Agendabundel

Bundel - Raadsinformatiebijeenkomst van 21 november 2023 1

2

3

Parkeerapp Tijd: 19.30 - 20.30 uur Waar: oude Stadhuis Beleidsterrein: Mobiliteit/ Wethouder Van Hooijdonk Agenderende partijen: VVD, D66, PvdA, CDA, ChristenUnie, DENK, Stadsbelang Utrecht, GroenLinks, Volt en UtrechtNu! Motivatie: Sinds 1 november moet het regelen van parkeerkorting voor bezoek, mantelzorg en thuiszorg via een webapp (Mijn Parkeeractie). De korting kan niet meer via de parkeerautomaat worden geactiveerd. De fracties willen tijdens een Raadsinformatiebijeenkomst in gesprek met belangenorganisaties in de stad, zoals U op Leeftijd, U Centraal, SOLGU en thuiszorgorganisaties. De fracties willen graag horen hoe deze organisaties de invoering van de app hebben ervaren en welke ideeën zij hebben voor het verbeteren van de app. De fracties willen daarnaast graag vragen kunnen stellen aan ambtenaren. WEB-Parkeerapp-Concept-doc-Info-en-Bijdragen-deelnemers Lobbyregister Tijd: 20.30 - 21.30 Waar: oude Stadhuis Beleidsterrein: Bestuurlijke Zaken/ Burgemeester Sharon Dijksma Agenderenden: Ruud Maas (Volt), Yvonne Hessels (UtrechtSolidair), Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren), Stevie Nolte (BIJ1) Motivatie: Op 10 november 2022 nam het college de ingediende motie van Volt over het onderzoeken naar de mogelijkheden om in Utrecht een lobbyregister in te voeren over.

Het college heeft dat onderzoek uitgevoerd en komt tot de conclusie dat het nu niet verstandig is een lobbyregister in te voeren. De agenderende partijen willen nadere toelichting van experts op de standpunten van het college en de mogelijkheden van een lobbyregister nu en in de toekomst. De agenderende partij(en) willen nagaan hoe diverse experts tegen de weging van het college aankijken. Daarnaast willen raadsleden geïnformeerd worden over de meningen en ervaringen van diverse experts op het gebied van een lobbyregister en mogelijkheden die zij zien voor invoering. Ten slotte willen we ideeën ophalen over eventuele alternatieve manieren om het vertrouwen in de Utrechtse politiek ten aanzien van lobbyactiviteiten te beschermen. De precieze werkvorm van deze bijeenkomst wordt nog later bepaald, maar de agenderende partijen streven naar een interactieve werkvorm waarbij mogelijkerwijs iemand online aansluit van een gemeente waar een lobbyregister wordt gebruikt.

WEBLobbyregister-Concept-doc-Info-en-Bijdragen-deelnemers Presentatie Erasmus University - RIB Lobbyregister - 21 november 2023 Presentatie Transparency International - RIB Lobbyregister - 21 november 2023 Presentatie Universiteit Leiden - RIB Lobbyregister - 21 november 2023 Demonstratierecht Tijd: 21.30 - 23.00 uur Waar: oude Stadhuis Beleidsterrein: Openbare Orde en Veiligheid/ Burgemeester Sharon Dijksma Agenderenden: Stevie Nolten (BIJ 1), Mahaar Fattal (GroenLinks), Tess Meerding (VVD), Maarten Koning (D66), Derk van Bergen (ChristenUnie), Hester Assen (Partij van de Arbeid), Bert van Steeg (CDA), Gert Dijkstra (EenUtrecht), Vincent Stevens (Student & Starter) en Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren). Motivatie: Op 30 november zal er een commissiedebat plaatsvinden over het demonstratierecht in Utrecht, naar aanleiding van het verschijnen van het Amnesty International rapport: ‘Demonstratierecht onder druk – Regels en praktijk in Nederland moeten beter’. In het rapport komen verscheidene praktijkvoorbeelden aan bod, zo ook in Utrecht waarbij het demonstratierecht op verschillende manieren is ingeperkt. Inmiddels heeft de burgemeester namens het college het Manifest Demonstratierecht van Amnesty ondertekend.

