Agendabundel

I

44

x € 1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

15.338

I

17.512

I

gedetailleerde toelichting op de ontwikkeling van de geprognosticeerde eindresultaten verwijzen wij naar het Meerjaren Perspectief Ruimte 2025. Resultaat grondexploitaties In 2024 is 0,364 miljoen euro gedoteerd aan de voorziening voor de negatieve grondexploitatie Stationsgebied om de risicovoorziening op het voor het Meerjaren Perspectief Ruimte, benodigde niveau te brengen. Grondexploitatie Leidsche Rijn De gerealiseerde lasten zijn 15,338 miljoen euro lager dan begroot. Dit is veroorzaakt door uitgestelde civieltechnische en plankosten in de volgende deelprojecten: > Hoofdinfrastructuur ad. 2,173 miljoen euro; > Leidsche Rijn Centrum ad. 2,125 miljoen euro; > Rijnvliet ad. 1,653 miljoen euro; > Hoofdwatersysteem 0,893 miljoen euro. > Verwervingen ad 2,593 miljoen euro uitgesteld naar 2025. Verder is de verrekening met de balanspost onderhanden werk 5,934 miljoen euro hoger dan begroot. Dit zijn geen uitgaven, maart betreft de verrekening van lasten en baten van de grondexploitatie met de balans. Gemeentelijke grondexploitaties De totale gerealiseerde lasten zijn 17,512 miljoen euro lager dan begroot:.  De gerealiseerde lasten in de binnenstedelijke grondexploitaties zijn 25,157 miljoen euro lager dan begroot.  De verrekening met de balanspost onderhanden werk is 13,806 miljoen euro lager dan begroot.  De overige lasten zijn 6,161 miljoen euro lager dan begroot.

Door verschuivingen in de planning en een financieel technische aanpassing van de bijdrage aan de mobiliteitshub XL vanuit de grondexploitaties Beurskwartier, Merwedekanaalzone deelgebied 4 en Lombokplein zijn de gerealiseerde lasten in de grondexploitaties 25,157 miljoen euro lager dan begroot. De verschuivingen in de planning hebben voornamelijk betrekking op de grondexploitaties Beurskwartier (lagere kosten voor verwerving, milieu en bouw- en woonrijp maken), Merwedekanaalzone OPG en Busstalling (lagere kosten voor bovenplanse voorzieningen). Deze in totaal lagere lasten worden deels gecompenseerd door niet begrote lasten in de in 2024 geopende grondexploitatie Lombokplein (hogere lasten voor plan- en VAT kosten). De verrekening met de balanspost onderhanden werk is 13,805 miljoen euro hoger dan begroot. Dit zijn geen uitgaven, maar betreft de verrekening van lasten en baten van de grondexploitaties met de balans. De overige lasten zijn per saldo 6,2 miljoen euro lager dan begroot. Dit betreft gemaakte kosten voor planbegeleiding die we nog in rekening gaan brengen bij ontwikkelaars (7,4 miljoen euro lager), een onttrekking uit de voorziening onderhanden werk om de waardecorrectie op de post bouwgrond in exploitatie op het juiste niveau brengen (1,1 miljoen euro hoger) en het resultaat op strategische verwervingen, anticiperende 45

x € 1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

-555

I

-330

I

Beleidsontwikkeling Grondzaken De gerealiseerde lasten zijn 0,207 miljoen euro hoger dan begroot. Dit wordt met name veroorzaakt door hogere personeelskosten voor Europese subsidies en fondsen en hogere inhuurkosten vanwege langdurige (gedeeltelijke) uitval.

-207

I

Investeringsimpuls RSU In het Meerjaren Perspectief Ruimte 2024 (MPR 2024) is de (her)programmering van de middelen uit de reserve Investeringsimpuls RSU vastgesteld door de gemeenteraad. De gerealiseerde lasten zijn 2,091 miljoen euro lager dan begroot:

2.091

I

Gebiedsmanagement De omzet op intentie- en anterieure overeenkomsten gesloten met ontwikkelende partijen in de stad was in 2024 hoger dan verwacht. Onderdeel van deze overeenkomsten is het verhalen van de plankosten. Zowel de baten als de lasten zijn 2,914 miljoen euro hoger dan begroot. Door diverse kleine afwijkingen zijn de overige lasten 0,03 miljoen euro hoger dan begroot.

-2.917

I

Strategie, Lobby en Stedelijke Sturing Voor de implementatie Omgevingswet is uit decembercirculaire 2023 en de meicirculaire 2024 budget verkregen. De gerealiseerde lasten zijn lager dan

1.846

I

verwervingen, voorraadfuncite en overige kosten grondexploitaties (0,1 miljoen euro hoger) Erfpachtbeheer De gerealiseerde lasten zijn 0,555 miljoen euro hoger dan begroot. Dit verschil wordt verklaard door hogere (personeels)kosten welke verband houden met juridische procedures en de projectkosten voor het Einde Erfpachttijdvak (EET). Uitgifte gemeentelijke eigendommen De gerealiseerde lasten zijn 0,330 miljoen euro hoger dan begroot. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door een niet geraamde bijdrage (0,386 miljoen euro) aan het programma levendige en gezonde stad. Dit betreft de opbrengst van een perceel van het crossterrein op lage weide. In de voorjaarsnota 2017 is besloten dat deze opbrengst wordt ingezet voor een geluidswerende voorziening.

 

Voor 1,291 miljoen euro van de afwijkingen geldt dat daadwerkelijke besteding van deze middelen in 2025 of verspreid over de komende jaren plaatsvindt. Van de begrote onttrekking uit de reserve betaalbaar wonen van 3,3 miljoen euro is 0,8 miljoen niet aangewend. Deze uitgaven verschuiven naar volgend jaar.

46

x € 1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

Strategische verwervingen Zowel de baten als lasten in verband met het beheer van de strategische verwervingen zijn 1,048 miljoen euro hoger.

-1.048

I

SISA Gebiedsontwikkeling De gerealiseerde baten zijn 1,148 miljoen euro hoger dan begroot. De gerealiseerde baten betreffen de ontvangen rijkssubsidies, waaruit de gerealiseerde kosten worden gedekt.

-1.148

I

Bedrijfsmiddelen De inzet van medewerkers in het ruimtelijk domein worden doorbelast naar de verschillende projecten en ruimtelijke opgaven. Deze inzet kon niet volledig conform begroting worden doorbelast, met name vanwege hoger ziekteverzuim en veel verlof. Dit nadeel is vanwege financieel administratieve verwerking hier zichtbaar en hangt samen met een voordeel op overhead decentraal. Overige lasten Reserves Onttrekkingen Bij de Tweede bestuursrapportage 2021 heeft de raad besloten om de resultaten op afgesloten en lopende grondexploitaties alsmede kosten waarvoor binnen de reserve grondexploitatie bedragen zijn gereserveerd nog in het lopende jaar te verrekenen met de reserve grondexploitatie. Op basis van dit besluit zijn diverse baten en lasten met betrekking tot de grondexploitaties verrekend met de reserve grondexploitatie.

