Agendabundel

Bundel - Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte van 26 juni 2025 1 2 3

3.1

3.2

3.3 4

5

6

Opening Vaststellen agenda 26 juni 2025 Vaststellen ingekomen agenderingen (Procedure) Deze punten worden alleen procedureel behandeld. De leden van de commissie bespreken of, op welke wijze en voor hoe lang zij deze raadsvoorstellen en onderwerpen willen bespreken. Na vaststelling van dit behandeladvies, wordt het stuk voor een volgende vergadering geagendeerd. Behandelvoorraad MGOR 26 juni 2025 Ingekomen agenderingen MGOR 26 juni 2025 Raadsvoorstel IPvE/FO Natuurgebied Zuilen Dossier 4669 voorblad Raadsvoorstel IPvE FO Natuurgebied Zuilen IPvE FO Natuurgebied Zuilen Samenwerkingsplan IPvE FO Natuurgebied Zuilen Samenwerkingsverslag IPvE FO Natuurgebied Zuilen Onderzoek oeververbinding Natuurgebied Zuilen Raadsbrief Lidmaatschap coöperatie Servicehuis Parkeer- en Verblijfsrechten (SHPV) (start voorhangprocedure) Dossier 4773 voorblad Raadsbrief voorhangprocedure lidmaatschap coöperatie SHPV Statutenwijziging-SHPV-AFSCHRIFT-31.05.2024 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven Raadsbrieven commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte 26 juni 2025 Ingekomen stukken Ingekomen stuk: Nr. 1 Zichtbaarheid werfondernemingen en de noodzaak tot structurele oplossing voor reclamevoorzieningen op straatniveau. OPENBARE LIJST LIS 26 juni 2025 Raadsvoorstel Afwijken van standaard venstertijden betaald parkeren IBB-laan en Van Lieflandlaan e.o.

Beleidsveld: Mobiliteit Portefeuillehouder: Senna Maatoug Indicatieve behandeltijd: 45 minuten Het college stelt voor af te wijken van de standaard venstertijden voor betaald parkeren op de Ina Boudier Bakkerlaan en Van Lieflandlaan e.o. Dossier 4558 voorblad Raadsvoorstel Afwijken van standaard venstertijden betaald parkeren IBB-laan en Van Lieflandlaan e.o. Kaart betaald parkeren Ina Boudier Bakkerlaan Kaart betaald parkeren Tuindorp noord e.o. Raadsvoorstel Aanpassing Parkeerplaatsenverordening voor deelauto’s; Concept Nadere regel voor deelauto’s Beleidsveld: Mobiliteit Portefeuillehouder: Senna Maatoug Indicatieve behandeltijd: 30 minuten Het college stelt voor de wijziging van de Verordening op het gebruik van parkeerplaatsen en de verlening van vergunningen voor het parkeren 2014 vast te stellen, met als belangrijkste wijzigingen: - een parkeervergunning kan worden uitgegeven aan een autodeelgroep of een commerciële organisatie die auto’s ter beschikking stelt aan een autodeelgroep - grondslagen voor B&W: o om persoonsgegevens te verwerken van gebruikers van voertuigen van deelmobiliteit voor het ontwikkelen en evalueren van het gemeentelijk parkeer- en (deel)mobiliteitsbeleid o toezicht op de naleving van parkeervergunningen; - een bevoegdheid voor B&W om hiervoor nadere regels te stellen.

Dossier 4563 voorblad Raadsvoorstel Wijziging parkeerplaatsenverordening voor deelauto’s Wijzigingsbesluit parkeerplaatsenverordening voor deelauto's Raadsbrief Toelichting wijziging Parkeerplaatsenverordening en Nadere regel voor deelautos

7

Was-wordt overzicht wijzigingen Parkeerplaatsenverordening en Nadere regel voor deelauto's Concept wijzigingsbesluit nadere regel voor deelauto's Raadsbrief onderzoek haalbaarheid Zwemwater Beleidsveld: Openbare Ruimte Portefeuillehouder: Susanne Schilderman Indicatieve behandeltijd: 75 minuten Geagendeerd door Rachel Heijne (GroenLinks), Jacoline Kool (Volt), Emma Usmany (Student & Starter), Joachim Cornielje (PvdA), Jantine Zwinkels (CDA), Anne Sasbrink (Partij voor de Dieren), Hans Geleijns (D66), Miraç Usta (DENK), Marijn de Pagter (VVD), Stefan Gaillard (Stadsbelang Utrecht) en Kirsten Alblas (ChristenUnie) De agenderende partijen willen graag in debat over de conclusies n.a.v. het onderzoek naar meer zwemwater. In de brief wordt aangegeven dat, de locaties Muntsluis en Veilinghaven ondanks technische belemmeringen en het ontbreken van ieder draagvlak onder omwonenden getypeerd als “nu niet kansrijk”. De locaties worden echter aangemerkt als ongeschikt voor officieel zwemwater. Dit zorgt voor onduidelijkheid en onzekerheid voor direct omwonenden. Daarnaast willen de agenderende partijen graag in debat over de uitvoering van maatregelen om overlast op niet-officiële zwemplekken tegen te gaan. Dossier 4753 voorblad Raadsbrief onderzoek haalbaarheid officieel zwemwater Tauw bv Onderzoek officieel buitenzwemwater Haalbaarheidsonderzoek meer officieel buitenzwemwater

#RAAD030#

Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte (MGOR) 26 juni 2025 – Behandelvoorraad Vergadercyclus •

MGOR Voorjaarsnota 3 juli (1 dagdeel)

•

RIB avond 16 september (datum onder voorbehoud besluitvorming RV werkdruk en werkwijze)

•

MGOR 25 september (2 of 3 dagdelen, afhankelijk besluitvormig RV werkdruk en werkwijze)

RIB 16 september of een donderdag

Groen – wethouder Voortman Raadsvoorstel IPvE/FO Natuurgebied Zuilen

60 minuten

MGOR 25 september

Openbare ruimte – wethouder Schilderman Raadsvoorstel beleidsnota Ondergrond

120 minuten

Groen – wethouder Voortman Raadsvoorstel IPvE/FO Natuurgebied Zuilen

60 minuten

Mobiliteit – wethouder Maatoug Raadsbrief Start voorhangprocedure lidmaatschap

30 min

coöperatie Servicehuis Parkeer- en Verblijfsrechten (SHPV)

(alleen aan de orde als er leden zijn die wensen of bedenkingen kenbaar maken)

Ontwikkelingen omgeving Weerdsluis (CDA,…)

n.t.b.

Ingekomen agenderingen Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte 26 juni 2025

Soort stuk: Raadsvoorstel IPvE FO Natuurgebied Zuilen Beleidsveld: Groen

Het college stelt voor het Integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp (IPvE FO) voor Natuurgebied Zuilen vast te stellen. Hiermee wordt invulling gegeven aan de ambitie om het gebied te ontwikkelen tot een toegankelijk landschap met meer ruimte voor natuur, sport en recreatie.

Portefeuillehouder: Voortman

Agenderen voor de commissie MGOR van 25 september 2025. Behandeltijd: 60 min

Soort stuk: Raadsbrief Start voorhangprocedure lidmaatschap coöperatie Servicehuis Parkeer- en Verblijfsrechten (SHPV)

Het college is voornemens om lid te worden van de coöperatie Servicehuis Parkeer- en Verblijfsrechten (SHPV). De gemeente Utrecht maakt al jaren gebruik van deze diensten maar is nog geen lid van de coöperatie.

Beleidsveld: Mobiliteit

Het college is voornemens een schriftelijke aanvraag in te dienen bij het bestuur van de coöperatie SHPV om lid te worden.

Portefeuillehouder: Maatoug

Voorstel:

Alvorens hiertoe over te gaan worden raadsleden door het college in de gelegenheid gesteld wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Deze termijn loopt tot 30 juni 2025.

