Agendabundel

Bundel - Raadsinformatiebijeenkomst van 21 januari 2025 1

Omgevingsvisie Overvecht Tijd: 20:30 - 22:00 Locatie: Anwar E Qoeba (Kalymnosdreef 1) Beleidsterrein:Ruimtelijk Project: Overvecht Portefeuillehouder: Senna Maatoug Geagendeerd door:<br>1. GroenLinks, Fred Dekkers<br>2. VVD, Marijn de Pagter<br>3. D66, Joost Vasters<br>4. Partij voor de Dieren, Anne Sasbrink<br>5. PvdA, Rick van de Zweth<br>6. CDA, Hessel Stellinga<br>7. ChristenUnie, Kirsten Alblas<br>8. Volt, Linda Bode<br>9. Student & Starter, Ruben Snijder<br>10. Denk, Mirac Usta<br>11. EenUtrecht, Gert Dijkstra<br>12. UtrechtNu!, David Bosch<br>13. Bij1, Stevie Nolten<br>14. Utecht Solidair, Yvonne Hessel<br>15. Horizon, Victor Paalman<br>16. Stadsbelang Utrecht, Cees Bos<br><br><br>In het najaar van 2024 heeft de concept Omgevingsvisie Overvecht ter inzage gelegen. Er zijn meer dan 600 zienswijzen ingediend. Naar aanleiding daarvan is een aantal wijzigingen ingediend en op 30 januari bespreekt de commissie Ruimtelijke Ordening en Grondzaken het Raadsvoorstel Beleidsnota Omgevingsvisie Overvecht.<br>De raadsleden nodigen alle betrokkenen uit voor een Raadsinformatiebijeenkomst in Overvecht op 21 januari in Anwar E Qoeba (Kalymnosdreef 1) Overvecht.<br>De raadsleden zijn met name nieuwsgierig naar wat indieners van zienswijzen vinden van de reacties op hun zienswijze en de aanpassingen in de omgevingsvisie.

Beleidsnota van Werkgroep Verkeer van Bewonersplatform Overvecht en Wijkplatform Overvecht VvE's RIB Omgevingsvisie Overvecht Wijkplatform Overvecht Raadsinformatiebijeenkomst Omgevingsvisie Overvecht 21-01-2025 WEB infoblad inbreng SC Overvecht Reactie van de beheergroep Klopvaart Adviesstuk-elektromagnetische-straling-inclusief-5G-Bewonersplatform-EMV-Gooise-Meren-de cember-2022 Small+cells+en+massive+MIMO-+een+verkenning_DEF Gemeenten-Gevolgen-en-mogelijkheden - beleid rondom EMV Beleidsnota van Werkgroep Verkeer van Bewonersplatform Overvecht en Wijkplatform Overvecht Beroep op het inlevings vermogen van raadsleden ivm besluit omgevingsvisie Overvecht Reactie Ons Genot op tweede versie Omgevinsvisie def

Aan:

De gemeenteraad van de gemeente Utrecht Verzonden via: raadsleden@utrecht.nl Utrecht, 18 januari 2025 Betreft: Reactie op Beleidsnota Omgevingsvisie Overvecht van werkgroep verkeer Geachte raadsleden, U wilt als raad verantwoorde beslissingen nemen. Daar heeft u informatie voor nodig. De vraag is of u voldoende informatie heeft om te besluiten over de Omgevingsvisie Overvecht. Als werkgroep verkeer betwijfelen wij dat ten aanzien van de volgende punten. 1. 2. 3. 4.

Samenhang van beleid Het autoverkeer in de wijk en het OV Zicht op de knips in de wijk De Carnegiedreef autovrij – meer verkeer door de buurten?

Ad 1. Samenhang van beleid Wij missen een integrale aanpak van de planontwikkelingen. Gelijktijdig vinden er verschillende planontwikkelingen plaats waarover u afzonderlijk wordt geïnformeerd en een besluit over moet nemen. Verkeer gaat altijd verder dan de grenzen van een plangebied. Zo heeft de Omgevingsvisie Overvecht een relatie met de lopende trajecten Masterplan Centrum Overvecht (waar nu zienswijzen op ingediend kunnen worden) en de Noordelijke Randweg Utrecht (NRU). Over het laatste ontvangt u binnenkort een raadsbrief. De berekeningen die in eerste instantie voor de Omgevingsvisie zijn uitgevoerd waren gebaseerd op NRU spoor 1, waarvan de bestemmingsplanwijziging al in 2019 (!) is stopgezet. In tweede instantie is een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd met drie varianten die mogelijk in combinatie met het Alternatief Ring Utrecht (ARU) uitgevoerd zouden kunnen worden, mits er voldoende geld vanuit het Rijk komt. Er is geen onderzoek gedaan naar de impact van de maatregelen uit de Omgevingsvisie op de NRU in de huidige vorm. Met de reeds aanwezige kennis van de huidige knelpunten en de beschikbare berekeningen met een toename van het verkeer op de Franciscusdreef, Einsteindreef en Darwindreef is het zeer waarschijnlijk dat met de huidige NRU de voorgestelde visie over autoverkeer niet uitvoerbaar is. Het verkeer zal met name bij de pleinen helemaal vastlopen.

Ook de Einsteindreef en de Brailledreef hebben nu al files, omwille van de doorstroming op de Westelijke Stadsboulevard. Het verkeer zal ter hoogte van het winkelcentrum toenemen door a) de toevoeging van woningen in het centrumgebied, b) de toegangen tot de toekomstige parkeergarages én c) het wijkverkeer dat via de Einsteindreef moet

1-4

omrijden van/naar het eigen huis. Dit wordt onvoldoende benoemd in de Beleidsnota. Er wordt nu wel al uitgegaan van het versmallen van de Franciscusdreef, Einsteindreef en Brailledreef naar 2 x 1 rijstrook (Beleidsnota pag. 84). Ad 2. Het autoverkeer in de wijk en het OV Wij zijn voorstander van het bevorderen van langzaam verkeer (lopen en fietsen) en Openbaar vervoer (OV). Om het autoverkeer te verminderen of op zijn minst niet te laten groeien moet hierin geïnvesteerd worden. Echter, de loodgieter, de buschauffeur of een zorgmedewerker woonachtig in de wijk zal altijd afhankelijk blijven van een auto. Er zijn ook veel mindervaliden die afhankelijk zijn van een auto. Als alternatief voor de auto moet het OV op orde zijn. De MER commissie adviseerde garanties te geven. Dit advies is niet opgenomen in de stukken die u heeft ontvangen. Wij horen nu al geluiden dat er bussen uitvallen. Met een HOV verbinding op de centrale as is er het risico dat het buurtgericht OV verder gaat verschralen. OV ligt bij de provincie en het is de vraag welke invloed de gemeente heeft om voor de komende decennia gegarandeerd goed OV te realiseren in de buurten. Goed buurtgericht OV betekent voldoende frequentie, ook ’s avonds en een directe verbinding met het centrum Overvecht.

Het Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) moet betrouwbaar zijn en de Rio Brancodreef is nu al een verkeersknelpunt bij de kruising met de Franciscusdreef. Voor een snelle en betrouwbare HOV-lijn zal tussen de Franciscusdreef en de verkeerslichten bij de Tigrisdreef een vrije busbaan moeten komen. Met de aanpassing van de routes voor het autoverkeer wordt de Rio Brancodreef drukker. Het aantal voertuigen op de Rio Brancodreef neemt toe van 9.600 naar 15.700 voertuigen per etmaal (PlanMER pag. 93). Er is nu al sprake van een structureel doorstromingsprobleem (PlanMER pag. 64-65). Dat betekent voor de uitvoering van de Omgevingsvisie de brug over de Klopvaart voor een vrije busbaan verbreed moet worden. De fietsers kunnen daar dan ook ruimer baan krijgen. Wij zien in de Beleidsnota en de Verdieping niets over deze aanpassing die extra financiën zal vragen. De begroting voor het opschalen van (H)OV (totaal 24 miljoen, zie Beleidsnota pag. 88) is alleen al nodig voor het aanpassen van al die andere kruisingen en het aanleggen van haltes met bijbehorende voorzieningen. Ad 3. Zicht op de knips in de wijk Uit de zienswijzen bleek de weerstand tegen knips. In de Beleidsnota staat een kaartje met daarin nog één knip, te weten onder het spoor op de Tripkade. Heel verhuld staat bij de afbeelding op pag.