-3.000

I

342 -72.659 1.223 1.223

I

begroot. Dit komt doordat de besteding van deze middelen verspreid over de komende jaren plaatsvindt.

De hogere onttrekkingen uit de reserve grondexploitaties bestaan uit:  0,646 miljoen euro resultaat op strategische en anticiperende verwerkingen  0,364 miljoen euro in verband met de dotatie aan de voorziening negatieve grondexploitatie Stationsgebied om de voorziening met het geprognosticeerde eindsaldo van de geactualiseerde grondexploitatie te laten corresponderen.  0,215 miljoen euro in verband met de jaarlijkse inkooptaakstelling op grondexploitaties  0,002 miljoen euro negatief op overige onderdelen Toevoegingen De hogere dotaties aan de reserve grondexploitaties bestaan uit:  49,355 miljoen euro resultaatneming op de oude afgesloten grondexploitatie Leidsche Rijn  21,948 miljoen euro tussentijdse winstneming op de nieuw geopende grondexploitatie Leidsche Rijn (18,228 miljoen euro) en Merwedekanaalzone Deelgebied 4: Defensieterrein (3,720 miljoen euro)  1,780 miljoen euro in verband met de onttrekking aan de voorziening negatieve grondexploitaties om de risicovoorziening op het, voor het Meerjaren Perspectief Ruimte, benodigde niveau te brengen

-73.882 -73.882

I

I

47

x € 1.000 Toelichting verschillen   

Bedrag

I/S

0,427 miljoen euro resultaat op de beschikbare middelen betaalbaar wonen voor Zuilense Vecht. De betreffende uitgaven verschuiven naar volgend jaar 0,278 miljoen euro resultaat op diverse afgesloten projecten 0,094 miljoen euro resultaat op voorraadfunctie

Doelstelling 2: Bebouwde omgeving De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan. Wat hebben we bereikt in 2024? • Bijna alle (overlast)meldingen binnen de bebouwde omgeving zijn in behandeling genomen en bij overtredingen is er handhavend opgetreden. • Bij het milieutoezicht ging de prioriteit uit naar het uitvoeren van periodieke milieucontroles met grootste milieurisico’s en het behandelen van overlastmeldingen. • Werkzaamheden op het gebied bouw- en woningtoezicht zijn uitgevoerd zoals afgesproken, waarbij we ons richten op vergunningen- en constructiecontroles. • We hebben uitvoering gegeven aan het Programma Beschermen Woningvoorraad, waarbij we vooral inzet gepleegd hebben op de Verordening Leegstand en Goed verhuurderschap Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Algemene Handhavingsstrategie bebouwde omgeving en openbare ruimte

2023, gepubliceerd 2024

De strategie geeft op hoofdlijnen de uitgangspunten en doelen weer voor toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving in de stad Utrecht.

Handhavingsstrategie Bestaande Bouw

2017

De strategie bevat een risicoanalyse, een basis voor prioriteitstelling en de manier waarop we toezicht houden

Handhavingsstrategie Huisvesting 2018 gemeente Utrecht

2018

De strategie bevat een risicoanalyse, een basis voor prioriteitstelling en de manier waarop we toezicht houden.

Handhavingsstrategie bedrijven en instellingen

2014

De strategie bevat een risicoanalyse, een basis voor prioriteitstelling en de manier waarop we toezicht houden.

Uniforme Uitvoerings-en Handhavingsstrategie overgedragen milieutaken

2024

De strategie geeft op hoofdlijnen de uitgangspunten en doelen weer voor toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving in de regio Utrecht en stuurt hiermee de werkzaamheden van de twee Omgevingsdiensten aan (RUD en OdrU).

Overig thematisch beleid

Het thematische beleid bevat kaders voor de uitvoering bij VTH. 48

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Bij de indicatoren wordt met een kleur aangegeven of de uitvoering conform de raming is gelopen. De betekenis van de kleuren is te vinden in de leeswijzer. Meer toelichting op de indicatoren en het verloop hiervan kunt u vinden in de webversie van de jaarstukken 2024.

Indicator % slechte voorgevels in de kwaliteitsmonitor ten opzichte van de totale voorraad

Nul meting

DoelDoelstelling Realisatie stelling Realisatie 2023 2023 2024 2024 <0,30%

<0,10%

<0,30%

Stop licht

Doelstelling 2025

<0,10%

N.v.t.

Activiteiten Nieuwe activiteiten in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen  De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is per 1 januari 2024 ingegaan. In 2024 kregen we slechts enkele meldingen binnen van projecten die onder de nieuwe wet vallen. Deels komt dit omdat we eind 2023 veel vergunningsaanvragen hebben ontvangen, zodat die nog onder het oude systeem vielen. Ook zou het aantal meldingen laag kunnen zijn, omdat aanvragers het landelijke loket voor vergunningsaanvragen lastig vinden. Het lage aantal meldingen is een landelijke trend. We blijven wel monitoren of mensen niet alsnog bouwen zonder de juiste meldingen te doen.  In 2024 is inzet gepleegd op de Wet Goed verhuurderschap. De eerste boete voor een overtreding van de regels voor goed verhuurderschap is opgelegd. Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024  Niet van toepassing. Activiteiten die we conform de programmabegroting 2024 niet meer zouden doen in 2024 Activiteiten die we in lijn met de programmabegroting 2024 hebben beëindigd in 2024  Niet van toepassing. Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024  

Het aantal opleveringscontroles ligt lager dan de voorgaande jaren. Een belangrijke verklaring is dat er minder bouwwerken afgerond zijn dan in de jaren daarvoor. De uren voor de Wet Kwaliteitsborging zijn deels ingezet voor projecten die onder de Omgevingswet vallen, omdat slechts enkele Wkb- meldingen binnengekomen zijn.

Activiteiten die we zouden blijven doen in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen  Vergunningaanvragen toetsen.  Begeleiding vergunningverleningsproces middels vooroverleggen met aanvrager.  Toezicht naleving vergunningen oprichting, wijziging en sloop gebouwen. 49

       

Uitvoering bouwwerken volgens Landelijk toezichtprotocol, constructieve berekeningen volgens Landelijk toetsingsprotocol. Inzet op voorkomen bouwhinder en -overlast. Risicogerichte naleving op milieu wet -en regelgeving, inclusief energieregels. Toezicht door de RUD (omgevingsdienst). Toezicht op bestaande bouw op veiligheid, gezondheid (binnenmilieu), energiebesparing, duurzaamheid, uitstraling gebouwen. Controles onrechtmatige bewoning, overlastmeldingen, illegale situaties bestaande bouw. Inzet op project Huisjesmelkers. Inzet op Beschermen woningvoorraad.

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024 

Er is risicogericht bepaald waar de prioriteiten liggen. Op basis hiervan is de toezichtscapaciteit efficiënt ingezet om de verschillende activiteiten te kunnen uitvoeren.