Voorstel: Op basis van de door het DB van de raad vastgestelde richtlijnen voor het indienen van wensen en bedenkingen het onderwerp agenderen voor de commissie MGOR van 25 september 2025. Dit onder de voorwaarde dat er daadwerkelijk wensen en/of bedenkingen worden ingediend. Behandeltijd: 30 minuten

Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte Dossiernummer

4669

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

26 juni 2025

Agendapunt

3.1

Titel

Raadsvoorstel IPvE/FO Natuurgebied Zuilen

ID

4891

Behandelend ambtenaar

Proosdij, Floris van

Telefoon

0618627576

E-mail

floris.van.proosdij@utrecht.nl

Datum collegebesluit Geocodering

Stad Utrecht

Thema Portefeuillehouder

Wethouder Voortman

Beleidsveld

Groen

Referendabel

Ja

Reden niet referendabel Raadsadviseur (lijst)

Marjolein Friele/Cie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Mobiliteit, Groen en

26 juni 2025

Openbare Ruimte Voorgesteld besluit

Voorstel aan de gemeenteraad

Vaststellen Integraal Programma van Eisen / Functioneel Ontwerp Natuurgebied Zuilen Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Referendabel Geheim

Groen Ontwikkelorganisatie Ruimte Floris van Proosdij 30255876 Volgt Ja Nee

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. Het Integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp (IPvE/FO) voor Natuurgebied Zuilen vast te stellen, waarmee verder invulling wordt gegeven aan de ambitie om het gebied te ontwikkelen tot een toegankelijk landschap met meer ruimte voor natuur, sport en recreatie, met als belangrijkste uitwerkingen ten opzichte van het startdocument: a. de Vechtdijk wordt autovrij tussen de J. M. de Muinck Keizerbrug en de Slotlaan, b. er komt een uitkijktoren in het gebied, en waarin daarnaast de volgende keuzes zijn opgenomen: c. in het kader van dit project wordt nu geen nieuwe oeververbinding over de Vecht gerealiseerd, d. het Slingerbos en Manitobabos worden behouden als rustgebied voor plant en dier, e. de bestaande oevervegetatie van de Vecht wordt beschermd en behouden.

Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

Samenvatting Het IPvE/FO Natuurgebied Zuilen geeft invulling aan het Startdocument Natuurgebied Zuilen dat in september 2024 door de raad is vastgesteld. Met dit startdocument en IPvE/FO wordt richting gegeven aan de ontwikkeling van het gebied als toegankelijk landschap met ruimte voor groen (natuur), sport en recreatie, zoals in de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (RSU) geformuleerd. In dit IPvE/FO zijn de doelstellingen en maatregelen uit het startdocument verder uitgewerkt. Hierbij zijn onder andere een aantal maatregelen uitgewerkt waarover de raad bij de vaststelling van het startdocument expliciet aangaf over de uitwerking te willen beslissen, te weten: een onderzoek naar een mogelijke nieuwe oeververbinding over de Vecht, de toekomst van het Slingerbos en Manitobabos, en de inrichting van de Vechtoever en de aanleg van natuurvriendelijke oevers.

Context Aanleiding De natuur verkeert wereldwijd in crisis. Klimaatverandering en andere invloeden leiden tot afname van biodiversiteit en het verdwijnen van natuur. Utrecht wil een stad zijn waar natuur en mens in balans zijn – groen en natuurinclusief. Tegelijk groeit de stad: steeds meer mensen willen er wonen, werken, studeren of op bezoek komen. Om deze gezonde groei mogelijk te maken, zet Utrecht in op voldoende toegankelijke, openbare groene ruimtes. Plaatsen waar de natuur kan bloeien en bewoners kunnen ontspannen in het groen In de omgevingsvisie van Utrecht (de Ruimtelijke Strategie Utrecht of RSU 2040) is het principe van gezonde groei voor Utrecht geformuleerd. In dat kader is de ambitie vastgelegd om 440 hectare groen in de stad toe te voegen. Groen is van groot belang voor de biodiversiteit; planten, bomen en dieren hebben leefruimte nodig in de stad. Daarnaast is voldoende biodivers groen in de stad van cruciaal belang voor de gezondheid van onze inwoners. Groen in en om de stad geeft Utrechters de mogelijkheid om te ontspannen, zorgt voor verkoeling, wateropvang en schone lucht. Natuurgebied Zuilen heeft een grote potentie om mensen dichter bij de natuur te brengen én de biodiversiteit te versterken. Daarom is in de RSU vastgelegd dat het gebied ingericht wordt als “toegankelijk landschap met een programma voor groen (natuur), sport en recreatie” (RSU p. 150).

In het Coalitieakkoord Investeren in Utrecht 2022-2026 is afgesproken om tot 2032 een aantal parken aan de stad toe te voegen, waaronder Natuurgebied Zuilen, en zijn middelen gereserveerd voor het gebied als één van de icoonprojecten van de stad. In 2022 is een eerste toekomstbeeld opgesteld en gepubliceerd. Op basis van de reacties op dit stuk is besloten om een pas op de plaats te maken en is met een werkgroep van bewoners, betrokkenen én ambtenaren gezamenlijk een nieuw toekomstbeeld (startdocument) voor het gebied gemaakt. Op 26 september 2024 is het startdocument Natuurgebied Zuilen door de gemeenteraad vastgesteld. Met dit besluit zijn de kaders voor de ontwikkeling van het natuurgebied door de raad vastgelegd. De volgende stap in de ontwikkeling van het gebied is het uitwerken van dit startdocument tot een Integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp (IPvE/FO). Sommige onderdelen van de plannen zijn in het startdocument al heel concreet en precies beschreven, andere onderdelen vroegen nog om een nadere uitwerking.

De belangrijkste hiervan waren: - De aanpassing van de verkeerssituatie op de Vechtdijk - Het van bewoners afkomstige idee om een uitkijktoren in het gebied te realiseren Bij de vaststelling van het startdocument heeft de raad bovendien gevraagd om het IPvE/FO op een drietal onderwerpen waar nog discussie over bestond opnieuw aan de raad voor te leggen. Het ging hierbij om: - Een afweging over een mogelijke nieuwe oeververbinding over de Vecht op basis van een haalbaarheidsonderzoek - Het mogelijk toegankelijk maken van het Slingerbos en Manitobabos versus de aanwezige natuurwaarden - Een mogelijke nieuwe inrichting van de Vechtoever (herstel historische Jaagpad tot Oud Zuilen, aanleg van natuurvriendelijke oevers, realisatie van aanlegsteigers voor kano’s) versus aantasting van bestaande oevervegetatie

2

Bij alle drie deze onderdelen uit het startdocument is in de uitwerking om een zorgvuldige afweging en goede onderbouwing van de in het IPvE/FO uitgewerkte voorstellen gevraagd. Juridische context Dit besluit is niet gericht op rechtsgevolgen. Er is na vaststelling geen bezwaar of beroep mogelijk. Het college heeft op verzoek van de raad bij vaststelling van het startdocument vanwege de voorgeschiedenis van dit project de toezegging gedaan het vaststellen van het IPvE/FO aan de raad te laten, in afwijking van (de interne werkinstructie van) het Utrechtse Plan Proces (UPP) voor complexe ruimtelijke projecten. Beslistermijn Om uiterlijk in 2027 te kunnen starten met de uitvoering van deze ontwikkeling moet in 2025 een besluit genomen worden over het IPvE/FO. Beoogd effect Natuurgebied Zuilen heeft een grote potentie om de natuur een boost te geven én mensen dichter bij de natuur te brengen. Met de uitwerking van het startdocument in een IPvE/FO wordt verdere invulling gegeven aan de doelstellingen voor het gebied uit het startdocument: deze dragen bij aan het versterken van de biodiversiteit in Utrecht en het verbeteren van de mentale en fysieke gezondheid van Utrechters.

