Agendabundel

Welke gevolgen heeft het kraamzorgtekort tot nu toe in Utrecht? Voor welke aanpak wordt tot nu gekozen? Zijn kraamzorgaanbieders vrij om daar hun eigen keuzes in te maken en/of

5

wordt getracht gezamenlijk te handelen? 5. Er wordt gesteld dat de trend meer dan voorheen is dat na de geboorte ouder en kind zo snel mogelijk uit het ziekenhuis ontslagen worden. Wanneer er in Utrecht sprake is van een kraamzorgtekort, kan het dan een optie zijn om met de Utrechtse ziekenhuizen in gesprek te gaan over hun beleid mbt ontslag uit het ziekenhuis om de druk op de kraamzorg iets te verlichten? Zo ja, gebeurt dit al en zo nee, waarom niet? 1. We zijn ervan op de hoogte dat er altijd samenwerking is tussen verloskundigen, kraamzorg en JGZ/ consultatiebureaus. Hoe ziet deze samenwerking eruit en hoe kan deze samenwerking de effecten van de tekorten in de kraamzorg te verzachten? Welke rol kan en wil de gemeente spelen om de tekorten in de kraamzorg te verzachten en liggen er kansen om de samenwerking tussen verschillende partijen te versterken ? 2. Hoe werkt de gemeente samen met andere gemeentes en instanties om de tekorten in de kraamzorg en de effecten daarvan voor ouders tegen te gaan, bijvoorbeeld via Kraamsamenwerkingsverband (KSV) regio Utrecht? 3. Wordt op een andere manier door de gemeente Utrecht getracht de tekorten in de kraamzorg en de effecten daarvan tegen te gaan en zo ja hoe? De behoefte aan kraamzorg of de noodzaak dat die geboden wordt kan erg verschillen. Sommige ouders redden zich al misschien al snel zonder, zeker bij een 2e, 3e kind etc.

Andere ouders hebben die zorg meer nodig. Dan zijn er ook nog groepen Utrechters die niet alleen nieuwe ouders worden of zijn, maar bijvoorbeeld ook nieuw in ons land, onze stad en soms de taal nog niet machtig zijn. Kortom: een passend aanbod is nodig om bij te dragen aan een goede start van elke nieuwgeboren Utrechter en om ouders te ondersteunen in hun (nieuwe) rol als ouder. 1. Hoe wordt ervoor gezorgd dat elke nieuwgeboren Utrechter de zorg krijgt die nodig is en wordt hier maatwerk bij geleverd, dus minder zorg wanneer dat kan maar ook meer zorg wanneer dat nodig is? 2. Het Uitvoeringsprogramma Ongelijk Investeren stelt: ’’In Overvecht en Zuidwest is het aantal kinderen dat rond de geboorte sterft 1,5 à 2 keer hoger dan het Utrechts gemiddelde. Verschillen ontstaan daarbij al voor en vlak na de geboorte.’’. Daarnaast geeft het Uitvoeringsprogramma aan dat gezondheid een belangrijk thema is om het principe ‘Ongelijk investeren voor gelijke kansen’ toe te passen. Hoe wordt met dit verontrustende cijfer omgegaan in relatie tot de tekorten in de kraamzorg?

Gesteld door: .

Hester Assen, Partij van de Arbeid

6

Tekorten in de geboorte- en kraamzorg en de gevolgen daarvan Basisinformatie Datum Tijd Gespreksleider Zaal Werkvorm Portefeuillehouder Vervolg

Links Deelnemers

9 oktober 2025 20:45-21:45 Maartje Vermeulen Grote Trouwzaal Regulier Wethouder Eerenberg (volksgezondheid) De commissie Volksgezondheid, onderwijs, werk en economie houdt donderdagochtend 16 oktober 2025 hierover een debat. Wilt u nog informatie delen met raadsleden? Stuur dit naar raadsinformatiebijeenkomst@utrecht.nl Website gemeente en Facebook-pagina ‘Gemeenteraad Utrecht’ Naam, evt. organisatie

Programma

1

Motivatie Eerder heeft de raad al vragen gesteld en gedebatteerd over de tekorten in de kraamzorg. Die tekorten nemen sindsdien verder toe en de impact van die tekorten daarmee ook. De agenderende fracties spreken daarover al met kraamverzorgers en verloskundigen zelf. De agenderende partijen vinden de problemen en de impact daarvan op Utrechtse gezinnen zo groot dat zij hierover graag spreken met o.a. kraamverzorgers en verloskundigen in een raadsinformatiebijeenkomst. Voorop staat dat ieder jong gezin en ieder kind dat in Utrecht wordt geboren een goede start moet maken.