Financiën 2: Bebouwde omgeving x € 1.000 Actuele begroting 2025

Actuele Nominale Actuele Verschil begroting Realisatie begroting begroting Realisatie actueel/ 2023 2023 2024 2024 2024 realisatie Baten

22.672

22.375

20.123

19.933

19.310

-623

22.305

Lasten

23.739

23.574

23.836

25.359

25.215

145

25.990

Saldo baten en lasten

-1.068

-1.199

-3.713

-5.427

-5.905

-478

-3.685

Onttrekking reserves

536

536

0

100

100

0

0

Toevoeging reserves Saldo Onttrekking en Toevoeging reserves Totaal

3.900

3.900

0

0

0

0

0

-3.364

-3.364

0

100

100

0

0

-4.432

-4.563

-3.713

-5.327

-5.805

-478

-3.685

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves tussen de realisatie en actuele begroting 2024 toegelicht. x € 1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

Baten Boetes en dwangsommen: Sinds 2023 handhaven we op Opkoopbescherming en worden op basis hiervan vanaf 2024 last onder dwangsommen opgelegd. In de tweede helft van 2024 zijn meer dwangsommen opgelegd dan verwacht, waardoor de aframing bij de Tweede Bestuursrapportage te hoog is geweest. Precario opbrengsten: Er zijn een aantal grote verbouwingen in Utrecht uitgevoerd, waarbij openbare grond wordt ingenomen. Dit zorgt ervoor dat er meer opbrengsten zijn. Omgevingsvergunningen: in 2024 zijn er minder grote bouwvergunningen ingediend. Dit is voornamelijk het effect van de netcongestie.

-623 110

I

237

I

-938

S

Overige baten

-32

I

50

x € 1.000 Toelichting verschillen Lasten Huurteam: Het huurteam heeft minder uren besteed dan begroot. Dit komt voornamelijk doordat het aantal meldingen dat binnenkomt bij het Huurteam lager zijn dan begroot. Regionale Uitvoeringsdienst (RUD): in de voorjaarsnota 2024 zijn er middelen aangevraagd voor de overdracht van taken naar de RUD. Achteraf bleken de kosten lager te zijn begroot. Omgevingswet: door de invoering van de Omgevingswet en een nieuw systeem zijn er meer inhuurkosten gemaakt voor implementatie en beheer Overige lasten

Bedrag

I/S

145 261

I

195

I

-450

I

139

I

Doelstelling 3: Huisvesting Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekenden. Wat hebben we bereikt in 2024? In het afgelopen jaar hebben we een behoorlijk aantal stappen gezet in de overgang van woningmarkt naar volkshuisvesting door als gemeente meer regie te voeren om Utrecht betaalbaarder en leefbaarder te maken. Desondanks blijft de woningnood hoog. De realiteit is dat de schaarste aan woonruimte – ondanks alle inspanningen – alleen maar groter wordt. Het is het afgelopen jaar niet gelukt om de schaarste substantieel terug te dringen. We moeten scherpere keuzes maken om de woningvoorraad kwantitatief en kwalitatief te laten groeien en zo goed mogelijk te benutten en te behouden. We hebben het afgelopen jaar gewerkt aan het voorbereiden van die keuzes. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040

2021

Strategische visie voor de stad voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving.

Woonvisie Utrecht beter in Balans

2019

Overkoepelende visie op het woonbeleid in de gemeente Utrecht.

Actieplan Middenhuur (incl. gewijzigde 2022 voorwaarden)

Actieplan om prijs en kwaliteit langjarig te borgen bij de bouw van nieuwe middenhuurwoningen.

Actieplan Betaalbare koop

2021

Actieplan om het woningaanbod in het betaalbare koopsegment in Utrecht te beschermen en te vergroten.

Actieplan Wooncoöperaties

2021

Actieplan om meer ruimte te bieden aan bewonersinitiatieven en mensen die duurzaam betaalbaar willen wonen, door de coöperatieve woningsector een volwaardige positie te geven.

Plan van Aanpak huisvesting en ondersteuning kwetsbare groepen

2019

Plan van aanpak om urgente kwetsbare doelgroepen binnen korte termijn een passende 51

Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting woonruimte en passende ondersteuning aan te bieden.

Huisvestingsverordening

2024

Omdat nieuwbouw tijd vraagt en omdat de woningnood hoog is, is de urgentie om de bestaande voorraad te blijven reguleren hoog. Dit doet Utrecht met de huisvestingsverordening op basis van de Huisvestingswet 2014.

Actieplan Studentenhuisvesting

2023

Een actieplan om het aanbod studentenhuisvesting, met de nadruk op onzelfstandige eenheden, te vergroten.

Leegstandsverordening

2023

Een verordening in om de langdurige leegstand van woonruimten te bestrijden.

Uitvoeringsprogramma realisatie sociale huisvesting

2024

Een uitvoeringsprogramma om het aantal sociale woonplekken in Utrecht te vergroten.

Uitvoeringsprogramma wooncoöperaties 2024-2028

2024

Een uitvoeringsprogramma met als doel om de randvoorwaarden te faciliteren zodat wooncoöperaties in Utrecht gerealiseerd kunnen worden.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Bij de indicatoren wordt met een kleur aangegeven of de uitvoering conform de raming is gelopen. De betekenis van de kleuren is te vinden in de leeswijzer. Meer toelichting op de indicatoren en het verloop hiervan kunt u vinden in de webversie van de jaarstukken 2024.

Indicator Aantal vergunde nieuwbouwwoningen Aantal opleveringen (nieuwbouw en overige toevoegingen) Maximaal aandeel toewijzingen aan kwetsbare groepen Verhouding toewijzingen sociale huurwoningen aan kwetsbare groepen en de vraag naar sociale huurwoningen van kwetsbare groepen Verhouding aantal actieve woningzoekende en aantal toewijzingen (binnen de 70% groep)

Nul meting

Doelstelling Realisatie 2023 2023

Doelstelling Realisatie 2024 2024

Stop licht

Doelstelling 2025

n.v.t.

3.000

3.932

3.000

2.472

3.000

n.v.t.

3.000

2.156

3.000

2.048

3.000

n.v.t.

40%

33%

n.v.t

29%

n.v.t

n.v.t.

100%

n.v.t

100%

74%

100%

5%

10%

4%

10%

3%

10%

52

Activiteiten Nieuwe activiteiten in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen: 





Huisvestingsverordening (‘groeimodel’) is in juli 2024 aangepast. Door de wijzigingen wordt gebruik gemaakt van nieuwe wettelijke instrumenten en voldoen we aan nieuwe wettelijke eisen. Bijvoorbeeld het invoeren van de vergunningsplicht voor betaalbare nieuwbouw koopwoningen. Een programmateam is opgezet, die conform het Uitvoeringsprogramma realisatie socialehuisvesting, werkt aan de realisatie van zoveel mogelijk permanente of tijdelijke sociale woonplekken. Ook is uitvoering gegeven aan het bevorderen van doorstroming met de voorrangsregel "Van Groot naar Beter hoger in rangorde", buurtvoorrang en de verhuispremie. Het afgelopen jaar is in verschillende fasen gewerkt aan de nieuwe Beleidsnota wonen (voorheen: Volkshuisvestelijk programma).