Eerdere besluitvorming en informatievoorziening aan uw raad - Brief van februari 2022 waarin de start van het participatietraject richting het (eerste) toekomstbeeld werd aangekondigd - Memo van 5 juli 2022 over de beantwoording van een inwonersbrief over participatie rond het eerste toekomstbeeld - Brief van 29 september 2022 waarin werd gemeld dat de concept visie voor Natuurgebied Zuilen voor inspraak was vrijgegeven - Brief van 9 maart 2023 over de voortgang van diverse vergroeningsprojecten waaronder Natuurgebied Zuilen

-

Brief van 28 november 2023 over de rapportage van de reacties op de eerste visie voor Natuurgebied Zuilen Brief van 3 september 2024 waarin de raad is geïnformeerd over de afspraken met de pachter van de landbouwpercelen in Natuurgebied Zuilen Raadsbesluit van 26 september 2024 over het Startdocument Natuurgebied Zuilen, waarbij de volgende moties en amendementen zijn aangenomen of overgenomen: o A162 Waterkwaliteit natuurvriendelijke oevers en beheer watergangen (aangenomen): leg bij de planuitwerking de nadruk op de realisatie van natuurvriendelijke oevers in het gebied en niet langs de Vecht, en streef het maximale aantal km natuurvriendelijke oevers en voedselhagen in het gebied na o M385 Bescherm de oevervegetatie (tegen de impact van jaagpad en steiger) (aangenomen): hou bij de uitwerking van het herstel van het Jaagpad langs de Vecht en de realisatie van een aanlegsteiger voor kano’s rekening met de bestaande oevervegetatie o M386 IpvE (overgenomen): stuur het IPvE/FO voor Natuurgebied Zuilen als raadsvoorstel naar de raad

-

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1

Het Integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp (IPvE/FO) voor Natuurgebied Zuilen vast te stellen, waarmee verder invulling wordt gegeven aan de ambitie om het gebied te ontwikkelen tot een toegankelijk landschap met meer ruimte voor natuur, sport en recreatie, met als belangrijkste uitwerkingen ten opzichte van het startdocument: a. de Vechtdijk wordt autovrij tussen de J. M. de Muinck Keizerbrug en de Slotlaan, b. er komt een uitkijktoren in het gebied, 3

en waarin daarnaast de volgende keuzes zijn opgenomen: c. in het kader van dit project wordt nu geen nieuwe oeververbinding over de Vecht gerealiseerd, d. het Slingerbos en Manitobabos worden behouden als rustgebied voor plant en dier, e. de bestaande oevervegetatie van de Vecht wordt beschermd en behouden. Argumenten 1.1

Met dit IPvE/FO wordt verder invulling gegeven aan de ambities voor Natuurgebied Zuilen, zoals vastgelegd in het Startdocument Natuurgebied Zuilen Het IPvE/FO vormt een belangrijke volgende stap in de ontwikkeling van Natuurgebied Zuilen, in lijn met de ambities voor het gebied uit de RSU en het Startdocument. De zes doelstellingen voor het gebied uit het Startdocument – variërend van meer ruimte voor natuur en erfgoed tot betere toegankelijkheid en recreatiemogelijkheden – zijn in dit IPvE/FO verder uitgewerkt. Naast de in het startdocument reeds vrij precies beschreven maatregelen heeft ook op een aantal onderdelen een nadere uitwerking plaatsgevonden, waaronder een autovrije Vechtdijk en een uitkijktoren. Dit functioneel inrichtingsplan biedt zo een stevige basis voor het opstellen van een Voorlopig en Definitief Ontwerp, waarmee de realisatie van Natuurgebied Zuilen daadwerkelijk kan beginnen.

1.2

Een autovrije Vechtdijk draagt in grote mate bij aan de ontwikkeling van het gebied als prettige verblijfsplek voor fietsers en wandelaars Na onderzoek (zie bijlage) van de drie varianten ((fietsstraat / éénrichtingsverkeer / autovrij) voor een aangepaste verkeerssituatie op de Vechtdijk uit het startdocument is de conclusie dat de variant autovrij haalbaar én wenselijk is. De Vechtdijk wordt autovrij vanaf de onderdoorgang van de J. M. de Muinck Keizerbrug tot de Slotlaan. Deze optie creëert de meest verkeersveilige situatie voor fietsers en voetgangers, maakt het mogelijk om de westelijke afrit van de Franciscusdreef te laten vervallen voor autoverkeer en creëert meer ruimte en een hogere verblijfskwaliteit voor de entreezone Gemaal De Klop. Daarmee wordt de Vechtdijk veel meer betrokken bij het gebied en vormt deze straks een belangrijke pijler van het toekomstige Natuurgebied Zuilen als prettige verblijfsplek voor fietsers en wandelaars.

1.3

Een uitkijktoren geeft Natuurgebied Zuilen een publiekstrekker voor jong en oud Tijdens het uitwerken van het startdocument bestond onder bewoners enthousiasme voor een uitkijktoren in het gebied. Een uitkijktoren is destijds ook opgenomen in het alternatieve bewonersplan voor de ontwikkeling van Natuurgebied Zuilen. Bij het ontwerpend onderzoek voor het functioneel ontwerp is dit idee daarom meegenomen en onderzocht op haalbaarheid en wenselijkheid. Hierbij zijn randvoorwaarden zoals locatie, uitstraling, beheer, (sociale) veiligheid en (ecologische) inpassing opgehaald. Daarnaast is een uitkijktoren financieel geraamd. Het idee voor een uitkijktoren is vervolgens in de peiling over het functioneel ontwerp meegenomen. Hieruit bleek dat voldoende deelnemers aan de peiling een uitkijktoren in het gebied van toegevoegde waarde vinden. Ook de bewonersgroep die het oorspronkelijke idee hadden geopperd reageerden positief. Voor nu wordt uitgegaan van een houten toren van circa 25 meter. De toren wordt in het detailontwerp nader gedetailleerd. Een uitkijktoren kan een publiekstrekker voor jong en oud in het gebied worden, en daarmee in belangrijke mate bijdragen aan de doelstellingen uit het startdocument om het erfgoed beter zichtbaar en beleefbaar te maken, meer mogelijkheden te bieden om te wandelen, sporten en spelen, én het gebied beter vindbaar te maken.

4

1.4

Door voor nu af te zien van een kostbare nieuwe oeververbinding over de Vecht ontstaat financiële ruimte om alle overige maatregelen uit het IPvE/FO te realiseren Eén van de ambities uit de bestuurlijke opdracht van het project Natuurgebied Zuilen is het verbeteren van verbinding tussen het gebied en de wijk Zuilen. In de eerste visie voor het gebied uit 2022 is een brug over de Vecht als mogelijkheid genoemd. Dit voorstel riep destijds veel reacties op. In het startdocument is nog geen definitieve richting bepaald voor deze ambitie, mede doordat de inpasbaarheid, kosten en juridische kaders nog onduidelijk waren. Daarom is besloten eerst aanvullend onderzoek te doen naar de haalbaarheid van verschillende varianten van een nieuwe oeververbinding, waaronder een brug of een pont. Dit onderzoek heeft acht mogelijke varianten opgeleverd, verdeeld over twee locaties benoemd in het startdocument. Op basis van landschappelijke, cultuurhistorische, ecologische en recreatieve criteria zijn drie varianten verder onderzocht en geraamd: ⦁ Een beweegbare brug (€4,4 miljoen) ⦁ Een vaste lage brug (€3,3 miljoen) ⦁ Een onbemande pont (€1,6 miljoen) Uit de analyse blijkt dat, gezien het beschikbare budget, géén van deze varianten een gunstige kosten-batenverhouding heeft binnen de context van dit project.

Geen nieuwe oeververbinding levert een besparing op van minimaal €1,6 miljoen dat in het voorliggende IPvE/FO besteed is aan het realiseren van veel andere maatregelen die de doelstellingen uit het startdocument helpen realiseren.

