Agendabundel
Tekst van het document
Bundel - Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën van 18 oktober 2022
Agenda bijlagen Cie-Behandeling PB 2023.docx Presentatie technische sessie begroting raad 11 oktober 2022.pptx 1 2.a
Opening en mededelingen Raadsvoorstel Programmabegroting 2023-2026 Agendapunten 2a t/m 2m worden in samenhang behandeld Dossier 2926 voorblad Raadsvoorstel Programmabegroting 2023.docx Programmabegroting 2023.pdf Investeringsstaat Groei in Balans Programmabegroting 2023.pdf Subsidiestaat 2022 (bij begroting).pdf Subsidiestaat 2023 (bij begroting).pdf Bewonerssamenvatting Programmabegroting 2023.pdf 11102022 Brief Adviescommissie PB 2023.docx
2.a.1
Raadsbrief Schriftelijke vragen Programmabegroting 2023 en Tweede Bestuursrapportage 2022 Raadsbrief Schriftelijke vragen Programmabegroting 2023 en Tweede Bestuursrapportage 2022.docx Bijlage 1 Erratum Programmabegroting 2023 en Tweede Bestuursrapportage 2022.docx Bijlage 2 Beantwoording raadsvragen bij programmabegroting 2023 en 2e Bestuursrapportage 2022 totaaloverzicht.docx Bijlage 3 Subsidiestaat 2022 Definitief (bij begroting).pdf Bijlage 4 Subsidiestaat 2023 Definitief (bij begroting).pdf
2.a.2
Raadsbrief Uitvoeringsbrief coalitieakkoord, planning op hoofdlijnen Raadsbrief Uitvoeringsbrief coalitieakkoord planning op hoofdlijnen.docx
2.a.3
Raadsbrief impact gericht subsidiëren Raadsbrief Impactgericht subsidiëren.pdf
2.b
Raadsvoorstel Tweede Bestuursrapportage 2022 Dossier 2927 voorblad Raadsvoorstel Tweede Bestuursrapportage 2022.docx Tweede Bestuursrapportage 2022.pdf Bijlage 2e Berap Voortgang woningbouwprojecten 250+.pdf
2.c
Raadsvoorstel Verordening parkeerbelasting 2023 Dossier 2906 voorblad Raadsvoorstel Verordening parkeerbelasting 2023.docx Overzicht parkeerbelastingtarieven 2023.docx Verordening parkeerbelastingen 2023.docx Raadsbrief Nadere toelichting bij Verordening Parkeerbelastingen 2023.docx
2.d
Raadsvoorstel Verordening leges 2023 Dossier 2911 voorblad Raadsvoorstel Verordening leges 2023.docx Verordening leges 2023.docx
2.e
Raadsvoorstel Verordening leges omgevingsvergunning 2023 Dossier 2913 voorblad Raadsvoorstel Verordening leges omgevingsvergunning 2023.docx Verordening leges omgevingsvergunning 2023.docx
2.f
Raadsvoorstel Verordening toeristenbelasting 2023 Dossier 2915 voorblad Raadsvoorstel Verordening toeristenbelasting 2023.docx Verordening toeristenbelasting 2023.docx
2.g
Raadsvoorstel Verordening hondenbelasting 2023 Dossier 2905 voorblad Raadsvoorstel Verordening hondenbelasting 2023.docx Verordening hondenbelasting 2023.docx
2.h
Raadsvoorstel Verordening afvalstoffenheffing 2023 Dossier 2885 voorblad Raadsvoorstel Verordening afvalstoffenheffing 2023.docx Verordening afvalstoffenheffing 2023.docx
2.i
Raadsvoorstel Verordening begraafplaatsrechten 2023 Dossier 2886 voorblad Raadsvoorstel Verordening begraafplaatsrechten 2023.docx Verordening begraafplaatsrechten 2023.docx
2.j
Raadsvoorstel Verordening brug- schut- en havengelden 2023 Dossier 2887 voorblad Raadsvoorstel Verordening brug- schut- en havengelden 2023.docx Verordening brug- schut- en havengelden 2023.docx
2.k
Raadsvoorstel Verordening marktgelden 2023 Dossier 2888 voorblad Raadsvoorstel Verordening marktgelden 2023.docx Verordening marktgelden 2023.docx
2.l
Raadsvoorstel Verordening rioolheffing 2023 Dossier 2889 voorblad Raadsvoorstel Verordening rioolheffing 2023.docx Verordening rioolheffing 2023.docx
2.m
Raadsvoorstel Verordening precariobelasting 2023 Dossier 2912 voorblad Raadsvoorstel Verordening precariobelasting 2023.docx Verordening precariobelasting 2023.docx
Agenda bijlagen 1 Cie-Behandeling PB 2023.docx
Schema commissiebehandeling Programmabegroting (PB) 2023 De commissiebehandeling van de PB 2023 staat gepland op 18-19-20 oktober 2022 . Bijzonderheden: •
Normaal gesproken starten we de woensdagochtend met cie VBF, maar door afwezigheid van het college is de volgorde van de blokken aangepast.
•
We gaan uit van de gebruikelijke commissie-indeling (dus zoals gehanteerd bij de Voorjaarsnota 2022)
De PB-commissie is een doorlopende vergadering waar de zes commissies de PB bespreken verdeeld over drie dagen (7 dagdelen). Dinsdagavond is traditiegetrouw voor financiën gereserveerd zonder spreektijden. Normaal gesproken hebben we 5 dagdelen voor de bespreking van de PB, maar gezien de beleidsarme VJN 2022 zijn 7 dagdelen ingepland.
Indeling PB 2023 Woensdag start 10.00
Donderdag start 10.00
Commissie Zorg, Welzijn, Cultuur en Sport
Commissie Ruimtelijke ontwikkeling, Grondzaken en
Cultuur (incl. amateurkunsteducatie), Volksgezondheid
Vastgoed
(incl. verslavingszorg), Jeugd en jeugdzorg, Welzijn,
Ruimtelijke ontwikkeling, Omgevingsvisies,
22, Hulp bij huishouden, Toegankelijkheid, Asiel en
Vastgoed (incl. forten en torens)
Maatschappelijke Ondersteuning incl. WMO, Agenda Integratie, Erfgoed (incl. HUA en Utrecht 900),
Grondzaken, MWKZ, Stationsgebied, Leidsche Rijn en
Maatschappelijke Ondersteuning en Sport. Woensdag vervolg
Donderdag vervolg
Commissie Onderwijs, Werk en Economie
Commissie Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen
Onderwijs (incl. MBO), Bibliotheek en
Energie, Duurzaamheid, Circulaire economie (incl.
Inkomen, Economische zaken, Citymarketing,
voor Overvecht
laaggeletterdheid, Onderwijshuisvesting, Werk & Toerisme, Evenementenbeleid, La Vuelta
afval), Milieu en Emissieloos vervoer, Wonen en Samen
NB: Wethouder Eerenberg is afwezig en zal worden vervangen. Woensdag vervolg
Donderdag vervolg
Commissie Veiligheid, Bestuur (en Financiën)
Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte
Openbare orde en Veiligheid, Handhaving en
Mobiliteit, Groen (incl. agrarische zaken, volkstuinen,
zaken, Internationale zaken, Wijkgericht werken en
ruimte (incl. werven), Klimaatadaptatie (incl. water),
Vergunningen, prostitutie, Representatie, Bestuurlijke Participatie, Burgerzaken incl. verkiezingen,
Publieksdienstverlening, Organisatie, Financiën en inkoop, Ombudszaken, Klachtafhandeling en Diversiteit (incl. Utrecht zijn we samen)
NB: de burgemeester zal digitaal aanwezig zijn. NB Financiën op dinsdagavond 18 oktober met wethouder Financiën
NME, Amelisweerd etc.), Dierenwelzijn, Openbare Markten en havens
NB: • • •
Fracties doen per blok hun inbreng en bepalen zelf hoe ze hun spreektijd over de 6 blokken verdelen Als binnen een fractie meerdere woordvoerders in een blok het woord voeren, doen ze dit achter elkaar (waarna het woord doorgaat naar de volgende fractie) de behandeling vindt plaats in 2 termijnen (zoals altijd bij een raadsvoorstel)
1 Presentatie technische sessie begroting raad 11 oktober 2022.pptx
Begroting 2023 technische toelichting
11 oktober 2022 Edwin Westphal
Programma I.
Vernieuwde opzet programma’s
II.