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024: 

In de Raadsbrief Verankering woonzorgopgave is aangegeven dat de wettelijke noodzaak voor een woonzorgvisie als zelfstandig document is komen te vervallen. In plaats daarvan wordt de woonzorgopgave onderdeel van de Beleidsnota wonen, de Sociale Visie Utrecht 2040 en de herijking van het Koersdocument leefbare stad en maatschappelijke voorzieningen. Er is daarom in 2024 geen woonzorgvisie vastgesteld.



Via de Raadsbrief Wet betaalbare huur en Actieplan middenhuur bent u geïnformeerd over het voornemen om het Actieplan Middenhuur niet aan te passen n.a.v. de wet Betaalbare huur, maar om nieuw middenhuurbeleid onderdeel te laten zijn van de aanstaande Beleidsnota wonen.

Activiteiten die we conform de programmabegroting 2024 niet meer zouden doen in 2024  Niet van toepassing. Activiteiten die we zouden blijven doen in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen:  

  

We hebben ingespeeld op actuele ontwikkelingen en het wonen in Utrecht gemonitord via de Rapportage Wonen in Utrecht. We hebben ingezet op het realiseren van meer sociale woonplekken zowel voor kwetsbare en bijzondere doelgroepen als voor reguliere woningzoekenden via het Uitvoeringsprogramma realisatie sociale huisvesting. We voeren het Actieplan Utrechtse Wooncoöperatie uit, wat heeft geresulteerd in het Uitvoeringsprogramma wooncoöperaties 2024-2028. We voeren de Opkoopbescherming uit (zie Raadsbrief Monitoring effecten Opkoopbescherming 2024). Het Actieplan Studentenhuisvesting is uitgevoerd (zie Raadsbrief Voortgang Studentenhuisvesting).

53

   

   

We voeren de leegstandsverordening uit (zie Raadsbrief Leegstandsaanpak Corporaties en stand van zaken leegstandverordening). We voeren de Wet Goed Verhuurderschap uit (zie Raadsbrief goed verhuurderschap en discriminatiemonitor 2024). De regelgeving zelfbewoningsplicht en het antispeculatiebeding voor nieuwbouwwoningen is uitgevoerd. We hebben gewerkt aan het opleveren en doorontwikkelen van tijdelijk-wonen projecten, zo zijn in 2024 de projecten Pagelaan en Befu-terrein opgeleverd. Een aantal projecten, waarvoor een Specifieke Uitkering is ontvangen, zijn vertraagd om uiteenlopende redenen (zie Raadsbrief Halfjaarlijkse voortgangsrapportage Realisatie sociale huisvesting 3e en 4e kwartaal 2024). Er heeft gebiedsadvisering plaatsgevonden om te komen tot meer gemengde wijken. Er is gewerkt aan het huisvesten van bijzondere en kwetsbare doelgroepen via het programma (T)huis voor Iedereen. Het beleid uit de Huisvestingsverordening is uitgevoerd. We voeren de Samenwerkingsafspraken Utrecht 2023-2026 (prestatieafspraken) uit.

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024 

Er is via verschillende instrumenten (zelfbewoningsplicht, anti-speculatiebeding, opkoopbescherming, nieuwe betaalbaarheidsgrens en de in 2024 ingevoerde vergunningsplicht) invulling gegeven aan de uitvoering van het Actieplan Betaalbare koopwoningen. Vanwege de beperkte impact van het direct financieel ondersteunen van betaalbare koop, hebben wij de inzet van het fonds betaalbare koop verbreed met de inzet op wooncoöperaties (zie Raadsbrief Betaalbaar wonen en inzet fonds betaalbare koop).

 Financiën 3: Huisvesting Actuele Nominale Actuele Verschil begroting Realisatie begroting begroting Realisatie actueel/ 2023 2023 2024 2024 2024 realisatie

x € 1.000 Actuele begroting 2025

Baten

716

519

178

12.674

3.242

-9.431

4.156

Lasten

6.156

6.306

5.936

20.022

10.161

9.861

10.791

Saldo baten en lasten

-5.440

-5.787

-5.758

-7.348

-6.919

429

-6.635

Onttrekking reserves

300

300

0

993

993

0

100

Toevoeging reserves Saldo Onttrekking en Toevoeging reserves Totaal

0

0

0

3.272

3.272

0

0

300

300

0

-2.279

-2.279

0

100

-5.140

-5.487

-5.758

-9.628

-9.198

429

-6.535

54

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves tussen de realisatie en actuele begroting 2024 toegelicht. x € 1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

Baten Door vertraging van tijdelijk-wonen projecten (Tussen de Rails en Wetering Zuid) zijn de gerealiseerde baten uit de Specifieke Uitkering voor de realisatie van tijdelijke woningen lager dan begroot. Lagere baten voor de Specifieke Uitkering voor huisvesting van kwetsbare doelgroepen omdat deze baten binnen doelstelling 3 zijn begroot, maar zijn gerealiseerd in het project. Per saldo zijn de overige baten hoger dan begroot, met name door meer ontvangen subsidies (0,3 miljoen euro). Lasten Zoals reeds bij de baten toegelicht, is een aantal tijdelijk-wonen projecten vertraagd. Hierdoor zijn ook de corresponderende lasten voor deze Specifieke Uitkering lager dan begroot. Zoals reeds bij de baten toegelicht heeft dit verschil met de begroting betrekking op de Specifieke Uitkering voor huisvesting van kwetsbare doelgroepen. Hierdoor zijn ook de corresponderende lasten lager dan begroot. Hogere overige lasten dan begroot.

-9.431 -8.876

I

-1.000

I

445

I

9.861 8.876

I

1.000

I

-15

I

Risico's Strategische programmarisico's Ongunstige marktomstandigheden zoals stijgende rente, stijgende bouwkosten, schaarste bouwmaterialen en beschikbaarheid personeel (zowel markt als gemeente) zetten het bouwtempo onder druk. Als gevolg hiervan neemt de woningbouwproductie af.

Maatregel Optimaliseren in projecten en/of het bijstellen van de ambities:  Project specifieke maatregelen die de haalbaarheid van een project mogelijk vergoten via de Utrechtse Aanpak.  Subsidies vanuit zowel gemeente, provincie als rijksoverheid. Zoals Rijkssubsidies als de Start Bouw Impuls (SBI) en Woning Bouw Impuls (WBI).  Inzet op tijdelijke woningbouw op gepaste locaties.  Lobby voor externe bijdragen.  Aanpassen van het Utrechts Plan Proces (UPP) gericht op verkorten voorbereidingstijd van bouwplannen (bekijken van de eenduidigheid, efficiëntie en kwaliteit van besluitvorming en werkprocessen).  Samen met marktpartijen (zoals partners DNU, Stadsakkoord) zoeken naar slimme oplossingen.

55

Strategische programmarisico's Door de complexe marktomstandigheden, gebrek aan sociale huurwoningen en stagnatie van de doorstroming dreigen in toenemende mate Utrechters (reguliere en kwetsbare doelgroepen die afhankelijk zijn van sociale huurwoningen) tussen wal en schip te vallen.