1.5

Het afgesloten houden van het Slingerbos en Manitobabos zorgt voor het behoud van een waardevol rustgebied voor flora en fauna in de omgeving In het Startdocument is de ambitie opgenomen om de historische rondwandelingen in het gebied uit te breiden met een route rond de sportvelden aan de 2e Polderweg via het zogenaamde ‘rondje Slingerbos-Manitobabos’. Het Slingerbos en Manitobabos zijn al lange tijd ontoegankelijk voor de mens, en daardoor op dit moment een rustgebied voor flora en fauna. Omdat de impact van een wandelpad op de aanwezige natuurwaarden nog onduidelijk was, heeft de raad bij de vaststelling van het startdocument opgeroepen tot een zorgvuldige afweging bij de verdere uitwerking van deze route. Uit het ontwerpend onderzoek bij de uitwerking van het FO blijkt dat de kwaliteit van een rondwandeling rond de sportvelden beperkt is, terwijl de aanleg door aanwezigheid van meerdere watergangen relatief hoge kosten met zich mee brengt. De combinatie van hoge kosten en lage meerwaarde, maakt het behoud van het gebied als rustgebied voor plant en dier een logische keuze. Als waardevol alternatief is een groene rondwandeling rond het volkstuincomplex Ons Genot verkend. Deze route is technisch eenvoudiger te realiseren, brengt lagere kosten met zich mee en versterkt bovendien de verbinding tussen het gebied en het bedrijventerrein Overvecht.

Het Slingerbos-Manitobabos afgesloten houden sluit aan bij het verzoek van uw raad om de natuurwaarden zorgvuldig te wegen. Tegelijkertijd blijft de ambitie voor versterking van het wandelnetwerk behouden, maar op een beter passende locatie.

1.6

Door het ontwerp van de wandelverbinding met Oud Zuilen en de focus op natuurvriendelijke oevers in het gebied blijft de bestaande oevervegetatie langs de Vecht zoveel mogelijk behouden De Vecht is eeuwenlang de levensader van de stad geweest en werd druk bevaren. Om zeilschepen, bij gebrek aan wind, en trekschuiten toch te kunnen laten varen was er een jaagpad langs de oever aangelegd. Dat is deels nog 5

aanwezig. In het startdocument is de ambitie geformuleerd om het jaagpad te herstellen tot Oud Zuilen. In de aangenomen motie 385 riep de raad op om bij de uitwerking van deze ambitie rekening te houden met de bestaande oevervegetatie langs de Vecht. Uit de planuitwerking blijkt dat het noordelijke deel van de Vechtdijk een te smal profiel heeft om hier het jaagpad te herstellen zonder schade aan de waardevolle oevervegetatie. Daarom wordt alleen het nog aanwezige jaagpad langs het zuidelijk deel van de Vechtdijk verbeterd, en op een andere wijze, via het gebied zelf, een doorgaande wandelroute richting Oud Zuilen gerealiseerd. Hierbij wordt zoveel mogelijk gebruikgemaakt van bestaande wandelpaden. Door de gehele Vechtdijk langs het gebied autovrij te maken, wordt bovendien gezorgd voor een prettiger omgeving voor fietsers én wandelaars op en langs de Vechtdijk. Daarnaast bevat het startdocument de ambitie om natuurvriendelijke oevers aan te leggen, zowel in het gebied én langs de Vecht. Bij de vaststelling van het startdocument is via amendement A162 door de raad aangegeven dat dit niet ten koste mag gaan van de bestaande beschoeiing aan de oever. Omdat natuurvriendelijke oevers ruimte vragen en het profiel van de Vechtdijk beperkt is, is ervoor gekozen langs de Vecht niet te realiseren.

Binnen het gebied zelf is gezocht naar een evenwichtige inpassing van natuurvriendelijke oevers, met aandacht voor zowel ecologische waarde als de belangen van de pachter. Hierbij is ook gekeken naar gunstige ligging ten opzichte van zonlicht (bezonning), aangezien schaduw de effectiviteit van natuurvriendelijke oevers beperkt. Onder deze randvoorwaarden is het mogelijk gebleken om circa 2,3 km natuurvriendelijke oeverzones binnen het gebied te realiseren Kanttekeningen/Risico’s 1.1

Een autovrije Vechtdijk heeft gevolgen voor het autoverkeer in de omgeving Het autovrij maken van de Vechtdijk heeft gevolgen voor het autoverkeer op en rond de Vechtdijk. In de peiling over het functioneel ontwerp is door sommige belanghebbenden zorg uitgesproken over deze gevolgen: onder andere over een toename aan bestemmingsverkeer voor de Groenweg (gemeente Stichtse Vecht) door de dorpskern van Oud Zuilen. Bij het ontwerpend onderzoek en bij het ophalen van input op de ontwerprichting in het FO zijn deze zorgen goed gewogen en beoordeeld. De Vechtdijk tot Oud Zuilen bevat geen adressen, dus de aanpassing treft geen bestemmingsverkeer op de Vechtdijk zelf. Bovendien is uit verkeersonderzoek gebleken dat gemiddeld slechts 500 motorvoertuigen per dag gebruikmaken van de Vechtdijk. Hiervan is slechts een deel bestemmingsverkeer voor het dorp Oud Zuilen: een relatief groot deel betreft lesvoertuigen. Ook de ontsluiting van Oud Zuilen komt met deze maatregel niet onder druk te staan: het aantal motorvoertuigen is zeer beperkt, en Oud Zuilen blijft goed bereikbaar via de Zuilenselaan. De maatregel is ook besproken met de nood- en hulpdiensten, de gemeente Stichtse Vecht, de dorpscommissie Oud Zuilen en de Fietsersbond. Allen zijn positief over het voorstel. Ook zijn zorgen geuit over de bereikbaarheid van de percelen in het gebied voor de gebiedspartner en beheerder.

Hiervoor wordt bij de uitwerking bekeken welke maatregelen hier nodig zijn, te denken valt aan een ontheffing.

1.2

De verbinding tussen het gebied en Zuilen wordt (voorlopig) niet verbeterd Door de keuze om een oeverbinding over de Vecht in het kader van dit project nu niet te realiseren, wordt een ambitie uit de bestuurlijke opdracht (“verbeter de verbinding met Zuilen”) niet gerealiseerd. Hiermee wordt ook het idee om veerpont over de Vecht te realiseren losgelaten: een oplossing die tot nu toe steeds op het meeste draagvlak uit de omgeving kon rekenen. 6

Een nieuwe oeververbinding wordt wel nog steeds van toegevoegde waarde beschouwd voor de verbinding van Zuilen met het toekomstige natuurgebied. Daarom wordt nog bekeken hoe en op welke manier een mogelijke nieuwe oeververbinding in de toekomst alsnog haalbaar kan zijn. Hiervoor biedt het onderzoek veel nuttige informatie voor een toekomstige afweging. 1.3

Mogelijke kansen voor natuurontwikkeling in het Manitobabos worden niet benut Doordat het Manitobabos niet wordt ontsloten, wordt geen nieuwe inrichting en ook geen beheerplan voor het Manitobabos uitgewerkt. Het Manitobabos valt hiermee in zijn geheel buiten de scope van de ontwikkeling van Natuurgebied Zuilen. Hierdoor worden mogelijk kansen voor natuurontwikkeling in het Manitobabos met een nieuwe inrichting en een bijbehorend beheerplan ook niet benut. Door maximaal in te zetten op het realiseren van de natuurdoelen op de percelen in het gebied waar nieuwe natuur wordt ontwikkeld, het natuurinclusiever maken van de landbouw, het creëren van grotere rustgebieden in het parkbos, en een beheerplan voor het gehele gebied, wordt in Natuurgebied Zuilen zelf flink ingezet op natuurontwikkeling.

