Samen Stad Maken Inzet afdeling Onderzoek i.v.m. loting Communicatie- en participatieplan, uitvoering en campagne Loting en uitnodiging Inhuur voor voorzitterschap, organisatie, gespreksleiding, procesbegeleiding en verslaglegging vergoedingen voor deelnemers extra ondersteuning (kinderopvang, tolken, etc) zaalhuur catering entertainment onafhankelijk onderzoek evaluatie

Totale begroting burgerberaad

185.000

70.000 85.000 50.000

10.000

400.000

Binnen de huidige begroting is geen geld voor de organisatie van een burgerberaad. Een burgerberaad kan alleen georganiseerd worden als daarvoor per burgerberaad een bedrag van 400.000 euro wordt vrijgemaakt. Na het eerste burgerberaad beantwoorden we de volgende (financiële) vragen: - Had het op onderdelen goedkoper gekund? Waarom wel/niet? - Welke kosten waren onnodig? - Welke kosten vielen hoger uit? - Welke kosten vallen in de loop van de tijd goedkoper uit doordat er al een basis ligt? (bv communicatie) - Waren we minder tijd kwijt aan beleids- en planvorming dan bij andere participatie? (impliciete kostenbesparing) - Kosten-baten analyse: wat het kost en wat het oplevert. De financiële evaluatie moet bijdragen aan een beeld van de kosten voor een burgerberaad ten opzichte van andere participatievormen. Het organiseren van stadgesprekken (met vergoeding), de

15

organisatie van een klimaatpanel of het maken van een omgevingsvisie of buurtagenda’s met de wijk kosten ook geld.

12.

Leernetwerk & onafhankelijk onderzoek

We gaan al doende leren door ervaring op te doen met twee burgerberaden. We doen dit door deze burgerberaden te evalueren en hiervan te leren om vervolgens: • te bepalen of we verder willen met het instrument burgerberaad. • te bepalen of het nodig is om het burgerberaad vast te leggen in een verordening. • te bepalen wat de beste manier is om tot onderwerpen te komen (permanent burgerberaad met bevoegdheid om de onderwerpen te bepalen?) • andere vormen van samenwerking met de stad en overleggen met bewoners en ondernemers te verbeteren met de succesfactoren van een burgerberaad. • beter zicht te krijgen op de vraag wanneer een burgerberaad het geschikte instrument is. We starten met: a. een leernetwerk van betrokkenen voor de twee burgerberaden b. een onafhankelijk onderzoek door een Hogeschool of Universiteit Er zijn vier vragen waar we ons op richten: 1. Opzet en verloop van het burgerberaad (beschrijving) 2. Ervaringen van alle betrokkenen (deelnemers, ambtenaren, burgemeester, raad en college) 3. Doorwerking in beleid (wat is overgenomen) 4. Doorwerking bij deelnemers en ambtenaren (verandering van houding t.o.v. onderwerp) Leernetwerk Het leernetwerk reflecteert op het ontwerp, het verloop en de doorwerking van beide burgerberaden. Zij kijken naar het proces, reflecteren, evalueren en leren.

Dit leernetwerk bestaat uit Utrechters (uit Transitiemotor – netwerk van Wijkplatforms, Young Minds en Sleutelpersonen), 1 wetenschapper, enkele raadsleden, enkele ambtenaren (waaronder een juridisch adviseur) en iemand van de griffie. Het leernetwerk is actief tijden het hele proces van beide burgerberaden. De concrete vraag waar het leernetwerk zich met name mee bezig zal houden is: Tegen welke problemen en dilemma’s zijn we aangelopen en hoe hebben we die ondervangen? Daarbij kunnen voorbeelden worden genoemd en inzichtelijk gemaakt welke manieren zijn gebruikt om daar mee om te gaan. Bijvoorbeeld als er toch nog drempels waren om mee te doen. Hoe hebben we dat opgelost? Is dat naar ieders tevredenheid gelukt? De overall vraag is: Wat hebben we van de eerste twee burgerberaden geleerd en wat willen we een volgende keer anders doen? Het leernetwerk zal zich ook bezighouden met vragen over vertrouwen: - Is bij de deelnemers de betrokkenheid/het vertrouwen in de gemeente/politiek toegenomen of afgenomen en wat zijn daar de verklaringen voor? - Is bij ambtenaren en wethouders het vertrouwen in bewoners/participanten toegenomen of afgenomen en wat zijn daar de verklaringen voor? Het leernetwerk zal de opdrachtgever zijn van het onderzoek en put naast haar eigen observaties en ervaringen ook uit de resultaten van het onafhankelijke onderzoek. 16

Onderzoek Onafhankelijk onderzoek is nodig om de neutraliteit te waarborgen. Door toegepast wetenschappelijk onderzoek te laten verrichten dragen we bij aan het collectieve leerproces over burgerberaden en kunnen we onze bevindingen relateren aan ervaringen elders (zijn onze inzichten vergelijkbaar met ervaringen elders). Door onafhankelijk onderzoek naar de opzet, uitvoering en ervaringen van deelnemers en andere betrokkenen (ambtenaren, college, burgemeester, raad) wordt duidelijk in hoeverre de beoogde doorwerking is gerealiseerd. Ook voor het onderzoek naar de doorwerking van de adviezen in beleid en besluitvorming is het belangrijk onderzoek te laten verrichten door een onafhankelijke organisatie.