Verslechtering van congestiesituatie vormt risico voor bouwprojecten. Utrecht zit op dit moment in congestiefase 1, waarin geen nieuwe grootverbruikaansluitingen mogelijk zijn. Zonder ingrijpende maatregelen gaat Utrecht in 2025 naar congestiefase 2, waarin ook geen nieuwe kleinverbruikaansluitingen mogelijk zijn.

Beperkingen met betrekking tot stikstofdepositie kunnen leiden tot vertraging of afstel van ruimtelijke projecten.

Bijdragen vanuit derden (waaronder Rijk en andere overheden) zijn onvoldoende om de opgaven en ambities uit de RSU 2040 te kunnen realiseren.

Maatregel  Blijvende inzet op voortgang permanente productie, realisatie flexwoningen, beter benutten bestaande voorraad, regionale samenwerking en inzet eigen vastgoed.  Continu monitoring van de ontwikkeling woonvraag door kwetsbare doelgroep in relatie tot aanbod sociale huurwoningen.  Lobby voor ondersteuning vanuit Rijk, provincie.  Inzet op versterkte samenwerking met wooncorporaties.  De Utrechtse Energy Board waar gemeente lid van is werkt aan een pakket van maatregelen om verslechtering van de congestiesituatie te voorkomen. De voortgang van deze maatregelen valt tegen, zie raadsbrief 6 december 2024. De netbeheerders beslissen in Q2 van 2025 over aanvullende beperkingen.  Uitbreiding elektriciteitsinfra, met name het hoofdnet door Tennet en Stedin. Realisatie Tennet 2029, realisatie Stedin voor een deel van de stad 2034.  Betere netbenutting, bijvoorbeeld via alternatieve (dal)contracten i.c.m. batterijen.  Stimuleren van lokale oplossingen door netbewust te ontwikkelen zoals de pilot in de Merwedekanaalzone.  Lobby richting Rijk om passende maatregelen te treffen.  Twee recente gerechtelijke uitspraken in het stikstofdossier hebben gevolgen voor ruimtelijke projecten. Projecten krijgen te maken met extra kosten en vertraging en mogelijk kunnen projecten niet doorgaan.

Per project (zowel lopende als toekomstige) wordt gekeken op welke manier de ontwikkeling doorgang kan vinden. We staan hier in nauw contact met de Provincie Utrecht als vergunningverlener en (juridische) adviesbureaus ter ondersteuning.  De bekostiging van verstedelijking staat centraal in onze aanpak voor lobby en public affairs. Mobiliteit is de grootste kostenpost in de RSU-ambities, met de ov-schaalsprong als belangrijkste

56

Strategische programmarisico's

Maatregel component. De ov-schaalsprong krijgt hierin dan ook bijzondere aandacht. Mobiliteitsmaatregelen zijn nodig om onze woningbouwambities te realiseren.

Marktonzekerheden door strijdig beleid, verschillende bestuurslagen, stapeling van wet en regelgeving en invoering van de Omgevingswet.



Dit risico is in de Programmabegroting 2025 komen te vervallen. De Omgevingswet is in 2024 ingevoerd en is daarom niet meer als apart risico benoemd. We zitten nog steeds in een transitieperiode voor de werkprocessen en software en de invoering van de Omgevingswet blijft aandacht behoeven. De stapeling van wet en regelgeving proberen we te kanaliseren door de genoemde maatregelen onder het risico marktomstandigheden.

Investeringen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de investeringen per programma. Per doelstelling is daaronder een aparte tabel met toelichting opgenomen. Een nadere specificatie is opgenomen in de desbetreffende investeringsstaten (geheime bijlage bij de jaarrekening). Zie de paragraaf investeringen voor een toelichting op de verschillende categorieën en uitgangspunten en een totaaloverzicht van alle investeringen. Investeringen

Vervangingsinvesteringen Routine-investeringen Uitbreidingsinvesteringen A Totaal investeringen

Autorisaties PB 2024 13.143 64 29.310 42.517

Wijzigingen 2024 0 0 36.843 36.843

Actuele begroting 2024 13.143 64 66.153 79.360

Realisatie t/m 2024 1.993 0 21.960 23.953

x €1.000 Restant ultimo 2024 11.150 64 44.193 55.407

Wijzigingen 2024 0 0 36.843 36.843

Actuele begroting 2024 13.143 64 66.153 79.360

Realisatie t/m 2024 1.993 0 21.960 23.953

x €1.000 Restant ultimo 2024 11.150 64 44.193 55.407

Doelstelling Stedelijke omgeving

Vervangingsinvesteringen Routine-investeringen Uitbreidingsinvesteringen A Totaal investeringen

Autorisaties PB 2024 13.143 64 29.310 42.517

57

Toelichting Vervangingsinvesteringen Er zijn in 2024 geen wijzigingen geweest in het volume van de kredieten. Voorbereiding en uitvoering van projecten kan meerdere jaren duren. De kosten die ten laste komen van het restant a 11,150 miljoen euro, worden de komende jaren gerealiseerd. Routine-investeringen Vooralsnog heeft de aanschaf van de motoren niet plaatsgevonden. Er zijn momenteel geen medewerkers die de vereiste opleidingen hebben om vervolg te geven aan dit krediet. Dit krediet komt daarom te vervallen. Uitbreidingsinvesteringen A In 2024 is er 1 nieuw krediet vrijgegeven en 1 krediet opgehoogd. Voorbereiding en uitvoering van projecten kan meerdere jaren duren. De kosten die ten laste komen van het restant van de kredieten a 44,193 miljoen euro, worden de komende jaren gerealiseerd.

Verbonden partijen Omschrijving

Doel

Regionale uitvoeringsdienst (RUD)

Het verlenen van milieuvergunningen en toezicht en handhaven van milieuregels

Vleuten- De Meern zelfstandig B.V.

Uitvoeren van grondexploitatie

x € 1.000 Bijdrage gemeente Utrecht 2.727

0

Zie voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen

58

Subsidies x €1.000

Doelstelling Omschrijving Doelstelling 1: Herontwikkeling van de fysieke leefomgeving draagt bij aan gezonde groei met kwaliteit en in balans

Begroting

Realisatie

Verschil

400

313

87

79

135

-56

479

448

31

72

31

41

7.459

10.201

-2.742

19.236

7.309

11.927

300

0

300

250

108

142

Totaal doelstelling 3

27.317

17.649

9.668

Totaal Ontwikkelen en wonen voor iedereen

27.796

18.097

9.699

Lesgeven in een grootstedelijke context

Ruimtelijke plannen

Het professionaliseren en ondersteunen van onderwijsprofessionals zodat zij om kunnen gaan met de uitdagingen van de grote stad en op die manier werken aan het terugdringen van het personeelstekort in het onderwijs. Bijdrage aan lokaal platform/ initiatieven voor onderzoek, debat, en infovoorziening over architectuur, stedenbouw en landschap

Totaal doelstelling 1 Doelstelling 3: Voldoende passende en betaalbare huisvesting voor alle bewoners en woningzoekende Stedelijke huurders participatie en vertegenwoordiging, Doelgroepen informatiepunt studentenhuisvesting Investeringsimpuls meerwaardeafdracht

Investeringsimpuls meerwaardeafdracht

Startbouwimpuls

Rijksbijdrage voor subsidie voor de start bouw Fonds Toevoegen Woonruimte voor uitbreiding Toevoegen Woonruimte woonvoorraad bestaande bouw Nadere regel subsidie Doorstroming van Groot naar Verhuispremie Doorstroming van groot naar Beter en Seniorenwoningen Gemeente Utrecht (per 2 Beter september 2024)

Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.