1.4

Kansen om natuurvriendelijke overs langs de Vecht te realiseren worden niet benut Door de focus te leggen op de realisatie van natuurvriendelijke oevers in het gebied, en niet langs de Vecht, worden binnen dit project in totaal minder natuurvriendelijke oevers gerealiseerd. Door in het gebied te zoeken naar de maximale potentie aan natuurvriendelijke oevers, en langs de Vecht te kiezen voor behoud van de bestaande vegetatie en aanwezige natuurwaarden, wordt nog steeds gekozen voor versterking van de natuur in het gebied en langs de Vecht.

Financiën De maatregelen uit dit document (IPvE/FO) zijn globaal geraamd. Op basis hiervan worden de totale kosten (plankosten en uitvoeringskosten) voor het project geschat op circa €8 miljoen. De plankosten (€1,6 miljoen) voor de ontwikkeling van het gebied worden gedekt uit het programma Aantrekkelijke Groene Leefomgeving en Erfgoed, doelstelling ‘extra groen’ (Meerjaren Groen Programma). Vanuit ditzelfde programma is onder de doelstelling ‘water en rioleringssysteem’ binnen het uitvoeringsprogramma Water en Riolering een bijdrage (€200.000,-) voor het project gereserveerd. Voor de uitvoeringskosten is in het coalitieakkoord 2022-2026 een investeringskrediet van € 5 miljoen beschikbaar gesteld, ook als onderdeel van het programma Aantrekkelijke Groene Leefomgeving en Erfgoed. Om de totale kosten van het project te dekken wordt daarnaast een beroep gedaan op twee externe middelen: de provinciale subsidieregeling ‘Groen Groeit Mee’ (max. €1 miljoen) en een bijdrage (ca. €200.000,-) vanuit het Programma Gezond Water van de Gemeente Utrecht in samenwerking met het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR). Wanneer deze externe middelen niet worden toegekend, zullen in het detailontwerp aanpassingen worden gedaan waarmee het ontwerp alsnog binnen de beschikbare dekking past, of moet naar aanvullende bronnen worden gezocht.

Omdat het IPvE voldoet aan subsidievoorwaarden van beide programma’s en er voldoende middelen binnen de (subsidie)programma’s beschikbaar zijn, is de inschatting dat de kans klein is dat deze middelen niet worden toegekend.

Vervolg Na vaststelling van dit IPvE/FO wordt het FO in 2026 verder uitgewerkt tot een Voorlopig Ontwerp (VO) en een Definitief Ontwerp (DO). Het VO wordt in deze fase nog een keer getoetst bij de omgeving. Hierna start de voorbereiding van de uitvoering, waarbij een aannemer wordt gezocht en 7

een planning voor de uitvoering van de werkzaamheden wordt bepaald. De verwachting is dat in de 2e helft van 2027 de werkzaamheden kunnen starten. Omdat de uitvoering gefaseerd is en van vele factoren in het gebied afhankelijk (denk aan plantseizoen en broedseizoen) zal de oplevering van de laatste werkzaamheden naar verwachting pas in 2029 zijn.

Samen stad maken In deze fase van het project is volgens het Samen Stad Maken beleid het Kompas voor Zeggenschap gehanteerd om een passende samenwerkingsvorm te kiezen. In de vorige fase was een kleine werkgroep intensief betrokken bij het opstellen van het startdocument. De raad heeft met de vaststelling van het startdocument de kaders voor de uitwerking vastgelegd. Er is daarom niet opnieuw over alle onderwerpen samenwerking met Utrechters gezocht, maar alleen over onderwerpen waarin in het IPvE/FO nog keuzes moesten worden gemaakt. Ook was het belangrijk om, na een intensief traject met een kleine groep betrokkenen in de aanloop naar het startdocument, in deze fase het brede geluid op te halen over de onderwerpen waar nog ruimte was voor input uit de omgeving. De samenwerking had twee doelen: enerzijds bepaalde onderdelen van het ontwerp bespreken met relevante stakeholders uit de omgeving om input op te halen over de ontwerprichting: denk aan toegankelijkheid met de SOLGU, of sportvoorzieningen met sportverenigingen in de omgeving. Anderzijds input op bepaalde onderdelen ophalen bij een bredere groep bewoners en toekomstige gebruikers, denk aan de invulling van de entreezones of het voorstel om een uitkijktoren in het gebied te realiseren. Op deze manier is input opgehaald waarmee de raad een goede, brede belangenafweging kan maken.

De samenwerkingsvorm ‘peilen’ kwam hierbij als passende samenwerkingsvorm naar voren. Dit alles is van tevoren in het bijgevoegde samenwerkingsplan uitgewerkt. De peiling vond zoals gezegd op 2 manieren plaats: - Een-op-een gesprekken met relevante stakeholders - Een online enquête via DenkMee, ook ter plekke afgenomen in (Oud) Zuilen, Overvecht en het natuurgebied zelf Met 1-op-1 stakeholders is in elk geval over de volgende thema’s gesproken: - De afstemming van het landbouwkundig gebruik en de ontwikkeling van het gebied - Het watersysteem in het gebied - Toegankelijkheid voor bezoekers met een beperking - De verkeerssituatie op de Vechtdijk - Sportvoorzieningen in het gebied - Het verbeteren van de verbinding met het bedrijventerrein Overvecht Alle input uit de 1-op-1 gesprekken is getoetst op haalbaarheid, beleid, kosten en of deze passen binnen de doelstellingen van het startdocument. In de DenkMee enquête zijn over de volgende thema’s vragen gesteld: - De inrichting van de entreezones - Sport- en speelementen - De onderdoorgang van de J. M. de Muinck Keizerbrug - Een uitkijktoren in het gebied De peiling was kwalitatief van aard en gericht op het ophalen van belangen, niet enkel op populariteit van maatregelen. In totaal is de DenkMee enquête 2029 keer ingevuld.

De input uit de enquête is gebruikt om het type zitmeubilair, sport- en speelvoorzieningen en maatregelen om de onderdoorgang van de Muinck Keizerbrug veiliger te maken in het ontwerp te kiezen en om het idee voor een uitkijktoren te toetsen. Een uitgebreid verslag van de samenwerking, inclusief een terugkoppeling over alle input die is opgehaald en op welke wijze de input is verwerkt in het IPvE/FO is te vinden in het bijgevoegde samenwerkingsverslag. Alle deelnemers aan de 1-op-1 gesprekken hebben een individuele terugkoppeling ontvangen over hoe de input is verwerkt.

8

Communicatie Er is een webpagina over het project ingericht en een e-mailadres. Een grote groep geïnteresseerden wordt regelmatig per mail geïnformeerd. Deze groep is na de peiling nog weer behoorlijk gegroeid (in totaal op moment mailinglijst van circa 1800 geïnteresseerden). De DenkMee enquête is onder de aandacht gebracht via de mailinglijst, een wijkbericht (verspreidingsgebied Zuilen-Overvecht, circa 3000 adressen), borden met een QR-code in het gebied en posters op diverse plekken in (Oud) Zuilen en Overvecht, een betaalde campagne via sociale media (met een nadruk op Overvecht) en fysieke aanwezigheid in (Oud) Zuilen, Overvecht en het natuurgebied zelf. Er wordt na de zomer een publieksversie van dit IPvE/FO gepubliceerd via de website en de mailinglijst van het project. In september 2025 is een brede informatiebijeenkomst over het IPvE/FO en de resultaten van de peiling georganiseerd.

Referendabel De Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht is van toepassing.

Bijlagen Bijlage besluitvorming: - IPvE/FO Natuurgebied Zuilen Bijlagen informatief: - Samenwerkingsplan IPvE/FO Natuurgebied Zuilen - Samenwerkingsverslag IPvE/FO Natuurgebied Zuilen - Onderzoek haalbaarheid verbinding over de Vecht bij Natuurgebied Zuilen

9

Natuurgebied Zuilen Integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp Juni 2025

Inhoudsopgave 1. Inleiding............................................................................................................................................ 4 Aanleiding ........................................................................................................................................ 4 Doel .................................................................................................................................................... 4 Aanpak .............................................................................................................................................. 6 Samenwerking met de omgeving .............................................................................................. 6 Beleidskader.................................................................................................................................... 7 2. Het gebied........................................................................................................................................ 9 Plangebied ....................................................................................................................................... 9 Historie..............................................................................................................................................

