Agendabundel

We verkennen graag met u de mogelijkheden voor het aanbieden van basisonderwijs, voorschoolse educatie, kinderopvang en BSO onder één dak in Hart van Noord. We zijn verheugd dat de betrokken schoolbesturen deze samenwerking tot stand hebben gebracht en zien de ontwikkeling bij Hart van Noord als een mooi voorbeeld voor onze stad. Ook op andere plaatsen zien we kleine scholen naast elkaar bestaan. De ontwikkelingen in Hart van Noord kunnen anderen inspireren en uitnodigen te kijken naar eenzelfde soort oplossing en partnerschap. Het is daarom onze ambitie om vaker dergelijke samenwerkingen op te zoeken om personeel, ruimte en financiën optimaal te benutten en daarmee samen met betrokken schoolbesturen te kunnen zorgen voor toekomstbestendig onderwijs voor alle kinderen in onze gemeente. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

2/2

Kleine scholen en de ontwikkeling van buurtscholen Basisinformatie Datum Gespreksleider Tijd Zaal Werkvorm Portefeuillehouder Vervolg

4 Maart 2025 Naam 19:30-21:00 Stadhuishal Regulier Wethouder Eerenberg Wilt u nog informatie delen met raadsleden, stuur dit naar raadsinformatiebijeenkomst@utrecht.nl Website gemeente en facebook Naam, evt. organisatie

Links naar Deelnemers

Programma Presentatie(s) Vragen raadsleden Indieners van zienswijzen/mening van betrokkenen/deelnemers aan het woord Vragen raadsleden Reflectieronde

1

Motivatie Het onderwerp kleine scholen (hiermee bedoelen we scholen onder of rond de Utrechtse opheffingsnorm van 191 leerlingen) komt de laatste jaren vaker voorbij als een knop om aan te draaien, o.a. in relatie tot het lerarentekort en onderwijshuisvesting. In de Utrechtse Onderwijs Agenda (UOA) is tot doel gesteld om binnen de periode 2024-2027 3 buurtscholen te realiseren, waarvan Hart van Noord (Kanaleneiland) de eerste is. Een buurtschool lijkt dan per definitie te gaan over een samenvoeging van meerdere (te) kleine scholen. Over kleine scholen en de voor- en nadelen daarvan bestaan in de stad en bij fracties verschillende beelden. De agenderende fracties willen tijdens een Rib graag in gesprek over o.a.: De relatie tussen onderwijskwaliteit en de grootte van een school/ schoolklas Welke mogelijkheden er zijn om te komen tot minder kleine scholen, wanneer dit wenselijk wordt gevonden; is de buurtschool daarvoor een goede uitkomst en hoe verloopt zo’n proces? Wat dit betekent voor mogelijke nieuwe (buurt)scholen die zo ontstaan (bijv. in relatie tot de omvang van school en schoolklas) Welke impact hiervan verwacht kan worden op het lerarentekort en de uitdagingen binnen onderwijshuisvesting

Agendeerders 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Hester Assen, PvdA Maartje Vermeulen, GroenLinks Venita Dada-Anthonij, D66 Mariam Al-Saqaff, VVD Emma Kolenbrander, Student & Starter Bert van Steeg, CDA

2

Wat zijn kleine scholen? RAADSINFORMATIEBIJEENKOMST GEMEENTERAAD UTRECHT 4 MAART 2025 ANKO VAN HOEPEN, NAMENS PO SCHOOLBESTUREN

Kleine scholen? -

Schoollocaties: (BRIN, nevenvestiging, dislocaties)

-

Opheffingsnorm 191 (let op S(B)O, nieuwe scholen (MRVNS)

-

Stichtingsnorm 316

-

Kleine scholentoeslag (<145) en vaste voet

-

Gemiddelde schoolgrootte

-

‘Enkele stroom, dubbele stroom, driedubbele stroom’ (250-400-600)

-

Onderwijsachterstandsmiddelen

-

Reisafstand

-

Laatste school van de richting

Waarom? -

Schaarste aan ruimte…en heel veel leegstand.