Van Voorjaarsnota naar Begroting 2023 A. Coalitieakkoord B. Autonome ontwikkelingen C. Beleidsimpulsen D. Financieel beeld E. Financiële positie
III. Groei in Balans: aanpassen uitgangspunten en bijsturen • Nader verklaard: in Groei in Balans IV. Risico’s, overhevelingen, bestemmingsreserves en systematiek OZB V. Tweede bestuursrapportage
I. Vernieuwde opzet Begroting 2023 Vergroten leesbaarheid
Verbetering leesbaarheid (1/2) Bij de programmabegroting 2023 zijn we uitgegaan van: (conform raadsbrief 5 juli 2022) Uniforme structuur voor alle programma’s op basis van onderstaande indeling • Ambitie • Wat willen we bereiken? • Samenvoeging van de verschillende niveaus doelstellingen in 2022 tot één niveau in 2023. • Wat gaan we daarvoor doen?, onderverdeeld naar • Wat doen we dit jaar • Wat doen we altijd • Meerjarige trajecten • Wat mag dat kosten? • Overig • Overzicht van risico’s en beheersmaatregelen per programma (toegelicht in adviescommissie d.d. 3 september 2021) • Per programma koppeling met investeringen en verbonden partijen
Verbetering leesbaarheid (2/2) Bij de programmabegroting 2023 zijn de volgende wijzigingen doorgevoerd in het hoofdstuk Paragrafen: • Samenvoeging van de onderdelen Weerbaarheid en Wendbaarheid en Weerstandsvermogen en Risico’s tot één nieuw onderdeel Financiële positie. (wijziging toegelicht in adviescommissie d.d. 3 september 2021) • Verbetering van de leesbaarheid van het onderdeel Investeringen. Alle investeringen zijn hier nu opgenomen. • Bij de begroting 2024 willen een forse stap zetten op gebied van stuurbaarheid. Daar hebben we contact over met raad en adviescommissie C&F
II. Van Voorjaarsnota naar begroting Coalitieakkoord en autonome ontwikkelingen
Ontwikkelingen na Voorjaarsnota Voorjaarsnota Beleidsarm, bevat alleen autonome ontwikkelingen Coalitieakkoord Beleidskeuzes voor de komende 4 jaar Meicirculaire Effect extra uitgaven Rijk en prijscompensatie Nadere uitwerking Uitwerking vraagt om gericht bijstellen
Maatschappelijke ontwikkelingen Onzekerheid neemt toe Hogere energiekosten Verder stijgende prijzen, hoogste inflatie sinds jaren 70 Tekort materiaal- en grondstoffen Corona blijft onder ons, effect werkt nu nog door Krapte op de arbeidsmarkt Rijksinkomsten vanaf 2026 nog niet zeker Toestroom en opvang vluchtelingen
Van Voorjaarsnota naar begroting A B C D
Bedragen x € 1.000 Begroting 2022 Voorjaarsnota 2023-2026 Coalitieakkoord Begroting 2023: Autonome ontwikkelingen Prijsstijgingen Uitwerking coalitieakkoord Aanvullende inkomsten van af 2026 (Rijk of lokale belastingen) Saldo Begroting 2023
2023 0 13.570 -12.058
2024 0 8.055 -14.155
2025 0 -169 -10.193
2026 0 -19.029 12.661
Structureel 0 -19.429 19.759
17.895 -22.220 -11.880
36.619 -24.720 -12.691
57.803 -26.220 -3.826
-81 -15.420 -2.889
-3.093 -15.420 -2.889
PM
PM
-14.693
-6.892
17.395
-24.759
-21.072
Egaliseren inkomsten
15.281
6.892
-17.395
24.759
-588 0
0
0
0
Aanvullen algemene reserve Totaal Programmabegroting 2023
-21.072
A. Coalitieakkoord • Aanscherpen financieel kader • Scherper aan de wind varen • Ruimte maken in de begroting • Verhogen inkomsten OZB en toeristenbelasting • Bezuiniging • Extra inzet op prioriteiten: kansengelijkheid, wonen, klimaat • Groei van de stad Omschrijving A1 Aanscherping financieel kader A2 Ruimte maken in de begroting
2023 4.680
2024 6.380
2025 13.180
2026 36.355
structureel 31.855
23.965
24.801
25.436
25.536
25.636
A3 Beleidsprioriteiten A4 Pakket Groei in Balans
-40.703
-45.336
-48.809
-49.230
-37.732
0
0
0
0
0
Coalitieakkoord
-12.058
-14.155
-10.193
12.661
19.759
B. Autonome ontwikkelingen 1. 2. 3. 4. 5.
Meicirculaire 2022: • extra middelen door extra uitgaven Rijk en prijscompensatie • Prognose extra inkomsten “gat 2026” naar nul, inhoudelijke redenering door circulaire vervallen Meerwaarde afdracht: • vervallen inkomsten door stop verkoop sociale huur Aanvulling op het coalitieakkoord • Knelpunten uitvoeringskracht voor de realisatie van het coalitieakkoord • Overhead vierkant aanvullen Centrale stemopneming Toegankelijke stemlocaties Omschrijving
2023
2024
2025
2026
structureel
B1 Gemeentefonds B2 Meerwaardeafdracht
25.326 -2.000
43.426 -2.000
63.980 -2.000
4.923 -2.000
1.867 -2.000
Uitvoeringskracht dienstverlening en veiligheid B3 B4 Nominale groei overheadvierkant B5 Centrale stemopneming B6 Toegankelijkheid stemlocaties Autonome ontwikkelingen
-1.888
-1.555
-1.213
-810
-810
-3.313 -200 -30 17.895
-3.223 0 -30 36.619
-2.935 0 -30 57.803
-2.164 0 -30 -82
-2.120 0 -30 -3.093
B1. Autonome ontwikkelingenGemeentefonds • Uitgangspunt is dat opschalingskorting structureel wordt teruggedraaid • Uitgangspunt is verder het accres in meicirculaire (i.t.t. VJN) • Herijking is doorgevoerd. Heeft een nadeel van 13 mln. voor Utrecht. • Er loopt een onderzoeksagenda herijking bij het Rijk met o.a. een onderzoek grootstedelijke kosten • Accressen zijn bij meicirculaire fors omhoog gegaan door veel extra investeringen bij het Rijk • Tussen kabinet en VNG is afspraak gemaakt dat accressen zijn vastgezet voor periode 2023-2025. Wel compensatie voor loon- en prijsontwikkeling. • In regeerakkoord is afgesproken dat bekostigingswijze gemeenten per 2026 verandert. Daarom is daar kabinet een fictief accres aangehouden. Een cocreet voorstel is er nog niet. • In septembercirculaire is bekend gemaakt dat er voor 2026 926 mln. Beschikbaar komt. Nog niet voldoende om “ravijn” te dichten
C. Stijgende prijzen Compensatie van de begroting
§ Drie jaarlijksgemiddelde. Dit jaar bij begroting extra bijgesteld. § Aanvulling op indexering Voorjaarsnota van (subsidie)budgetten § Nieuw energiecontracten 7,8 miljoen euro per jaar voor 3 jaar § Reservering onvoorziene prijsstijgingen 3 miljoen euro per jaar voor 3 jaar voor contracten en maatschappelijke instellingen Prijsindex Consumenten prijsindex
10,3 % (juni 2022)
Begroting Materieel (IMOC) Subsidiebudgetten Grond weg en waterbouw Bouwkosten
3,2% 3,5% 8,0% 5,5%
Gemeentelijke tarieven Heffingen Rioolrechten
3,5% 3,8%
(extra 1,15%) (extra 1,10%) (extra 3,9%) (extra 2,2%)
C. Stijgende lonen en prijzen Bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
Structureel
-24.200
-24.200
-24.200
-24.200
-24.200
-11.420
-13.920
-15.420
-15.420
-15.420
-7.800
-7.800
-7.800
Reservering onvoorzien prijsstijging 10%
-3.000
-3.000
-3.000
Totaal compensatie stijgende lonen en prijzen
-46.420
-48.920
-50.420
-39.620
-39.620
Voorjaarsnota Loon en prijsontwikkeling VJN Generieke verhogen indexering
Generieke prijsstijgingen Extra incidentele compensatie Energie en brandstof
D. Uitwerking coalitieakkoord Uitvoeringskracht
Taskforce wonen
Evenementen
Groei in Balans • 2 jaar bekostiging uit begroting (totaal 16,1 miljoen euro)
• Extra huisvestingsvraag vluchtelingen Oekraïne en statushouders (versneld) is noodzaak vergroot
• Huidige situatie behouden (structureel 0,4 miljoen euro)
• Toerekening overhead vierkant (structureel 2,5 miljoen euro) • Dienstverlening en openbare orde (1,9 miljoen euro 2023, aflopend naar 810.000 euro structureel)
• Inzet projectleiders om projecten te realiseren • Benodigd in totaal 2,7 miljoen euro verdeeld over periode van 3 jaar
• Start locatieprofielen evenementen (incidenteel 0,25 miljoen euro)
D. Financiële beeld Bedragen x € 1.000 Begroting 2022 Voorjaarsnota 2023-2026 Coalitieakkoord Begroting 2023: Autonome ontwikkelingen Prijsstijgingen Uitwerking coalitieakkoord Aanvullende inkomsten van af 2026 (Rijk of lokale belastingen) Saldo Begroting 2023
2022
Egaliseren incidentele inkomsten meicirculaire 2022
-29.537
Aanvullen algemene reserve Totaal Programmabegroting 2023
Weerstandsvermogen naar 1,0
2023 0 13.570 -12.058
2024 0 8.055 -14.155
2025 0 -169 -10.193
2026 Structureel 0 0 -19.029 -19.429 12.661 19.759
17.895 -22.220 -11.880
36.619 -24.720 -12.691
57.803 -26.220 -3.826
-81 -15.420 -2.889
-3.093 -15.420 -2.889
PM
PM -21.072
-14.693
-6.892
17.395
-24.759
15.281
6.892
-17.395
24.759
-588 0
0
0
0
-21.072
Meerjarenbeeld 2026 en verder Ø Structurele korting van het Rijk (regeerakkoord) Ø Voor 2026 incidenteel opgelost Ø Vanaf 2027 onzeker ….