9 Huidige situatie ............................................................................................................................. 10 3. Uitgangspunten............................................................................................................................ 16 Landschap en erfgoed ................................................................................................................ 16 Natuur en water ............................................................................................................................ 17 Landbouw....................................................................................................................................... 17 Recreatie en sport........................................................................................................................ 18 Bereikbaarheid.............................................................................................................................. 19 4. Functioneel ontwerp en toelichting ........................................................................................ 20 Landschap en erfgoed ................................................................................................................

22 Natuur en water ............................................................................................................................ 23 Landbouw....................................................................................................................................... 27 Recreatie en sport........................................................................................................................ 28 5. Projectbeheersing ....................................................................................................................... 42 Financiën ........................................................................................................................................ 42 Beheer ............................................................................................................................................. 42 Onderzoeken en vergunningen ................................................................................................ 44 Vervolg en planning..................................................................................................................... 44 Bijlagen ...............................................................................................................................................

45 Bijlage 1: samenwerkingsverslag ............................................................................................ 45 Bijlage 2: samenwerkingsplan.................................................................................................. 45 Bijlage 2: onderzoek oeververbinding Natuurgebied Zuilen ............................................ 45

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 1

Samenvatting Net voorbij Overvecht begint Natuurgebied Zuilen, een groene parel langs de Vecht. Je waant je in een andere wereld: Slot Zuylen, bossen, platteland en water. Hier verstilt de stad en vind je ruimte en rust. Straks is het gebied beter bereikbaar vanuit de stad. We maken een nieuwe oversteek over de Franciscusdreef en we maken de Vechtdijk veiliger voor fietsers en voetgangers. Bij de ingangen van het gebied kunt u straks picknicken en informatie vinden over de geschiedenis van het gebied. Ook kunt u hier uw fiets parkeren. In het gebied is wandelen en hardlopen mogelijk langs één van de meerdere (gemarkeerde) routes. Daarnaast kunnen kinderen spelen of kunt u gewoon lekker struinen door het open veld. De koeien die nu in de wei staan, zijn er straks nog steeds. Net als de ooievaars, de hazen en de kievieten. Er komen meer bomen, hagen en de akkers worden kleurrijker. De stilte, de rust, de vergezichten en het uitzicht op het slot blijven.

Luchtfoto van het gebied

Op 26 september 2024 stelde de gemeenteraad van Utrecht het Startdocument Natuurgebied Zuilen vast. Met dit besluit gaf de raad richting aan de toekomst van het gebied. Dit was een belangrijke mijlpaal in een proces om tot een toekomstperspectief voor Natuurgebied Zuilen te komen. Het startdocument is nu uitgewerkt tot een Integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp (IPvE/FO). In de Utrechtse omgevingsvisie is de ambitie opgenomen om Natuurgebied Zuilen te ontwikkelen tot een toegankelijk landschap met meer ruimte voor groen (natuur), sport en recreatie. In het startdocument is deze ambitie uitgewerkt tot zes leidende principes voor de toekomst van het gebied. We ontwikkelen het gebied met oog voor wat Natuurgebied Zuilen nu al een plek maakt waar Utrechters graag komen. We brengen de cultuurhistorie nog meer onder de aandacht. We kiezen voor een nieuwe balans tussen landbouw en natuur: door meer verschillende soorten bomen, bloemen, planten, insecten en andere dieren de IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 2

ruimte te geven, maar ook door de landbouw natuurinclusief te maken. We creëren meer ruimte en mogelijkheden voor bezoekers om te wandelen, van de natuur te genieten, te sporten én de cultuurhistorie te ervaren. Daarbij kiezen we voor een uitgekiende zonering: aan de randen van het gebied maken we ruimte en mogelijkheden om te picknicken of te spelen, en in het gebied faciliteren we wandelen en genieten van de rust en de natuur. Tot slot verbinden we het gebied beter met de omgeving. Deze leidende principes zijn in dit IPvE/FO verder uitgewerkt tot een eerste (functioneel) ontwerp aan de hand van de thema’s landschap en erfgoed, natuur en water, landbouw, recreatie en sport, en bereikbaarheid. In het startdocument is al veel uitgewerkt. Bij het opstellen van het functioneel ontwerp lag de nadruk daarom op het invullen van de onderdelen die nog niet precies in het startdocument waren beschreven.

De belangrijkste uitwerkingen die dit heeft opgeleverd zijn: we maken de Vechtdijk autovrij, laten de westelijke afrit van de Franciscusdreef voor autoverkeer vervallen, behouden het Slingerbos-Manitobabos als rustgebied maar creëren een nieuwe wandelronde rondom tuindersvereniging Ons Genot, realiseren in het kader van dit project geen nieuwe oeververbinding en beschermen de oevervegetatie van de Vecht, we realiseren een sportzone bij de Manitobadreef en richten deze in als fietsstraat, we hebben de invulling en uitstraling van de entreezones verder uitgewerkt en tot slot komt er een uitkijktoren in het gebied als trekker voor jong en oud. In deze fase van het project is volgens het nieuwe Samen Stad Maken beleid het ‘Kompas voor Zeggenschap’ gehanteerd om een passende samenwerkingsvorm te kiezen. We hebben via de samenwerkingsvorm ‘peilen’ op specifieke onderdelen van het ontwerp input uit de omgeving opgehaald en waar mogelijk verwerkt. Het ontwerp is geraamd. Om de totale kosten van het project te financieren wordt onder andere een beroep gedaan op twee externe financieringsbronnen (subsidies). Wanneer deze subsidies niet worden toegekend, zullen in het detailontwerp aanpassingen worden gedaan waarmee het ontwerp alsnog binnen de beschikbare financiering past, of naar aanvullende bronnen worden gezocht.

Na vaststelling van dit IPvE/FO werken we in 2026 een detailontwerp uit, dat we een laatste keer toetsen bij de omgeving. Onderdeel van dit detailontwerp is ook een beheerplan en een sluitende beheerkostenbegroting voor het gehele gebied. Dit beheerplan werken we samen met de pachter en sinds begin 2025 lokale gebiedspartner en natuurbeheerder in het gebied uit. Hierna start de voorbereiding van de uitvoering van de werkzaamheden die naar verwachting in de 2e helft van 2027 zullen starten. Van dit IPvE/FO wordt ook een publiekssamenvatting gemaakt. Dit is een uitgebreide en gemakkelijk leesbare samenvatting van dit document.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 3

1. Inleiding Aanleiding Op 26 september 2024 stelde de gemeenteraad van Utrecht het Startdocument Natuurgebied Zuilen vast. Met dit besluit gaf de raad richting aan de toekomst van het gebied. Dit was een belangrijke mijlpaal in een proces dat al ruim vijf jaar duurt om tot een toekomstperspectief voor Natuurgebied Zuilen te komen. Utrecht wil een groene en natuurinclusieve stad zijn. Door klimaatverandering en andere oorzaken neemt de biodiversiteit af en verdwijnt steeds meer natuur. Tegelijkertijd is Utrecht populair. Een gewilde plek om te wonen, te werken, te studeren en te bezoeken. Utrecht vangt de groei op door in te zetten op ‘gezonde groei’. Eén van de belangrijkste voorwaarden voor gezonde groei is de aanwezigheid van voldoende bereikbare openbare groene gebieden. Waar de natuur floreert en Utrechters ontspannen en recreëren. In 2019 is de Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU) 2040 vastgesteld. In deze omgevingsvisie van Utrecht is het principe van gezonde groei voor de stad geformuleerd. Utrecht investeert daarom in het groen: kwalitatief én kwantitatief. Zo is in de RSU de ambitie opgenomen om Natuurgebied Zuilen te ontwikkelen tot een toegankelijk landschap met meer ruimte voor groen (natuur), sport en recreatie. In 2022 is een eerste toekomstbeeld voor het gebied opgesteld.