Een van de belangrijkste onderzoeksvragen is: hoe is de effectiviteit van het instrument burgerberaad? Vanuit hun neutraliteit houden de onderzoekers zich bezig met vragen als: - Wat is de ervaring met het burgerberaad vanuit het oogpunt van alle betrokkenen (deelnemers, wethouders/raadsleden/burgemeester en ambtenaren)? - Welke kennis hebben we opgedaan over de verschillende onderdelen van de opzet en uitvoering van een burgerberaad? - Hoe representatief en inclusief was het burgerberaad? Wat droeg daaraan bij en wat niet? - Hadden de deelnemers voldoende toegang tot informatie en kennis, ook van ambtenaren? - Was het onderwerp goed gekozen en de vraagstelling goed geformuleerd? - Levert een burgerberaad meer gedragen uitkomsten op dan bij andere participatievormen? - Hoe deliberatief was het burgerberaad? - Zijn de uitkomsten overgenomen door de gemeente? Waarom wel, waarom niet? - Hoe was het voor de gemeenteraad om bewoners om zwaarwegend advies te vragen? Gaven zij hun rol anders vorm? Zo ja, hoe? - Hoe kun je bestaande participatie-instrumenten democratisch verbeteren door elementen van - en ervaringen met - een burgerberaad in te zetten? Na een half jaar na de besluitvorming over het adviesrapport wordt onderzocht of de adviezen daadwerkelijk zijn opgepakt en uitgevoerd of in gang gezet.

13.

Kansen, risico’s en dilemma’s

Kans: bijdrage aan vertrouwen (terug) winnen We zien een burgerberaad als mogelijkheid om tot betere oplossingen te komen, een vastgelopen situatie in de politiek te helpen doorbreken en een bijdrage te leveren aan meer vertrouwen van bewoners in de overheid. Tegelijkertijd zien we dat het vertrouwen in de (landelijke) overheid afneemt. Voor de Utrechter gaat het daarbij ook over het Rijk, de woningcorporaties, de welzijnsorganisaties, de politie, de rechterlijke macht etc. Wij zien het burgerberaad als een van de instrumenten om te werken aan vertrouwen. We kunnen zichtbaar maken hoeveel kracht en kunde er bij bewoners zit. Daarvoor is het cruciaal dat het resultaat van het burgerberaad opvolging krijgt. Voor herstel van vertrouwen is uiteraard veel meer nodig. Dat kunnen we bereiken door betrouwbaar gedrag te laten zien. Je zegt wat je doet en je doet wat je zegt.

17

Dilemma: contact met de stad Doordat we werken met loting, nodigen we ook bewoners uit die wij niet vanzelfsprekend bereiken. We hebben een grote verantwoordelijkheid om de brug te bouwen met ook die inwoners die bijvoorbeeld de veranderingen te snel vinden gaan. Voor alle mensen willen en moeten we er zijn. Een burgerberaad biedt een kans op breder contact met de stad. Tegelijkertijd weten we dat niet elke Utrechter actief betrokken wil zijn bij de lokale democratie. Kans: ook bestaande vormen verbeteren We hebben op dit moment ook al veel verschillende vormen om samen te werken met bewoners, zoals wijkplatforms, netwerken in de stad, bewonersinitiatieven, bewonerspanels, bewonersavonden, etc. Wij denken dat we de ervaring die we opdoen met een burgerberaad kunnen gebruiken om ook deze bestaande vormen verder te verbeteren. Risico: niet iedereen kan deelnemen Een gezonde democratie is meer dan een keer in de vier jaar stemmen. Daarom is er een brede betrokkenheid van bewoners nodig. Hiervoor zien we mogelijkheden met een burgerberaad. Tegelijk zien we dat steeds meer mensen afhaken en in de overlevingstand komen gezien de huidige economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Ook jongeren hebben het zwaar na corona.

Hebben Utrechters wel zin, tijd en mogelijkheden om mee te doen aan een burgerberaad? Risico: er is te weinig geld Voor de organisatie van een burgerberaad is veel geld nodig. Ook zijn er veel ambtenaren nodig die dingen uitzoeken en desgevraagd kunnen toelichten aan bewoners. Dat vraagt een herprioritering van het werk. Terwijl de stad ook veilig moet blijven, we moeten blijven bouwen, plannen blijven maken enzovoort. Risico: we weten van tevoren niet wat eruit komt Dat is spannend. De ervaringen met burgerberaden elders leert tot nu toe dat er nog nooit iets geks uit is gekomen. Tot nu toe is wellicht het meest teleurstellende dat eruit komt waar je zelf ook al aan had gedacht. Dilemma: van wie is het resultaat van het burgerberaad? Een burgerberaad is van de bewoners en daarmee onafhankelijk. Dit betekent dat ambtenaren, wethouders, burgemeester en raadsleden zich niet bemoeien met het burgerberaad, tenzij de bewoners zelf iets vragen aan de ambtenaren bijvoorbeeld. Het eindresultaat van het burgerberaad is het advies van de deelnemers waarbij we vooraf gezegd hebben dit in principe over te nemen. Tegelijkertijd is het onderwerp en de vraagstelling een verantwoordelijkheid van de gemeente. Dit betekent dat de gemeente ook de verantwoordelijkheid heeft om – zowel tussentijds als aan het einde - te toetsen op uitvoerbaarheid.