E. Financiële positie Wendbaarheid Begroting 2023 Ratio weerstandsvermogen
Beoordeling t.o.v. norm
1,0 Voldoende
Solvabiliteitsratio
31,80% Neutraal
Kengetal grondexploitaties
14,10% Gezond
Structurele exploitatieruimte
2,10% Gezond
Weerbaarheid Begroting 2023
Beoordeling t.o.v. norm
Netto schuldquote
80,0% Gezond
Netto schuldquote gecorrigeerd
78,1% Neutraal
Belastingcapaciteit woonlasten
110,40% Risicovol
III. Groei in Balans Aanpassen uitgangspunten en bijsturen
Aanpassen aan actuele inzichten Bijstellen aan actuele inzichten
q Parkeren: bijstellen tempo invoering betaald parkeren q Meerwaarde afdracht: inkomsten vervallen door stop op verkoop sociale huur q Investeringen: actualiseren planning o.b.v. huidige inzichten op specifieke delen van het pakket en rekening houden met 20% vertraging
Bijsturen
q Dekking uit exploitatiebudgetten: overhead voor de groei decentraal inzetten t.b.v. Groei in Balans q Minder uitvoeringskosten op termijn: door slim organiseren op termijn lagere kosten in Ruimtelijke keten q Inzet kasschuif: “lenen” uit ov-spaarbedragen 2025-2027, terugbetalen uit extra parkeerinkomsten 2028-2031. q Risico reservering: voor onzekere inkomsten uit Fonds Bovenwijks, grondexploitaities en erfpacht q Behoedzaamheid betrachten: Tot VJN2023 alleen (meerjarige) verplichtingen aangaan die zeker zijn gedekt (excl Fonds Bovenwijks en erfpacht) Resultaat q Realiseren van coalitieakkoord met een langere invoeringstermijn
Groei in balans totaalbeeld
Groei in balans – meerjaren investeringspakket
Groei in balans – dekking investeringspakket
Groei in balans – verschil met coalitieakkkoord Meerjaren-investeringspakket Groei in balans
Verschil progr.begr. minus coalitieakkoord
Investeringspakket programmabegroting x€ 1.000
x € 1.000 Openbare ruimte Groen
Coalitieakkoord
0 -1.500
2023 466
2024 594
2025 -658
2026 798
x € 1.000
Totaal -300
2023 1.720
2024 4.357
2025 6.868
2026 798
Totaal 13.743
0 1.500
2023 1.254
2024 3.763
2025 7.526
2026 0
1.675
Totaal 14.043
0
1.888
1.141
402
699
4.130
2.125
1.973
2.077
7.503
13.678
0
237
832
6.804
9.548
-610
-250
-335
-204 -1.144
-2.542
1.360
2.505
5.135
9.495
18.496
610
1.610
2.840
5.339 10.639
21.038
Sport, spelen, bewegen en ontmoeten
0
0
0
0
0
0
1.473
1.771
3.777
6.357
13.378
0
1.473
1.771
3.777
6.357
13.378
Onderwijs
0
-1.001
-964
-639
-451
-3.055
2.134
3.903
7.044
7.796
20.877
0
3.135
4.867
7.683
8.247
23.932
Cultuur
0
-192
-514
-256
0
-962
0
192
779
1.541
2.512
0
192
706
1.035
1.541
3.474
0
0
500
1.600
2.100
0
0
0
500
1.600
2.100
17.130 19.151 18.389 16.889
71.559
2.828 10.130 11.095 11.345 11.595
46.993
Mobiliteit
Maatschappelijke voorzieningen Versterken uitvoeringskracht (organisatiekosten) Correctie voor planningsoptimisme
0
0
0
0
0
0
-2.828
7.000
8.056
7.044
5.294
24.566
0
-565
-595 -1.129 -2.975
-5.264
-565
-595
-1.129
-2.975
-5.264
Risicoreservering
0
0
5.000
0
791
5.791
0
5.000
0
791
5.791
Afronding
38
34
-24
-20
-22
5
3
2
0
-5
-1
7.380 12.360
4.540
2.990
22.370
Kosten investeringspakket
-4.900
Dekking Meerjaren-investeringspakket
Verschil progr.begr. minus coalitieakkoord x € 1.000
25.380 38.260 43.440 49.790 156.870
Investeringspakket programmabegroting x€ 1.000 2022 2023 2024 2025 2026 Totaal
0
0
0
0
0
0
-38
-31
26
20
17
-6
4.900 18.000 25.900 38.900 46.800 134.500
Coalitieakkoord x € 1.000
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal
2022
2023
2024
2026
Totaal
Investeringsdeel groeikader
0
842
2.001
2.828
3.896
9.567
0
7.342 10.601 13.928 18.396
50.267
0
6.500
8.600 11.100 14.500
40.700
Parkeeropbrengsten
0
-2.800
2.123
-271
948
0
0
4.700 10.323 13.529 19.248
47.800
0
7.500
8.200 13.800 18.300
47.800
Meerwaardeafdracht verkoop corporatiebezit
0
-4.000
-4.000 -4.000 -4.000
4.000
4.000
4.000
16.000
Nota & Fonds Bovenwijkse Voorzieningen
0
0
0 10.000 10.000 10.000
30.000
Bijdrage uit algemene middelen Overige posten
0
Subtotaal
0
-16.000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0 10.000 10.000 10.000
30.000
0
10.600 11.456
3.000
3.000
28.056
62
62
62
748
5.203 11.642
562
1.619
3.906
22.370
0
10.600 11.456
0
2025
4.000
3.000
3.000
28.056
62
62
748
0
0 23.203 42.442 40.519 50.706 156.870
0 18.000 30.800 38.900 46.800 134.500
0
562
62
Uitwerking kasschuif parkeerinkomsten en ov-schaalsprong
Verplichtingen 2023 en risico dekking
IV. Risico’s, overhevelingen, bestemmingsreserves en systematiek OZB
Risico’s uit besluiten over de begroting Risico’s in besluitvorming begroting a) Jeugd en Wmo: • inschatting groei ontwikkeling kosten • realiseren taakstelling jeugd n.a.v. arbitrage uitspraak (hervormingsagenda) • Wmo abonnementstarief impact neutraal opgenomen (effect korting Algemene uitkering is gelijk aan stijging inkomsten hoger tarief) b) Oekraïne: uitgangspunt volledige compensatie Rijk c) Algemene uitkering: • Opschalingskorting en reële compensatie omgevingswet begroot • Onzekerheid vanaf 2026 alleen voor 2026 afgedekt met incidentele middelen d) Prijsstijgingen: •
impact is meegenomen o.b.v. inschatting,
•
effect en ontwikkeling inflatie zijn lastig in te schatten
e) Fonds Bovenwijks: onzeker of inkomsten eerste jaren worden gerealiseerd Maatregelen: a) t/m d) Meegenomen in paragraaf Weerstandsvermogen
e)
Voor 10 mln. euro incidenteel afgedekt door incidentele inkomsten (begroot) en reservering in reserves Overige inkomsten uit bijv. erfpacht en subsidies zijn niet begroot
Risico’s uit paragraaf Weerstandsvermogen • Nieuw in de paragraaf is het opnemen van een uitgebreider inzicht in de top 10 van de risico’s. • De genomen risico’s uit de begroting als effect van “scherper aan de wind varen” zijn zichtbaar in paragraaf • Weerstandsvermogen is 1,0 en weer op niveau om risico’s af te dekken Nr Risico
1 Geheim risico (programma Openbare ruimte en Groen) 2 Stationsgebied 3 Autonome groei Jeugdwet en Wmo 4 Prijsstijgingen 5 Bijstandsbudget (BUIG) 6 Gemeentefonds 7 Gemeentefonds - nieuwe systematiek 8 Opvang vluchtelingen Oekraïne 9 Wmo en Jeugdzorg 10 Bodemsanering Bijdrage tot 10 risico's benodigd weerstandscapaciteit Totaal benodigd weerstandcapaciteit
Bijdrage aan benodigd weerstands-capaciteit (90%) 24,7 16,2 14 4,6 1,5 1,3 1,2 1,0 0,6 0,5 65,6 73,6
Overhevelingen • Incidentele middelen die in een jaar niet worden uitgegeven kunnen via de bestedings- en dekkingsvoorstellen bij de jaarstukken worden overgeheveld nog een volgend jaar/volgende jaren. • Structurele middelen die niet worden uitgegeven vallen vrij in het resultaat en worden integraal afgewogen bij de VJN.
