Agendabundel

Aanbestedingsbedrag komt boven

groot aandeel van de

gunningscriterium in de

de geraamde bouwkosten uit.

gunningsbeslissing vormt en

aanbesteding.

Gezien de grootte van het project,

hiermee de scherpte van de markt

- Indien de inschrijvingen boven de

gaat dit al snel over hoge

wordt opgezocht.

geraamde bouwkosten plus post

bedragen.

budgetrisico uitkomt, dient de afweging gemaakt te worden of de post 'onvoorzien' of 'projectrisico' wordt aangesproken of wordt bezuinigd in het ontwerp. De lijst 'bezuinigingsmaatregelen' kan hiervoor als leidraad gehanteerd worden.

Startdocument RRP Mobiliteitshub XL | 1 april 2025

22/27

- Als ultieme maatregel kan de Design, Built and Maintain (DBM) opdracht niet gegund worden. Maatregelen om de gevolgen te dempen: - Voor de stijging bouwkosten is een post 'budgetrisico' in de stichtingskosten opgenomen, gebaseerd op 3,0% bouwkostenstijging per jaar tot einde werk. - Voor aanvullende wensen (wijzigingen PvE) is een post projectrisico in de stichtingskosten opgenomen, gebaseerd op een opslagpercentage behorende bij de ontwerpfase / uitwerking PvE. - Voor onvoorziene omstandigheden is een post 'onvoorzien' geraamd in de stichtingskostenraming, gebaseerd het percentage behorende bij de fase in het ontwerpproces.

6.2

Toelichting, onderbouwing en duiding van de opgenomen informatie

De risico’s zijn tot stand gekomen in een werksessie met de projectgroep en opdrachtgever. Tijdens een vervolg werksessie zijn de toprisico’s bevestigd. Daarnaast is er een uitgebreid risicodossier welke periodiek wordt behandeld in het IPM-team. Deze werksessie wordt minimaal 2 maal per jaar herhaald.

Startdocument RRP Mobiliteitshub XL | 1 april 2025

23/27

7 Organisatie 7.1

Besturing van het project (governance)

Gemeente Utrecht is volledig in de lead voor de realisatie van dit project. De gemeente is grondeigenaar, toekomstig eigenaar en exploitant van de Mobiliteitshub XL en bouwheer. De wethouder mobiliteit is bestuurlijk verantwoordelijk De gebiedscoördinator Leidsche Rijn zal functioneren als ambtelijk opdrachtgever. De integraal projectmanager (VGU) is verantwoordelijk voor. de projectfases: ontwerp, voorbereiding, realisatie en zorgt in de beheerfase voor de overdracht van de Mobiliteitshub XL naar de assetmanager/contractmanager (van VGU). Voor het financiële mandaat zal de Mandaatregeling 2024 B&W (overheid.nl) worden aangehouden.

Mandaatregeling B&W en Burgemeester 2024 Gemeente Utrecht | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) Voor de aanbesteding (boven de 10 miljoen) ligt het akkoord bij de Concerndirectie. Voor de overige opdrachten zal dit betekenen dat het formeel akkoord geven op bedragen in SAP bij de directeur VGU , Manager vastgoedprojecten, Programmamanager VGU en Projectmanager ligt. De besturing van het project is als volgt georganiseerd:

Control en Advies

Advies

Verantwoording en Besluitvorming Raad College

Concern Controller

Wethouder Mobiliteit Bestuurlijk Opdrachtgever

Directeur Ruimte Stuurgroep+ Directeur Mobiliteit Ruimtelijk regisseur; Ruimte Hoofd vastgoedexploitatie, VGE Manager Manager Vastgoedprojecten VGU Ambtelijk Opdrachtgever Projectmanager

Afdelingshoofd/ Gebiedscoördinator Ambtelijk Opdrachtgever

Business Controller

Stuurgroep Programmamanager Parkeren AOG / Gebiedsregisseur Ruimte Opgavemanager VGU Programmamanager VGU

Projectondersteuner

Project Controller

Adviseurs

Projectmanager

IPM team

Raakvlakmanager

Contractmanager

Projectsecretaris

Technisch manager

Teamleider Parkeren, VGE Projectmanager Leidsche RIjn Projectmanager Mobiliteitshub XL