35 van de Beleidsnota: “Waar nodig nemen we op termijn aanvullende maatregelen in de buurten om doorgaand autoverkeer te beperken.“ Niet aangegeven is waar het doorgaande verkeer niet meer gewenst is. U bent daarmee niet volledig geïnformeerd, want in totaal zijn er 19 (!) knips in het voorstel. Drie knips zijn vervangen door een monitoringsaanpak en mogelijk aanvullende maatregelen om doorgaand verkeer te verminderen. Deze adaptieve mobiliteitsstrategie zal meer draagvlak onder bewoners hebben en geeft ook flexibiliteit bij het inspelen op ongewenste ontwikkelingen. Mogelijke aanvullende maatregelen die de gemeente voorstelt, zijn in volgorde van zwaarte: snelheidsremmende maatregelen, instellen 1richtingsverkeer, toepassen filters voor specifieke groepen die toch door mogen of knips.

2-4

In de Verdieping op de buurtkaarten staan wel de fietspaden, maar niet waar de auto wel/niet mag rijden. Dat was een klacht en zou beter gevisualiseerd worden. In dit voorstel is het nog steeds onduidelijk. Vaak liggen de knips op de grens van een buurtkaart, echter verkeer gaat altijd verder dan wat zichtbaar is op een deelkaart. Hieronder een overzicht van alle knips. Het is niet duidelijk wat de effecten zijn van de nu voorgestelde knips.

Uit Beleidsnota pag. 35

In deze kaart zijn alle afsluitingen voor het autoverkeer te zien. Dat is meer dan zichtbaar is gemaakt op de kaarten in de Beleidsnota Omgevingsvisie.

3-4

Ad 4 De Carnegiedreef autovrij – meer verkeer door de buurten? In de Verdieping op pag. 205 en 207 staan de berekeningen van varianten 1 en 2. Variant 1 is nog met alle knips. Het voorliggend voorstel is een aanpassing van variant 1. De vraag is: wat zijn de berekeningen van de variant die nu in de Beleidsnota wordt voorgesteld? Wordt door het afsluiten van de Carnegiedreef straks meer verkeer door de buurten geleid? De Carnegiedreef heeft nu 6.100 voertuigen per etmaal (PlanMER pag. 93). Eerder tellingen gingen uit van 10.000-11.000 voertuigen per etmaal op de Carnegiedreef. Waar blijven al die auto’s? In de eerste fase van de uitvoering wordt ingezet op HOV op de Carnegiedreef. Dat is goed, want het is een maatregel die past in de mobiliteitstransitie. Vraag is: wanneer kan die Carnegiedreef afgesloten worden voor autoverkeer? Daar wordt geen duidelijkheid over gegeven.

Tabel uit PlanMER (pag 75). Niet duidelijk is wat de verkeersintensiteiten worden op de wijkwegen als drie knips worden vervangen door andere maatregelen.

Samenvattend De samenhang met relevante andere planontwikkelingen ontbreekt, de uitgevoerde berekeningen zijn incompleet en het ontbreekt aan garanties voor het OV. Er wordt uitgegaan van stadsboulevards 2x1 rijstroken, terwijl de cijfers die wel beschikbaar zijn laten zien dat het verkeer gaat toenemen en deze wegen zelfs in de huidige vorm (2x2) al knelpunten zijn. Tot slot Vanwege het afbouwen van het Bewonersplatform Overvecht wordt de werkgroep verkeer nu volledig onderdeel van het Wijkplatform Overvecht. Het e-mailadres wordt werkgroepverkeer@wijkplatformovervecht.nl Met vriendelijke groet, Namens de Werkgroep Verkeer van het Wijkplatform Overvecht en Bewonersplatform Overvecht Annette van den Bosch www.bewonersplatformovervecht.nl www.wijkplatformovervecht.nl Het Bewonersplatform Overvecht is een bundeling van actieve en betrokken bewoners in de wijk Overvecht. Het Bewonersplatform Overvecht is als stichting ingeschreven bij de KvK onder nummer 30201583 Wijkplatform Overvecht verbindt bewoners, gemeente, bedrijven en professionals. Wijkplatform Overvecht is als vereniging ingeschreven bij de KvK onder nummer 78322774

4-4

Vereniging van Eigenaars Theemsdreef en Patmos-/Naxosdreef

Aan Van Datum Betreft

p/a Theemsdreef 450 3562 ES Utrecht E-Mail vve.591.592@gmail.com

: de gemeenteraad van de gemeente Utrecht : VvE’s ThePatNax (240 appartementen naast Zamenhofdreef) : 20 januari 2025 : inbreng raadsinformatiebijeenkomst 21-01-2025 Omgevingsvisie Overvecht

Beantwoording zienswijze ontwijkend De volledige beantwoording op de zienswijze van de VvE’s is terug te vinden in de “Reactienota Omgevingsvisie Overvecht 20241125” onder nummer 461. Deze antwoorden zijn vaak ontwijkend en gaan niet direct in op de kern van de bezwaren. Dit is eveneens een veelgehoorde terugkoppeling van bewoners die een persoonlijke zienswijze hebben ingediend. Hieronder een korte samenvatting van hoe wij de reactie van de gemeente op onze zienswijze ervaren: 1. Algemene benadering zonder specifieke toezeggingen: De antwoorden van de gemeente blijven vaak algemeen en verwijzen naar toekomstige “maatwerkoplossingen” of onderzoeken. In plaats van concreet in te gaan op specifieke zorgen van bewoners, zoals de vraag naar behoud van binnentuinen of de impact van hoogbouw, wordt herhaaldelijk gesproken over “slim gebruik van ruimte” en “verdichtingsopgave met meer groen”, terwijl bijv. de groennorm bij het Centrumplan niet gehaald gaat worden en bestaande binnentuinen bij flats bedreigd worden. Bovendien is het niet helder dat extra groen ten koste gaat van parkeerplekken. 2. Vermijding van controverse: Bij kritische vragen, zoals over mogelijke sloop of wijzigingen in de bebouwing, blijft de gemeente vaag.

Hoewel de gemeente benadrukt dat sloop alleen met instemming van eigenaren mogelijk is, wordt tegelijkertijd gewezen op de mogelijkheid van onteigening in het algemeen belang, zonder duidelijke bevestiging dat dit niet zal worden toegepast. 3. Focus op voordelen van verdichting: De gemeente legt herhaaldelijk de nadruk op de positieve aspecten van verdichting, zoals verbeterde mobiliteit, vergroening en klimaatadaptatie. Deze argumenten negeren echter vaak de directe zorgen van bewoners over verhoogde woningdichtheid, verlies van openheid en leefbaarheid. 4. Niet ingaan op kernpunten: De reacties van bewoners, die wijzen op onbalans tussen groei en leefbaarheid, worden afgedaan met verwijzingen naar beleidsdocumenten en algemene doelstellingen. Specifieke vragen, zoals het wijzigen van gebiedskleuren of garanties voor groenbehoud, worden ontweken door te verwijzen naar toekomstige uitwerkingen. Kortom, de antwoorden zijn ontwijkend omdat ze vooral algemene beleidsdoelen herhalen en onvoldoende concreet ingaan op de specifieke zorgen en vragen van de VvE's die 240 appartementseigenaren vertegenwoordigen. Dit creëert een gebrek aan vertrouwen en duidelijkheid bij betrokken partijen.

Samenvatting kernpunten zienswijze VvE’s Onze bezwaren tegen de omgevingsvisie Overvecht 2040 bestaan nog onverminderd en hieronder treft u een samenvatting van de kernpunten uit de zienswijze van VvE’s ThePatNax over de ontwerp Omgevingsvisie Overvecht: 1. Bezwaren tegen verdichting: o Er wordt bezwaar gemaakt tegen de geplande verdichting van 5.000 woningen en 3.000 werkplekken. De visie wordt gezien als een bedreiging voor de leefbaarheid en het unieke karakter van Overvecht. o De hoge bouwhoogte (tot 50-70 meter) belemmert het uitzicht en verstoort de bestaande U-vormige stedenbouwkundige opzet met veel groen en licht. KvK 30276194 (VvE 591 / Theemsdreef) / KvK 30276131 (VvE 592 / Patmos-/Naxosdreef)

Vereniging van Eigenaars Theemsdreef en Patmos-/Naxosdreef

2. Mobiliteitsimpact: o De voorgestelde ingrepen, zoals verkeersknippen en een HOV-baan, leiden tot een mogelijke verkeerscongestie en afsluiting van een belangrijke ruimtelijke groene verkeersader. o Het bestaande bussysteem wordt als effectief gezien en alternatieven zoals shuttlebusjes worden als inefficiënt beschouwd. 3. Kwaliteit en leefbaarheid: o Er is kritiek op het gebrek aan participatie bij het vaststellen van de groeicijfers en de focus op kwantiteit boven kwaliteit. o De ontwerpvisie voldoet niet aan aanvullende afspraken oplegger RSU 2040. Kwaliteit en leefbaarheid moeten leidend zijn, terwijl telkens aantallen woningen als vaststaand feit gelden: “dit is zo besloten”. Van groei in balans is volgens ons geen sprake. 4. Onzekerheid en weerstand binnen de gemeenschap: o Onrust over plannen voor hoogbouw in de directe omgeving leidt tot twijfel bij bewoners over miljoeneninvesteringen in verduurzaming van onze flatgebouwen. o We maken bezwaar tegen de classificatie van het gebied als “hoogstedelijke/centrale as” en het mogelijke gebruik van binnentuinen voor nieuwbouw. 5. Specifieke verzoeken: o Behoud van de bestaande binnentuinen en groenvoorzieningen die recent zijn opgeknapt. o Bevestiging dat er geen onteigening zal plaatsvinden zonder instemming van eigenaren. o Herziening van de rode/oranje zone-aanduiding naar een lagere stedelijke dichtheid.