De agenderende partijen laten zich graag informeren over hoe het recht om te demonstreren door de gemeente wordt gefaciliteerd, welke hindernissen daarbij komen kijken en of het verstoren van de openbare orde reden geeft tot ingrijpen van de Veiligheidsdriehoek. WEBDemonstratierecht-Concept-doc-Info-en-Bijdragen-deelnemers Presentatie gemeente Utrecht - RIB Demonstratierecht - 21 november 2023 Presentatie Politie - RIB Demonstratierecht - 21 november 2023 Presentatie Amnesty International - RIB Demonstratierecht - 21 november 2023

Parkeerapp Basisinformatie Datum Gespreksleider Tijd Zaal Soort bijeenkomst

21 november 2023 Cees Bos 19:30-20:30 Raadszaal Bespreken raadsvoorstel / schriftelijke vraag/ raadsbrief / commissiebrief Gesprek tussen raadsleden en aanwezigen Lot van Hooijdonk De gemeenteraad debatteert over dit onderwerp tijdens de vergadering van de commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte van 30 november 2023. Dit onderwerp is nog niet geagendeerd voor een debat in de gemeenteraad. Wilt u nog informatie delen met raadsleden, stuur dit naar raadsinformatiebijeenkomst@utrecht.nl Website gemeente en facebook Twee deelnemers, U op Leeftijd Eén deelnemer, Solgu Eén deelnemer, U Centraal Eén deelnemer

Werkvorm Portefeuillehouder Vervolg

Links naar Deelnemers

Programma - 19u30 Welkom, inleiding, toelichting op agendering door agenderende fracties - 19u35 Inbreng van U op Leeftijd (10 minuten), Solgu (5 minuten), U Centraal (5 minuten), deelnemer van petitie (5 minuten) - 20u00 Ruimte voor gesprek en vragen van raadsleden - 20u25 Afsluiting

Motivatie Geagendeerd door de VVD, D66, PvdA, CDA, ChristenUnie, DENK, Stadsbelang Utrecht, GroenLinks, Volt en UtrechtNu! Sinds 1 november moet het regelen van parkeerkorting voor bezoek, mantelzorg en thuiszorg via een webapp (Mijn Parkeeractie). De korting kan niet meer via de parkeerautomaat worden geactiveerd. De fracties willen tijdens een Raadsinformatiebijeenkomst in gesprek met belangenorganisaties in de stad, zoals U op Leeftijd, U Centraal, SOLGU en thuiszorgorganisaties. De fracties willen graag horen 1

hoe deze organisaties de invoering van de app hebben ervaren en welke ideeën zij hebben voor het verbeteren van de app. De fracties willen daarnaast graag vragen kunnen stellen aan ambtenaren.

Bijdrage Deelnemer, Solgu Samen met U op leeftijd pleiten wij voor uitstel van overstap naar de digitale app. Eerst dient goed overleg plaats te vinden met belangenorganisaties. Voor houders van een gehandicaptenparkeerkaart is men in Utrecht nog vergeten iets te regelen. Er is voor kaarthouders gratis parkeren maar alleen op algemene gehandicaptenparkeerplaatsen (AGP) hoef je kaart niet aan nummerbord te koppelen. Maar er is een groot gebrek aan AGP! Voor houders van een gehandicaptenparkeerkaart (GPK): Er is keuze uit vast kenteken en wisselend kenteken maar veel GPK-houders hebben een combinatie kaart. Bij vast kenteken mag je maar 5* per jaar wisselen van kenteken maar waarom die limiet? Onbeperkt wijzigen kenteken lijkt me logisch. Wat als je eigen garage hebt met meer dan 1 auto en houder van een GPK? Dan moet je nu wisselend kenteken opgeven en elke keer via digid of telefonisch kenteken opgeven van auto waar je er mee op uit gaat! Is hier geen app voor? Plus dit moet je dan iedere 5 dagen doen omdat daarna het kenteken vervalt!? Dit werkt nooit en gaat boetes opleveren. Wat als je combinatiekaart hebt en met iemand mee wilt rijden terwijl je eigen auto in de parkeerzone staat? Dan mag je alleen nog maar gratis parkeren op gehandicaptenparkeerplaats met fysieke kaart.