Dit zou kunnen betekenen dat delen niet worden overgenomen terwijl er veel energie is gestoken door bewoners in het advies.

18

Bijlage 1: Programma van eisen voor onafhankelijke procesbegeleiding -

Kennis van de organisatie van burgerberaden Kennis van verschillende vormen van loting Kennis van delibereren en de consentmethode Voorstel voor communicatie tijdens het beraad met de stad zowel fysiek als online Heldere verslaglegging tussendoor en aan het einde (liefst in A2 of A1 en anders in B1 taal) Er is geen (zakelijke) relatie met ambtenaren of de gemeenteraad van Utrecht Er zijn geen belangen van het bureau bij de uitkomst van het burgerberaad Hebben en geven geen mening over het onderwerp Kan toegankelijk communiceren met iedere Utrechter van praktisch geschoold tot theoretisch geschoold Kiezen samen met de deelnemers op integere en neutrale wijze sprekers om uit te nodigen (onder auspiciën van een ‘’fact-checker’’ die neutraal is) De voorzitter en begeleiders overleggen een VOG Werken zoveel mogelijk met lokale zzp-ers/professionals/maatschappelijke organisaties voor een maatschappelijk tarief (niet hoger dan 100 euro per uur) Begeleiden zowel op proces als op inhoud Zien het burgerberaad als een leerproces en geven constructieve feedback (tijdens en achteraf) Faciliteren de deelnemers in het ophalen van kennis en ervaring in de stad Zorgen voor voldoende tafel-gespreksleiders en leiden deze gespreksleiders op Zorgdragen voor een klachtenreglement en toezicht Maakt informatie en processtappen vindbaar op burgerberaadutrecht.nl Garandeert de privacy van de deelnemers

Zorgen dat het leuke, ontspannen bijeenkomsten zijn waarin bewoners democratisch zelfvertrouwen opbouwen Kan creatieve werkvormen inzetten zoals theater of games

Alle taken en de duur van de opdracht worden vanuit de gemeente vastgelegd in een opdracht.

Bijlage 2: Broninformatie In deze bijlage leest u over documenten die we via kennisnetwerken (bewoners, deskundigen andere overheden) en specifieke contacten met andere steden verzamelden. Deze zijn als achtergrondinformatie gebruikt voor het opstellen van dit startvoorstel. In alfabetische volgorde. • • • • • • • • • • •

Amsterdam – mini burgerberaad Klimaat Brenninckmeijer – rapport Burgerfora aanbevolen Bureau burgerberaad – www.bureauBurgerberaad.nl Eva Rovers – Nu is het aan ons het is tijd voor echte democratie G1000 – Handboek burgerberaad Gelders burgerberaad Klimaat – Provincie Haarlem – startnotitie burgerberaad Hogeland – burgerberaad – Raadsvoorstel & plan van aanpak Lyn, Carol (2018) Framing the Remit. New Democracy Research and Development Note New democracy – Enabling National Initiatives to Take Democracy Beyond Elections OECD - Innovatieve burgerparticipatie en nieuwe democratische instellingen 19

• • • • • • • • • • • • • •

Oost België - The Ostbelgien Model Institutionalising Deliberative Democracy Pratt, Julie (2005), A Guidebook for Issue Framing. The Kettering Foundation Raak – concept onderzoeksopzet burgerberaad – HvA en HH Redress – projectopzet hybride democratische innovaties Rheden – burgerberaad G1000 – Klimaat en energie Rijksbeleid – Kabinetsbrief Burgerfora bij klimaats- en energiebeleid Utrecht – coalitieakkoord 2022-2026 investeren in Utrecht Utrecht – adviesrapportage evaluatie stadsgesprekken energie Utrecht – verslag Expeditie burgerberaad Utrecht – Motie 95 Utrechts burgerberaad Utrecht – Een eerste verkenning Zeggenschap van Utrechters Zeist – burgerberaad over structurele heroverweging van 10 miljoen op de begroting Zeven zebra’s – Burgerforum inspiratie document 1 september 2022 – start landelijk netwerk burgerberaad – www.Burgerberaad.nu

Bijlage 3 : Mogelijke onderwerpen voor een tweede burgerberaad In onderstaande lijst zijn overige mogelijk geschikte onderwerpen - met bijbehorende vraagstelling opgenomen. Deze onderwerpen zijn voor dit moment nog onvoldoende scherp in vraagstelling om geschikt te zijn voor een eerste burgerberaad. ONDERWERP Utrecht zorgt voor elkaar