De VvE’s benadrukken dat organische groei en wijkverbeteringen, zonder onomkeerbare stedenbouwkundige schade, voorop moeten staan bij de Omgevingsvisie Utrecht. Denken vanuit de wijk en haar bewoners moet het uitgangspunt zijn en niet zelf opgelegde aantallen vanuit “de Stad”. Uit het Masterplan Overvecht Centrum dat ontspruit uit de Omgevingsvisie Overvecht zien de VvE’s voldoende bevestiging dat alles wordt gedreven en ingegeven door aantallen woningen.

Tot slot Bij de huidige piramide-achtige besluitvorming, startend vanuit de RSU 2040, naar Omgevingsvisie Overvecht, Masterplan Overvecht Centrum en nog verder uit te werken deelplannen, hebben de bewoners van Overvecht het nakijken. Nergens valt concreet bezwaar tegen te maken omdat het contouren zijn en er “aangepast” kan worden. Zienswijzen hebben niet tot nauwelijks invloed op de planvorming, terwijl bij een volgende stap vaak wordt geschermd met “maar zo hebben we dat nu eenmaal besloten in de fase hiervoor”. Met vriendelijke groet, Namens VvE Theemsdreef en VvE Patmos-/Naxosdreef

René van IJperen Voorzitter

Inbreng Wijkplatform Overvecht Raadinformatiebijeenkomst Omgevingsvisie Overvecht 21-01-2025 Laat Overvecht niet de dupe worden van de binnenstedelijke groeiambities van de stad

Naast deze inspraakreactie, hebben wij raadsleden ook een brief gestuurd met een reactie op de voorliggende beleidsnota Omgevingsvisie Overvecht (zie bijlage). Daar gaan we ook in op het thema mobiliteit. Voor verdere onderbouwing van onze standpunten verwijzen we naar onze brief en naar de inbreng van de werkgroep Verkeer van het Wijkplatform en Bewonersplatform.

Een hele stad willen bouwen binnen een bestaande stad. In Overvecht zie je hoe dat wringt.

Want: Stel je zelf eens voor: je woont in een rustige woonbuurt en jouw woonbuurt wordt ineens ingekleurd als (hoog) stedelijk wat zomaar zou kunnen betekenen dat je eigen huis en buurtje in de toekomst gesloopt zouden kunnen gaan worden. Wat als dat in Tuindorp zou gebeuren, toch ook heel goed bereikbaar naast het station? Of je woont in een buurt met veel flats maar ineens is er bedacht dat er nog meer flats bij kunnen, terwijl een aantal jaar geleden alle flats juist weg moesten omdat iedereen daar juist gelukkiger van zou worden? Of ineens dreigt de binnentuin met gezamenlijke speeltuin bebouwd te worden terwijl het nu al een klankkast is? Kortom, bewoners zijn terecht bang om hun woning kwijt te raken of dat hun woonomgeving onaangenaam wordt. We volgen de logica om met name te verdichten langs de beste bereikbare plekken. De ruimte is echter zeer beperkt en er wonen al heel veel mensen. Veel mensen hebben geen moeite met extra woningen maar wel met de hoeveelheid extra woningen en de prijs daarvan. Hoe rooskleurig het allemaal ook wordt gebracht: de visie maakt ontwikkelingen mogelijk die direct ingaan tegen de belangen van bewoners. Dit stuit terecht op tegenstand. 1. Wij vinden dat verdichting niet ten koste mag gaan van woningen en gewaardeerde woonbuurten, als bewoners niet akkoord gaan.

Wij willen dat buurtjes met eengezinswoningen die schaars en gewild zijn in Overvecht en waar met name gezinnen graag naar doorstromen, behouden blijven. Daar hebben we er al zo weinig van, waardoor juist veel mensen de wijk uit gaan. 2. Wij denken dat er veel te hoge bouwvolumes zijn geprojecteerd langs de “centrale as”. De dichtheid is namelijk al hoog langs de Zamenhofdreef/Carnegiedreef/Rio Brancodreef (meer dan 110 woningen/hectare) waardoor woonkwaliteit (groen/parkeren) te veel onder druk komt te staan (bijvoorbeeld bij de binnenhoven). Dit geldt ook voor het stationsgebied en het centrumgebied. Hoewel gesteld wordt dat verdichten het maatwerk is waarvoor medewerking van o.a. bewoners nodig is, zijn we er niet gerust op, aangezien er zo vaak in de beantwoording van de zienswijzen wordt verwezen naar nadeelcompensatie. Wij roepen de raad op: - Laat prettige en gezonde woonplekken, prettige en gezonde plekken blijven. Sluit aan op de bestaande stad i.p.v. net te doen of die stad niet bestaat. Maak de afspraken uit de oplegger RSU ook expliciet voor Overvecht. Woonkwaliteit voor zittende en nieuwe bewoners moet voorop staan, groei moet geen doel op zich zijn. Het kan niet zo zijn dat verdichting ten koste gaat van woningen van bewoners (want waar moeten zij dan wonen?), dat parkeren niet meer kan of dat je vanuit je woning geen bomen of zonlicht meer ziet.

- Blijf in positie bij ontwikkelingen in het groen. Leg beter vast dat nieuwe ontwikkelingen rekening dienen te houden met oude bomen of groen dichtbij huis. De groene ruimte is niet ‘over’, maar blijft nodig ook tussen de flats. _______________________________________________________________________________________ info@wijkplatformovervecht.nl KvK 78322774 NL85INGB 0006 2886 49 www.wijkplatformovervecht.nl

2

Bijlage: Brief verstuurd per e-mail aan: raadsleden@utrecht.nl Overvecht, 17 januari 2025

Reactie op beleidsnota Omgevingsvisie Overvecht Geachte raadsleden, Wij hebben kennisgenomen van de beleidsnota Omgevingsvisie Overvecht, die voor een hoop onrust in de wijk zorgt. Ook hebben wij kennis genomen van de reactienota daarbij. Het is mooi dat in de nu voorliggende versie van de Omgevingsvisie enkele verbeteringen zijn aangebracht die deels tegemoet komen aan de wensen van Overvechters. Wensen zoals die ook blijken uit de talrijke zienswijzen en overige reacties zoals een demonstratie en een petitie. Maar het kan beter, waartoe hieronder een aantal voorstellen en punten waar wij uw aandacht voor vragen in de aanloop van de inhoudelijke behandeling in de raad.

Mobiliteit

Er is nu voor gekozen om een aantal knips (Amazonedreef, Tigrisdreef en Neckardreef) niet door te voeren. Hiervoor in de plaats komen aanvullende maatregelen om het autoverkeer in de buurten te verminderen, waarbij één van de aanvullende maatregelen knips voor al het autoverkeer zijn. Daarmee zijn we terug bij af. Bovendien zijn er nog veel knips in blijven staan. Verder hebben wij in onze zienswijze aandacht gevraagd voor de relatie tussen de planvorming rond de NRU en de Omgevingsvisie Overvecht. Hier is niet op gereageerd. Ter nadere informatie: Het is heel goed mogelijk dat er geen aanpassingen in de NRU komen (hier komt zeer binnenkort een raadsbrief over). Er is voor de Omgevingsvisie wel onderzocht wat de gevolgen voor het wijkverkeer zijn als de NRU aangepast wordt. Er is echter niet onderzocht wat de gevolgen zijn wanneer de NRU niet aangepast wordt. Er zullen dan nl. op de 3 verkeerspleinen in de NRU (Gandhi, Henri Dunant en Robert Koch) ernstige knelpunten gaan ontstaan. Wij willen hiervoor verwijzen naar de reactie die de Werkgroep Verkeer van Wijkplatform en Bewonersplatform hierover opstelt. Verder wordt er in het geheel geen aandacht geschonken aan onze opmerkingen over het belang van de auto voor veel bewoners in de wijk.