Agendeerders 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Hester Assen, PvdA Margreet Ramaker, VVD Maartje Vermeulen, GroenLinks Nadia Stylianou, D66 Derk van Bergen, ChristenUnie Anton Stam, Volt

Bijdrage Naam en (evt.) organisatie.

2

Tekorten in geboorte- en kraamzorg en de gevolgen daarvan

9 oktober 2025 Maarten Lamé en Eline Dekker

Raadsinformatie bijeenkomst 9 oktober

Agenda 1. Wat is geboorte- en kraamzorg? 2. Belang van kraamzorg voor een Kansrijke Start 3. Personeelstekorten in de kraamzorg Utrecht o Wat is de omvang en wat zijn de gevolgen? o Wie heeft welke rol? 4. Waar zetten we op in?

Wat is geboortezorg? zorgverzekeraar

• • • •

Verloskundigen Gynaecologen Kraamzorg Kinderartsen

Wat:

gemeente

•

Medisch domein

Sociaal domein

•

Jeugdgezondheidszorg Buurtteam

Daarnaast: • Huisarts

Lokale samenleving

• • •

Aanstaande ouders Informele zorg Vrijwillige inzet (bijv. mamacafé)

• Vroegtijdig signaleren en zorgen voor passende zorg • Ouders ondersteunen • Voor, tijdens, na en tussen zwangerschappen in

Wat is kraamzorg? Kraamzorg als onderdeel binnen de geboortezorg:

• Ondersteunt de verloskundige tijdens de bevalling • Zorg en ondersteuning voor moeder en kind tijdens de kraamperiode Maatschappelijke baten kraamzorg:

• Oudersschapsbevordering: Ouders zijn beter voorbereid en zekerder in hun rol; minder stress en betere hechting binnen het gezin. • Preventie: Vroegtijdige signalering van medische, psychische of sociale problemen • Gezonde start: hulp bij het opstarten van de borstvoeding • Minder complicaties en ziekenhuisopnames bij moeder en kind en kostenbesparing

…en wat is de relatie met Kansrijke Start? Doelstelling: ieder kind in ieder gezin in Utrecht heeft gelijke kansen op de best mogelijke start in het leven en op een goede toekomst Uitdagingen: • Gezondheidsverschillen zien we al vanaf en zelfs voor de geboorte: • Vroeggeboorte en laag geboortegewicht • Sterfte rondom de geboorte

• Gezondheidsverschillen nemen toe met de leeftijd (bijv. overgewicht en taalontwikkeling) Belang van kraamzorg voor een Kansrijke Start Kraamzorg komt als enige zorgverlener een langere periode bij het gezin thuis en signaleert vroegtijdig, biedt ondersteuning en bevordert zo een gezonde, veilige start voor elk kind.

Arbeidsmarktverkenning: In zomerperiode is er voor de stad Utrecht een tekort aan 128 kraamverzorgenden Voor de gemeente Utrecht is het verschil tussen vraag en aanbod in de zomerpiek 128 kraamverzorgenden. In de rest van de KSV regio Utrecht 31. In de gehele KSV regio Utrecht is tijdens de zomerpiek een tekort van 159 kraamverzorgenden.