Bestemmingsreserves • Reserves worden ingezet door de raad en hebben een éénduidige bestemming • Er is geen maximum aan het aantal reserves • Bij het instellen van een reserve kan een bovengrens worden ingesteld • Een reserve heeft een ondergrens van 100.000 euro en kan nooit negatief worden • Middelen vallen vrij als een reserve vier jaar niet is gebruikt • Bij de jaarafsluiting vindt een beoordeling plaats van de reserves
Onroerende zaakbelastingen • In de begroting wordt de gewenst opbrengst geraamd • In oktober is gehele stad gewaardeerd • Dat leidt tot nieuwe tarieven • Verschillen in waardestijging leidt tot lastenverschuiving
V. Tweede bestuursrapportage
Financieel beeld berap 2 Hfst Omschrijving 1.1 Actuele ontwikkelingen 1.2 Aanvullen van coalitieakkoord 1.3 Overige majeure ontwikkelingen Resultaat voortgang bestedings- en 1.4 dekkingsvoorstellen 1.5 Resultaat corresponderende posten 2.1 Effect bijsturingsvoorstellen* Bruto resultaat 2e bestuursrapportage 2022 2.1 Mutatie algemene dekkingsreserve* 2.1 Mutatie bestemmingsreserves*
Bedrag 181 8.511 -18.287 -3.138 -2.624 -22.430 -37.787 26.150 -3.720
Netto resultaat 2e bestuursrapportage 2022
-15.357
Financiële ruimte 1e bestuursrapportage 2022 Inzet financiële ruimte bij integrale afweging Begroting 2023
-22.606
Financiële ruimte na 2e bestuursrapportage 2022
-8.426
Grote verschillen: 2,0 mln. Tozo uitvoeringskosten 2023 (aanpassen inschatting na-ijl effect uitvoering en controle) 1,0 mln. Verkeersmaatregelen (vervroegen werkzaamheden niet nodig) 2,6 mln. Bescherm wonen (prijscompensatie reeds begroot) -1,5 mln. Bouwleges (minder aanvragen grote bouwprojecten 1,2 mln. Bijstandsbudget (lager aantal bijstandstands gerechtigden) 3,8 mln. Renteresultaat (lagere financieringsbehoefte en negatieve rente)
29.537
* Het saldo van de bijsturingsvoorstellen wordt via de reserve beschikbaar gesteld voor volgende begrotingsjaren. Het saldo van deze drie onderdelen is nul.
Inzoomen op de resultaten Inzoomen per hoofdstuk Hfst Omschrijving 1.1 Actuele ontwikkelingen 1.2 Aanvullen van coalitieakkoord 1.3 Overige majeure ontwikkelingen Resultaat voortgang bestedings- en 1.4 dekkingsvoorstellen 1.5 Resultaat corresponderende posten 2.1 Effect bijsturingsvoorstellen* Bruto resultaat 2e bestuursrapportage 2022
Bedrag 181 8.511 -18.287 -3.138 -2.624 -22.430 -37.787
1.1 Actuele ontwikkelingen Omschrijving
Bedrag
Oekraïne
3.355
Prijsstijgingen
1.510
Corona
-4.684
Onvermijdelijke kosten Corona Coronamaatregelen Totaal actuele ontwikkelingen
-4.684 0 181
- Oekraïne - inschatting huidige kosten voor 2022 - Compensatie Rijk regelingen nu nog ontoereikend, echter we verwachten reële compensatie (deze nog niet begroot) - Prijsstijgingen: aanvulling op kosten 1e Berap (specifieke onderdelen, waaronder energie) - Corona: aanpassing prognose aan verwachting geen verdere lock downs - Afschalen crisisorganisatie, boeggolf Jeugd en Wmo vlakt af, lagere inkomsten derving (leges en parkeren) - Reserve t.b.v. maatregelenpakketten wel aanhouden voor komende winter, daarna betrekken bij afweging Voorjaarsnota 2023
1.2 Aanvullen coalitie akkoord x € 1.000
Omschrijving
2022
Aanvullen weerstandsvermogen
3.000
Aanvullingen op coalitieakkoord
3.255
Voortgang coalitieakkoord
2.256
Aanvullen coalitieakkoord
8.511
- Doorwerking effect integrale afweging Begroting 2023 - 3,000 miljoen euro Aanvullen weerstandsvermogen naar ratio van 1,0 - 1,311 miljoen euro Reparatie overhead vierkant - 1,944 miljoen euro Uitvoeringskracht Dienstverlening en veiligheid - Voortgang coalitieakkoord - 0,194 miljoen euro Vrijval leegstandsaanpak en opkoopbescherming woningen - 0,200 miljoen euro Vrijval deel uitvoeringskracht economie - 2,700 miljoen euro Aanvullen uitvoeringskracht ruimte
1.3 Overige majeure ontwikkelingen Omschrijving
verwacht rekeningresultaat
Bewoners en Bestuur
-300
Ruimtelijke ontwikkeling Wonen en Erfgoed
2.223
Duurzaamheid
-435
Openbare ruimte en groen
175
Economie & werkgelegenheid voor iedereen
-161
Werk en Inkomen
-1.700
Veiligheid
-544
Samenleven en Sport
-370
Algemene middelen Overhead1 Totaal
-19.275 2.100 -18.287
- Ruimte en erfgoed - 1,030 miljoen euro - 1,500 miljoen euro - Duurzaamheid - 0,435 miljoen euro - Werk en Inkomen - 0,500 miljoen euro - 1,200 miljoen euro - Veiligheid - 0,400 miljoen euro
beroepsprocedure Leges omgevingsvergunningen inkomsten bodemverontreiniging kosten reeds begroot Lagere kosten re-integratie Minder bijstandsverstrekkingen lastig vervulbare vacatures handhaving bijzondere wetten
- Algemene middelen - 14,697 miljoen euro meicirculaire (deels via reserve ingezet bij Begroting 2023) - 0,740 miljoen euro extra dividend BNG - 3,838 miljoen euro resultaat op rente - Overhead - 2,100 miljoen euro extra inhuur wegwerken achterstanden en ziekte - 0,600 miljoen euro Inhuur ziekteverzuim bij decentrale overhead
1.4 Voortgang bestedingsvoorstellen Voortgang op de Bestedings- en dekkingsvoorstellen n.a.v. Jaarstukken 2021 - 3,138 mln Vrijval van niet of deels besteed budget - 4,168 mln Doorschuiven naar volgende jaren = bijsturen begroting 2022 + 2023 B&D voorstel JS 2021 (A)
Doorschuiven naar 2023
Vrijval
Bewoners en Bestuur
1.338
-181
-13
Openbare ruimte en groen
3.667
-1.321
-1.025
Werk en Inkomen
8.299
-2.586
-2.000
Utrechts vastgoed
283
-
-100
-4.168
-3.138
Omschrijving
Totaal
- Vrijvallende budgetten - 1,025 miljoen euro Verkeersmaatregelen - 2,000 miljoen euro TONK-regeling m.b.t. uitvoeringskosten - Doorschuiven - 1,321 miljoen euro Werken aan de werf - 2,000 miljoen euro TONK-regeling uitvoerings- en accountantskosten - 0,586 miljoen euro Instroom statushouders
1.6 Bijsturingsvoorstellen Bijsturingsvoorstellen om Begroting 2022 bij te stellen (reëel begroten) - Verhogen baten en lasten bijv. n.a.v. wijziging subsidiebeschikking - Doorschuiven naar toekomstige jaren - Mutaties reserves a.g.v. verschuiven naar toekomstige jaren
Aantal voorgestelde budgetten om over te hevelen - 4,3 miljoen euro Herinvesteren Griftpark (VJN 2016), Natuurpark Oud Zuilen (VJN 2021) Rondje Stadseiland fase 2 (VJN 2021) - 1,0 miljoen euro Steun ondernemers vanuit de TONK (1e Berap 2022) - 1,6 miljoen euro Onderwijsmiddelen incidentele ruimte inzetten voor huisvesting - 1,0 miljoen euro Aanpak leraren tekort - 11,7 miljoen euro Eerst een Thuis - 2,4 miljoen euro Aanpak dakloosheid (meicirculaire 2022) - 0,4 miljoen euro Aanpak Focusgebieden ASW en Kanaalstraat/Damstraat -
Bijlagen
Traject naar de begroting 10 nov
12 mei Voorjaarsnota
7 juli Slotdebat Voorjaarsnota
gepubliceerd Coalitieakkoord
15 september Begroting naar de raad
Slotdebat Begroting 2023 21 september Prinsjesdag
Begrotingscyclus • Begrotingscyclus dient optimaal ondersteunend aan effectieve sturing te zijn, • op het niveau van de raad, college en organisatie
Investeren in Utrecht coalitieakkoord Verhogen tarieven OZB met 21,5% (inclusief inflatie 3,5%)
Toeristenbelasting van 6% naar 7%
Naar niveau van de 100.000 + gemeenten Voor woning met gemiddelde WOZwoningwaarde betekent dat een stijging van 61 euro per jaar