Omgevings manager

Manager Project beheersing Risicomanager

Inkoopadviseur

Vastgoed Exploitatie

Vastgoed Management

PM Mobiliteit

PM Leidsche Rijn

Beleidsadviseur Parkeren

Beleidsadviseur Fiets

Technisch beheerders VGU

Stedenbouwkundige

PM Parkeren op afstand

Planner

Organogram Mobiliteitshub XL 1 april 2025

Startdocument RRP Mobiliteitshub XL | 1 april 2025

24/27

De rolverdeling tussen stuurgroep plus en stuurgroep is als volgt: Stuurgroep plus: • Zorgt voor betrokkenheid en draagvlak in de organisatie • Is het eerste escalatieniveau op verzoek van de stuurgroep • Stuurt op de raakvlakkenplanning Stuurgroep: • Adviseert opdrachtgever (OG), in te nemen besluiten bij wijzigingen (binnen mandaat) vanuit een integraal perspectief. • Bewaakt het projectdoel, in lijn met gestelde doelen, visie en prioriteiten van de OG Het IPM-team De organisatiestructuur van het project is gebaseerd op het Integraal Projectmanagement (IPM)-model. Er is gekozen voor deze structuur om duidelijkheid te verkrijgen in taken, rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende medewerkers. Tevens zorgt deze werkwijze voor meer uniformiteit en standaardisatie in de aansturing, organisatie en bemensing van het project. De integraal projectmanager (PM) is verantwoordelijk voor het boeken van een goed projectresultaat, conform de interne opdracht. De projectmanager zorgt voor de juiste werkomstandigheden voor het team, onderhoudt de relatie met de externe opdrachtnemers, zoals de bouwer, op directieniveau en legt verantwoording over het project af aan de ambtelijk en bestuurlijke opdrachtgevers.

De manager projectbeheersing (MP) is verantwoordelijk voor de beheersing van het project waaronder de risico’s, de planning, de financiën, de kwaliteit, informatie en organisatie (grotick aspecten). De omgevingsmanager (OM) is verantwoordelijk voor het in balans houden van de relatie met de omgeving en andere stakeholders, zowel in de voorbereiding als bij uitvoering van het project. De technisch manager (TM) is verantwoordelijk voor het formuleren van de technische scope in de vorm van (functionele) specificaties en het vervolgens, bij de opdrachtnemer, controleren hierop. De contractmanager (CM) is verantwoordelijk voor de aanbesteding, contracteren en het naleven van het contract en onderhoudt de relatie tussen de opdrachtgever en opdrachtnemer. De risico- en raakvlakkenmanager (RM) is verantwoordelijk voor het risicodossier van het project en voor het aansturen van alle raakvlakprojecten die nodig zijn voor het succesvol in gebruik nemen van de Mobiliteitshub XL. Denk hierbij aan voor -en natransport (deelmobiliteit, HOV-bushalte), netcongestie en het aansluitende frame. De control op de beheersing van het project maakt geen deel uit van het projectteam, en is georganiseerd op de volgende niveaus: -

Projectcontroller: De projectcontroller monitort en geeft gevraagd en ongevraagd advies aan de projectmanager en ambtelijk opdrachtgever over de voortgang van het project op de beheersaspecten. Businesscontroller: ziet toe op de werking van projectcontrol en de relatie tussen de ontwikkelingen binnen het project en het bredere gemeentebelang. Concerncontrol: heeft bij RRP projecten een expliciete rol in de advisering o.a. op de voortgangsrapportages.

Startdocument RRP Mobiliteitshub XL | 1 april 2025

25/27

7.2

Organisatie Raakvlakken

De succesvolle realisatie en ingebruikname van de Mobiliteitshub XL is sterk afhankelijk van de succesvolle invulling van de onderstaande raakvlakken, waarbij in alle gevallen gemeente aan zet is. • • • •