We zijn vooralsnog blij met de aanpassing van de drie knips, maar zouden dit ook graag zien voor de overgebleven afsluitingen, te weten: - De Carnegiedreef, die wij niet haalbaar achten zonder opwaardering van de NRU. - De afsluiting Marnedreef/Moezeldreef is niet haalbaar zonder opwaardering van de NRU. Daarbij merken wij op dat zelfs als deze route wordt afgesloten voor autoverkeer, de HOV-lijn het beste kan rijden langs de huidige route omdat de voordelen van verleggen (een aangesloten park) absoluut niet opwegen tegen de nadelen (hoge kosten en nieuwe barrière). - De knip op de Mr Tripkade. Deze zal nadelig uitpakken voor de bereikbaarheid van o.a. Centrum Overvecht en de relatie tussen de wijk en de moederstad doen verslechteren. - De afsluiting van de Gangesdreef. Wij willen wij u er op wijzen dat hiervoor in 2012 al een voorstel gedaan is, dat ingetrokken is na heftig protest van bewoners. Het is niet logisch om op dit intrekkingsbesluit terug te komen. Zonder verdere onderbouwing van de haalbaarheid én de noodzaak om autoverkeer helemaal te weren ten behoeve van de HOV, zijn wij tegen bovenstaande maatregelen en vragen u als raad in de definitieve versie _______________________________________________________________________________________ info@wijkplatformovervecht.nl KvK 78322774 NL85INGB 0006 2886 49 www.wijkplatformovervecht.nl

3 van de Omgevingsvisie te bepalen dat de voorstelde knips aan de Carnegiedreef, Marnedreef, Moezeldreef, Mr. Tripkade en Gangesdreef er niet komen en dat in de toekomst knips alleen kunnen worden ingevoerd indien vooraf verzekerd is dat daarmee de bereikbaarheid van alle delen van de wijk met de auto niet minder wordt. Verder verzoeken wij u de gevolgen van de plannen voor de NRU bij het beleidsplan voor de Omgevingsvisie Overvecht te betrekken, met name wanneer besloten wordt dat er geen aanpassingen in de NRU komen. Voor het overige missen wij in de beleidsnota hoe de HOV doorgetrokken gaat worden richting Leidsche Rijn, gezien de recente inrichting van de Westelijke Stadsboulevard met maar één rijstrook en dus het ontbreken van plek voor een vrije busbaan. Verder vinden wij het laten verdwijnen van twee doorgaande fietspaden op de Marnedreef en een doorgaand fietspad aan de zuidelijke kant van de Zamenhofdreef niet met het belang van een fijnmazig fietsnetwerk overeenkomen. Ook blijven onze zorgen bestaan over een te grote verschraling van het buurt-OV, wat wij reeds in onze zienswijze hebben verwoord.

Groen

Wij willen dat de hoofdgroenstructuur intact blijft. We hebben als wijk niet minder maar meer oude bomen nodig. We vinden dat de raad bij toekomstige ontwikkelingen in positie moet blijven over mogelijke ingrepen in de hoofdgroenstructuur en willen drama’s als op de Ivoordreef voorkomen. Dit is ook belangrijk voor groene plekken dichtbij huis, zeker als er waardevolle oude bomen staan. Bij nieuwe ontwikkelingen dient bestaand waardevol groen ingepast te worden. Gele buurten vergroenen juichen we toe, al blijft het voor ons een raadsel waar die 15 hectares extra buurtgroen vandaan moeten worden gehaald aangezien het al moeilijk genoeg is om plek te vinden voor 3 of 4 extra voetbalvelden. Op grote schaal parkeerplekken opheffen en gelijktijdig zoveel extra woningen achten we niet haalbaar en in ieder geval niet wenselijk. Het voorhanden hebben van voldoende parkeerplekken is een door veel Overvechters zeer gewaardeerde kwaliteit van de wijk. Die kwaliteit opgeven om er vrij laagwaardig groen voor terug te krijgen is onwenselijk. Dit is geen verbetering van de wijk, voor zowel huidige als voor toekomstige bewoners. Bovendien is het uitkijken op waardevol groen niet hetzelfde als groene perkjes maken op parkeerplekken of dakgroen. Reken uzelf niet rijk, Raad. Wij vragen u dan ook om bovenstaande beter vast te pinnen dan nu in de beleidsnota en het raadsvoorstel.

Wij verzoeken u om: 1. In de beleidsnota onder “groene buurtranden” in de inleiding toe te voegen dat “in geen geval het verharde oppervlak mag toenemen door ingrepen”. Dit wordt al beoogd blijkens de beantwoording van onze zienswijze, maar het staat er niet duidelijk genoeg. 2. Leg onder “groen en blauw verbeteren en versterken” vast dat in geen geval gebouwd mag worden in de bestaande hoofdgroenstructuur. 3. Leg onder zowel “stedelijke buurten” als “centrale as” onder “structuur” vast dat de bestaande groene hoven tussen de bouwblokken niet bebouwd of verhard mogen worden. Hoewel volbouwen niet de bedoeling is aldus de beantwoording van onze zienswijze, staat het er niet duidelijk genoeg en dit kan problemen geven in de toekomst.

Mate van verdichting

Hoewel wij begrijpen wat de beweegredenen zijn om geen woningbouw toe te staan op het bedrijventerrein, vinden we het toch teleurstellend dat de beleidsnota geen enkele mogelijkheid biedt dit aan de randen van het gebied in de toekomst te kunnen onderzoeken. Dit betekent - naast de keuze voor verdichting langs een centrale as - dat er extra druk komt om te bouwen in de gebieden langs die centrale as. _______________________________________________________________________________________ info@wijkplatformovervecht.nl KvK 78322774 NL85INGB 0006 2886 49 www.wijkplatformovervecht.nl

4 Wij vinden het stationsgebied en Overvecht Centrum logische plekken om extra woningbouw te realiseren voor doorstroom van doelgroepen met een binding met de stad -met name onze jongeren in de wijk- . Maar wij maken ons ernstig zorgen over de beoogde mate van verdichting op deze plekken en de andere plekken langs die centrale as. Voor het Masterplan Overvecht Centrum plan zullen we een aparte zienswijze hierover indienen. We hebben aandacht gevraagd voor de cultuurhistorische waarden van de Carnegiedreef en behoud van de groene binnenhoven aan de Carnegiedreef en Zamenhofdreef. We zien dat de beleidsnota nu stelt dat de “karakteristieke hovenstructuur herkenbaar blijft, maar in een meer compacte vorm” en dat verdichting maatwerk is en verder onderzoek behoeft. Maar tegelijkertijd zijn hoge bouwvolumes beoogd waar al veel hoogbouw is. Deze aantallen vinden we bij de hoven veel te hoog, en niet beredeneerd vanuit de cultuurhistorische en gewenste woonkwaliteit voor bestaande en nieuwe bewoners. Ook zijn er verdichtingszones ingetekend in buurten waar men op dit moment met veel plezier woont in gewilde koop- en sociale eengezinswoningen, die waardevol zijn voor Overvechters. Stadsbelangen staan ook hierbij haaks op wat vanuit wijkbewoners als wijkverbetering wordt gezien.

Raad, wij vragen u om beter vast te pinnen dat ook in deze gebieden kwaliteit voorop dient te staan, conform de oplegger RSU 2040. Groei of aantallen halen mag ook in Overvecht geen doel op zich zijn. Kortom, wij vragen u: laat Overvecht geen kind van de rekening worden van de binnenstedelijke groeiambities van de stad.

Participatie

Mooi dat er een aantal leerpunten zijn geformuleerd. Helaas maakt dat de kwaliteit nu niet beter. Zo is de online evaluatie participatieproces gebaseerd op 30 volledig ingevuld enquêtes. Dat vinden wij erg laag. Er hebben weliswaar een oplopend aantal bewoners meegedaan, maar wij willen dit geen ‘redelijke betrokkenheid’ noemen. Wij wijten dit o.a. aan het omfloerste taalgebruik en de marketingtaal van de wijkberichten en andere communicatie. Voor bewoners staat er veel op het spel, dat moet – zeker in een wijk als Overvecht – uit de communicatie blijken. Ook is de start met de visiedenkers niet goed geweest. Naar onze adviezen om die eerder bij het proces te betrekken is niet geluisterd, evenals naar onze vraag om de dilemma’s aan het begin van het proces te bespreken. Deze punten worden nu als leerpunt gepresenteerd, maar dit zou niet nodig geweest zijn als er beter naar het Wijkplatform en het Bewonersplatform geluisterd was. Verder had de communicatie naar onze multiculturele inwoners gerichter moeten zijn bijv. door inschakelen van de sleutelfiguren en/of de moskeeën, c.q. een onderzoeksbureau dat hierin expertise heeft. Deze groep is duidelijk ondervertegenwoordigd geweest in het participatieproces, terwijl het percentage niet-westerse migranten 51,5% is.