Wonen

Uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit

Klimaat

CONCEPT VRAAGSTELLING Hoe organiseren we de zorg en ondersteuning rekening houdend met het (groeiende) personeelstekort in de zorg en binnen de (beperkte) financiële kaders? Wat vraagt dat van de burgers, de partners in de zorg en de gemeente? Welke creatieve/innovatieve ideeën zijn er om daar met elkaar invulling aan te geven? Wat kan je zelf bijdragen aan een gezonde en veerkrachtige stad? Hoe kijkt Utrecht tegen de wooncrisis aan? Wat zou de gemeente kunnen doen om de crises aan te pakken? Deelvragen: - op welke schaal zijn tijdelijke woningen een goed idee? - moeten we meer gaan splitsen? - zijn friendswoningen een goed idee? Als er minder gebouwd wordt (door schaarste personeel, materialen, rentestijging); wat zouden dan alternatieven kunnen zijn? Welke maatregelen kan de gemeente nemen ter uitvoering van de visie? Waar kan de gemeente bij helpen om de luchtkwaliteit te verbeteren? Het gaat daarbij vooral om het terugdringen van houtstook en zorgen dat er meer emissieloos vervoer komt. Vraag nog in onderzoek

Het burgerberaad zou input kunnen geven voor de klimaatvisie, bijvoorbeeld over de mogelijke lokale impact op emissieverlaging bij (voedsel)consumptie. Nieuw armoedebeleid

Vraag nog in onderzoek

Inburgering

Hoe zorgen we voor een warmer welkom van nieuwe Utrechters?

20

Participatieverslag startdocument burgerberaad Het participatietraject

Om tot het startdocument burgerberaad te komen is er contact gelegd met de initiatiefnemers uit de stad en is er een kerngroep opgericht met 3 vertegenwoordigers van de Transitiemotor030 (TM030) en twee ambtenaren. Zij hadden met regelmaat vergaderingen over de opzet van het burgerberaad en de voorwaarden waar het aan zou moeten voldoen. Tijdens drie bijeenkomsten is er ook met een bredere groep gepraat met andere betrokkenen van de TM030, de stichting Sleutelpersonen en afgevaardigden van de wijkplatforms. Ook zijn er twee aparte bijeenkomsten geweest met jongeren van de Young Minds. Zij waren uitgenodigd om bij de derde bijeenkomst aan te sluiten, maar konden toen niet. Daarom is een ambtenaar aangesloten bij hun tweewekelijks overleg op dinsdagavond in het stadskantoor. Het participatietraject is organisch ingestoken waarbij de participatie gaandeweg vorm heeft gekregen. Er is dan ook geen participatieplan gemaakt. De samenwerking met de kerngroep was op het niveau van co-creatie. Dat leent zich het beste voor fysieke gesprekken. Soms waren de vergaderingen wel via Teams. Er vonden drie wat grotere bijeenkomsten plaats, waarvan de eerste online en de andere twee fysiek. Meer fysiek dus omdat die vorm zich het beste leende voor het gesprek dat te voeren was.

Tijdens het eerste fysieke gesprek deden we een ‘’gesprek op voeten’’ waarbij er open en transparant gedeeld kon worden dat een nieuw instrument als het burgerberaad niet moest leiden tot minder aandacht voor verbetering van bestaande participatievormen. Ook kwam het onderwerp (wan)trouwen ter sprake. Een dergelijk gesprek over gevoelens en ‘’onderstroom’’ leent zich niet voor digitale raadpleging of online gesprekken. De drie grotere gesprekken waren op het participatieniveau adviseren. Aantal bijeenkomsten

29 juni 2022 Beraad over burgerberaad voor raadsleden, fracties, leden van politieke partijen en enkele ambtenaren. Op initiatief van de werkgroep Burgerberaad van de Transitiemotor030. Wij sloten aan (overheidsparticipatie). 26 augustus 2022 Overleg met kernteam Burgerberaad: verkennen welke stappen nodig zijn. 7 oktober 2022 Overleg met kernteam Burgerberaad: voorwaarden verder aanscherpen. 18 oktober 202 Digitaal gesprek met diverse wijkbewoners over de stappen op weg naar een Burgerberaad: bredere toetsing van de richting waarin gemeente en kerngroep zitten te denken. En verwachtingen delen. 21 oktober 2022 Overleg met kernteam Burgerberaad: voorbereiden bijeenkomst 1 november. 1 november 2022: Fysieke bijeenkomst met brede werkgroep Burgerberaad van de TransitieMotor (TM030) en vertegenwoordigers van de Stichting Sleutelpersonen. Wethouder Eva Oosters was ook aanwezig. 6 december 2022: Fysiek gesprek met de Young Minds. 13 december 2022: Bijwonen werkgroep burgerberaad van TM030: Leren van miniberaad Amsterdam. 10 januari 2023: Overleg met werkgroep TM030 over concept Startdocument Burgerberaad. 25 januari 2023: In co-creatie met de werkgroep burgerberaad van de TM030 en enkele ambtenaren een kernboodschap maken. Zie het communicatieplan. 13 februari 2023: Fysiek gesprek met meedenkgroep Burgerberaad uit de stad over de bijna-af-versie van het startdocument.