Hoe is het geregeld voor bezoekers met een gehandicaptenparkeerkaart? Er was gratis parkeren maar er lijkt nog niks geregeld voor registratie kenteken. Men kan dus alleen gratis parkeren met GPK op een AGP waar een groot gebrek aan is!? Bovendien maar maximaal 3 uur wat totaal onrealistisch is. Of men moet gewoon betalen zoals iedereen. In Amsterdam kan je wel als bezoeker kenteken registreren hoewel omslachtig en iedere twee jaar opnieuw. Bij mij heeft de Amsterdamse vergunning dezelfde geldigheidsduur als mijn GPK (5 jaar). ? Laat houders van een GPK ook gratis parkeren in alle gebieden voor vergunninghouders. GPKhouders hebben immers niet de mogelijkheid om op een andere manier die wijken te bereiken. Er zijn steden waar dat is toegestaan (o.a. Leiden).

2

Lobbyregister Basisinformatie Datum Gespreksleider Tijd Zaal Soort bijeenkomst

21 november 2023 Volgt 20:30-21:30 Raadszaal Bespreken raadsvoorstel / schriftelijke vraag/ raadsbrief / commissiebrief Gesprek tussen raadsleden en aanwezigen Burgemeester Dijksma Dit onderwerp is nog niet geagendeerd voor een debat. Wilt u nog informatie delen met raadsleden, stuur dit naar raadsinformatiebijeenkomst@utrecht.nl Website gemeente en facebook Eén deelnemer, Volt Amsterdam Eén deelnemer, Vrije Universiteit Amsterdam / Erasmus Universiteit Twee deelnemers, Transparency International Eén deelnemer, Universiteit Leiden

Werkvorm Portefeuillehouder Vervolg

Links naar Deelnemers

Programma De raad wil graag nader geïnformeerd worden door experts over het gebruik van lobbyregisters op het lokale niveau. De experts wordt gevraagd in te gaan op: • • •

•

De (on)zin van een lobbyregister; De verschillende varianten van een lokaal lobbyregister; Het onderzoek van de gemeente Utrecht naar lobbyregisters, de belangrijkste punten voor afwijzing: o De effectiviteit van een lobbyregister; o Onbedoelde effecten van een lobbyregister; o De kosten voor invoering en uitvoering van een lobbyregister; De relatie en (on)afhankelijkheid tussen het lokale en het landelijke niveau

Alle experts zullen gedurende een korte (10 minuten) presentatie iets vertellen vanuit hun eigen achtergrond en hoe zij tegen deze materie aankijken.

1

Daarna willen we graag in een open gesprek de vraag beantwoorden wat er wel zou kunnen op het gebied van het inzichtelijk maken van lobbyactiviteiten op het niveau van college, top 30 ambtenaren alsmede op het niveau van raadsleden.

Motivatie Geagendeerd door Ruud Maas (Volt), Yvonne Hessel (Stadsbelang Utrecht), Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren) en Stevie Nolten (BIJ1) Op 10 november 2022 nam het college de ingediende motie van Volt over het onderzoeken naar de mogelijkheden om in Utrecht een lobbyregister in te voeren over. Het college heeft dat onderzoek uitgevoerd en komt tot de conclusie dat het nu niet verstandig is een lobbyregister in te voeren. De agenderende partijen willen nadere toelichting van experts op de standpunten van het college en de mogelijkheden van een lobbyregister nu en in de toekomst.

Bijdrage Naam en (evt). organisatie

2

Lobbyregisters Raadsinformatiebijeenkomst gemeente Utrecht

Nut en noodzaak lobbyregisters

Effecten staan niet op zichzelf

Risico voor morele motivatie en oordeelsvermogen

Mogelijkheden voor vergroot moreel bewustzijn

Doel-middel verhouding

HET LOBBYREGISTER OP LOKAAL NIVEAU Transparency International Nederland

HET WAAROM • Integriteitsaffaires schaden vertrouwen in democratie • Correlatie zichtbaar tussen integere politiek en vetrouwen in de politiek • 42% van mensen ziet gesloten elitair bolwerk • Ondermijnt onderling vertrouwen in fractie/partij • Mondiaal fenonemeen op verschillende niveau’s

https://www.transparency.org/en/publications/common-good-or-private-interestspolitical-integrity-european-union