Verdeling 1,7 miljard over de programma’s Lasten in * 1.000 euro 0 Bewoners en Bestuur Ruimtelijke ontwikkeling,wonen & erfgoed Duurzaamheid Bereikbaarheid Openbare ruimte en groen Economie & Werkgelegenheid voor Iedereen Werk en Inkomen Onderwijs Ondersteuning op maat Volksgezondheid Veiligheid Cultuur Samenleven en Sport Utrechts Vastgoed Algemene middelen Overhead Vennootschapsbelasting
50,000
100,000
150,000
200,000
250,000
300,000
350,000
Uitwerking kasschuif parkeerinkomsten en ov-schaalsprong Kasschuif - parkeerinkomsten & ov-schaalsprong - onderdeel parkeerinkomsten Parkeerinkomsten volgens coalitieakkoord a Parkeerinkomsten, cf. voorstel programmabegroting 2023 b Lenen van ov-spaarbedragen c "terugbetalen" aan ov-schaalsprong, uit parkeerinkomsten d Beschikbaar voor investeringspakket Groei in balans (a+b+c)
2023
2024
7.500
8.200
(bedragen *1000 euro) Som '23 2025 2026 t/m '26 13.800 18.300 47.800
4.700 0 0
10.323 0 0
11.529 2.000 0
12.390 6.858 0
38.942 8.858 0
4.700 10.323 13.529 19.248
47.800
Kasschuif - parkeerinkomsten & ov-schaalsprong - onderdeel ov-schaalsprong
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
18.300
18.300
18.300
18.300
18.300
18.300
18.300
18.300
18.300
15.867 2.433 0
20.734 0 -2.434
22.078 0 -3.778
22.241 0 -3.941
21.641 0 -1.138
21.041 0 0
20.441 0 0
19.841 0 0
19.241 0 0
18.300 18.300 18.300 18.300 20.503 21.041 20.441
19.841 19.241
(bedragen *1000 euro) 2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
8.600 -2.000 0
14.100 7.600 -6.858 -2.433 0 0
14.600 0 2.434
16.600 0 3.778
16.000 0 3.941
7.600 0 1.138
6.600 0 0
6.600 0 0
6.600 0 0
6.600 0 0
som '23 t/m '35 111.500 -11.291 11.291
6.600
7.242 5.167 17.034 20.378 19.941
8.738
6.600
6.600
6.600
6.600
111.500
2023
2024
2025
e ov-schaalsprong, spaarbedragen vóór de kasschuif f onttrekking tbv investeringspakket Groei in balans (-/- regel b) g terugbetaling uit parkeerinkomsten (-/- regel c)
0 0 0
0 0 0
h spaarbedragen ov-schaalsprong ná kasschuif (e+f+g)
0
0
2026
Onroerende-zaakbelastingen (OZB) • Alle eigenaren van woningen en alle eigenaren en gebruikers van niet-woningen betalen onroerende- zaakbelasting. De grondslag van de belasting is de WOZwaarde van een woning of niet-woning. • De mogelijkheid voor gemeenten om ozb te heffen wordt geregeld in artikel 220 tot en met 220h Gemeentewet. Met de Verordening op de heffing en invordering van de onroerende-zaakbelasting maakt de gemeente Utrecht gebruik van deze mogelijkheid.
Tariefberekening methodiek OZB • Het uitgangspunt voor de tariefberekening is de gewenste opbrengst die voor het betreffende jaar in de begroting staat. • Voor 2023 geldt een gewenste opbrengst van 3,5% ten opzichte van de bedragen zoals opgenomen in de primitieve begroting 2022, zijnde de inflatiecorrectie, de areaalontwikkeling 2022 en 18% verhoging coalitieakkoord als volgt financieel vertaald: Omschrijving Opbrengst begroting 2022 Areaalontwikkeling
OZB 2023 132.640 0.688
Totaal, basis voor 2023
132.641
Inflatiecorrectie 3,5%
4.600
Coalitieakkoord 18%
23,050
Raming OZB begroting 2023
160.290
Beleid tarieven • Uitgangspunt is dat de opbrengsten van de onroerende-zaakbelastingen in vergelijking met het voorgaande jaar genoemde percentage in de begroting stijgen. • Bij de berekening van de tarieven wordt tevens rekening gehouden met de waardeontwikkeling. • Ook wordt rekening gehouden met het verschil tussen de waardeontwikkeling op grond waarvan de tarieven van het voorgaande jaar zijn vastgesteld en de werkelijke waardeontwikkeling van dat jaar op grond waarvan de aanslagen zijn berekend en verstuurd.
Waardeontwikkeling • Als de totale waarde van alle woningen daalt, dan moet het tarief stijgen om de gewenste opbrengst te halen. Dus als de waarde van de woningen stijgt, daalt het tarief. Het gemiddelde te betalen bedrag (de aanslag) blijft in beide gevallen precies gelijk. Let wel: het gaat om de gemiddelde belastingaanslag. • De hoogte van de belastingaanslag wordt dus bepaald door een percentage van de waarde van de woning. Die “WOZ-waarde” kan per woning per jaar behoorlijk verschillen. Sommige soorten woningen kunnen sterk in waarde schommelen. Er zijn verschillen in prijsontwikkelingen tussen hoekwoningen, vrijstaande woningen, appartementen enzovoorts. Ook zijn er verschillen tussen wijken en dorpen als het gaat om prijsontwikkelingen. • De waarde van de individuele woning maal het tarief(=percentage) bepaalt de hoogte van de aanslag OZB.
2.a Raadsvoorstel Programmabegroting 2023-2026 1 Dossier 2926 voorblad.pdf
Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën Dossiernummer
2926
Vertrouwelijk
Nee
Vergaderdatum
18 oktober 2022
Agendapunt
2.a
Titel
Raadsvoorstel Programmabegroting 2023-2026
ID
3115
Behandelend ambtenaar
Cora Bakker
Telefoon
06-28539542
cora.bakker@utrecht.nl
Datum collegebesluit
13 september 2022
Geocodering
Stad Utrecht
Thema
Bestuur en ondersteuning
Portefeuillehouder
Wethouder Schilderman
Beleidsveld
Financiën
Referendabel
Nee
Reden niet referendabel
Sub d: Raadsvoorstel over de vaststelling van de gemeentelijke begroting en rekening.
Raadsadviseur (lijst)
Jochim Schueler/Cie Veiligheid, Bestuur en Financiën/06-42238564
Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd
Vergaderdatum
Commissie Veiligheid, Bestuur en
18 oktober 2022
Financiën Commissie Veiligheid, Bestuur en
19 oktober 2022
Financiën Gemeenteraad Voorgesteld besluit
10 november 2022
1 Raadsvoorstel Programmabegroting 2023.docx
Voorstel aan de gemeenteraad
Programmabegroting 2023 Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Geheim
Financiën Bedrijfsvoerings- en Strategienetwerk Ankie Reijnen 10406834 10 november 2022 Nee
Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor het volgende te besluiten: 1.
De programma's vast te stellen waarin is opgenomen - de doelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten uitgedrukt in indicatoren ("Wat willen we bereiken?”) - de wijze waarop gestreefd wordt de effecten te bereiken (“Wat gaan we ervoor doen?”) - de baten en lasten per programma (“Wat mag dat kosten?”)
2. De paragrafen vast te stellen waarin de beleidslijnen met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede de lokale heffingen zijn vastgelegd inclusief, - het laten vervallen van de paragraaf Wendbaarheid en weerbaarheid en de inhoud op te nemen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, dit in afwijking van de financiële verordening. - De normering voor de financiële kengetallen gelijkstellen aan de normen van de toezichthouder overeenkomstig het gemeenschappelijk toezichtkader van de provincies. 3. Het geactualiseerd financieel beeld ten opzichte van de Voorjaarsnota 2022 vast te stellen, zoals verwerkt in de Programmabegroting 2023, zoals opgenomen in de bijlage Actualisatie financieel beeld bestaande uit: a. Coalitieakkoord 2022-2026 voor een bedrag van per saldo 12,058 miljoen euro (nadeel) in 2023, aflopend naar een structureel voordeel van 19,759 miljoen euro b. Autonome ontwikkelingen voor een bedrag van 17,9 miljoen euro (voordeel) in 2023 en structureel nadeel van 3,1 miljoen euro c. Aanvullende compensatie prijsstijgingen van in totaal € 22,2 miljoen euro (nadeel) voor 2023 en structureel € 15,4 miljoen euro (nadeel) d. Uitwerking coalitieakkoord van in totaal 11,9 miljoen euro (nadeel) in 2023 aflopend naar structureel 2,5 miljoen euro (nadeel) e.