• • •

Bestemmingsplan: het verweer voor de beroepsprocedure tegen het bestemmingsplan wordt gecoördineerd door organisatieonderdeel Ruimte, Leidsche Rijn. Beeldkwaliteitsplan: de realisatie van het beeldkwaliteitsplan en het bestuurlijk traject ter besluitvorming hierover wordt getrokken organisatieonderdeel Ruimte, Leidsche Rijn. Netcongestie: Op gebiedsniveau worden de beheersmaatregelen uitgewerkt (zie ook risico’s). Weginfrastructuur: De infrastructuur moet worden aangepast, o.a. de diagonaal en de Mercatorlaan moet worden doorgetrokken. Dit gebeurt door organisatieonderdeel Ruimte, Leidsche Rijn Bouwrijp maken: Grond bouwrijp maken wordt uitgevoerd door organisatieonderdeel Ruimte, Leidsche Rijn. WKO op gebiedsniveau. WKO wordt momenteel aanbesteed en gerealiseerd in opdracht van organisatieonderdeel Ruimte, Leidsche Rijn. Aansluiting op concept ‘Parkeren op Afstand’: De aansluiting van de Mobiliteitshub XL op het concept ‘Parkeren op Afstand’, waaronder propositie en communicatie richting nieuwe bewoners van de betreffende gebiedsontwikkelingen, wordt getrokken door organisatieonderdeel Ruimte, Mobiliteit.

De integrale sturing van de raakvlakken op gebiedsniveau (alle bovenstaande punten, met uitzondering van ‘Parkeren op Afstand’) gebeurt in de planningsoverleg Papendorp Noord onder regie van de gebied coördinator. De integrale sturing op het concept Parkeren op Afstand gebeurt door de programmamanager Parkeren op Afstand.

Startdocument RRP Mobiliteitshub XL | 1 april 2025

26/27

8 Communicatie en participatie met inwoners en stakeholders Er heeft geen participatie plaatsgevonden over de Mobiliteitshub XL (concept, ontwerp). Er heeft wel participatie plaatsgevonden over het SPvE Papendorp-Noord, waar deze Mobiliteitshub XL onderdeel van uitmaakt. Ook heeft er participatie plaatsgevonden over het Mobiliteitsplan 2040. Het beleid uit het Mobiliteitsplan 2040 vormt de grondslag voor het parkeren op afstand. Met de Mobiliteitshub XL wordt uitvoering gegeven aan dit beleid. Met belangengroepen Fietsersbond en Solgu is het Voorlopig Ontwerp besproken. Aandachtspunten ten aanzien van de Mobiliteitshub XL zijn of worden opgenomen in het ontwerp. Er wonen nog geen mensen rondom de Mobiliteitshub XL. Daarop is participatie met de directe omgeving in de ontwerpfase (nog) niet aan de orde. De invulling van het frame van de Mobiliteitshub leent zich bij uitstek voor participatie met toekomstige bewoners. We houden delen van het frame vrij om later met deze bewoners te kunnen participeren. Ook zorgen we dat hiervoor projectbudget beschikbaar blijft. Er zijn op dit moment al wel bedrijven werkzaam in Papendorp, tijdens de realisatie houden we contact over werkzaamheden en bereikbaarheid van het gebied.

Bij de verkoop en verhuur van woningen in de gebieden Merwedekanaalzone, Beurskwartier, Lombokplein, Groenewoud en Papendorp zorgen we in afstemming met de ontwikkelaars van deze wijken voor goede communicatie over de Mobiliteitshub XL.

Startdocument RRP Mobiliteitshub XL | 1 april 2025

27/27

Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën Dossiernummer

4749

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

26 juni 2025

Agendapunt

9

Titel

Politie optreden beëindiging U.U. bezetting

ID

4974

Behandelend ambtenaar

Astrid Puik

Telefoon E-mail

a.puik@utrecht.nl

Datum collegebesluit Geocodering Thema Portefeuillehouder

Burgemeester Dijksma

Beleidsveld

Openbare Orde en Veiligheid

Referendabel Reden niet referendabel Raadsadviseur (lijst)

Jelmer Lok/Cie Veiligheid, Bestuur en Financiën

Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Veiligheid, Bestuur en

26 juni 2025

Financiën Voorgesteld besluit

Burgemeester van Utrecht Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl

Aan de gemeenteraad

Behandeld door

Astrid Puik

Datum

20 mei 2025

E-mail

a.puik@utrecht.nl

Kenmerk

30332323

Type brief

Actualiteit

Onderwerp

Beëindiging bezetting Drift 13

Bijlage(n)