In 69% van de gevallen gaat het daarbij om lokale belangen. In het bijzonder: • Bouwactiviteiten • Projectontwikkelaars • Vastgoedondernemers • Infrastructurele projecten • Landbouw • Energie

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/of-het-raadslid-niet-zo-wil-dwarsliggenhoe-lobbyisten-de-lokale-politiek-beinvloeden~beeb0f1a/

VOORBEELDEN: LOKAAL EN INTERNATIONAAL • Heiloo • Amante pleegt intimiderende telefoontjes naar partijen met een onwelgevallig standpunt tegen woningbouw • Kandidaten op de PvdA-lijst benaderd door Amante om hun standpunt te veranderen. • Amante koopt tegelijk paginagrote advertenties

De EU

• Bouwend Nederland • Meerdere gemeenteraadsleden in heel Nederland ontvangen persoonlijke mail van Maxime Verhagen. • Ook brengt de organisatie volgens raadsleden regelmatig stukken en aanbevelingen in wanneer op gemeentelijk niveau verkiezingsprogramma’s worden geschreven.

Figuur: TI-EU: https://transparency.eu/wpcontent/uploads/2021/02/Deep_pockets_open_doors_report.pdf

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/of-het-raadslid-niet-zo-wil-dw lobbyisten-de-lokale-politiek-beinvloeden~beeb0f1a/

LIFTING THE LID ON LOBBYING (2023) • 65 indicatoren op basis van o.a. de OESO-richtlijnen o Transparantie o Integriteit (in de lobby sector) o Gelijke toegang • Lobbyregulering staat stil en belangbehartiging is nog steeds niet transparant o Geen (werkend) lobbyregister o Lobbyparagraaf wordt onvoldoende gebruikt o Gedragscodes zijn ontoereikend

o Zie ook tweede nalevingsrapport over de vijfde evaluatie van GRECO

INTEGRITY CLOSE TO THE CITIZENS De negen factoren in een goed lokaal integriteitssysteem:

1.

• Onderzoek onder 5 best-practice gemeenten in de EU

2. 3.

• Onderzoekt verschillende aspecten van het integriteitssysteem

4. 5. 6. 7. 8. 9.

Position of the integrity system within the respective municipality Objectives and priorities of the integrity system Accountability; whose integrity is being covered by the integrity system Feedback mechanism of the integrity system Role of education in the integrity system Role of the code of conduct in the integrity system Role of whistleblowing systems in the integrity system Role of tender and procurement in the integrity system Relevance of measuring the quality of the integrity system

Transparency International, via https://www.transparency.nl/wp-content/uploads/2021/02/IT-EB-digitaal22021.pdf

HET IERSE LOBBYREGISTER • Het bevat: • • • •

De naam van lobbyist Naam client, datum en tijd Onderwerp en beoogde resultaten Type en omvang van de activiteit

• Definitie: • Derde partij betaald om te communiceren namens client • Werkgever met meer dan 10 werknemers • Vertegenwoordigings- of belangenbehartigingsorgaan met tenminste 1 werknemer • Eenieder die communiceert over ruimtelijke ordening en gebiedsontwikkeling Braun en Fraussen (2023): https://open.overheid.nl/documenten/ronlcbf23e7e208ddf191eca7983e785f6abbe86ccf7/pdf

WAT IS HET LOBBYREGISTER? - LOBBYREGISTER IS NIET: • De oplossing voor alles (duizenddingendoekje)

• Overal op een effectieve manier ingevoerd (effectiviteit) • Zonder uitdagingen (onbedoelde neveneffecten) • Gratis

- LOBBYREGISTER IS:

• Een middel geen doel • Een essentieel middel om transparante lobby te bereiken • Deel van een bredere set aan oplossingen voor een integer bestuur en gezonde democratie

REFLECTIES OP TE NEMEN STAPPEN • Vergroot bewustzijn over de uitdagingen van belangenbehartiging en zoek draagvlak. • Stel doelstellingen vast en kijk pas daarna naar implicaties voor de implementatie. • Start met de ontwikkeling van standaarden (evt. met de VNG), maar ga niet naar elkaar wijzen. • Meer verantwoording? Begin met een lobbyparagraaf