Actualisatie van het pakket Groei in Balans, zoals opgenomen in de bijlage Meerjarenbeeld Groei in Balans, met voor 2023 een bedrag van 25,4 miljoen euro aan begrote kosten voor het investeringspakket en dekking. 4. De investeringskredieten 2023 (vervangings- en uitbreidingsinvesteringen) vrij te geven van in totaal 183,4 miljoen euro, zoals opgenomen in de paragraaf Investeringen 5. De toevoegingen en onttrekkingen aan reserves van per saldo 23,3 miljoen euro (nadeel) voor het jaar 2023 (bestaande uit toevoegingen aan reserves van 77,0 miljoen euro en onttrekkingen aan reserves van 100,2 miljoen euro) vast te stellen.
6. Een reserve Groei in Balans om de geoormerkte inkomsten en uitgaven van het pakket Groei in Balans te egaliseren en daarmee te reserveren voor het realiseren van het pakket aan maatregelen voor de groei van de stad in te stellen.
Burgemeester en wethouders van Utrecht,
de secretaris,
de burgemeester,
Geheimhouding Het college heeft permanente geheimhouding opgelegd op de bijlagen Investeringsstaten bij Programmabegroting 2023 en bijlage Risicomodel bij Programmabegroting 2023 op grond van artikel 55 lid 1, artikel 86 lid 2 en artikel 25 lid 2 Gemeentewet om redenen genoemd in artikel 5.1 lid 2 sub b van de Wet open overheid. De raad wordt separaat gevraagd deze geheimhouding op grond van artikel 25 lid 3 Gemeentewet in de eerstvolgende raadvergadering te bekrachtigen. In de investeringsstaten staan gespecificeerde bedragen voor investeringen voor de diverse programma’s, openbaarheid van de bedragen kan bij lopende en nieuwe aanbestedingen het gemeentelijke financiële belang schaden en kan leiden tot onevenredige benadeling van de Gemeente dan wel bevoordeling van derden. In het risicomodel staan risico’s waarvan openbaarheid het gemeentelijke financiële belang kan schaden en kan leiden tot onevenredige benadeling van de Gemeente dan wel bevoordeling van derden.
2
Samenvatting In de programmabegroting staan de beleidsvoornemens en de uitgaven en inkomsten van de gemeente Utrecht voor 2023 vermeld. In deze begroting is het coalitieakkoord ‘Investeren in Utrecht: kiezen voor gelijke kansen, betaalbaar wonen en klimaat’ beleidsmatig en financieel vertaald. Uitgangspunt is een duurzame begroting; een begroting die financieel in evenwicht is en een toereikend weerstandsvermogen kent. Dit principe is gehanteerd bij het opstellen van deze begroting. Aanvullend op het coalitieakkoord zijn extra middelen gereserveerd om het realiseren van de ambities uit het coalitieakkoord mogelijk te maken. Ook hebben we rekening gehouden met de actuele ontwikkelingen en knelpunten die bij het coalitieakkoord nog niet in beeld waren. Door de incidentele inkomsten uit de meicirculaire presenteren we een begroting waar tot en met 2026 onze uitgaven gedekt zijn en het weerstandsvermogen weer voldoet aan de norm van 1,0. De inkomsten van het Rijk voor 2026 en verder zijn nog onzeker, doordat het gemeentefonds in het regeerakkoord vanaf 2026 gekort is met het oog op mogelijke verruiming van de lokale belastingheffing. De wijze waarop wordt nog nader uitgewerkt door het Rijk. Door de incidentele inkomsten uit het regeerakkoord kunnen we overeenkomstig het advies van de minister van BZK het tekort in 2026 éénmalig dekken.
Vanaf 2027 laat de begroting daarom een tekort zien, dit heeft onze mogelijkheden om structureel extra middelen in te zetten beperkt.
Context Integrale afweging Ieder jaar presenteert het college een programmabegroting, als uitwerking van de gemaakte keuzes bij de integrale afweging in de voorjaarsnota. Ten tijde van het opstellen van de Voorjaarsnota 2022 waren de coalitieonderhandelingen echter nog in volle gang. Daarom bevatte deze nota, anders dan gebruikelijk, alleen voorstellen voor onvermijdelijke financiële ontwikkelingen en knelpunten. De integrale afweging heeft dit jaar plaatsgevonden bij het coalitieakkoord en vervolgens bij het opstellen van deze begroting op basis van de positieve resultaten uit de meicirculaire, actuele ontwikkelingen en een nadere uitwerking van het coalitieakkoord. De uitwerking van het coalitieakkoord, samen de genoemde ontwikkelingen, worden u voorgelegd in deze programmabegroting. Met de integrale afweging en de financiële vertaling daarvan in deze programmabegroting is het meerjarenperspectief geactualiseerd. In het hoofdstuk Bestuurlijke hoofdlijn zijn de centrale keuzes uit deze begroting weergeven. Coalitieakkoord Op 1 juni is het coalitieakkoord “Investeren in Utrecht: kiezen voor gelijke kansen, betaalbaar wonen en klimaat” gepresenteerd. Het akkoord richt zich op het aanpakken van de drie grote crises van onze tijd: de groeiende kansenongelijkheid, woningnood en klimaatcrisis.
Deze thema's zijn de afgelopen maanden urgenter geworden zodat we juist nu moeten investeren in de stad. Daarnaast zetten we ook in op een levendige en leefbare stad en een sterke uitvoeringsorganisatie. Ook is met een aantal financiële effecten van beleidskeuzes in het coalitieakkoord onvoldoende rekening gehouden en is een aantal uitgangspunten waarmee is gerekend binnen het investeringspakket ‘Groei in Balans’ niet juist gebleken. Dit corrigeren we in deze begroting om de komende jaren een realistische uitvoering van het coalitieakkoord te borgen. Dit betreft onder andere het tempo waarin de parkeeropbrengsten kunnen worden gerealiseerd, de meerwaarde afdracht uit verkoop van corporatiewoningen die vervalt, kosten om het evenementenbeleid op het huidige niveau te houden, een start te maken met de locatieprofielen, de taskforce tijdelijk wonen en de noodzakelijke uitvoeringskracht. Ook wordt rekening gehouden met de stijgende prijzen door de indexering van de (subsidie)budgetten te verhogen en extra budget te reserveren voor de energiekosten en een reservering om extreme prijsstijgingen te kunnen compenseren. Actuele en kenmerkende ontwikkelingen die in de begroting zijn verwerkt Ons beleid wordt veel van buitenaf beïnvloed.
De afgelopen jaren stonden in het teken van de coronacrisis, wij gaan er vanuit dat corona niet zal verdwijnen, maar dat er steeds minder maatregelen nodig voor de bestrijding ervan. Inmiddels heeft de oorlog in Oekraïne ook hier veel maatschappelijke
3
impact. Enerzijds door de vluchtelingenstroom en -opvang die ermee gepaard gaat, anderzijds door economische effecten van de oorlog. De prijzen van (bouw)materialen en energiekosten blijven stijgen. Daardoor loopt de inflatie sterk op, Dit heeft veel impact op onze bewoners en partners. We hebben oog voor hen die dat nodig hebben bij te staan. Daarbij geldt wel dat reparatie van de koopkracht primair een taak van het Rijk is. De prijsstijgingen en materiaalschaarste hebben daarnaast veel effect op projectkosten. Dit raakt (het tempo van) de ontwikkeling van de stad. De huidige krapte op de arbeidsmarkt zorgt eveneens voor risico’s. Veel ondernemers in de stad kunnen niet genoeg personeel vinden en ook de gemeente Utrecht ondervindt de gevolgen van de krapte. Minder gekwalificeerd personeel betekent vaker uitstel van oplevering. Ten slotte, naast de economische onzekerheid zijn het ook op financieel gebied ongewisse tijden. Vanaf 2026 ontstaat een structureel tekort, omdat nog niet duidelijk is welke inkomsten wij van het Rijk ontvangen. Al deze externe factoren vragen onze aandacht. We monitoren de ontwikkelingen daarom scherp en zullen bijsturen waar nodig en waar effectief. Verbetering in de begroting In deze programmabegroting hebben we een aantal stappen gezet gericht om de leesbaarheid te verbeteren.
Door een uniforme structuur voor alle programma’s te handhaven (met uitzondering van de financiële programma’s) is de leesbaarheid van de begroting vergroot. De uniforme structuur voor de programma’s is gebaseerd op wat we wettelijk moeten verantwoorden volgens het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en opgebouwd aan de hand van de volgende vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen? • Wat mag dat kosten? Deze vragen worden per programmadoelstelling beknopt en ter zake beantwoord, zodat het geheel beter te overzien is. Om de omvang te beperken laten we algemene beschrijvingen weg. Per programma zijn de belangrijkste risico’s toegevoegd. Op deze wijze wordt inzicht gegeven op welke wijze wij de doelstellingen willen realisteren (prestaties), wat dit mag kosten en welke risico’s daarbij horen. Bij de Paragrafen zijn de onderdelen Weerbaarheid en Wendbaarheid, Weerstandsvermogen en Risico’s samengevoegd. Ook is de leesbaarheid van de paragraaf Investeringen vergroot. Naast het vergroten van de leesbaarheid in deze begroting moet er, zoal als eerder aangegeven, nog een grote stap gezet worden om de leesbaarheid verder te vergroten en de raad beter in staat te stellen om te sturen (en verantwoorden). Een voorstel om dit bij de Programmabegroting 2024 te realiseren wordt uitgewerkt.