Er wordt gerefereerd aan overleg met het Wijkplatform en Bewonersplatform, maar dit is vooral gericht geweest op het proces. Argument om de communicatie en participatie niet intensiever te doen is dat er onvoldoende tijd en middelen voor waren. Maar is een zo complex proces als de Omgevingsvisie voor Overvecht niet meer tijd en middelen waard? Hartelijk bedankt voor uw belangstelling en inzet voor Overvecht. Met vriendelijke groet, Werkgroep Ruimtelijke ordening en vastgoed

_______________________________________________________________________________________ info@wijkplatformovervecht.nl KvK 78322774 NL85INGB 0006 2886 49 www.wijkplatformovervecht.nl

Omgevingsvisie Overvecht Basisinformatie Datum Gespreksleider Tijd Zaal Werkvorm Portefeuillehouder Vervolg

21 Januari 2025 Fred Claassen 20:30-22:00 Anwar E Qoeba Regulier. Wethouder Senna Maatoug Ruimtelijke Ordening en Grondzaken. De raad besluit in principe hier over tijdens de eerstvolgende raadsvergadering. Wilt u nog informatie delen met raadsleden, stuur dit naar raadsinformatiebijeenkomst@utrecht.nl Website gemeente en facebook 36 deelnemers- inwoners 1 deelnemer- Docent Ilthaka . 3 deelnemers- Werkplaats overvecht 2 deelnemers - Overvecht in opstand 2 deelnemers- ons genot 1 deelnemer- Heijmans Vastgoed. 1 deelnemer- Experimentele flats 1 deelnemer- Werkgroep verkeer van wijkplatform Overvecht. 1 deelnemer-Historische Vereniging OudUtrecht 1 deelnemer-Oud Utrecht afd. CCE 2 deelnemer-Wijkplatform Overvecht 1 deelnemer- SportUtrecht 1 deelnemer- Stichting Beheergroep Klopvaart Noord. 1 deelnemer-Cliëntenplatform Pwet Utrecht 1 deelnemer- Fietsersbond 1 deelnemer- Cvve Overvecht 1 deelnemer- Burezina/ bc Sportersbuurt 1 deelnemer- Wijkplatform Overvecht

Links naar Deelnemers

1

Programma Introductie (toelichting doel en opzet RIB) Insprekers aan het woord. Inbreng op thema: Wonen Bereikbaarheid Groen Voorzieningen(incl.Sport) Participatie.

Motivatie In het najaar van 2024 heeft de concept Omgevingsvisie Overvecht ter inzage gelegen. Er zijn meer dan 600 zienswijzen ingediend. Naar aanleiding daarvan is een aantal wijzigingen ingediend en op 30 januari bespreekt de commissie Ruimtelijke Ordening en Grondzaken het Raadsvoorstel Beleidsnota Omgevingsvisie Overvecht. De raadsleden nodigen alle betrokkenen uit voor een Raadsinformatiebijeenkomst in Overvecht op 21 januari in …. Overvecht. De raadsleden zijn met name nieuwsgierig naar wat indieners van zienswijzen vinden van de reacties op hun zienswijze en de aanpassingen in de omgevingsvisie.

Agendeerders 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16.

GroenLinks, Fred Dekkers VVD, Marijn de Pagter, D66, Joost Vasters PvdD, Anne Sasbrink PvdA, Rick van de Zweth CDA, Hessel Styellinga CU, Kirsten Alblas Linda Bode, Volt S&S, Ruben Snijder Denk, Mirac Usta EenUtrecht, Gert Dijkstra UtrechtNu, David Bosch Bij1, Stevie Nolten Utecht Solidair, Yvonne Hessel Horizon, Victor Paalman SBU, Cees Bos

2

Bijdrage Onderstaande deelnemers hebben een schriftelijke bijdrage geleverd die aan de agenda is toegevoegd. Inwoners Werkgroep Verkeer VvE’s ThePatNax CVvE Overvecht powerpoint ( 3 Slides) Wijkplatform Overvecht

3

Raadsinformatiebijeenkomst Beleidsnota omgevingsvisie Overvecht 2025 – 2040 21 januari 2025

SC Overvecht: • 107 winkel- en horecaruimten • 54 verschillende eigenaren Binnen de contour ook: • ca. 150 studentenwoningen • 22 koopwoningen

Het belang van de autobezoeker (nog steeds) En de zorg om de ongewisse – en niet onderzochte – economische effecten van de voorgestelde ingrepen

Rn p.477

Rn p.703

Komt naar buiten op 29 januari

Factsheet Overvecht: Autobezoeker ‘draagt’ meer dan de helft van het economisch functioneren in SC Overvecht

Citaat 1

“Mobiliteitsmaatregelen worden ‘traditioneel gezien’ getoetst op het effect op bereikbaarheid, milieu en veiligheid. Wij zien (helaas) nog steeds dat het domein ‘economische vitaliteit’ geen expliciet onderdeel uitmaakt van effectbepaling; terwijl dit voor een centrumgebied wel van groot belang is. Er moet dus óók rekening worden gehouden met de effecten op de economie c.q. bestedingen voordat mobiliteitsbeleid wordt vastgelegd en mobiliteitsmaatregelen worden uitgewerkt. Daar kan dit onderzoek een bijdrage aan leveren.”

Citaat 2

“Eerst het zoet, dan het zuur. Qua volgordelijkheid van uitvoering dient altijd eerst te worden ingezet op het zoet en daarna pas het zuur. Met het zoet bedoelen we positieve ingrepen die bijvoorbeeld de voetganger, de fietser, het openbaar vervoer en/of P+Rachtige constructies stimuleren. Alleen als het zoet op orde is, kan het zuur in werking treden, zoals het krimpen van de parkeercapaciteit, het invoeren of verhogen van parkeertarieven of het beperken van de autobereikbaarheid. Je hebt zowel zoet én zuur nodig om gedrag te veranderen.”

cliffhanger

De knips in het autonetwerk

Rv p.8

Zijn de knips dan verdwenen? Nee niet echt.

Rv p.8

Verkeersnetwerk bestaand

Kaartje p.27 (deel A) Concept Omgevingsvisie gelegd op bestaand verkeersnetwerk

Kaartje p.35 Beleidsnota Omgevingsvisie gelegd op bestaand verkeersnetwerk

Kaartje p.27 concept Omgv (deel A): alle knips zichtbaar gemaakt

NB: halve aansluiting!

Knip t.o.v. bestaande verbinding

Kaartje p.35 beleidsnota Omgv: alle knips zichtbaar gemaakt

NB: halve aansluiting!

Knip t.o.v. bestaande verbinding Mogelijke ‘aanvullende maatregel’

En zonder kaartje p.35: alle knips beleidsnota Omgv zichtbaar gemaakt op bestaand verkeersnetwerk NB: halve aansluiting!

Knip t.o.v. bestaande verbinding Mogelijke ‘aanvullende maatregel’

Onze zorgen in 1 beeld gevisualiseerd

Onze zorg: Dat het zuur vóór het zoet komt. Door ontbreken van duidelijke koppeling. En dat de boel dan tóch vastloopt!

3 knips als ‘aanvullende maatregel’

verbreding NRU

15 knips a.g.v. autovrije zones

fietsnetwerk op orde Einsteindreef naar 2 x 1

Knip t.o.v. bestaande verbinding Mogelijke ‘aanvullende maatregel’

opschaling van het OV

knip Tripkade

Ingezoomd: de stadsassen

MER MP OC p.51/52

Dus: Behalve monitoren ná de maatregel Ook de randvoorwaarden op orde vóór de maatregel

ÉN van het creëren van de noodzakelijke randvoorwaarden!! Lees: de uitvoering in de juiste volgorde

“Eerst het zoet, dan het zuur” Rv p.12

Bn Ov, p.35

Maar die koppeling staat nérgens in het raadsvoorstel!

Bn Ov, p.35

Enkel monitoring ná de maatregel

Rn p.11

Sidestep: Ambitie voor de Einsteindreef

Vd, p.29

Dat is op zich waar, maar valt in het niet als je in het PlanMER kijkt wat er wordt ‘goedgevonden’ op dit aspect, dus dit is meten met 2 maten Dát is geen argument! Team Omgevingsvisie had prima kunnen aankloppen bij Team Masterplan om hier de integratie op te zoeken. Dat is niet gebeurd. Maar sterker nog: in de eerste schetssessies binnen project Masterplan Centrum is juist door deelnemers geopperd om het onderzoeksgebied iets uit te breiden richting Einsteindreef. Maar daar "gingen wij niet over". Dit argument kunnen wij niet plaatsen

Part. p.44

En als laatste: een slip of the pen?