De (on)zin van een lobbyregister een blik vanuit de wetenschap

21-11-2023

1

Lobbyregulering oorsprong en doelen Lobbyreguling:

• Vindt oorsprong vaak in schandalen en crises • Is (daarom) vaak ontworpen vanuit de invalshoek van integriteit /transparantie Tegelijkertijd, is lobbyregulering vaak een ‘multi-purpose’ interventie/instrument • Het vergroten van het vertrouwen van burgers in de overheid / politiek • Het verminderen van gevoel/perceptie van corruptie door burgers • Het vergroten van vertrouwen van burgers in belangenbehartigers/lobbyisten • Inzicht vergroten in wie er zich politiek mobiliseert / lobbyt • Inzicht in en beoordelen van lobby invloed

2

Type lobby registers: doelstellingen en afwegingen Maatschappelijke belangenbehartiging participatie

Gelijk Speelveld

Publieke besluitvorming

Responsiviteit

(Register als Grensrechter)

(Register als Radar)

Publieke besluitvorming belangen afweging

belangen inbreng

Transparantie

(Register als Poortwachter)

Braun en Fraussen (2023) over regels van het samenspel tussen overheid en belangenbehartigers, Ars Aequi

Verantwoording

(Register als Scheidsrechter)

Maatschappelijke belangenbehartiging beïnvloeding

Faciliteren evenredige participatie Interveniëren in onevenredige belangenbehartiging

3

Scenario I: NL Register als Radar (evenredige participatie)

ü Publiek toegankelijke registratie op basis van toegang tot publieke instituties ü Publiek toegankelijke registratie van consultatie- en participatieprocessen ü Interventie overheid bij onevenredige participatie ü Verantwoorde lobby

Braun en Fraussen (2023) over regels van het samenspel tussen overheid en belangenbehartigers, Ars Aequi

4

Scenario II: NL Register als Scheidsrechter (inzicht in invloed) ü Publiek toegankelijke registratie op basis van toegang tot publieke instituties, inclusief TK en specificatie van beleidsdossier. ü Publiek toegankelijke registratie van consultatie & participatie processen ü Publiek toegankelijke registratie van concrete inbreng van alle belanghebbenden

ü Inzicht in hoe elke inbreng afgewogen is en waarom (beslisnota’s, MvT, politieke verantwoording) ü Gedragscodes; transparantie- en integriteits voorwaarden voor toegang ü Toezicht & sancties

5

Lobbyregister: scenario’s & routes

6

7

Demonstratierecht Basisinformatie Datum Gespreksleider Tijd Zaal Soort bijeenkomst

21 november 2023 Gertjan te Hoonte 21:30-23:00 Raadszaal Bespreken raadsvoorstel / schriftelijke vraag/ raadsbrief / commissiebrief Gesprek tussen raadsleden en aanwezigen Burgemeester Dijksma De gemeenteraad debatteert over dit onderwerp tijdens de vergadering van de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën van 30 november 2023 Dit onderwerp is nog niet geagendeerd voor een debat in de gemeenteraad. Wilt u nog informatie delen met raadsleden, stuur dit naar raadsinformatiebijeenkomst@utrecht.nl Website gemeente en facebook Elf deelnemers

Werkvorm Portefeuillehouder Vervolg

Links naar Deelnemers

Programma -

Amnesty International over rapport ‘Demonstratierecht onder druk’. Ambtenaren van Openbare Orde en Veiligheid over o.a. gemeentelijk demonstratiebeleid, kennisgevingsprocedure, uitkomst enquête demonstraties onder demonstranten. Politie over faciliteren van demonstratierecht. Inspraak van demonstranten/activisten uit de stad die reflecteren op de vraag: “Hoe vind jij dat jouw demonstratierecht wordt gefaciliteerd in de stad? Wat gaat er goed, wat kan er beter?” Ruimte voor vragen uit het publiek en raadsleden.