59

Klimaatvriendelijke stad Programma overzicht We leveren samen met de stad onze maximale bijdrage om klimaatverandering te beperken. Portefeuillehouder(s): Senna Maatoug Financiën programma x € 1.000 Actuele Nominale Actuele Verschil Actuele begroting Realisatie begroting begroting Realisatie actueel/ begroting 2023 2023 2024 2024 2024 realisatie 2025 Baten 8.790 5.789 0 7.063 6.532 -531 6.346 Lasten 17.175 14.441 11.845 18.439 17.907 531 16.623 Saldo baten en lasten -8.385 -8.653 -11.845 -11.375 -11.375 0 -10.276 Onttrekking reserves 572 572 675 675 675 0 100 Toevoeging reserves 3.970 3.970 0 0 0 0 0 Saldo Onttrekking en Toevoeging reserves -3.398 -3.398 675 675 675 0 100 Totaal -11.783 -12.051 -11.170 -10.700 -10.700 0 -10.176 De baten in dit programma zijn 6,5 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit:  Specifieke uitkering tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) (4,3 miljoen euro)  Specifieke uitkering Energiearmoede en nationaal isolatieprogramma (NIP) (1 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 17,9 miljoen euro.

Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit activiteiten op het gebied van:  Gebouwen verduurzamen (6,5 miljoen euro)  Buurtenaanpak aardgasvrij (3,5 miljoen euro)  Bronnen verduurzamen (1,4 miljoen euro)  Aanpassen infrastructuur (2,2 miljoen euro)  Publiek eigendom (1,2 miljoen euro) In dit programma wordt in 2024 0,675 miljoen euro onttrokken en zijn er geen toevoegingen gedaan aan de reserves. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in de Jaarrekening.

60

Doelstellingen Doelstelling 1: Energieverbruik Energieverbruik gebouwde omgeving in 2050 met 35% afgenomen t.o.v. 2020, alle mogelijkheden voor duurzame energieproductie zijn benut en energie-infrastructuur is aangepast op duurzame bronnen. Wat hebben we bereikt in 2024? We hebben een extra impuls gegeven in het bestaande besparingsprogramma mede door de rijksmiddelen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld. De buurtaanpak krijgt tijdelijk een andere focus. De focus in de buurtaanpak naar aardgasvrij-ready is verschoven totdat de condities voor collectieve warmtenetten zijn verbeterd. Daarnaast is de beleidsnota Opwekgebieden voor schone energie in Utrecht 2024-2030 vastgesteld waar de focus- en zoekgebieden voor wind-, zonne-energie en aardwarmte zijn opgenomen. De eerste Energy hub is geopend in Lage Weide. Een Energy hub biedt deelnemende bedrijven de mogelijkheden om verder te groeien en te verduurzamen. Het programma elektriciteitsnetwerk met twee programmalijnen werkt aan het uitbreiden van het netwerk en slimme oplossingen. De netcongestieproblematiek in de regio Utrecht is groot. Het elektriciteitsnetwerk is bijna vol. Dit stelt ons voor uitdagingen om de verduurzaming door te zetten en onze bouwopgave in de stad te realiseren. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Beleidsnota ‘Opwekgebieden voor schone energie in Utrecht 2024-2030

2024

In deze beleidsnota staan de focus- en zoekgebieden voor wind-, zonne-energie en aardwarmte opgenomen. In deze focus-en zoekgebieden gaan we aan de slag om zo veel mogelijk potentieel schone energie op te gaan wekken.

Uitvoeringsprogramma Elektriciteitsinfrastructuur en netcongestie 2023-2026

2023

Via twee programmalijnen: inpassing infrastructuur en netbewuste stad willen we structureel bijdragen aan knelpunten op het elektriciteitsnet.

Uitvoeringsprogramma verduurzaming Bedrijventerreinen 2024-2028

2024

In dit uitvoeringsprogramma geven we aan langs welke 4 sporen we op bedrijventerreinen aan de slag gaan met verduurzaming: netcongestie en energie-hubs, energiebesparing, verduurzaming bedrijfsprocessen en lobby richting rijksoverheid.

Actualisatie uitvoeringsprogramma's energie besparen gebouwde omgeving

2023

Actualisaties van de uitvoeringsprogramma’s 2024 voor wonen en bedrijven en maatschappelijke organisaties behorende bij het vastgestelde programma besparen gebouwde omgeving

61

Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Programma Besparen

2022

In het programma is een strategie, visie en doelstelling op energie besparen in de gebouwde omgeving van Utrecht uitgewerkt voor woningen, bedrijven en maatschappelijk vastgoed

Transitievisie Warmte deel I en deel II

2022

Deel I van de transitievisie warmte beschrijft de strategie en visie. Deel II beschrijft wanneer en in welke buurten we aan de slag gaan met de voorbereidingen om aardgasvrij te worden.

Regionaal Uitvoeringsprogramma 1.0 (RES U16)

2021

In het regionaal uitvoeringsprogramma staat hoe we regionaal werken aan de uitvoering van de RES1.0 onder andere op de thema's zon op dak, grootschalige opwek, warmte en regionale participatie.

Regionale Energiestrategie 1.0 U16

2021

In de RES 1.0 staat opgenomen hoe de regio 1,8 Terawattuur (TWh) aan wind- en zonneenergie in 2030 wil opwekken en welke warmtebronnen mogelijk beschikbaar zijn. Utrecht zet zich in om een bijdrage van 0,523 TWh te leveren aan dit regionale bod.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Bij de indicatoren wordt met een kleur aangegeven of de uitvoering conform de raming is gelopen. De betekenis van de kleuren is te vinden in de leeswijzer. Meer toelichting op de indicatoren en het verloop hiervan kunt u vinden in de webversie van de jaarstukken 2024. DoelDoelDoelNul stelling Realisatie stelling Realisatie Stop stelling Indicator meting 2023 2023 2024 2024 licht 2025 Verandering Verwacht energieverbruik Verwacht 2020 -3,5% maart -4,7% -5,8% gebouwde omgeving maart 2026 2025 tov 2020. % gebouwen zonder aardgasaansluiting