-

Schaarste aan personeel

-

Schaarste aan geld

-

Kwetsbaarheid

-

Expertise

-

Segregatie

-

Samenwerking met ‘externe’ partijen

-

KBA onderzoek juli 2023

Hoe? -

Wijkgericht overleg (o.a. IHP)

-

Prognoses steeds updaten (leerlingen, woningbouw, arbeidsmarkt)

-

In gesprek met schoolleiders en team

-

In gesprek met medezeggenschapsraden

-

Iedere buurt/wijk is anders

Presentatie Gemeente Utrecht – Kleine scholen

4 maart 2025

Cijfers kleine scholen in Utrecht • Kleine school: school met aantal leerlingen onder opheffingsnorm • Opheffingsnorm basisonderwijs Utrecht: 191 leerlingen • Aantal basisschoollocaties met minder dan 191 leerlingen: 40 (34%) • Aantal basisscholen met minder dan 191 leerlingen: 24 (29%) • Verschil scholen/schoollocaties (nevenvestigingen en dislocaties) • Nevenvestiging: vroeger zelfstandige school • Dislocatie: extra locatie door ruimtetekort op hoofdlocatie • Buurtschool: laagdrempelige plek voor de buurt, leerlingen en ouders

Rol van de gemeente bij kleine scholen • Tot nu toe geen gemeentelijk beleid op schoolgrootte (wel in nieuw IHP) • Fusie: op initiatief van schoolbesturen en scholen • College van B&W geeft een advies over de wenselijkheid van de voorgenomen fusie • Gemeenteraad moet toestemming geven bij fusie of opheffing openbare school

Landelijke ontwikkelingen • Kleine scholen ontvangen nu meer geld > kleine scholentoeslag • Discussie: van kleine scholentoeslag naar dunbevolktheidstoeslag • Opheffingsnorm > regeling gemiddelde schoolgrootte ter discussie • Relatie met vermindering lerarentekort (kamerbrief dec 2024)

Kleine scholen in het IHP • Streven naar scholen met een robuuste omvang • Scholen onder de opheffingsnorm niet opgenomen in IHP, wel budget in uitvoeringsprogramma als onderdeel van herschikkingsopgave • Gesprekken met schoolbesturen over herschikken van kleine scholen • Analyse scholen en gebouwen per wijk • Maatwerk per wijk/locatie

Raadsinformatiebijeenkom st kleine scholen Marleen van der Lubbe

04-03-2025

Kleine school is relatief begrip

VERSCHILLEN IN OPHEFFINGS- EN INSTANDHOUDINGSNORMEN NAAR GEMEENTE

04-03-2025

BEKOSTIGING GAAT UIT VAN KLEINE SCHOLEN BIJ MINDER DAN 150 LEERLINGEN

Bekostiging EXTRA BEKOSTIGING

BASISBEKOSTIGING 



Bedrag per school Bij >100 ll hoger bedrag Bedrag per leerling













04-03-2025

AANVULLENDE BEKOSTIGING

Kleine scholen (<150 ll): O.a. startbedrag en verminderings Arbeidsmarkttoelage: voor bedrag per ll vestigingen met 15% hoogste Zeer kleine scholen (<23 ll): achterstandscores extra bekostiging tot aan 23 ll Groei: aanvulling bij groei van 4% of meer t.o.v. teldatum Nevenvestiging (≠ dislocatie): vast bedrag en per ll extra Onderwijsachterstanden: bedrag o.b.v. achterstandsscore Nederlands onderwijs andersBron: Bekostiging basisonderwijs - DUO Zakelijk taligen, internationaal georiënteerd

Criteria instandhouding GEMIDDELDE SCHOOLGROOTTE BESTUREN KUNNEN SCHOLEN ONDER OPHEFFINGSNORM INSTANDHOUDEN VIA GEMIDDELDE SCHOOLGROOTTE ONDER BESTUUR (10/6*OPHEFFINGSNORM MET MAXIMUM VAN 290; SCHOOL MINIMAAL 23 LL)

ENIGE VAN RICHTING DE SCHOOL IS DE ENIGE VAN DE RICHTING BINNEN VIJF KILOMETER EN TELT TENMINSTE 50 LEERLINGEN

ENIGE OPENBARE BASISSCHOOL DE SCHOOL IS DE ENIGE OPENBARE BASISSCHOOL BINNEN 10 KILOMETER OVER DE WEG GEMETEN EN ER IS BEHOEFTE AAN DE SCHOOL