Hier was veel kritiek op: bewoners waren bang dat de bestaande waarden van het gebied verloren zouden gaan. Daarom is begin 2023 een pas op de plaats gemaakt: er is een werkgroep samengesteld van bewoners en ambtenaren om gezamenlijk een nieuw plan voor het gebied te maken. Dit proces resulteerde in september 2024 in het Startdocument Natuurgebied Zuilen. Dit startdocument is nu uitgewerkt tot een Integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp (IPvE/FO).

Doel Natuurgebied Zuilen voelt voor bezoekers nu soms wat verborgen. De Utrechters die het gebied al weten te vinden waarderen het landschap, de aanwezige dieren en de cultuurhistorie die de plek ademt, maar te weinig Utrechters (met name uit Overvecht, terwijl Natuurgebied Zuilen ín Overvecht ligt) maken gebruik van het gebied; het is op dit moment een beetje een verborgen parel.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 4

Natuurgebied Zuilen bij zonsondergang

We maken van deze verborgen parel een schitterende parel. Dit doen we met oog voor wat Natuurgebied Zuilen nu al een plek maakt waar Utrechters graag komen. We brengen de cultuurhistorie nog meer onder de aandacht. We kiezen voor een nieuwe balans tussen landbouw en natuur: door meer verschillende soorten bomen, bloemen, planten, insecten en andere dieren de ruimte te geven, maar ook door de landbouw natuurinclusief te maken. We creëren meer ruimte en mogelijkheden voor bezoekers om te wandelen, van de natuur te genieten, te sporten én de cultuurhistorie te ervaren. Daarbij kiezen we voor een uitgekiende zonering: aan de randen van het gebied maken we ruimte en mogelijkheden om te picknicken of te spelen, en in het gebied faciliteren we wandelen en genieten van de rust en de natuur. Tot slot verbinden we het gebied beter met de omgeving. In het startdocument zijn deze ambities samengevat in 6 leidende principes voor de toekomst van het gebied: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Het erfgoed is beter zichtbaar en beleefbaar De natuur heeft veel meer ruimte Landbouw is nog steeds aanwezig en is natuurinclusief Er zijn meer mogelijkheden om te wandelen, te sporten en te spelen Het gebied kent een uitgekiende zonering: wandelen en rust in het gebied, verblijven aan de rand van het gebied Het gebied is beter toegankelijk, beter bereikbaar en beter vindbaar

Deze leidende principes, de globale schetsen en de beschreven maatregelen uit het startdocument zijn in dit IPvE/FO verder uitgewerkt tot een functioneel ontwerp aan de hand van de thema’s landschap en erfgoed, natuur en water, landbouw, recreatie en sport, en bereikbaarheid. In hoofdstuk 3 beschrijven we voor al deze thema’s de uitgangspunten en in hoofdstuk 4 geven we aan op welke manier deze uitgangspunten terugkomen in het functioneel ontwerp.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 5

Aanpak In het startdocument zijn al veel maatregelen beschreven. Sommige maatregelen zijn in de aanloop naar het startdocument al heel uitgebreid met de omgeving besproken (zie ’samenwerking met de omgeving’) en heel precies in het startdocument uitgewerkt. Andere maatregelen zijn globaler beschreven, of in het startdocument is aangegeven dat in het vervolg nog een uitwerking moet plaatsvinden. De ruimte bij de uitwerking van het startdocument was dus beperkt. Bij het opstellen van het functioneel ontwerp lag de nadruk daarom op het nader detailleren van de maatregelen die al vrij precies in het startdocument zijn uitgewerkt, en het verder uitwerken van de onderdelen die nog niet precies zijn beschreven. Hiervoor is een ontwerprichting onderzocht en uitgewerkt en vervolgens is input uit de omgeving opgehaald en waar mogelijk verwerkt. In dit integraal programma van eisen in te lezen hoe de maatregelen zijn uitgewerkt in het functioneel ontwerp en indien van toepassing welke afwegingen zijn gemaakt.

Samenwerking met de omgeving In deze fase van het project is volgens het nieuwe ‘Samen Stad Maken beleid’ het ‘Kompas voor Zeggenschap’ gehanteerd om een passende samenwerkingsvorm te kiezen. De kaders uit het startdocument lagen in deze fase vast. Er is daarom bewust niet opnieuw over alle onderwerpen samenwerking met Utrechters gezocht. Ook was het belangrijk om, na een intensief traject met een kleine groep betrokkenen in de aanloop naar het startdocument, in deze fase het brede geluid op te halen over de onderwerpen waar nog ruimte voor invloed was. De samenwerkingsvorm ‘peilen’ kwam als passende samenwerkingsvorm naar voren. Dit alles is van tevoren in het bijgevoegde samenwerkingsplan uitgewerkt. De peiling vond op 2 manieren plaats: in 1-op-1 gesprekken met relevante stakeholders, en via een online DenkMee enquête. De peiling was kwalitatief van aard en gericht op het ophalen van belangen. Een uitgebreid verslag van de samenwerking, inclusief een terugkoppeling over alle input die is opgehaald en op welke wijze de input is verwerkt in het IPvE/FO is te vinden in het bijgevoegde samenwerkingsverslag. In gesprek met bezoekers in het gebied

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 6

Beleidskader Natuurgebied Zuilen ontwikkelen we binnen de kaders van bestaand beleid. De belangrijkste beleidskaders voor deze ontwikkeling zijn hieronder opgesomd: Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU) In de RSU staat hoe de gemeente Utrecht zich ontwikkelt tot 2040. Het uitgangspunt hierbij is ‘gezonde groei’: we zorgen dat er in de stad niet alleen meer woningen komen, maar bijvoorbeeld ook meer goed en toegankelijk groen. Groen, landschap en water in en rond de stad zijn een voorwaarde voor gezonde stedelijke ontwikkeling. Daarom is als uitgangspunt gekozen dat groen, landschap en water niet het sluitstuk vormen, maar de start in het denken bij de verstedelijking. Dat betekent onder andere dat in honderden straten in de bestaande stad opgeteld 200 hectare groen wordt toegevoegd. Daarnaast wordt 250 hectare groen toegevoegd in de vorm van parken, routes en scheggen en nog 250 hectare landschap om de stad. Voor Natuurgebied Zuilen betekent dit dat we meer openbaar toegankelijk groen creëren, dat we de natuurwaarden verhogen en rustige plekken in het gebied behouden. Natuur In de RSU is dus veel aandacht voor groen. Het groenbeleid is opgenomen in het Groenstructuurplan. Het doel hiervan is het beschermen en versterken van het groen in Utrecht. De gemeente Utrecht wil het groen in de stad voor iedereen bereikbaar houden en de kwaliteit ervan verbeteren.

Onder andere door grote groengebieden en belangrijke groene verbindingen verder te ontwikkelen, verbeteren en beschermen. Ook houden we bij ruimtelijke ontwikkelingen extra rekening met beschermde en bijzondere soorten. Daarnaast heeft Utrecht specifiek bomenbeleid. Bomen versterken biodiversiteit, zorgen voor leefbaarheid en helpen bij het aanpassen aan klimaatwisselingen. Ze zorgen voor verkoeling bij hitte, zijn belangrijk voor de ruimtelijke kwaliteit en zorgen dat plekken herkenbaar zijn en een eigen identiteit hebben. Bij ontwikkelingen wordt daarom extra aandacht besteed aan belangrijke boomstructuren (waardevolle groepen of rijen bomen). Ook ligt een deel van Natuurgebied Zuilen in het Natuurnetwerk Nederland (NNN): het NNN is beschermd natuurgebied. Voor Natuurgebied Zuilen betekent dit dat we het leefgebied van beschermde en bijzondere soorten beschermen. En daarnaast dat we het leefgebied voor soorten die er nu nog niet voorkomen, maar wel in het gebied een plek kunnen vinden, verbeteren. Het aanwezige groen in het gebied wordt zoveel mogelijk toegankelijk of beleefbaar. De ontwikkeling wordt uitgevoerd zonder kap van waardevolle bomen, de kwaliteit van het bos is van groot belang, en de natuurdoelen van het NNN zijn van groot belang. Water In 2022 is de Visie Klimaatadaptatie vastgesteld: in 2050 wil Utrecht klimaatbestendig zijn.