2020

34%

36%

35%

37%

37%

% duurzame warmte

2020

56%

Verwacht maart 2025

60%

Verwacht 2026

60%

Aantal GWh opwek

2021 142 GWK 165 GWh 153 GWh

nog niet beschikbaar

164 GWh

*Uitgebreidere informatie over indicatoren die betrekking hebben op deze doelstelling is te vinden in: de Voortgangsrapportage Energie van de stad

62

Activiteiten Nieuwe activiteiten in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen 



Uitvoeren programma Elektriciteit en Netcongestie, is gestart met de uitvoering. In de raadsbrief Voortgang Uitvoeringsprogramma elektriciteitsinfrastructuur en netcongestie 20232026 (6 december 2024) informeerden we u over de 1) uitbreiding van het elektriciteitsnet en 2) de netbewuste stad. Start uitvoering aanpak particuliere verhuurders (woningen en bedrijven). In de raadsbrief Impuls Besparen, Buurtaanpak aardgasvrij en Voortgang aanpak koopkracht- en energiecrisis (28 oktober 2024) hebben we hierover geïnformeerd Vergunningverlening zonnevelden die in 2023 in voorbereiding zijn (onder andere Ockhuizen). In de raadsbrief Lopende projecten zonen windenergie en geothermie (22 oktober 2024) hebben we geïnformeerd over de laatste stand van zaken.

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024 













Vergunningverlening zonneveld-eilanden Nedereindse Plas: dit project loopt vertraging op omdat het technische onderzoek meer tijd vraag raadsbrief Lopende projecten zon- en windenergie en geothermie (22 oktober 2024). Routekaart voor aanpak aardgasvrij binnenstad opstellen en bestuurlijk vaststellen: We sluiten aan op de planning van het wervenproject om meekoppelkansen te pakken. (raadsbrief Impuls Besparen, Buurtaanpak aardgasvrij en Voortgang aanpak koopkracht- en energiecrisis (28 oktober 2024). Afronden besluitvorming Overvecht-Noord en start van traject richting uitvoering. In de raadsbrief Update Overvecht-Noord (19 juli 2024) bent u geïnformeerd over de vervolgstappen die we gaan zetten in Overvecht Noord (vervolg eerste helft 2025). Plan van aanpak opschaling pilots netoplossingen zon op dak is vertraagd door technische complexiteit en de beschikbaarheid van de benodigde adviseurs (vervolg in tweede kwartaal 2025). Integrale gebiedsprocessen opstarten om duurzame energie binnen de vastgestelde zoekgebieden te ontwikkelen: Nu de beleidsnota opwekgebieden voor schone energie is vastgesteld, starten we de gebiedsprocessen (vervolg in 2025) Initiatiefnemers van duurzame energieprojecten binnen de vastgestelde zoekgebieden faciliteren: Nu de beleidsnota opwekgebieden voor schone energie is vastgesteld, kunnen initiatiefnemers voor de focus-en zoekgebieden zich melden.

Starten met een stadsbrede aanpak voor het traject naar elektrisch koken: In de raadsbrief Jaarplanbrief Energietransitie 2025 (26 november 2024) hebben we u gemeld dat de woningcorporaties op dit moment geen verdere afspraken willen maken.

Activiteiten die we conform de programmabegroting 2024 niet meer zouden doen in 2024 Activiteiten die we in lijn met de programmabegroting 2024 hebben beëindigd in 2024 

Kantoren label C verplichting is nu onderdeel van reguliere handhavingstraject en daarmee geen apart traject meer.

63

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024 

(Voorbereiden) besluitvorming deelname Stedin, verwacht besluit Q4 2024, besluit genomen geen deelname in Stedin zoals gemeld in raadsbrief Aandeelhouderschap Stedin (20 december 2023 ).

Activiteiten die we zouden blijven doen in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen Activiteiten bij doelstelling: aantal GWh opwek  We voeren de activiteiten uit het uitvoeringsprogramma RES1.0 uit en werken aan een herijking van RES voor besluitvorming medio 2025. In de raadsbrief Notitie reikwijdte en detailniveau plan-m.e.r. RES Herijking U16 & Regionaal uitvoeringsprogramma RES U16 (17 januari 2024) is de raad over de voortgang van de RES-Herijking geïnformeerd en bij de beleidsnota opwekgebieden schone energie is de inzet in de RES-Herijking voor Utrecht vastgelegd. Activiteiten die bijdragen aan o.a. de doelstelling: % duurzame warmte  Onderzoek en advisering bij de ontwikkeling van aquathermie bij gebiedsontwikkeling. In de stad hebben we in 2024 een aantal aquathermie- installaties gerealiseerd:  Ruimtelijke inpassing energie-infrastructuur boven en onder de grond: in 2024 hebben we een start gemaakt met de inpassing van de benodigde uitbreiding van de trafohuisjes in Utrecht raadsbrief (10 september 2024).  We onderzoeken de mogelijkheden voor een ontwikkelbedrijf : In de raadsbrief (Hernieuwde) Samenwerkingsovereenkomst 2024-2028 met Stedin (22 oktober 2024) is de raad geïnformeerd over de voorgang m.b.t. het zelf ontwikkelen van geothermie op Lage Weide en zonnepanelen op de Nedereindse Plas.

Activiteiten die bijdragen aan o.a. de doelstelling: % gebouwen zonder aardgasaansluiting  Werken aan de kaders voor het realiseren van publiek eigendom in warmtenetten. Over de stappen die we voor deze kaders aan het zetten zijn, is de raad geïnformeerd in raadsbrief Plan van aanpak publiek warmtebedrijf  Werken aan de kaders voor uitbreiding van of nieuwe warmtenetten. In de Raadsbrief warmtesystemen nieuwbouw (26 april 2024) en raadsbrief Impuls Besparen, Buurtaanpak aardgasvrij en Voortgang aanpak koopkracht- en energiecrisis (28 oktober 2024) is de raad over de toepassingen in de nieuwbouw geïnformeerd. Activiteiten bij doelstelling: Verandering energieverbruik gebouwde omgeving t.o.v. 2020.  We geven uitvoering aan Programma energie besparen gebouwde omgeving. Dit programma richt zich op verschillende doelgroepen in de stad. Onderdeel van dit programma is het tegengaan van energiearmoede ( raadsbrief Impuls Besparen, Buurtaanpak aardgasvrij en Voortgang aanpak koopkracht- en energiecrisis 28 oktober 2024).  Werken aan de verduurzaming van het bestaande warmtenet door het toevoegen van duurzame bronnen en opslag en het verbeteren van de efficiëntie door te zoeken naar mogelijkheden om de retourtemperatuur te verlagen/betere uitkoeling te realiseren en de aanvoertemperatuur te verlagen.