VERANDERING OP KOMST: KAMERBRIEF 19 DECEMBER 2024 04-03-2025

BRON: Instandhouding basisschool – Primair onderwijs – DUO Zakelijk

KLEINE SCHOLEN RELATIEF DUUR BRON: Grenzen aan kleine scholen | Advies | Onderwijsraad (2013), Dorpsschool of leerfabriek? (Oberon, 2020) en School size effects revisited (Luyten (red), 2014)

Onderwijsraad (2013): 



Uitgaven gemiddelde school (225 ll): Uitgaven kleine school (< 24 ll)

€ 4.000 per leerling €11.000 per leerling

Kosten school met 23 ll € 247.000 en klas met 23 ll op gemiddelde school €92.000

Luyten (2014) en Oberon (2020): •

04-03-2025

De gemiddelde kosten per leerling op grotere scholen liggen lager dan op kleinere scholen. De meeste schaalvoordelen zijn daarbij te behalen bij het samenvoegen van kleinere scholen (tot 150 ll).

KLEINE SCHAAL IS KWETSBAAR

BRON: Rapport De Staat van het Onderwijs 2020 | Rapport | Inspectie van het onderwijs







Kleine scholen (<100 ll) vaker onvoldoende (3 procent) of zeer zwak (1,2 procent) Scholen met < 200 ll hebben verhoudingsgewijs meer onderwijzend personeel dan scholen met > 200 ll. Hierdoor in het basisonderwijs circa 3% meer leraren nodig. Bij opheffing of samengaan kleine scholen in Utrecht 39 tot 57 fte winst te behalen (uitgaande van zelfde leerkracht-leerlingratio als bij scholen met 200 of meer ll)

04-03-2025

RELATIE SCHOOLGROOTE EN KWALITEIT

BRON: Onderwijsopkleinescholen.pdf (Rijksuniversiteit Groningen, 2014), School size effects revisited (Luyten (red), 2014) en Schaalgrootte in het primair en voortgezet onderwijs (Oberon, 2020)





Geen conclusie mogelijk over effect kleine scholen (<100 ll) op leerprestaties: te weinig (geschikt) onderzoek Ook weinig onderzoek naar effect op sociaal-emotionele ontwikkeling 





04-03-2025

Aanwijzingen voor meer zelfstandigheid en hulpvaardigheid leerlingen en meer verticale vriendschappen

Wel risico’s voor onderwijskwaliteit: professionele isolatie leerkrachten en schoolleider, beperkte (specifieke) expertise binnen teams en gebrek aan tijd voor goed (onderwijskundig) leiderschap Ook: sociale cohesie en participatie van ouders, leerlingen en leerkrachten op kleinere scholen is iets beter dan op grote scholen

KLEINE SCHOLEN ≠ KLEINE KLASSEN

BRON:Toolkit Leren en Lesgeven | Onderwijskennis (NRO) en Kleine klassen: beter voor leerling en leraar | Onderwijskennis (NRO, 2022)  







04-03-2025

Kleine scholen hebben niet per definitie kleine klassen Relatie tussen klassengrootte en resultaten is ingewikkeld; tegengestelde resultaten → Overall: gemiddeld klein effect tegen hoge kosten op basis van zeer beperkt bewijs. Significante effecten pas bij aanzienlijke reductie aantal leerlingen (tot minder dan 20 of 15 leerlingen) en vooral bij jongere leerlingen (onderbouw) en bij soc-eco achterstand en extra ondersteuningsbehoeften Effecten indirect en afhankelijk van allerlei condities en procesfactoren. Waarschijnlijk alleen effect als leraren zodanig anders gaan lesgeven dat leergedrag leerlingen verandert Voordelen: extra mogelijkheden voor feedback, tijd voor kwalitatieve interactie tussen leerkracht en leerling en voor individuele instructie en feedback (en daarmee differentiatie) Grote klassen (30 of meer ll) een ongunstig effect op stress en werkdruk