Wethouder Eva Oosters was het eerste half uur aanwezig. 7 maart 2023: Digitaal gesprek met de Young Minds om hen op de hoogte te houden en terug te koppelen waar we nu staan. 8 maart 2023: Digitaal gesprek met de kerngroep om hen op de hoogte te houden en terug te koppelen waar we nu staan. Betrokkenen

Transitiemotor030, werkgroep burgerberaad Stichting Sleutelpersonen Een aantal wijkplatforms Young Minds Hun inbreng had betrekking op de voorwaarden voor een succesvol burgerberaad, de te geven opdracht, de rol van het bestuur/de raad en ideeën voor onderwerpen.

1

Inbreng en resultaat

Welke punten van participanten zijn overgenomen? • Heb ook aandacht voor de verbetering van bestaande participatievormen • Zet sleutelpersonen uit de wijk in om buurtbewoners te bereiken die de overheid wantrouwen • Laat ook jongeren onder de 18 jaar meedoen • Zorg voor een parallel gesprek in de stad over het onderwerp • Met vergoeding rekening houden met wat je mag verdienen bij een uitkering • Stuur een kaart (geen brief) en vertel ook mondeling in de stad over het burgerberaad • Geef de mogelijkheid aan (gelote) bewoners om de vraagstelling aan te scherpen voordat de raad de opdracht geeft • Het vormgeven van een leernetwerk waar ook (gelote) bewoners inzitten • Communiceren in verschillende talen, bv ook Arabisch of Turks. • Gebruik tijdens het beraad niet alleen vergadervormen maar ook andere manieren dan alleen praten; niet iedereen is even praterig en talig ingesteld • Tijdens het lopende proces van het burgerberaad zijn er geen inhoudelijke ambtenaren en raadsleden aanwezig, tenzij dat is afgesproken in het reglement van orde of zij daartoe worden uitgenodigd door het beraad. Een aantal ambtenaren die procesmatig vanuit het programma samen stad maken betrokken zijn, mogen wel op de achtergrond aanwezig zijn. Welke punten van participanten zijn niet overgenomen? Waarom niet? • Jongeren van 12 en 13 jaar mee laten doen. Dat lijkt ons toch net wat te jong.

Jongeren van 12/13 jaar kunnen nog op de basisschool zitten. Ze moeten zich voldoende senang kunnen voelen aan de gesprekstafels. • Een burgerberaad op wijkniveau. Dit doen we niet voor de eerste twee burgerberaden omdat het geven van de bestuurlijke opdracht eenvoudiger is op stedelijk niveau. Toegezegd is wel dat als we een burgerberaad op wijkniveau gaan doen, de bestaande wijk-/buurtplatforms als eerste worden betrokken. • Spreken over mandaat. Dit is een juridische bevoegdheid die je volgens de wet algemene wet bestuursrecht niet over kunt dragen aan burgers. Er kan wel gesproken worden over zwaarwegend advies. • Sommige participanten vroegen om de term vuurwerk uit de vraagstelling te halen. Dit doen we niet, want we willen de vraag over oud & nieuw liëren aan de vraag over vuurwerk, omdat deze vraag ook speelt en waarover politieke verdeeldheid is. De viering van oud & nieuw kun je ook niet los zien van deze traditie. • Sommige participanten hebben gevraagd om niet als gemeente in gesprek te gaan met om deelname te bevorderen, omdat gemeente niet vertrouwd wordt. Dit doen we wel, om aan te geven dat het een vraag is waar de gemeente voor staat. Wellicht draagt dit ook een steentje bij aan het terugbrengen van vertrouwen.

Voor het bereiken van specifieke doelgroepen die (erg) wantrouwend zijn, willen we wel werken met sleutelpersonen die reeds vertrouwensrelaties hebben opgebouwd. Er zal dus sprake zijn van en/en en niet of/of. Vervolgafspraken

De betrokkenen op de hoogte houden van de besluitvorming en hoe verder. Samen met de kerngroep goed nadenken over de vragen voor het leernetwerk en het onafhankelijke onderzoek. En als het burgerberaad er komt de communicatie-inzet vanuit de gemeente en de TM030 onderling goed afstemmen (de TM030 gaat ook communiceren en de stad in; zij hebben hiervoor een bijdrage uit het initiatievenfonds gekregen).