-

Beleidsveld

Openbare Orde en Veiligheid

Geachte leden van de raad, Sinds woensdag 7 mei vond er een demonstratie plaats op het buitenterrein van de Universiteitsbibliotheek. Demonstranten gaven hiermee uiting aan hun bezorgdheid over de banden die de Universiteit Utrecht onderhoudt met Israëlische universiteiten en instellingen. Zij riepen op tot het volledig verbreken van deze samenwerkingen. Aan het vreedzame protest is door de Universiteit Utrecht volop ruimte geboden en er zijn in goed overleg met de demonstranten afspraken gemaakt op welke wijze ze hun protest vorm konden geven op het buitenterrein van de Universiteitsbibliotheek. Ook zijn er gesprekken geweest tussen de demonstranten en het College van Bestuur over de zorgen van de demonstranten. De demonstratie buiten verliep gemoedelijk en zonder wanordelijkheden. Ook andere demonstraties hebben hun steun kunnen betuigen aan de groep demonstranten op het buitenterrein van de Universiteitsbibliotheek, zoals bijvoorbeeld tijdens de demonstratie in het kader van de Nakba-herdenking op 15 mei jongstleden. Gisteren omstreeks 13.15 uur is de situatie veranderd en heeft het protest zich naar binnen verplaatst in het gebouw van de Faculteit Geesteswetenschappen aan de Drift 13, waardoor er op dat moment geen sprake meer was van een te beschermen en faciliteren demonstratie, maar lokaalvredebreuk.

Tijdens deze actie is door de demonstranten de toegang tot het gebouw voor de medewerkers van de Universiteit Utrecht die ter plaatse waren, ontzegd. Ook zijn brandwerende deuren opengezet, met risico's voor de brandveiligheid tot gevolg. Hierdoor is het onderwijs op deze locatie volledig stil komen te liggen. Deze ontwikkeling is voor de Universiteit Utrecht onacceptabel omdat het blokkeren van onderwijsactiviteiten raakt aan de kern van de academische gemeenschap. Het Universiteitsbestuur heeft de demonstranten dringend verzocht het pand te verlaten. Omdat de demonstranten hieraan geen gehoor hebben gegeven, heeft de Universiteit Utrecht de politie gevraagd hen te ondersteunen bij het beëindigen van de bezetting van het gebouw. Bij de beëindiging

Datum Ons kenmerk

20 mei 2025 30332323

van de demonstratie is door de politie kortstondig geweld gebruikt, ik kom hier in het feitenrelaas op terug. Beëindiging bezetting Het beëindigen van de bezetting is vooraf besproken in de driehoek. Hier was overeenstemming over het beëindigen van de actie. Onder het gezag van de Hoofdofficier van Justitie is de politie overgegaan tot de beëindiging van de bezetting nadat in de driehoek nadrukkelijk is gesproken over de beleidsuitgangspunten en tolerantiegrenzen (de wijze van optreden). Het zo gefaseerd, de-escalerend en geweldloos als mogelijk laten verlopen van de beëindiging van de bezetting stond hierbij centraal. Er is extra aandacht besteed aan het vorderen (bevel om het pand te verlaten) waarbij tenminste drie maal in Nederlands en Engels duidelijk is gemaakt wat exact van de demonstranten werd verwacht, waarna ruim de tijd is gegeven aan de demonstranten om na de vordering het pand vrijwillig te verlaten. Pas daarna is opgetreden ter beëindiging van het strafbare feit, lokaalvredebreuk. Er is een kort moment geweest dat de politie zich de toegang tot het pand moest verschaffen en werkruimte moest creëren. Hierbij heeft er een korte confrontatie plaatsgevonden waarbij geweld is gebruikt. De demonstranten die zijn blijven zitten zijn vervolgens zo geweldloos mogelijk uit het pand verwijderd. Ook in deze fase is dwang zoveel mogelijk voorkomen.

Feitenrelaas • De Universiteit Utrecht heeft de actievoerders uiteindelijk omstreeks 17.30 uur voor de eerste keer gevorderd te vertrekken vanwege lokaalvredebreuk. Dit is zowel in het Nederlands als het Engels gedaan. • Om 17.45 uur heeft de Universiteit Utrecht nogmaals gevorderd het pand te verlaten. Hier werd geen gehoor aan gegeven. Om 18.00 uur is de Universiteit nogmaals in overleg met de demonstranten getreden buiten het pand. • De politie heeft telkens met de woordvoerders van de demonstranten contact gehad en waren aanwezig bij de vorderingen van de Universiteit Utrecht. • De politie heeft vervolgens om 18.50 uur een derde keer gevorderd en duidelijk gemaakt dat de demonstranten het pand moesten verlaten. Er is de demonstraten meegedeeld dat als hier geen gehoor aan zou worden gegeven de politie naar binnen zou gaan om nog aanwezige demonstranten te verwijderen. • Voor het pand had zich een groep van ongeveer 20 demonstranten verzameld. Zij beletten de politie om het pand binnen te gaan. Samen met een contactpersoon van de demonstranten heeft de politie geprobeerd om de groep te laten verplaatsen om toegang tot het pand te verkrijgen en een veilige werkruimte te creëren. Bij het optreden is door de politie kortstondig geweld gebruikt, wat geen onderdeel was van de instructie die vooraf was meegegeven.