Bn Ov, p.67

Het woord ‘retail’ aub uit de legenda halen!

Rn, p.706

Bn Ov, p.67

Wat vragen wij van de raad?

Wij vragen u: • Besef en erkenning van het belang van gezond economisch functioneren van de wijkvoorzieningen in Overvecht • Besef dat dat functioneren – zéker voor SC Overvecht – voor méér dan 50% afhankelijk is van de autobezoeker • Besef dat de mobiliteitstransitie (= gedragsverandering) alleen lukt als ‘het zoet vóór het zuur komt’ En dus: • Een betrouwbare koppeling aan te brengen tussen (*) het starten van maatregelen die ingrijpen in het bestaande autonetwerk en (*) het objectief eerst op orde hebben van de randvoorwaarden • Suggestie: beslispunt 1.c).ii specifiek aanvullen: “Centrale as wordt grotendeels autovrij. Op de autovrije delen krijgt het HOV een vrije busbaan, indien en nádat in elk geval, als noodzakelijke randvoorwaarde, de opwaardering van de NRU is voltooid”; • Het afwaarderen van de Einsteindreef naar 2 x 1 rijstrook te heroverwegen om ‘ongelukken’ te voorkómen; • Bij een herinrichting van de Einsteindreef de wens vanuit de participatie te volgen; En verder: • Op pagina 67 het woord retail te schrappen uit de legenda voor de ‘gemengde zone’ op het bedrijventerrein

Reactie van de beheergroep Klopvaart op de reactie van de gemeente op het visiedocument over de omgevingsvisie van de Klopvaart en Overvecht. Sinds de Klopvaartbuurt in 1986 is gebouwd zien we door de jaren een toename van het autoverkeer. Met name op de Rio Brancodreef en de Fransiscusdreef ontstaan met name in de spits enorme files die op de Noordelijke randweg willen invoegen. De reactie van de gemeente op onze zienswijze is teleurstellend en laat zien dat er toch veel vanachter een bureau wordt bedacht in plaats van op locatie. Ook de opmerkingen die ik heb gehoord op de informatieavonden zie je nauwelijks terug in de plannen. Ik mis de onder Ook mis ik de samenhang met andere projecten bijvoorbeeld de NRU. Enkele jaren geleden was de ambitie van de gemeente het autoverkeer op de Noordelijke randweg met 10% te verminderen, het zou mij niet verbazen als dit inmiddels met 10% gegroeid is. Door het aanbrengen van knips in een aantal doorgaande wegen richting het shoppingcentrum, wordt alle verkeer gedwongen over de NRU hun bestemming te bereiken. Van de ambities van minder verkeer op de NRU komt dus niets terecht. Sterker nog het loopt helemaal vast. De gevolgen voor onze Klopvaartbuurt zijn: 1. Nog meer sluipverkeer door de wijk en dat speelt al jarenlang. 2. Extra uitstoot van fijnstof en lawaai, er is geen budget voor geluidwerende voorzieningen. 3.

De fietsoversteek van de Klopdijk met de Rio Brancodreef is nu al heel gevaarlijk en dat wordt dan heel gevaarlijk. Dit fietspad is niet alleen recreatief belangrijk maar ook voor woon-werkverkeer. 4. Het hoogwaardig OV staat ook in deze files en geeft de noodzaak aan om de brug over de Klopvaart te verbreden met een vrije busbaan en fietspaden in twee richtingen zoals overal langs de Carnegiedreef.

Dit hoogwaardig OV is heel belangrijk voor snelle verbindingen met de binnenstad en stations Utrecht Centraal en Overvecht en wordt dan deels een alternatief voor de auto. Wij wonen in de Klopvaartbuurt in een fijne woonomgeving omdat er veel sociale cohesie is in de buurt en de omgeving uitnodigt om naar buiten te gaan, de natuur in naar het Noorderpark, Maarseveense plassen of de bossen op de heuvelrug. Maar voor uitbreiding van het groen en het aanvullen van extra bomen is nu al geen budget, dat gaat met de financiële toestand van de gemeente de komende jaren niet gebeuren.

Ook laat het zien dat men mensen behandelt als konijnen die je laat wonen in kleine appartementen in woontorens van 70m hoog zonder aan te willen geven waar de kinderen, die er ongetwijfeld gaan komen, kunnen spelen en naar school gaan. Na vele jaren van voorbereiding verwacht je een gedegen plan en niet dit met teveel open einden en keuzes die nog gemaakt moeten worden. En dat voor vele onderwerpen nog budget gezocht moet worden.

ADVIESSTUK ELEKTROMAGNETISCHE STRALING INCLUSIEF 5G ‘HOE VERSTANDIG EN VEILIG OM TE GAAN MET DRAADLOZE TECHNOLOGIEËN, MET RESPECT VOOR MENS, DIER, EN PRIVACY’

Voorwoord Voor u ligt een document dat tot stand is gekomen in samenwerking met diverse experts, onderzoeksdeskundigen en inwoners van een Nederlandse gemeente. Het stuk dient als handleiding om samen met het College van B & W en de Gemeenteraad in de beeldvormende fase nader te onderzoeken welke maatregelen getroffen kunnen worden om de negatieve impact van de uitrol van 5G tot een minimum te beperken. Door enerzijds de uitrol van de 5G-technologie en de daarmee samenhangende toename aan stralingsbelasting en anderzijds de continue ontwikkeling van draadloze technologie zien wij de bezorgdheid van inwoners op diverse vlakken toenemen. Wij bieden aan om samen te werken in de uitvoer van de voorzorgsmaatregelen die getroffen kunnen worden. Diverse gemeenten, waaronder Bergen, Zeist, Wageningen, Amersfoort, Hilvarenbeek en Westland gingen u inmiddels voor. Bijvoorbeeld door het opstellen van lokaal antennebeleid (bijlage 1) en/of het indienen van een motie (bijlage 2).

Op basis van recentelijke terugkoppeling van inwoners, maar ook uit de jarenlange ervaring van diverse experts die onderzoek deden naar de impact van radiofrequente elektromagnetische velden, kunnen wij stellen dat er voldoende wetenschappelijk bewijs aan te leveren is van gezondheidsrisico’s voor zowel mens, dier en ook de natuur, als gevolg van het faciliteren en implementeren van steeds meer en steeds hogere frequenties draadloze technologie. Dit geldt overigens eveneens voor de eerdere generaties draadloze communicatie, te weten 2G™4G. Wij constateren ook dat de richtlijnen zoals uw gemeente die benoemt op haar website en waarvan gesteld wordt dat deze in lijn zijn met de van de VNG, hiertegen onvoldoende bescherming bieden. De reden hiervan is dat deze standpunten, waarvan gezegd wordt dat ze de lijn zijn met die van de Gezondheidsraad, geen accurate en een onvolledige weergave zijn van de actuele stand van de wetenschap (onderbouwing in hoofdstuk 6: ‘Achtergronddocument’- onderdeel 6.C).

Zo verwijst iedereen kruislings naar elkaar op basis van gedateerde gegevens en geven noch VNG, noch GGD (en dus evenmin gemeenten) een juiste invulling aan wat de Gezondheidsraad per september 2020 in het adviesrapport 5G en Gezondheid aan de regering heeft geadviseerd*1: blootstelling monitoren voor, tijdens en na de uitrol van 5G; meer onderzoek doen; de 26 GHzfrequentieband niet voor 5G in gebruik nemen en -”omdat niet uitgesloten kan worden dat ook blootstelling onder de nieuwste ICNIRP-norm de potentie heeft de gezondheid te schaden”- voorzorg toepassen en blootstellingen zo laag als redelijkerwijs mogelijk houden. (Meer informatie over ICNIRP in hoofdstuk 6: ‘Achtergronddocument’ - onderdeel 6.C: paragraaf 2, 6, 7, 10, 11 en 14). Zelfs de voorzitter van de commissie Elektromagnetische Velden van de Gezondheidsraad, prof. dr. ir. Hans Kromhout stelt:

2

“Het is best gek dat we een hele populatie blootstellen aan een technologie waarvan we nog niet hebben kunnen onderzoeken welke effecten dit heeft op de gezondheid”.