Motivatie Geagendeerd door Stevie Nolten (BIJ1), Mahaar Fattal (GroenLinks), Tess Meerding (VVD), Maarten Koning (D66), Derk van Bergen (ChristenUnie), Hester Assen (PvdA), Bert van Steeg (CDA), Gert Dijkstra (EenUtrecht), Vincent Stevens (Student & Starter), Maarten van Heuven (PvdD) Op 30 november zal er een commissiedebat plaatsvinden over het demonstratierecht in Utrecht, naar aanleiding van het verschijnen van het Amnesty International rapport: ‘Demonstratierecht onder druk – Regels en praktijk in Nederland moeten beter’. In het rapport komen verscheidene 1

praktijkvoorbeelden aan bod, zo ook in Utrecht waarbij het demonstratierecht op verschillende manieren is ingeperkt. Inmiddels heeft de burgemeester namens het college het Manifest Demonstratierecht van Amnesty ondertekend. De agenderende partijen laten zich graag informeren over hoe het recht om te demonstreren door de gemeente wordt gefaciliteerd, welke hindernissen daarbij komen kijken en of het verstoren van de openbare orde reden geeft tot ingrijpen van de Veiligheidsdriehoek. Daarnaast komen zowel de aanbevelingen uit het Amnesty rapport aan bod, als praktijkvoorbeelden en halen raadsleden graag op hoe het demonstratierecht zich verhoudt tot andere grondrechten. Het doel van deze RIB is om het demonstratierecht in Utrecht in de breedte te kunnen belichten en om informatie op te halen over hoe dit recht beter te faciliteren, aan de hand van experts en ervaringsdeskundigen.

Bijdrage(n) Deelnemer Een recent voorbeeld van demonstratierecht onder druk was afgelopen zaterdag. Onze tegendemonstratie daar was nog niet eens begonnen of de halve politiemacht stond ons al op te wachten, die ook onmiddelijk blokkade, knuppelen en omsingeling inzette om ons een verder afgelegen locatie op te leggen, ondanks dat ook onze vorige tegendemonstratie tegen dezelfde transfobe organisatie eveneens vreedzaam verlopen was, met uitzondering van politiegeweld. Dit recente voorbeeld laat duidelijk zien dat de handhaving in Utrecht, zoals het Amnesty rapport meldt, het demonstratierecht al bij voorbaat inperkt in plaats van pas wanneer noodzakelijk voor het bewaren van de publieke gezondheid en veiligheid. Dit meest recente geval staat daarmee niet op zich: structureel worden linkse tegen-demonstraties in Utrecht verplaatst naar minder gunstige locaties - verder van het doelpubliek, zo niet ook meteen in zon of regen. Hiermee laat Utrecht zien zodra het uitkomt liever het demonstratierecht in te perken dan deze te beschermen. Deelnemer Als activist vind ik het demonstratierecht zeer belangrijk, elke poging dit recht in te perken is in mijn ogen een stap richting een dictatuur van het kapitaal. Daarom vind ik dat het demonstratierecht juist moet worden uitgebreid.

Het recht op anoniem demonstreren wordt namelijk vaak ingeperkt door de utrechtse politie, ook worden vaak beperkingen opgelegd qua route en suks. Deelnemer, Nederland in Opstand "Nederland in opstand" heeft tijdens de covid-19 periode flink van zich laten horen. Het vrij recht tot demonstreren is een groot goed in ons mooie Nederland dat werd misbruikt door 3 hoeken, politie, O.M en openbare orde. In artikel 1 omschreven als volgt "gelijke behandeling" en "discriminatie" is ook van toepassing op artikel 9 van de grondwet. De afgelopen 4 jaar heeft de overheid zijn donkere kant geëtaleerd doormiddel van 3 jaar lang repressie, intimidatie, ongehoord hoge straffen en extreem veel geweld. De gewelds escalatie ingezet door de overheid werd "ze" bijna noodlottig. Escalerende demonstraties met heel veel geweld, geweld door de overheid geïnitieerd. De conclusie getrokken kan er enkel eentje zijn van diep triest. On-acceptabel gedrag door de minister van justitie de heer Grapperhous de overtreding gemaakt werd gemarchandeert en weg gewuift als een foutje.