Op dit moment wordt uitgezocht wat zich precies heeft afgespeeld en welke afwegingen daarbij zijn gemaakt. Daarnaast geldt dat het politieoptreden zal worden getoetst aan het wettelijk kader en de uitgangspunten van professioneel vakmanschap, zoals bij elke geweldaanwending door de politie. Ik informeer u later over de uitkomst. • Omstreeks 19.40 uur probeerde de politie de achterkant van het pand binnen te gaan. Deze deur bleek gebarricadeerd. Ook de rest van het pand bleek vol met barricades. Omstreeks 20.15 uur heeft de politie de ruimte met de demonstranten bereikt. Hier bleken ongeveer vijftig demonstranten zich te hebben verschanst. De politie heeft maximaal geïnvesteerd op de relatie en verbinding met de demonstranten en er is geprobeerd de demonstranten alsnog te

2/3

Datum Ons kenmerk

• •

20 mei 2025 30332323

bewegen op eigen gelegenheid het pand te laten verlaten. Dit is niet gelukt. Vervolgens heeft de politie de demonstranten naar buiten gebracht en in een aantal gevallen gedragen. Vanaf 20.45 uur werden de demonstranten één voor één in een gereedstaande bus geleid. Rond 21.30 uur reed de bus weg. De demonstranten zijn in de bus voorgeleid aan een hulpofficier van justitie ter toetsing van de aanhouding en bij een politielocatie buiten het centrum heengezonden in opdracht van de (hoofd)Officier van Justitie. De demonstranten zullen niet worden vervolgd.

Ik heb er bewust voor gekozen om in deze brief nader in te gaan op de precieze wijze van optreden door de politie en de hierover gemaakte afspraken in de driehoek. Dit mede gelet op de eerdere debatten die wij over dit onderwerp in de raad hebben gevoerd. Met vriendelijke groet,

Sharon A.M. Dijksma

3/3

Mondelinge Vragen: Weer politiegeweld tegen vreedzame anti-genocide demonstranten 20 mei 2025

Vragen: Sinds 7 mei bezetten anti-genocide studenten het plein aan de universiteitsbieb aan de Drift met de oproep aan de U.U. om alle banden te verbreken met Israëlische universiteiten en instellingen. Toen het College van Bestuur de eisen van de studenten niet inwilligden, besloten de studenten in de middag van 19 mei een nieuw U.U. pand te bezetten, namelijk Drift 13. Deze acties kwamen na vele mislukte onderhandelingen met het CvB en daaropvolgende bezettingen die een jaar geleden met buitensporig politiegeweld zijn ontruimd. Tegen de avond werd het pand ontruimd door de politie, onder toeziend oog van verschillende raads- en commissieleden. Zij waren getuigen van hoe demonstranten, zowel diegenen in het gebouw, als de supportdemonstratie die zich voor het gebouw verzamelde, meermaals te maken kregen met politiegeweld. Dit staat in schril contrast met de instructie die de burgemeester afgegeven heeft om de ontruiming zo geweldloos mogelijk te laten verlopen. De burgemeester heeft verklaard dat het gewelddadige politieoptreden bij de supportdemonstratie "niet de afspraak" was. De fracties van BIJ1, DENK, Partij voor de Dieren, GroenLinks, Student & Starter, PvdA en Groep Zwanenberg maken zich grote zorgen over het politiegeweld en stellen daarom de volgende vragen: 1.