In 2022 is ook de Visie Water en Riolering door de gemeenteraad vastgesteld. De gemeente streeft ernaar om het water- en rioleringssysteem gezond, robuust en toekomstbestendig te houden. De huidige ecologische waterkwaliteit van deze ‘overige wateren’ is ‘laag’. Het doel conform de Visie Water en Riolering van de gemeente is minimaal het streefbeeld ‘zichtbaar’ te halen in dit gebied. Met aanleg van twee kilometer aan natuurvriendelijke oevers wordt zelfs het streefbeeld ‘levendig’ mogelijk: 25% - 50% van alle oevers dient daarbij IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 7

natuurvriendelijker te zijn. Voor Natuurgebied Zuilen betekent dit dat we streven naar een natuurlijker waterpeil in het gebied, een betere ecologische waterkwaliteit en een grotere bergingscapaciteit van het oppervlaktewater. Sporten, bewegen en spelen In Utrecht zien we een vitaal sportlandschap als basisvoorziening van alle Utrechters. Onderdeel daarvan is een passende en toegankelijke sport- en beweeginfrastructuur, inclusief een openbare ruimte die zo is ingericht dat die uitnodigt en uitdaagt te sporten en bewegen. We zien namelijk dat steeds meer Utrechters gebruik maken van de openbare ruimte voor hun sport- en beweegactiviteiten. Daarom hebben we in het sport en beweegbeleid 2025 – 2032 opgenomen dat we werk maken van een beweegvriendelijk ingerichte openbare ruimte. Hierbij kijken we hoe de totale inrichting van een wijk of gebied ertoe bijdraagt dat mensen meer in beweging komen en elkaar kunnen ontmoeten. Voor Natuurgebied Zuilen betekent dit dat we de routestructuur in het gebied voor wandelen, fietsen en hardlopen versterken en dat we voorzieningen toevoegen die er specifiek op gericht zijn dat inwoners in het gebied kunnen sporten, bewegen en spelen. Bereikbaarheid Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. In het Mobiliteitsplan 2040 is het uitgangspunt om in te zetten op duurzame mobiliteit.

Aan de hand van het STOMP-principe kan dit worden uitgelegd: S staat voor Stappen (lopen), T voor Trappen (fietsen), de O voor Openbaar Vervoer (OV), de M voor Mobility as a Service (MaaS) en de P voor Privé-auto. We zetten in op het verbeteren van wandel- en fietsroutes en bereikbaarheid met Openbaar Vervoer. Mobility as a Service kan bijvoorbeeld een deelauto zijn of een hub waar bijvoorbeeld deelfietsen gehuurd worden. De Privé-auto komt op de laatste plek. De mens staat centraal bij gebiedsontwikkeling en het STOMP-principe helpt om bereikbare en leefbare gebieden te realiseren. Voor Natuurgebied Zuilen betekent dit dat het gebied goed bereikbaar moet zijn voor fietsers en wandelaars, en de auto niet of minder gefaciliteerd wordt, behalve voor speciale doelgroepen zoals bezoekers met een beperking.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 8

2. Het gebied Plangebied

Huidige plangrens Natuurgebied Zuilen

Bovenstaande afbeelding laat het plangebied zien: dit plangebied is iets gewijzigd ten opzichte van het Startdocument vanwege de aanpassingen in het plan rond het SlingerbosManitobabos en het ‘rondje Frans Henrichspad’ (meer info hierover: zie hoofdstuk 3 en 4).

Historie De rivier de Vecht staat aan de basis van het ontstaan van Natuurgebied Zuilen. De rivier heeft eeuwenlang het landschap in haar omgeving gevormd. In het gebied ontmoeten twee cultuurhistorische ontwikkelingen elkaar: die vanuit Slot Zuylen, gesticht in de 13e eeuw, en die vanuit Fort aan de Klop, halverwege de 19e eeuw. De aanvankelijk ongerepte natuur is al in de middeleeuwen tot ontginning gebracht voor agrarisch gebruik. De aanleg van het huidige parkbos, de Grote Boomgaard en de Hoge Akker is vanouds onderdeel van het landgoed van Slot Zuylen. Er doorheen loopt een primaire zichtas vanuit het Slot richting de Domtoren, die nu is dichtgegroeid en door de oprukkende stadsontwikkeling verloren is gegaan. De weilanden in het zuiden van het gebied danken hun openheid aan hun dubbelfunctie als schootsveld vanuit Fort aan de Klop. Ze liggen

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 9

binnen de zogenaamde Verboden Kringen waarbinnen er zo min mogelijk obstakels moesten zijn en niet gebouwd mocht worden. Zo kon de vijand zich niet verstoppen en kon hij vanaf Fort aan de Klop onder vuur worden genomen.

Historische kaart uit 1696 van de Stadsvrijheid van Utrecht (bron: HUA)

Huidige situatie Tegenwoordig wordt Natuurgebied Zuilen door bezoekers en omwonenden zeer gewaardeerd. Landbouw, natuur en cultuurhistorie komen er samen. Mensen genieten van de natuurlijke schoonheid van het gebied, met bomen, weilanden en de aanwezigheid van water. Ook de aanwezigheid van dieren, zoals vogels, ooievaars, koeien, hazen en vleermuizen wordt gewaardeerd. Huidige waarden zijn ook rust en stilte. Het gevoel dat je echt even uit de stad bent en van de natuur kan genieten. Velen waarderen het feit dat het gebied nog relatief ongerept en niet ‘aangeharkt’ is. Het gebied is in totaal circa 40 hectare groot. Naast het bos (circa 12 hectare) is circa 18 hectare grond in agrarisch gebruik (de Hoge Akker en het Kievitland). Daarnaast is op een aantal percelen (circa 10 hectare) sinds begin 2025 al begonnen met het ontwikkelen van nieuwe natuur. De percelen worden via een beheerovereenkomst beheerd door de voormalige pachter van deze percelen, waarmee de gemeente en de pachter sinds kort als gebiedspartners samenwerken aan het realiseren van de natuurdoelen: de pachter is nu pachter én natuurbeheerder in het gebied. De weilanden zijn niet openbaar toegankelijk. Rond de Hoge Akker, het perceel grenzend aan het slot, is wel een rondwandeling te maken. Ook in het bos kan gewandeld worden.

IPVE/FO Natuurgebied Zuilen 10

Door de ruimtelijke opzet van het gebied is er op veel plekken weids uitzicht, wat bijdraagt aan het gevoel van openheid. Het beheer en onderhoud in het gebied verdienen aandacht, evenals het tegengaan van overlast en vervuiling. Hieronder een korte beschrijving van de huidige situatie in het gebied aan de hand van de thema’s die ook de kapstok vormen voor het IPvE/FO: landschap en erfgoed, natuur en water, landbouw, recreatie en sport, en bereikbaarheid. Landschap en erfgoed De zogenaamde ‘groene scheggen’ – groene verbindingen tussen de stad en het omliggende buitengebied - spelen een belangrijke rol in de groene ambitie van Utrecht. Hier liggen kansen voor de ontwikkeling van meer natuur, het vergroten van de biodiversiteit en ruimte voor Utrechters om van de natuur, het landschap en de cultuurhistorie te genieten. De ‘Vechtscheg’ is één van deze groene scheggen. Natuurgebied Zuilen is een belangrijk onderdeel van de ‘Vechtscheg’. Het gebied vormt een schakel tussen een smalle scheg in de stad en het groene landschap aan de noordzijde van Utrecht.