2

Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën Dossiernummer

3461

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

8 juni 2023

Agendapunt

14

Omschrijving

Raadsbrief Jaarwisseling 2023-2024

ID

3660

Behandelend ambtenaar

A. Burghout

Telefoon

030 2866161

E-mail Datum collegebesluit Geocodering Thema Portefeuillehouder

Burgemeester Dijksma

Beleidsveld

Openbare Orde en Veiligheid

Referendabel Reden niet referendabel Raadsadviseur (lijst)

Gijs Corten/Personeel en organisatie/gijs.corten@utrecht.nl

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Veiligheid, Bestuur en

8 juni 2023

Financiën Voorgesteld besluit

Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl

Aan de gemeenteraad

Behandeld door

A. Burghout

Datum

30 mei 2023

Doorkiesnummer

030 - 28 66161

Kenmerk

11242189

E-mail

anne.burghout@utrecht.nl

Onderwerp

Jaarwisseling 2023-2024

Bijlage(n)

-

Beleidsveld

Openbare Orde en Veiligheid

Geachte leden van de raad, Via deze brief informeren wij u, zoals toegezegd in de raadsbrief terugblik jaarwisseling 2022-2023, over de nadere uitwerking van de door u in meerderheid aangenomen motie M288 over de jaarwisseling. Hieronder schetsen wij de voortgang ten aanzien van het landelijk vuurwerkverbod, waarbij wij toewerken naar een brede alliantie voor een gemeenschappelijke boodschap ten aanzien van vuurwerkgebruik tijdens de jaarwisseling. Daarnaast kan er - indien uw raad instemt met het raadsvoorstel “startdocument burgerberaad” en de Voorjaarsnota waarin daarvoor middelen zijn vrij gemaakt - in het najaar van 2023 gestart worden met het organiseren van een burgerberaad over de vraag hoe oud & nieuw in Utrecht een feest kan zijn voor iedereen en of een lokaal vuurwerkverbod (afsteekverbod) daarbij helpt. Uitkomsten van het burgerberaad worden dan betrokken bij voorbereidingen van de jaarwisseling 2024/2025. Dat betekent dat aankomende jaarwisseling 2023/2024 voorbereid wordt zoals afgelopen jaarwisseling. Er worden wederom vuurwerkvrije zones aangewezen, we bieden ruimte voor lokale vieringen en blijven we inzetten op de lobby voor een landelijk vuurwerkverbod. De mogelijkheden voor het organiseren van lokale initiatieven gaan we extra stimuleren door het initiatievenfonds eerder onder de aandacht te brengen bij o.a. buurthuizenbewoners en wijkverenigingen.

Landelijk vuurwerkverbod In de terugblik jaarwisseling bent u geïnformeerd over de wens om toe te willen werken naar een landelijk vuurwerkverbod (verbod op het bezit, de verkoop én het afsteken). Dit ook in navolging van de aan uw raad gedane toezegging. Dit betekent concreet dat we continu in gesprek blijven met de betrokken ministeries over o.a. de randvoorwaarden om een landelijk vuurwerkverbod succesvol te kunnen laten zijn: • Er zijn alternatieve initiatieven nodig voor het massaal afsteken van (consumenten)vuurwerk. Het vergt naar verwachting een aantal jaar om een centraal aftelmoment en feestelijke initiatieven in de wijken succesvol te laten zijn. • Het bezit, de verkoop én het afsteken moet verboden worden. Hiermee voorkom je verschillen van maatregelen en handhavingsbeleid binnen verschillende gemeenten. • Er zijn extra maatregelen nodig om de invoer van (illegaal) vuurwerk vanuit het buitenland te beperken, waarbij gedacht kan worden aan grenscontroles, controle van bezorgdiensten in samenwerking met de buurlanden.

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

•

30 mei 2023 11242189

De capaciteit van de (hulp)diensten en (financiële) middelen en die hiermee gemoeid gaan, zijn op dit moment niet beschikbaar maar wel noodzakelijk om een vuurwerkverbod niet alleen van symbolische waarde te laten zijn.

Daarnaast werken we met de G4 op dit moment toe naar een brede alliantie voor een gemeenschappelijke boodschap ten aanzien van vuurwerkgebruik tijdens de jaarwisseling: de vrijheid om vuurwerk af te steken weegt niet (langer) op tegen de schade voor mens, dier, economie en milieu. Partijen die we willen benaderen om deel uit te maken van deze alliantie zijn onder andere: hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance), OM, gezondheidssector, bezorgdiensten, natuur- en milieuorganisaties en dierenwelzijnsorganisaties. Daarnaast proberen we uiteraard brede steun te verwerven onder Nederlandse burgemeesters en blijven we in gesprek met de vuurwerkbranche. Burgerberaad Op basis van de evaluatie van de jaarwisseling 2022-2023 in Utrecht en de ervaringen met afsteekverboden in andere gemeenten, is een voorstel aan uw raad gedaan voor een burgerberaad. Dit beraad biedt de juiste participatiehandvatten om actief in gesprek te gaan met de stad over de vraag hoe oud & nieuw in Utrecht een feest kan zijn voor iedereen en of een lokaal vuurwerkverbod (afsteekverbod) daarbij helpt. Als uw raad instemt met het uitvoeren van het burgerberaad, betekent dit dat de uitkomst van het beraad als zwaarwegend wordt beschouwd en zal dit in principe overgenomen worden, mits financieel, praktisch en juridisch uitvoerbaar.