Invulling geven aan moties en toezeggingen Tot slot is de programmabegroting een document waarin moties en toezeggingen van het college van B&W zijn meegenomen. In onderstaande tabel zijn de betreffende moties en toezeggingen opgenomen en is aangegeven hoe hier opvolging aan is gegeven. Nummer
Onderwerp
Opvolging
(229/519) 21/T440
De wethouder zegt toe zich te blijven inzetten voor de leesbaarheid van de begroting (Q4 2022) en de wensen van de raad hierin mee te nemen.
Uw raad heeft op 5 juli 2022 een raadsbrief ontvangen met betrekking tot de procesverbetering begrotingsstukken. Naast de stappen die gezet zijn bij de Begroting 2023 wordt ook ingegaan op de verdere ontwikkelingen naar de Begroting 2024 toe. Ook is een planning opgenomen hoe wij uw raad meenemen in dit proces.
(230/519) 21/T439
In de volgende begroting (Q4 2022) meer informatie over de duiding van de schuldquote
Bij de begroting 2023 wordt specifiek aandacht besteed aan de duiding van de schuldquote. De informatie is opgenomen in de paragraaf financiering.
4
op te nemen zodat dit meer duidelijkheid geeft aan de lezer. (245/519) 21/M396
M396 - Betere begroting Verbetering van de begrotingsstukken, waaronder: a. Leesbaardere en kortere begrotingsstukken met minder algemene beschrijvingen en meer inzicht in nieuwe politieke keuzes.b. Meer inzicht geven in hoe de keuzes in deze begroting verschillen ten opzichte van vorige besluiten.
In de programmabegroting 2023 hebben we een aantal verbeteringen gericht het verbeteren van de leesbaarheid en het verminderen van de omvang toegevoegd. Uw raad is in de raadsbrief Procesverbetering begrotingsstukken (5 juli 2022) hierover geïnformeerd. Na de evaluatie van de opzet van de Programmabegroting 2023 wordt een volgende stap gezet om de leesbaarheid te vergroten en de raad beter in staat te stellen om te sturen. Een voorstel daartoe wordt begin 2023 uitgewerkt
c. Meer inzicht geven in de meerjarige trends in de begroting. d. Meer informatie uit de begroting overbrengen aan de Raad én bewoners met verduidelijkende beelden, zoals grafieken, infographics en tabellen (246/519) 21/T420
M395 Utrecht standaard toegankelijk In de meerjarenbegroting 2022-2025 middelen te reserveren om een substantiële verbeterslag te maken in de toegankelijkheid van gemeentelijk vastgoed
In het coalitieakkoord is hiervoor 3 miljoen euro is gereserveerd. Dit is financieel verwerkt in de Programmabegroting 2023-2026.
(513/519) 19/M102
M102 Jaarstukken leesbaar en op hoofdlijnen. - anders vorm te geven door een gelaagdheid aan te brengen naar de mate van belangrijkheid van de informatie (per programma de hoofdzaken en later de bijzaken); - zo vorm te geven dat de leesbaarheid wordt vergroot en het inzicht in de jaarstukken toeneemt;
De Programmabegroting 2023 is aangepast, zie hiervoor de beantwoording bij motie 21/T440. De jaarstukken volgen de opzet van de begroting, waardoor deze aanpassing zichtbaar is in de Jaarstukken 2023
M167
Onderwerp: Uitvoering coalitieakkoord (M167) Toezegging: Bij programmabegroting weergave hebben van de planning van de grote opgave van het coalitieakkoord.
Voor de commissiebehandeling van de begroting wordt een uitvoeringsbrief naar de raad gestuurd met daarin welke mijlpalen er komend jaar worden verwacht voor de uitvoering van het coalitieakkoord. We informeren de raad met deze brief op hoofdlijnen en gericht op uitvoering in 2023, of verder als we dat nu al weten. De sturing en verantwoording op de uitvoering van het coalitieakkoord maken we onderdeel van de P&C-cyclus en zal onderdeel zijn van de VJN 2023.
T159
Standaardisatie in openbare ruimte mag niet ten koste gaan van beeldkwaliteit en duurzaamheid. Toezegging: Beeldkwaliteit duurzaamheid toevoegen aan brief bij PB2023 meenemen in eerder toegezegde raadsbrief voor PB2023.
De raad ontvangt hierover een raadsbrief separaat van de begroting. In de brief lichten we toe hoe we de versobering in het beheer van de openbare ruimte invullen. Hierbij gaan we in op de gevolgen voor de beeldkwaliteit, de relatie met achterstallig onderhoud, duurzaamheid en op de vraag hoe standaardisatie van materialen zich verhoudt tot circulariteit. De raad ontvangt deze brief tijdig voor de behandeling van de begroting in de raad.
T161
Onderwerp: Breng de graffiti-regeling voor bewoners terug Toezegging: Bij de PG2023 inzichtelijk maken of en hoe je dit binnen het budget kunt oplossen. raadsbrief voor PB2023.
De raad ontvangt hierover een raadsbrief separaat van de begroting. In de brief geven we aan of en hoe we een graffiti-regeling voor bewoners binnen het bestaande budget kunnen realiseren. De raad ontvangt deze brief tijdig voor de behandeling van de begroting in de raad.
Juridische context De allocatie van middelen over het niveau van programma’s en het doteren en onttrekken van middelen aan de reserve is een expliciet raadsbesluit. Het is aan de raad om toe te zien dat de
5
begroting reëel en structureel in evenwicht is. Dit is opgenomen in art 189 en volgende van de Gemeentewet. Beoogd effect Door de begroting vast te stellen stelt de gemeenteraad het beleidsinhoudelijk en financieel kader voor het jaar 2023 vast, waarmee het college toestemming heeft om de middelen uit te geven aan de afgesproken activiteiten. Eerdere besluitvorming en informatievoorziening aan de raad De Voorjaarsnota 2022 vastgesteld op 7 juli 2022.
Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1
De programma's vast te stellen waarin is opgenomen - de doelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten uitgedrukt in indicatoren ("Wat willen we bereiken?”) - de wijze waarop gestreefd wordt de effecten te bereiken (“Wat gaan we ervoor doen?”) - de baten en lasten per programma (“Wat mag dat kosten?”)
Argumenten 1.1
De aangescherpte doelstellingen worden geautoriseerd In het onderdeel 'Programma's, staan de beleidsvoornemens per programma. Deze dragen bij aan het realiseren van de programmadoelstellingen en de beoogde maatschappelijke effecten. Door per programma de doelstellingen en indicatoren vast te stellen wordt richting gegeven aan de realisatie van de doelstellingen en bijbehorende inzet van middelen. De doelstellingen zijn in deze begroting aangescherpt en sluiten daarmee beter aan bij de onderliggende door de raad vastgestelde visies en beleidsnota's.
1.2
De uitvoering wordt geautoriseerd Door per programma de voorgenomen prestaties vast te stellen autoriseert de raad het college om de programma's uit te voeren.
1.3
De baten en lasten worden zo geautoriseerd. Door de baten en lasten vast te stellen autoriseert u de uitgaven en inkomsten van de verschillende programma's. Daarmee krijgt het college het mandaat om deze middelen te besteden. Een totaaloverzicht van de baten en lasten per programma is het overzicht Baten en lasten.
Beslispunt 2
De paragrafen vast te stellen waarin de beleidslijnen met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten en ook de lokale heffingen zijn vastgelegd inclusief, - het laten vervallen van de paragraaf Wendbaarheid en weerbaarheid en de inhoud op te nemen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, dit in afwijking van de financiële verordening. - de normering voor de financiële kengetallen gelijkstellen aan de normen van de toezichthouder overeenkomstig het gemeenschappelijk toezichtkader van de provincies.
Argumenten
6
2.1
De beleidsvoornemens op gemeentebrede beleid worden zo geautoriseerd. Met de (deels wettelijk verplichte) paragrafen in het onderdeel 'Paragrafen' geven wij u een aantal dwarsdoorsneden van de begroting van het gemeentelijke beleid.
2.2
De beleidsvoornemens voor de Lokale heffingen worden zo geautoriseerd In de paragraaf Lokale heffingen staan de voornemens voor de gemeentelijke belastingen en retributies toegelicht. Met het vaststellen van de paragraaf Lokale heffingen worden de beleidsvoornemens vastgesteld. De definitieve belastingen en heffingen voor 2023 worden vastgesteld in separate belastingverordeningen.
2.3
De wendbaarheid en weerbaarheid worden hiermee in samenhang bezien toegelicht. De beoordeling van de financiële positie bestaat uit twee aspecten, de wendbaarheid en weerbaarheid. Deze moeten in samenhang bezien worden om een beeld te vormen van de financiële positie van Utrecht werd in twee paragrafen toegelicht en beoordeeld. Door het samenbrengen van deze twee aspecten in één paragraaf, wordt het beeld over de financiële positie op een plek samengebracht. Dit vergroot de toegankelijkheid en leesbaarheid van de begroting. Met dit besluit wordt afgeweken van het kader uit de Financiële verordening, wat hierop wordt aangepast.