Aangezien de burgemeester verklaart dat geweldstoepassing bij de supportdemonstratie niet volgens afspraak was, vond zij het politiegeweld bij de demonstranten in het pand wel proportioneel? Heeft zij kennis genomen van het feit dat er naast bovenhandse stokslagen, bokkenpootjes, trekken aan haren en ledenmaten, ook neusklemmen zijn uitgevoerd waarbij iemands piercing is uitgescheurd? 2. Is de burgemeester ervan op de hoogte dat zowel aanwezige pers, als raadsleden agenten hebben aangesproken op het bovenhands slaan met de wapenstok (waaronder slaan op hoofden), maar niet op werd geacteerd door de politie en hun dienstnummer bij navraag niet werd verstrekt? Deelt zij met ons dat dit onwenselijk is omdat burgers zo geen gerichte klacht kunnen indienen, en dat politieagenten dus identificeerbaar zouden moeten zijn? 3. De burgemeester geeft in de brief van 20 mei aan onderzoek te doen, is zij voornemens om ook de ervaringen van demonstranten mee te nemen? Is het college bereid om de interne

evaluaties van het politieoptreden tijdens de recente demonstratie en de demonstraties van vorig jaar openbaar te maken? 4. Kan zij aangeven welke stappen de gemeente onderneemt om demonstranten te informeren/begeleiden over mogelijke aangifte tegen de politie, en welke maatregelen er zijn genomen om te waarborgen dat dergelijke aangiften serieus worden behandeld?

Gesteld door: ● Stevie Nolten, BIJ1 ● Mahmut Sungur, DENK ● Louise de Vries, Partij voor de Dieren ● Mahaar Fattal, GroenLinks ● Felice Cicero, Student & Starter ● Hester Assen, PvdA ● Pepijn Zwanenberg, Groep Zwanenberg

Burgemeester Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl

Aan de gemeenteraad

Behandeld door

B. Scheffer

Datum

19 juni 2025

E-mail

bernd.scheffer1@utrecht.nl

Kenmerk

30583360

Type brief

Actualiteit

Onderwerp

Nadere informatie naar aanleiding van het politieoptreden bij de ontruiming Drift 13

Bijlage(n)

feitenrelaas politie

Beleidsveld

Openbare Orde en Veiligheid

Geachte leden van de raad, Op 19 mei jl. vond een bezetting plaats van het universiteitsgebouw aan de Drift 13. Nadat de actievoerders geen gehoor gaven aan herhaalde verzoeken van de Universiteit Utrecht om het pand vrijwillig te verlaten, is na afstemming en overeenstemming in de driehoek - op verzoek van de universiteit en onder gezag van de officier van Justitie - door de politie tot beëindiging van de bezetting overgegaan. U bent hierover eerder geïnformeerd via mijn brief van 20 mei en tijdens het vragenuur op 22 mei. Mede naar aanleiding van vragen en zorgen van uw raad over het optreden van de politie, heb ik u toegezegd de raad voorafgaand aan het commissiedebat van 26 juni hierover nader te informeren. De afgelopen periode heb ik, samen met de driehoek, verschillende gesprekken gevoerd over het optreden. Zo heb ik een open en goed gesprek gehad met een aantal politieagenten die aanwezig was bij het optreden in en rondom het pand. Ook heeft de driehoek gesproken met vertegenwoordigers van de belangrijkste politievakbonden. Uit deze gesprekken is nogmaals naar voren gekomen hoe professioneel de politie ook onder moeilijke omstandigheden haar taken uitvoert en opvat. Feitenrelaas De politie heeft, op mijn verzoek, een feitenrelaas opgesteld over het verloop van het optreden. Dit treft u als bijlage bij deze brief aan.

Uitgangspunten van het optreden In de voorbereiding van het optreden ter beëindiging van de bezetting is binnen de driehoek zorgvuldig stilgestaan bij het handelingskader. Zoals altijd is het uitgangspunt dat geweld zoveel mogelijk wordt voorkomen en dat primair wordt ingezet op een vreedzame beëindiging van het strafbare feit, via de-escalerende en gefaseerde maatregelen. De toepassing van geweld (waaronder dwang), is pas aan de orde wanneer vrijwillige medewerking uitblijft en andere middelen onvoldoende effect sorteren. Hierbij vindt de geweldsaanwending op haar beurt ook proportioneel, subsidiair en gefaseerd plaats. Het beëindigen van deze bezetting bracht voor de politie een complex spanningsveld met zich mee: enerzijds de opdracht om een strafbaar feit te beëindigen (waarvan actievoerders ondanks meerdere vorderingen aangaven niet vrijwillig te stoppen), anderzijds de voortdurende inzet om daarbij zo min mogelijk dwang en geweld toe te passen. In alle fasen is geprobeerd geweldgebruik te vermijden;