Anders dan bij een landelijk vuurwerkverbod geldt dit dan alleen voor de stad Utrecht en is het bezit en de verkoop van vuurwerk nog wel toegestaan. Een lokaal afsteekverbod kan dus ook los van een mogelijk landelijk vuurwerkverbod worden ingevoerd. Dat maakt dat een subvraag over de bijdrage van een lokaal afsteekverbod zich goed leent voor een burgerberaad. Over de vraagstelling en de aanscherping hiervan wordt ook nog gesproken met Utrechters. Bij het burgerberaad zal dus duidelijk aangegeven moeten worden waar al besluitvorming over heeft plaats gevonden en welke vraagstukken nog openliggen. Op die manier kunnen we zowel de gewenste landelijke lobby voor een landelijk vuurwerkverbod voortzetten als aan de gevraagde openheid van een burgerberaad voldoen. Het organiseren van een dergelijk burgerberaad vergt tijd en zorgvuldigheid. Indien uw raad instemt met het raadsvoorstel “startdocument burgerberaad” en de Voorjaarsnota waarin daarvoor middelen zijn vrijgemaakt, zal de vraagstelling en de wijze van selectie van deelnemers in augustus ter besluitvorming aan u worden aangeboden. Bij besluitvorming in september kan het daadwerkelijk beraad in het najaar van 2023 van start gaan.

Dat betekent dat de uitkomst van het beraad op z’n vroegst in Q2 van 2024 aan uw raad voorgelegd kan worden en, afhankelijk van de (bindende) uitkomst, invulling kan worden gegeven aan een viering van de jaarwisseling die breed door de stad wordt gedragen. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

2/2

Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën Dossiernummer

3327

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

8 juni 2023

Agendapunt

12

Omschrijving

Raadsbrief Tegemoetkoming energiekosten maatschappelijke organisaties

ID

3523

Behandelend ambtenaar

Jurjen Bakker

Telefoon

14030

E-mail

jurjen.bakker@utrecht.nl

Datum collegebesluit Geocodering Thema Portefeuillehouder

Wethouder Schilderman

Beleidsveld

Financiën

Referendabel Reden niet referendabel Raadsadviseur (lijst)

Jochim Schueler/Cie Veiligheid, Bestuur en Financiën/06-42238564

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Veiligheid, Bestuur en

8 juni 2023

Financiën Voorgesteld besluit

Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl

Aan de gemeenteraad

Behandeld door

Jurjen Bakker

Datum

24 februari 2023

Doorkiesnummer

14030

Kenmerk

10952545

E-mail

jurjen.bakker@utrecht.nl

Onderwerp

Tegemoetkoming energiekosten maatschappelijke organisaties

Beleidsveld

Financiën

Bijlage(n)

Geachte leden van de raad, In januari meldden we in de raadsbrief “Tegemoetkoming prijsstijgingen maatschappelijke partners” dat we noodsteun bieden aan organisaties in acute problemen. Wij kondigden daarbij ook aan dat we in februari regelingen openstellen voor een tegemoetkoming in de energiekosten voor organisaties die binnenkort problemen verwachten. Deze subsidieregeling voor maatschappelijke organisaties is nu beschikbaar. Met deze subsidie willen we snel hulp bieden zodat deze organisaties, die dagelijks klaar staan voor een grote groep Utrechters, door kunnen met het werk dat ze doen. Daarbij biedt de tegemoetkoming de kans om energiebesparende maatregelen te nemen, om hogere energiekosten in de toekomst te beperken. Wij reserveren 3,1 miljoen euro voor maatschappelijke organisaties, en 1,2 miljoen euro voor maatschappelijke instellingen waarmee wij een inkooprelatie hebben vanuit het geld dat beschikbaar is gesteld via amendement A99. Prijsstijgingen en pakket aan maatregelen Compenseren van de effecten van inflatie is in de eerste plaats een taak voor de Rijksoverheid. Toch merken we dat we als gemeente in sommige gevallen van waarde kunnen zijn voor inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers. Vooral omdat we als gemeente soms wat sneller kunnen handelen.

Zo hebben wij eerder maatregelen genomen voor energiecompensatie voor inwoners en een regeling ingesteld voor het MKB. In de raadsbrief van januari informeerden wij u over de verschillende maatregelen die we nemen om te voorkomen dat maatschappelijke organisaties hun activiteiten geheel of gedeeltelijk moeten beëindigen vanwege de extreme prijsstijgingen in het afgelopen jaar: 1. Structurele tegemoetkoming voor loon- en prijsstijgingen bij de Voorjaarsnota 2023; 2. Sectorspecifieke tegemoetkoming in de energiekosten voor maatschappelijke organisaties; 3. Noodsteun voor organisaties met acute problemen.