2

Terwijl wij burgers met een andere overtuiging/mening in elkaar geslagen,geïntimideerd en vervolgt door de zelfde minister van justitie en bewindslieden. Het vertrouwen in de overheid is gedaald tot onder het vriespunt. De polariserende factoren de afgelopen 4 jaar hebben geleid tot een enorme afstand tussen " het VOLK" en de overheid de enige conclusie is er eentje die als "diep triest" is te omschrijven. Zo ook de openbare verkrachting van artikel 9 van de grondwet, iets wat wij ooit in een hoog vaandel hadden staan in Nederland. Is verworden tot een slap aftreksel van iets waar ooit hard voor gevochten is. Oud strijders van Nederland draaien zich om in hun graf. Artikel 9 van de grondwet is on-aantastbaar ook tijdens een pandemie. Het geweld uitgerold over burgers van Nederland is en blijf on-Nederlands en tevens in in strijd met de rechten van de mens. Een blamage voor de toen zittende politieke partijen en op de minst discutabel te noemen voor een land als Nederland. Zullen WE dit een volgende keer anders doen.

3

Utrecht demonstratiestad

Raadsinformatiebijeenkomst 21 november 2023

Hoofdpunten van deze presentatie 1. Hoe gaan we in Utrecht om met het demonstratierecht? 2. Dilemma’s en uitdagingen bij het faciliteren van demonstraties 3. Uitkomsten onderzoek kennisgevingstermijn demonstraties

Demonstreren in Utrecht • De vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht zijn grondrechten waar ruim baan aan wordt gegeven: • De wensen van de organisator zijn leidend. • Binnen de grenzen van de wet • Ongeacht de inhoud • Ruimte voor tegendemonstraties; in beginsel binnen zicht- en gehoorsafstand • Demonstraties mogen schuren en hinder veroorzaken

Demonstreren in Utrecht • De burgemeester is het bevoegd gezag als het gaat om demonstraties • Deze bevoegdheid is uitgewerkt in de Wet Openbare Manifestaties (Wom) • Inzet is om demonstraties, conform de wens van de organisator, te faciliteren. • Voorschriften of beperkingen enkel op basis van wettelijke gronden: 1. (Ter bestrijding of voorkoming van) wanordelijkheden 2. In verband met gezondheidsrisico’s 3. Ter bescherming van het verkeer • Te onderbouwen met (politie)informatie

Demonstreren in Utrecht • Om een demonstratie goed te kunnen faciliteren: • Vragen we aan organisatoren een kennisgeving (ook onaangekondigde demonstraties krijgen ruim baan!). • Zo weinig mogelijk ‘drempels’ vooraf. • Zijn een aantal ervaren drempels recentelijk weggenomen, mede n.a.v. gesprekken met Amnesty (kennisgevingsformulier aangepast, automatische ontvangstbevestiging, gemeentelijke website volgt nog). • Treden gemeenten en politie veelal vooraf in contact om afspraken te maken. • Denken wij mee over bv inzet verkeersregelaars, omleidingen, informeren omgeving

Dilemma’s en uitdagingen • Mogelijk strafbare uitingen tijdens een demonstratie • Beoordelen en optreden niet aan de burgemeester, maar aan het Openbaar Ministerie • Inzet: ook als dit gebeurt demonstratierecht zo lang mogelijk in stand houden. • Strijdende grondrechten (bv. demonstraties bij abortuskliniek) • Demonstraties die leiden tot toename van spanningen en polarisatie • Blokkerende acties en protestacties in gebouwen (restaurants, banken, etc.) • Toename aantal demonstraties en vaker complex (in omvang, duur, vorm en t.o.v. andere activiteiten in de stad)

Uitkomsten onderzoek kennisgevingstermijn Onderzoeksvraag In welke mate werken de kennisgevingstermijn, de wijze waarop de demonstraties aangekondigd moeten worden en de informatie die de gemeente vraagt aan de organisator drempelverhogend of afschrikwekkend voor het aankondigen van een demonstratie? Gehanteerde onderzoeksmethode

- Data en documentenonderzoek - Interviews met organisatoren demonstraties.

Onderzoeksconclusies

Cijfers en inzichten

Cijfers en inzichten

Vervolg • U ontvangt binnenkort een raadsbrief met daarin: • Een update over ontwikkelingen op het demonstratiedossier • Het onderzoeksrapport over de kennisgevingsprocedure

Demonstratierecht Verbinding, verbinding, verbinding . . .