159

128 172

44 Vraag

Aanbod

Netto aantal benodigde Aantal kraamverzorgenden kraamverzorgenden in wonend in gemeente zomerpiek, gemeente Utrecht, beschikbaar in Utrecht zomer

Vraag

Aanbod

Netto aantal benodigde Aantal kraamverzorgenden kraamverzorgenden in wonend in overige gemeenten zomerpiek, overige in KSV regio Utrecht, gemeenten in regio beschikbaar in zomer

6

Gevolgen van personeelstekorten in de kraamzorg Effecten voor kinderen & ouders zijn groot • De beschikbaarheid van kraamzorg neemt sterk af • Signalen over impact op kwaliteit kraamzorg – wel veel signalen vanuit kraamzorg; verloskundigen; ziekenhuis; geboortezorgnetwerken en JGZ • Ouders in een kwetsbare situatie ervaren (waarschijnlijk) de meeste impact van de tekorten Professionals worden ook geraakt door de tekorten: • Kraamverzorgenden, verloskundigen en medewerkers in het ziekenhuis ervaren een hoge werkdruk en stress • Invloed op ziekteverzuim en mobiliteit. Dit verhoogt weer de werkdruk voor degenen die blijven.

Wie heeft welke rol bij de aanpak van tekorten? VWS: stelselverantwoordelijkheid

Zorgverzekeraars en de kraamzorgaanbieders zijn verantwoordelijkheid voor het leveren van voldoende en kwalitatieve kraamzorg:

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Kraamzorgaanbieders: werkgeversverantwoordelijkheid (instroom; behoud)

Zorgverzekeraars: Bekostiging kraamzorg (Zvw): contracteren van zorg en tarieven (binnen kaders)

Gemeente Utrecht Lokaal: agenderende, stimulerende en faciliterende rol bij de ontwikkeling en uitvoer van arbeidsmarktbeleid Landelijk: agenderen verdelingsvraagstuk bij ZN en maatschappelijke problem bij VWS

Nederlandse Zorgautoriteit

Waar zetten we op in? • Arbeidsmarktverkenning • Zomerplan, inclusief kraamzorgcentrum • Lokale initiatieven • Arbeidsmarktagenda • Lobby

Zomerplan 2025 • Zomerplan van kraamzorgorganisaties en Zilveren Kruis is afgerond: o Gezamenlijk beheer van de wachtlijst o Komst van een kraamzorgcentrum voor de zomerperiode (opening verlengd tot medio oktober) o Het afschalen van de gemiddelde uren kraamzorg o Evaluatie in het najaar • Ervaringen: o Minder gezinnen op de wachtlijst o Vrijwel ieder gezin heeft (een vorm van) kraamzorg ontvangen o Sommige gezinnen heel blij met kraamzorgcentrum, het is niet voor ieder gezin een oplossing

Arbeidsmarktagenda Gezamenlijk initiatief vanuit:

• Utrechtse kraamzorgorganisaties • Zilveren Kruis • Gemeente Utrecht Wat:

• Ambitie: o Terugdringen tekorten; o behouden van kwaliteit o verkleinen van de gezondheidsverschillen • Focus op innovatie, opleiden en behoud van personeel • Basis voor een structurele en meerjarige aanpak In de beleidsnota arbeidsmarkt vormt vertrekpunt vanuit gemeentelijk perspectief

Structurele oplossingen en lobby Structurele oplossingen zijn nodig voor de lokale problematiek

o Werksessie met lokale en landelijke organisaties o Verkenning naar gezamenlijke brief aan formateur Motie in de Tweede Kamer aangenomen voor in kaart brengen afschaffen eigen bijdrage

Stand van zaken parkeren • De parkeerapp wordt medio oktober geactualiseerd: bezoekers kunnen zelf korting aanvragen • Kosten voor parkeren incl. korting ligt tussen 1,33 en 2 euro per uur

Stand van zaken: toezegging verkenning eigen bijdrage • Voor eigen bijdrage geldt een eigen bijdrage van 5,40 per uur. Bij een gemiddelde zorgduur van 33 uur is dit 180 euro. Dat werpt een drempel op voor het gebruik. • Toezegging wethouder Voortman: o Verkenning naar vergoeding eigen bijdrage voor de kraamzorg vanuit de Bijzondere Bijstand. • W&I onderzoekt de mogelijkheden; Q1 2026 hierover bericht naar raad

Vragen?