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

24 februari 2023 10952545

Deze brief gaat over de uitwerking van de tweede maatregel. Sectorspecifieke regelingen voor tegemoetkoming in de energiekosten Het college heeft naar aanleiding van amendement A99 “Energiesteun voor maatschappelijke instellingen” een subsidieregeling ingesteld voor tegemoetkoming in de stijgende energiekosten. Deze regeling houdt rekening met de landelijke Tegemoetkoming Energiekosten energie-intensief mkb (TEK). Binnen de kaders van de Aanbestedingswet bieden we maatwerk aan maatschappelijke organisaties waarmee de gemeente een inkooprelatie heeft. Zoals aanbieders van zorg en ondersteuning. Subsidieregeling voor maatschappelijke organisaties Maatschappelijke organisaties moeten aantonen dat hun energietarieven in de periode 1 januari 2022 tot en met 30 juni 2023 met minimaal 30% zijn gestegen. Als dat zo is kunnen zij een tegemoetkoming aanvragen voor 75% van de gestegen energiekosten op basis van het jaarverbruik in 2022. We zetten de tegemoetkoming op 75% en niet op 100%. Zo bieden we een belangrijke tegemoetkoming maar blijft er een prikkel voor het nemen van energiebesparende maatregelen. Als maatschappelijke organisaties voldoen aan de voorwaarden voor een TEK-aanvraag dan kunnen ze bij ons een aanvulling op de TEK krijgen. Ze moeten aantonen dat hun energietarieven in de periode 1 januari 2022 tot en met 30 juni 2023 met minimaal 30% zijn gestegen.

Als dat zo is kunnen zij een tegemoetkoming aanvragen voor 45% van de gestegen energiekosten op basis van het jaarverbruik in 2022. Hiermee zijn we aanvullend op de TEK en hoeven we niet te wachten op regelingen van het Rijk. Zo kunnen we aanvragen voor onze subsidieregeling meteen volledig en definitief afhandelen. Met deze subsidieregeling en de TEK blijft er een prikkel voor organisaties om te verduurzamen. Organisaties die de subsidie aanvragen moeten informatie meesturen over het energieverbruik en een overzicht van de maatregelen die ze nemen om kosten te besparen. Bijvoorbeeld dat ze de verwarming een graadje lager zetten. Sportclubs moeten de resultaten van een energiescan inleveren. Het Ministerie van VWS en NOC*NSF hebben voor sportclubs een regeling om de kosten van de energiescan te vergoeden. Voor de subsidieregeling geldt een subsidieplafond van 3,1 miljoen euro. Op basis van de huidige inschatting verwachten we zo’n 150 aanvragen te ontvangen van ongeveer 60 sportorganisaties, 30 culturele instellingen en 60 maatschappelijke organisaties. Denk aan buurtcentra, scouting, broedplaatsen, verzelfstandigde speeltuinen, bibliotheken, stadsboerderijen en andere zorg- en welzijnsorganisaties. We verwachten hen binnen het gestelde subsidieplafond een tegemoetkoming in de energiekosten te kunnen bieden. We hanteren een maximaal bedrag per aanvrager van 150.000 euro.

Zo beperken we het risico dat we boven het plafond uitkomen of dat het beschikbare budget maar naar een paar grote organisaties gaat. Met dit maximale bedrag kunnen we ook grotere organisaties een belangrijke tegemoetkoming bieden. Voor de verdeling gaan we uit van wie eerst komt, wie eerst maalt. Daardoor kunnen we snel overgaan tot toekennen en uitbetalen. Aan uitvoeringskosten verwachten we 200.000 euro.

2/3

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

24 februari 2023 10952545

Regeling Maatschappelijke inkooprelaties Het aanbestedingsrecht biedt mogelijkheden om inkooprelaties tegemoet te komen wanneer er onvoorzienbare omstandigheden zijn. Zoals onverwachte prijsstijgingen van gas, elektriciteit, warmte en brandstof. Deze tegemoetkoming past in de voorwaarden van de Aanbestedingswet zodat een nieuwe aanbestedingsprocedure niet nodig is. We verwachten dat maatschappelijke inkooppartijen een vergoeding zullen aanvragen, daarom reserveren we extra budget voor deze groep. We hebben 1,2 miljoen euro voor tegemoetkoming in de stijgende energietarieven voor maatschappelijke instellingen waar de gemeente een inkooprelatie mee heeft gereserveerd. Daarmee bieden we deze instellingen een belangrijke tegemoetkoming wanneer dat nodig is voor het voortzetten van hun bedrijfsvoering. Ondersteuning verduurzaming maatschappelijke organisaties Naast tegemoetkoming bieden we maatschappelijke organisaties ook ondersteuning aan om verduurzamingsmaatregelen te nemen. Zo kunnen zij terecht bij ons Energieloket voor advies op maat, een subsidieregeling voor gericht verduurzamingsadvies en een subsidieregeling voor het treffen van energiebesparende maatregelen zoals isolatie en vervanging van enkel glas.

Vervolg Zoals aangegeven in deze brief verwachten wij bij de Voorjaarsnota 2023 (in mei 2023) te komen met een voorstel voor de structurele tegemoetkoming voor loon- en prijsstijgingen. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

3/3