2.4
Door de Utrechtse normering gelijk te stellen aan die van de toezichthouder wordt uniformiteit in de beoordeling gerealiseerd. De provincie Utrecht hanteert als toezichthouder van de gemeente normen om de financiële positie te beoordelen. Deze normen staan opgenomen in het gemeenschappelijk financieel toezichtkader. Deze wordt door alle provincies gehanteerd. In de onderstaande tabel zijn deze normeringen weergegeven. Door de Utrechtse normering gelijk te stellen aan die van de toezichthouder wordt uniformiteit in de beoordeling gerealiseerd. De onderstaande normeringen worden op dit moment door de toezichthouder gehanteerd.
Beslispunt 3
Het geactualiseerd financieel beeld ten opzichte van de Voorjaarsnota 2022 vast te stellen, zoals verwerkt in de Programmabegroting 2023, zoals opgenomen in de bijlage Actualisatie financieel beeld bestaande uit:
7
a. Coalitieakkoord 2022-2026 voor een bedrag van per saldo 12,058 miljoen euro (nadeel) in 2023, aflopend naar een structureel voordeel van 19,759 miljoen euro b. Autonome ontwikkelingen voor een bedrag van 17,9 miljoen euro (voordeel) in 2023 en structureel nadeel van 3,1 miljoen euro c. Aanvullende compensatie prijsstijgingen van in totaal 22,2 miljoen euro (nadeel) voor 2023 en structureel 15,4 miljoen euro (nadeel) d. Uitwerking coalitieakkoord van in totaal 11,9 miljoen euro (nadeel) in 2023 aflopend naar structureel 2,5 miljoen euro (nadeel) e. Actualisatie van het pakket Groei in Balans, zoals opgenomen in de bijlage Meerjarenbeeld Groei in Balans, met voor 2023 een bedrag van 25,4 miljoen euro aan begrote kosten voor het investeringspakket en dekking. Argumenten 3.1
Hiermee worden de beleidsvoornemens uit het coalitieakkoord 2022-2026 geautoriseerd. Door het vaststellen van de beleidsmatige en financiële beleidsvoornemens autoriseert u de budgetten en investeringen uit het coalitieakkoord Investeren in Utrecht.. Een akkoord waarbij de focus gericht is op het aanpakken van de drie grote crises van onze tijd: de groeiende kansenongelijkheid, de woningnood en de gevolgen van klimaatverandering. De afgelopen maanden is de noodzaak om hierin te investeren nog relevanter geworden. Daarnaast werken we aan een levendige en leefbare stad versterken we de uitvoeringsorganisatie.
3.2
De verwerking van de autonome ontwikkelingen worden zo geautoriseerd. De uitkomsten van de meicirculaire hebben een significante invloed op het financieel beeld. Vanuit het Rijk ontvangen we extra inkomsten uit hoofde van prijsstijgingen en groei uitgaven van het Rijk. Deze worden conform de raadsbrief Meicirculaire 2022 (5 juli 2022) verwerkt. Dit is inclusief de corresponderende posten, zoals opgenomen in het onderdeel Financiën in de bijlage Corresponderende posten. Dit zijn inkomsten Rijk voor een specifiek doel, deze worden beoordeeld in relatie tot de benodigde inzet voor dat doel. In afwijking van het coalitieakkoord wordt geen prognose opgenomen voor extra inkomsten 2026 als gevolg van een korting op het gemeentefonds uit het regeerakkoord. Er is nog steeds onduidelijkheid over hoe deze korting wordt ingevuld middels het vergroten van het lokaal belastinggebied. We kunnen op basis van de ontwikkeling uit de meicirculaire geen reële inschatting maken van de inkomsten voor het jaar 2026 en verder. Door de incidentele inkomsten uit het regeerakkoord zijn wij erin geslaagd om het structurele tekort een jaar uit te stellen. Dit is overeenkomstig het advies van de minister van BZK om het tekort in 2026 éénmalig dekken. Vanaf 2027 resteert echter een structureel tekort.
Bij het opstellen van de begroting is gebleken dat in het coalitieakkoord met een aantal financiële effecten van beleidskeuzes onvoldoende rekening mee is gehouden. Dit corrigeren we in deze begroting. Daarbij is rekening gehouden met het vervallen van de meerwaarde afdracht uit verkoop van corporatiewoningen – nu het beleid is om sociale huurwoningen niet meer te verkopen (2 miljoen euro nadeel voor de exploitatiebegroting en 4 miljoen euro nadeel in het pakket Groei in Balans). Ook zijn een aantal knelpunten opgenomen: Tot slot is met de extra middelen ook een aantal knelpunten opgelost: - Bij de coalitieonderhandelingen is onvoldoende duidelijk geworden dat, door de groei van de stad en aflopende incidentele middelen, knelpunten zijn ontstaan in de uitvoering. Met name bij publieksdienstverlening en openbare orde en veiligheid, moesten deze knelpunten worden opgelost. Dit hebben we in de begroting alsnog gedaan. Hierbij hebben we ook 8
-
gezorgd dat de overhead meegroeit met het daarvoor afgesproken percentage (totaal 2,9 miljoen euro). De rijksmiddelen die we ontvangen voor de proef met centrale stemopname bij verkiezingen zijn ontoereikend voor de uitvoering hiervan. Het tekort vullen we vanuit gemeentelijke middelen aan (éénmalig 0,2 miljoen euro in 2023). Daarnaast stellen we 0,03 miljoen euro structureel beschikbaar voor het toegankelijk maken van stemlocaties.
Door het vaststellen van de autonome ontwikkelingen autoriseert u de verwerking van deze ontwikkelingen in deze begroting. 3.3
Hiermee wordt de begroting voor prijsstijgingen geautoriseerd. De inflatie loopt dit jaar sterk op. Dit heeft ook een effect op onze uitgaven. Om realistisch te begroten wordt de generieke indexatie uit de Voorjaarsnota aangepast naar actuele indexcijfers (structureel 15,4 miljoen euro). Daarnaast reserveren voor een periode van drie jaar extra middelen voor de stijgende energiekosten (7,8 miljoen euro) en voor onvoorziene prijsstijgingen van contracten of bij partners (3 miljoen euro). Hiermee wordt de begroting voor prijsstijgingen gecompenseerd. In een aparte raadsbrief wordt u nog, zoals toegezegd, geïnformeerd over de achtergrond van de prijscompensatie.
3.4
Door de uitwerking van het coalitieakkoord vast te stellen wordt het college geautoriseerd om de budgetten in te zetten voor de genoemde beleidsdoelen. Zoals eerder aangegeven, is bij het nader uitwerken van het coalitieakkoord gebleken dat onvoldoende rekening is gehouden met een aantal financiële effecten van beleidskeuzes in het coalitieakkoord. Voor de onderstaande beleidsterreinen is daarom aanvullend budget beschikbaar gesteld om de ambities te kunnen realiseren: - Evenementen: extra budget beschikbaar om de huidige inzet te behouden (structureel 0,4 miljoen euro) - Locatieprofielen: om toch vaart te maken met de locatieprofielen kiezen we ervoor om tien locatieprofielen te maken (0,25 miljoen euro). Richting de Voorjaarsnota informeren wij u verder over het proces en de financiële implicaties in relatie tot de locatieprofielen. - Tijdelijk wonen: om op de korte termijn meer tijdelijke wooneenheden te realiseren is ook meer capaciteit benodigd om deze locaties ook daadwerkelijk te realiseren. (2,7 miljoen euro voor periode van 3 jaar. Door de uitwerking van het coalitieakkoord vast te stellen autoriseert u het college om de budgetten in te zetten voor de genoemde beleidsdoelen.
3.5
Het pakket Groei in Balans is bijgesteld met actuele inzichten Bij het nader uitwerken van het pakket Groei in Balans is een aantal uitgangspunten waarmee is gerekend binnen het investeringspakket ‘Groei in Balans’ niet juist gebleken. Het pakket is daarom geactualiseerd. Daarbij realiseren we dezelfde investeringen als aangegeven in het coalitieakkoord, maar we hebben aanpassingen verwerkt op basis van de meest recente uitvoeringsplanning en de versnellingsafspraken die met het Rijk zijn gemaakt. In het coalitieakkoord hebben we in het investeringspakket ook extra middelen beschikbaar gesteld om de uitvoeringskracht van de organisatie te versterken. Bij de onderhandelingen is echter onvoldoende duidelijk geworden dat er mede door aflopende incidentele middelen ook in de basis nog financiering moest komen voor uitvoeringskracht in het ruimtelijk domein. Dit hebben we in de begroting alsnog gedaan. Tot slot zijn ten aanzien van de dekking twee belangrijke aanpassingen verwerkt: - Het vervallen van de dekking van het deel van de 4 miljoen euro door de stop op de verkoop van de sociale huurwoningen (zie ook toelichting onder