Faciliteren § § §

Politie faciliteert demonstraties in lijn met beleid gemeente Vooraf & tijdens de demonstratie intensief contact met organisator(en) Inzet politie: §

Informatiegestuurd  inzet in balans?

§

Gericht op bescherming demonstratie

§

Optreden onder gezag burgemeester e/o OVJ

§

Vanuit verbinding en de-escalatie, maar zo nodig ook begrenzing

Begrenzen soms nodig . . .

Verbindingseenheid § § §

Opgericht in 2019 Kennen & gekend worden Werkwijze  Verbinding2 §

Contact leggen & houden

§

Sfeer proeven

§

Faciliteren

§

De-escaleren

Dank voor uw aandacht. Johan van Hartskamp Charles van Amerongen

Amnesty International Nederland

CAMPAGNE RIGHT TO PROTEST

Campagnedoelen

1. Een betere waarborging van het demonstratierecht voor iedereen in Nederland. Demonstreren is een recht, geen gunst. Demonstranten worden beschouwd vanuit vertrouwen, het uitgangspunt moet zijn dat een demonstratie vreedzaam is, totdat het tegendeel vaststaat. 2. Onnodige en onrechtmatige barrières zijn weggenomen, de overheid spant zich in om het demonstratierecht te respecteren, elke demonstratie maximaal te beschermen en verwezenlijken.

MANIFEST

Campagneteams aan de slag met het manifest

https://www.amnesty.nl/content/uploads/2022/10/Manifest-onlineversiev2.pdf?x41842

RAPPORT

Rapport ‘Demonstratierecht onder druk’ 14 november 2022

https://www.amnesty.nl/content/uploads/2022/11/AMN_22_33 _demonstratierecht-onder-druk.pdf?x71340

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

Waar komt het door dat het demonstratierecht onder druk staat? Wet openbare manifestaties (Wom) niet in lijn met de mensenrechten Onvoldoende kennis van en begrip voor de reikwijdte van het demonstratierecht bij het publiek bij lokale overheden

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

Waar blijkt uit dat het demonstratierecht onder druk staat in Nederland? 1/3 (1) Onnodige en/of onrechtmatige voorschriften en regels [par. 3.3 en 5.2] ▪ op tijd en plaats ▪ op inhoud: Fuck de Koning / ACAB

Maar ook: ▪ geen versterkt geluid / muziek ▪ niet mogen flyeren ▪ op grond van het verkeer

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

Ingegeven door: ▪ Openbare orde in plaats van wanordelijkheden [par. 3.4] ▪ Belangen omstanders en beperken verkeershinder [par. en 5.2.3]

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

▪ Uitgangspunt van vreedzaamheid ontbreekt [ par. 3.1]

De veiligheidsbril moet af.

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

▪ Geen onderscheid vijandig publiek – tegendemonstrati e [kader p. 44-45]

• Standaardvoorschriften [‘Geen ruimte voor algemene verboden’, p. 25]

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

Waar blijkt uit dat het demonstratierecht onder druk staat in Nederland? (2) De kennisgevingsprocedures zijn onnodig ingewikkeld of gedetailleerd [par. 5.1]

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

OU D

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

NIEU W

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

Waar blijkt uit dat het demonstratierecht onder druk staat in Nederland? (3) Onrechtmatig ingrijpen door de politie [hoofdstuk 6] Politie moet demonstratie beschermen De-escalerend optreden Surveillance protest: ID

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

Waar blijkt uit dat het demonstratierecht onder druk staat in Nederland? 3/3 (4) Gebrek aan transparantie, evaluatie

en verantwoording [hoofdstuk 7]

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

Burgerlijke ongehoorzaamheid

Niet de vraag of een wet overtreden wordt moet leidend zijn, maar of demonstranten vreedzaam zijn ➢ Uitspraak EHRM van vanochtend https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-228986

Vreedzaam Streeft verandering na in maatschappelijk/publiek belang Doelbewuste overtreding van de wet

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK

Geen onbegrensd recht Geweld (niet langer vreedzaam) Intimidatie en lastigvallen verdrijven meningsuiting naar de achtergrond

Dwangmiddel Verhinderen demonstratie van een ander

DEMONSTRATIERE CHT ONDER DRUK