Daar de landelijke overheid door allerlei politieke redenen vooralsnog niet voorziet in onafhankelijk onderzoek en/of maatregelen om inwoners beter te beschermen, menen wij dat het aan de gemeente zelf is om zich op het ‘voorzorgsprincipe’ te beroepen en hierin haar verantwoordelijkheid naar haar inwoners en omgeving te nemen. Tevens zal de gemeente zich haar autonomie en eigen regie op het gebied van digitale veiligheid laten ontglippen als zij zich niet goed laat informeren over de implicaties die de plannen van de centrale overheid rondom ‘smart cities’ met zich meebrengen. Het ontwikkelen van een eigen visie op dit vlak is voor de waarborging van grondrechten van inwoners, haar bestuur en beider autonomie van essentieel belang daar de beslissingen die u nu als college neemt niet meer terug te draaien zijn als bepaalde technologie eenmaal ‘aangezet’ en in apps en processen geïntegreerd gaat worden. Wij snappen dat veel gemeenten momenteel overvraagd raken op de diverse onderdelen die de 5G-uitrol met zich meebrengt. Aangezien dit complexe materie betreft welke ook veel verschillende expertisegebieden raakt, is het moeilijk laveren tussen de mogelijkheden die 5G biedt en waar, ook ethisch gezien, voorzorg betracht dient te worden met de ingebruikname van deze technologie.

Echter, met de ambitieuze doelstellingen en aanverwante wet- en regelgeving die elkaar vanuit de centrale overheid zeer snel opvolgen, is het belangrijk om tóch lokaal pas op de plaats te maken om zodoende deze autonomie en regie te bewaren: foutieve beslissingen in dit kader kunnen vaak verstrekkende gevolgen hebben. Wij hopen met dit document de gemeente handvatten te geven om op de diverse onderdelen en impactgebieden zorgvuldig beleid en acties te kunnen helpen definiëren die gehoor gaan geven aan de, in onze ogen, gegronde bezorgdheid van inwoners.

3

INHOUD 1. Inleiding

5

2. Welke implicaties heeft de (nabije) digitale toekomst voor gemeenten?

5

3. Waarom het volgen van VNG-, GGD- en RIVM-standpunten geen uitkomst 8 meer biedt. 4. Gevolgen voor de gemeente

9

5. Beleidssuggesties: Het voorzorgsprincipe in de praktijk

16

6. Achtergronddocument bij Adviesstuk 5G

19

7. Bronnen

41

8. Bijlagen

48

4

1. Inleiding De ontwikkelingen op het gebied van de draadloze technologie gaan erg snel. Onze wereld wordt, zonder directe vraag vanuit de consument, steeds digitaler. Tevens wordt er steeds meer gebruik gemaakt van draadloze verbindingen. Met de komst van het Internet of Things (IoT) communiceren ook steeds meer apparaten draadloos met elkaar. Deze toename van het aantal draadloze toepassingen, de exponentiële toename hierdoor van dataverkeer en navenant energieverbruik hebben tot gevolg dat er steeds meer zendantennes en datacenters bij (moeten) komen, waardoor ook de hoeveelheid elektromagnetische straling steeds meer en steeds sneller toeneemt. Op dit moment zijn de gevolgen hiervan op mens, dier en natuur en onze privacy volledig onderbelicht. In de hoofdstukken 2 t/m 5 lichten wij dit nader toe. Hoofdstuk 6 dient daarbij als achtergronddocument waarin hetgeen wij in de eerdere hoofdstukken naar voren brengen nader onderbouwd wordt.

2. Welke implicaties heeft de (nabije) digitale toekomst voor gemeenten? Na 2G (GSM), 3G (UMTS) en 4G (LTE) is in 2020 de 5e generatie (5G) van draadloze zendtechnieken uitgerold. De Rijksoverheid wil eind 2023 de volgende 5Gfrequentie gaan veilen: 3,5 GHz. Rond 2025 moeten de Nederlandse gemeenten ‘omgetoverd’ zijn in ‘slimme steden’ (smart cities). Dit heeft tot gevolg dat gemeenten nu al te maken hebben met het aanleggen van de infrastructuur hiervoor (ondergrondse kabels en glasvezel) en de plaatsing van heel veel extra zendantennes en small cells (en bij sommige gemeenten grote datacenters) op gemeentegrond en in het straatmeubilair. 2.1

Wat is er nieuw?

In tegenstelling tot 4G maakt de 5G-technologie gebruik van ‘beamforming’: een rechtstreeks op de individuele gebruiker gerichte databundel (afb. 1). Daarnaast krijgen we met 5G te maken met millimetergolven. Dit zijn hogere in het microwave spectrum vallende frequenties (3,5 en 26 GHz). Niet alleen gebouwen, ook bomen vormen hierbij een obstakel en zullen om die reden mogelijk gekapt moeten worden.*2 Vanwege het korte bereik en de hinder als gevolg van gebouwen zullen, teneinde een volledige dekking te bereiken, heel veel kleine zendantennes (small cells) in het publieke domein geplaatst moeten worden: ongeveer om de 10 tot 250 meter. Deze zullen in onze directe leefomgeving geplaatst worden: op lantaarnpalen, verkeerslichten, bushokjes, reclame-zuilen etc. De Rijksoverheid heeft op 3 juli 2018 het Actieplan Digitale Connectiviteit gepubliceerd. Hierin valt o.a. te lezen dat gestreefd wordt naar een landelijke dekkingsgraad van minstens 98% in 2023 waarbij iedereen kan beschikken over een vaste verbinding van tenminste 100 Megabit per seconde (Mbps) en een grote meerderheid over 1 Gigabit per seconde (Gbps). Stralingsarme gebieden zullen daarmee tot het verleden behoren en blootstelling zal niet meer vermeden kunnen worden. 5

Afb.1- Stralingsdistributie van een stad o.b.v. ‘beamforming’

2.2

Welke impact heeft dit op een gezonde leefomgeving?

Er zijn steeds meer mensen (maar ook dieren en planten: zie hoofdstuk 6: ‘Achtergronddocument’ - onderdeel 6.A) die (ernstige) gezondheidsklachten ervaren door elektromagnetische straling van o.a. zendmasten, smartphones en wifi o.a. in en om het huis, op school, de werkplek én in publieke instellingen. Daarbij is het des te zorgelijker dat de maximale blootstellingsrichtlijn voor beamforming (nieuw met 5G) in maart 2020 verhoogd is van 61 naar 122 V/m (oftewel van 10.000.000 naar 40.000.000 microWatt/m2). Een verdubbeling (oftewel verviervoudiging) dus! In bijlage 3 treft u aan welke aandoeningen al zijn aangetoond op fracties van deze limieten. Centrale overheden van andere landen stelden niet voor niets lagere limieten in (bijlage 4) op basis van diverse onderzoeken die aantoonbare schade op al veel lagere blootstelling constateerden (zie hoofdstuk 6 ‘Achtergronddocument’ onderdeel 6.C: paragraaf 5, 6, 7, 10, 11, 13 en 18). Het Antennebureau stelde tijdens een presentatie in Zeist in februari 2020 dat dit komt omdat er in andere landen gewoonweg ‘andere politieke’ keuzes gemaakt worden. M.a.w.: daar waar de ‘politiek’ onder druk van de bevolking gedwongen wordt tot lagere blootstellingslimieten gelden blijkbaar andere interpretaties van wat ‘gezondheidsschade’ is.

Van de hogere 5G-frequenties (vanaf 26 GHz) weten we inmiddels dat deze grotendeels 1 tot 2 millimeter in huidweefsel doordringen. Aangezien de huid een metabolisch actief orgaan is met een zeer complexe structuur die vele orgaan-, endocriene en immunologische functies, zintuigen en receptoren, talloze zenuwuiteinden, cytokinen en andere regulerende verbindingen bevat, kan dit leiden tot allerlei biologische verstoringen waaronder DNA-schade. Dit komt bovenop de reeds van eerdere generaties (2G t/m 4G) onderzochte en ook bekende gezondheidsrisico’s, bijvoorbeeld als gevolg van verstoringen in het elektromagnetische veld van onze hersengolven, waardoor er veranderingen in de hersenactiviteit optreedt. Onderzoekers zeggen dat dit ziekten als Alzheimer, ALS en dementie zou verklaren. Biologische effecten worden wel gemeten (o.a. mutaties in DNA, verhoogde oxidatieve stress, verlaagde hemoglobinespiegels -eiwit in bloed dat zuurstof van de longen naar de rest van het lichaam vervoert- en schade aan lichaamscellen waaronder rode bloedcellen, hersenen, chromosomen en enzymen), 6

maar er wordt gesteld dat niet alle biologische effecten zich direct tot (ernstige) ziekten zullen ontwikkelen. Dit klopt wellicht voor de korte termijn maar dat komt omdat deze zich pas na langere blootstelling zullen manifesteren (denk aan bovengenoemde DNA-veranderingen en de verhoogde oxidatieve stress die een ‘marker’ voor vele chronische ziekten is, waaronder kanker). Er zijn echter vele biologische effecten die nu al geconstateerd worden en die als indicator kunnen dienen van wat er aan het veranderen is in het lichaam (afb. 2). We weten namelijk dat causaal verband is aangetoond tussen blootstelling aan elektromagnetische straling en bijvoorbeeld hoofdpijn, oorsuizen, concentratieproblemen, depressie, prikkelbaarheid etc. (zie hoofdstuk 6: ‘Achtergronddocument’ - onderdeel 6.C: paragraaf 15 t/m 18). Wereldwijd onderzoek van de WHO wijst uit dat 3% van de bevolking klachten ondervindt. Totdat de gevolgen van straling, bijvoorbeeld d.m.v. een bevolkingsonderzoek, onderzocht worden en dat wat we al wel weten een grotere bekendheid krijgt, zullen niet alleen patiënten maar ook veel eerstelijns artsen deze symptomen mogelijk niet aan straling toeschrijven.

Reden hiervoor is onder andere dat er tot op heden in het curriculum van Nederlandse artsenopleidingen opmerkelijk genoeg geen enkele aandacht aan dit onderwerp wordt besteed en er evenmin na- of bijscholing voor medici is op dit gebied.

Afb.2: Diagram of mechanisms linked to electromagnetic fields (EMF) exposure - Publication reference : Scientific committee on the Electromagnetic Fields - csif-cem.

7

Terwijl EMV toch een alomtegenwoordige gezondheidsbepalende omgevingsfactor vormen. In dit verband is ook de stelling van de voorzitter van de commissie Elektromagnetische Velden van de Gezondheidsraad prof. Kromhout veelzeggend: “Er worden alléén technische metingen uitgevoerd, in de buurt van 5G antennes. Er wordt geen blootstelling van individuen gemeten, geen toekomstscenario’s doorgerekend en geen gezondheidsrisico’s ingeschat. Dat moet anders. Je moet de industrie niet zomaar haar gang laten gaan.”

3. Waarom het volgen van VNG-, GGD- en RIVM-standpunten geen uitkomst meer biedt We hebben momenteel te maken met een discrepantie tussen ‘dat wat er al in de wetenschap bekend is’ en de acties van voorzorg die hieruit zouden moeten volgen vanuit de overheid en de diverse adviserende instanties. We zagen hierboven al dat het standpunt van de Nederlandse overheid (en dus van de aanverwante instellingen) om de maximale blootstelling aan te houden, gebaseerd is op een politieke keuze. Dit vinden we dan uiteraard ook terug in de communicatie op bijvoorbeeld de site van de VNG. Hier wordt namelijk naast alle voordelen die een digitale toekomst voor onze economie heeft verder niets gezegd over de mogelijke schade aan mens, dier en natuur. De VNG neemt zelf geen stelling in maar verwijst, als verlengstuk van EZK (zie voor het standpunt van dit ministerie hoofdstuk 6 ‘Achtergronddocument’ onderdeel 6.C: paragraaf 1) direct naar de site van het Kennisplatform EMV (een samenwerkingsverband van niet alleen RIVM en GGD maar ook TNO, Kema, Agentschap Telecom en ZonMw). U ziet door de samenstelling van dit platform al dat er een spanningsveld ontstaat tussen economische belangen en wetenschappelijke feiten.

Dit komt duidelijk naar voren in de standpunten die het Kennisplatform inneemt: Opwarming: “Velden met hogere frequenties kunnen leiden tot opwarming van lichaamsdelen, vergelijkbaar met wat een magnetron met voedsel doet. Dergelijke effecten treden pas op als de sterkte van het elektromagnetisch veld boven de blootstellingslimieten komt.” (...) “Bij blootstelling aan zendsignalen die lager zijn dan de blootstellingslimieten is in

wetenschappelijke onderzoek geen bewijs gevonden voor mogelijke gezondheidseffecten. In die onderzoeken is gekeken naar het mogelijk ontstaan van hersentumoren en schade aan het DNA. Ook is gekeken naar mogelijke effecten op zintuigen, hersenen, het zenuwstelsel, hart en bloedvaten, hormonen, het afweersysteem, de vruchtbaarheid en effecten tijdens de zwangerschap.”

In hoofdstuk 6: ‘Achtergronddocument’ - onderdeel 6.C: paragraaf 5, 7, 8, 10, 11 en 18 onderbouwen wij waarom deze beweringen op z’n minst onvolledig en op bepaalde punten zelfs absoluut incorrect zijn. Gemeenten zullen zich helaas vanuit een eigen autonomie moeten verdiepen in wat er allemaal al bekend is over de gevolgen van straling en de huidige ‘ontoereikende’ blootstellingslimiet. Gerenommeerde onderzoekers op dit gebied (zoals bijvoorbeeld Devra Davis van Environmental Health Trust - EHTrust)*3 strijden al jaren om de 8

veelheid aan wetenschappelijke onderzoeken in de politieke arena onder de aandacht te brengen en te wijzen op de grote schadelijke gezondheidseffecten en de (maatschappelijke) gevolgen die hieruit zullen volgen als er geen verantwoordelijkheid wordt genomen door landelijke en/of lokale bestuurders. Met het volgen van de VNG-lijn wordt, zoals gezegd, in essentie het standpunt van het Kennisplatform EMV gevolgd. Echter, zoals wij uiteen zullen zetten, druist dit standpunt direct in tegen een aantal belangrijke gemeentelijke doelstellingen. Wij zoomen hieronder in op een viertal speerpunten waarvan wij menen dat de 5Gimplementatie er invloed op heeft: A. Biodiversiteit B. Verduurzaming/Energietransitie: besparen van energie, warmte en water. C. Gezonde Leefomgeving D. Privacy: veiligheid van de fysieke (en digitale) leefomgeving.

ad A: Biodiversiteit Voor de goede orde en ter volledigheid: De risico’s van elektromagnetische velden voor flora en fauna worden door zowel de landelijke overheid als door instanties als ICNIRP, de Gezondheidsraad, het Kennisplatform EMV en dus ook de VNG volledig buiten beschouwing gelaten. Het ecosysteem is voor kritieke levensondersteunende informatie echter afhankelijk van de natuurlijke elektromagnetische velden van de aarde. Hoe schadelijk kunstmatige elektromagnetische velden (EMV) in dit opzicht zijn, blijkt onder andere uit de in 2021 gepubliceerde studie ‘Effects of non-ionizing electromagnetic fields on flora and fauna, Part 2 impacts: how species interact with natural and man-made EMF’.*4 Daarin worden talloze nadelige en synergetische effecten op zoogdieren, vogels, insecten, amfibieën, reptielen, microben en vele soorten flora benoemd. Het betreft zowel de oriëntatie en migratie, het foerageren, de voortplanting, paring, nestbouw, territoriaal onderhoud en verdediging als ook de vitaliteit, levensduur en overleving. Indien de gemeente de doelstelling heeft de biodiversiteit te verbeteren en als maat der dingen te classificeren maar tegelijkertijd beslissingen neemt die deze helpt ‘teniet te doen ‘, dan is de gemeente contraproductief bezig. In hoofdstuk 6: ‘Achtergronddocument’ - onderdeel 6.A staan tal van onderzoeken uit diverse jaren (o.a.

ook van RIVM zelf, reeds uit 2013: zie hoofdstuk 6: ‘Achtergronddocument’ onderdeel 6.A: paragraaf 5) waarin de negatieve impact van elektromagnetische velden op planten en dieren beschreven wordt. Recent onderzoek uit februari 2022 van de University of Washington en Johns Hopkins University, getiteld ‘5G Radiation Is Killing Animals And Wildlife’ toont aan dat zelfs zeer lage stralingsniveaus negatieve effecten hebben op de gezondheid van verschillende zoogdieren, vogels, bijen en zelfs microben.*5 9

Daarnaast kunt u in hoofdstuk 6: ‘Achtergronddocument’ - onderdeel 6.A: paragraaf 1 een beschrijving vinden van één van de meest uitgebreide nulmetingsonderzoeken ooit, al tussen 2000-2015 uitgevoerd in een ongerept natuurgebied in Australië, Mount Nardi met als conclusie:

“...that the effects of this technology and its application on Mt. Nardi over the last fifteen years, affect not only the top of the life chain species but they are devastating the fabric of the continuity of the World Heritage, causing genetic deterioration in an insidious, massive and ever escalating scale. To truly understand what these studies reveal is to stare into the abyss.”