Eneco voert op dit moment pilots in regiogemeenten uit: met de resultaten uit deze pilots kijken we samen met Eneco waar dit in Utrecht ook kan worden toegepast. 64

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024 

 

In alle clusters van blok 1 is gestart met de buurtaanpak aardgasvrij en onderzoek naar de warmte-alternatieven. We hebben u in raadsbrief Impuls Besparen, Buurtaanpak aardgasvrij en Voortgang aanpak koopkracht- en energiecrisis (28 oktober 2024) geïnformeerd dat de focus in de buurtaanpak naar aardgasvrij-ready is verschoven totdat de condities voor collectieve warmtenetten zijn verbeterd. We zetten in deze buurten met onze aanpak op energie besparen in met zowel de middelen die hiervoor begroot zijn in 2025 (raadsbrief 1 november 2024) als de middelen die we daarvoor vanuit het Rijk beschikbaar hebben. Bodemenergiebeleid: Dit beleid wordt als onderdeel opgenomen in de beleidsnota warmte (Q2 2025) en het warmteprogramma (Q4 2025). We zoeken naar aansluiting van energieaanbod op energievraag, ook voor grootschalige opwekprojecten. Nu de beleidsnota is vastgesteld, onderzoeken we in 2025 hoe we hier invulling aangeven.

Financiën 1: Energieverbruik Actuele Nominale Actuele Verschil begroting Realisatie begroting begroting Realisatie actueel/ 2023 2023 2024 2024 2024 realisatie

x € 1.000 Actuele begroting 2025

Baten

8.790

5.789

0

7.063

6.532

-531

6.346

Lasten

17.175

14.441

11.845

18.439

17.907

531

16.623

Saldo baten en lasten

-8.385

-8.653

-11.845

-11.375

-11.375

0

-10.276

Onttrekking reserves

572

572

675

675

675

0

100

Toevoeging reserves Saldo Onttrekking en Toevoeging reserves Totaal

3.970

3.970

0

0

0

0

0

-3.398

-3.398

675

675

675

0

100

-11.783

-12.051

-11.170

-10.700

-10.700

0

-10.176

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves tussen de realisatie en actuele begroting 2024 toegelicht. x € 1.000 Toelichting verschillen Baten Voor de specifieke uitkering Energiearmoede en Nationaal Isolatieprogramma zijn minder middelen ingezet ter dekking van de lasten, zie toelichting lasten. Overige baten Lasten Vanuit de specifieke uitkering Energiearmoede en Nationaal Isolatieprogramma zijn minder middelen besteed doordat er onder de regeling versneld verbeteren isolatie sociale huurwoningen (EFG labels) aanvragen zijn afgewezen. De regeling bleek te complex ingericht en hierdoor onvoldoende toepasbaar op een aantal aanvragen. Overige lasten

Bedrag

I/S

-531 -489

I

-42 531 489

I

42

I

I

65

Risico

Maatregel

Netcongestie (teruglevering) In RESU16 verband wordt samen met Doordat er steeds meer energie opgewekt is, is een Stedin naar een programmering van netcongestieproblematiek in de regio Utrecht opwekprojecten gekeken in relatie met de ontstaan. Hierdoor kunnen we (grote) opwekinvesteringen die worden gedaan in het projecten (zon op dak, zonnevelden en wind) mogelijk oplossen van de knelpunten in het niet tijdig aansluiten op het net met als gevolg dat we elektriciteitsnetwerk. De gemeente zelf kijkt minder duurzame elektriciteit of we met maatregelen zoals slimme opslag kunnen opwekken. of het stimuleren van oplossingen ‘achter de meter’ de belasting op het net kunnen verminderen. De Utrechtse Energy Board waar de Netcongestie (afname) gemeente lid van is neemt een pakket van Verslechtering van congestiesituatie Utrecht zit op dit moment in congestiefase 1, waarin maatregelen om verslechtering van de geen nieuwe grootverbruikaansluitingen mogelijk zijn. congestiesituatie te voorkomen. De Zonder ingrijpende maatregelen gaat Utrecht in 2025 onorthodoxe maatregelen en uitbreiding van het elektriciteitsnet zijn in uitvoering naar congestiefase 2, waarin ook geen nieuwe (raadsbrief 6 december). Afhankelijk van de kleinverbruikaansluitingen mogelijk zijn.

Dit zou voortgang van de uitbreidingen, voortgang betekenen dat alle nieuwe ontwikkelingen die een van de maatregelen en autonome stroomaansluiting nodig hebben op een wachtlijst komen: naast grootverbruikaansluitingen voor opwek ontwikkelingen zoals de elektrificering van de stad beoordelen netbeheerders en het en afname ook kleinverbruikaansluitingen voor woningen, winkels, warmtepompen en laadpalen. Dit Rijk in 2025 opnieuw of een wachtlijst voor kleinverbruik nodig is. In aanvulling hierop heeft grote gevolgen voor de ontwikkeling en heeft de gemeente een projectdirecteur verduurzaming van de stad. noodmaatregelen netcongestie aangesteld, met de opdracht verdere verslechtering van de congestiesituatie te voorkomen en de gemeente voor te bereiden op de situatie dat het toch gebeurt. Maatschappelijke ontwikkelingen In 2022 en begin 2023 zorgde de stijging van de energieprijzen bij bewoners en bedrijven voor veel urgentie om te verduurzamen. Nu de energieprijzen weer gedaald zijn, zien we dat ook terug in een dalende behoefte aan advies en het gedaalde aantal maatregelen om energie te besparen.

We blijven met communicatiecampagnes en proactieve acties de urgentie van energie besparen bij de Utrechtse bewoners en (maatschappelijk) ondernemers voor het voetlicht brengen en gidsen hen bij het zetten van stappen. We zorgen voor continuïteit in het aanbod van de Gemeente Utrecht om bewoners en ondernemers te helpen energie te besparen en schalen op wanneer de vraag aantrekt.

66

Vertraging of ongunstige aanpassingen in de In G4 en VNG-verband benadrukken we een wetgeving Vertraging of ongunstige besluitvorming spoedige behandeling van het wetsvoorstel over het wetsvoorstel collectieve warmte, regelgeving collectieve warmte en kijken we mee op de milieunormen en wind. Wanneer het Rijk kaders en uitwerking van de milieunormen wind op regelgeving niet wil aanpassen om tot een betaalbaar land. We dringen aan op een landelijke warmte-alternatief voor het merendeel van de oplossing om tot een betaalbaar warmtebewoners te komen. alternatief te komen. We verzoeken om bij de uitwerking van de voorkeursvolgorde zon op land door de provincie mee te mogen kijken. Door onzekerheden in wet- en regelgeving en de beschikbaarheid van onvoldoende rijksmiddelen zit het maken van afspraken over een duurzaam warmtealternatief in de buurtaanpak met warmtebedrijf Eneco in een impasse.

Naast het aandringen op spoedige behandeling van de wetten en het beschikbaar stellen van voldoende rijksmiddelen kijken we naar alternatieve scenario's voor een aanpak in OvervechtNoord en de overige buurten waar een bestaand warmtenet van Eneco ligt.

Er is schaarste voor personeel op de arbeidsmarkt voor de energietransitie. Dit kan consequenties hebben voor de uitvoering van de energietransitie.

Een aantal stappen zijn gezet om aan de schaarste op de arbeidsmarkt voor energietransitie te werken (raadsbrief 14 mei 2024). Samen met partners zijn nieuwe ideeën voor deze arbeidsmarkt opgehaald. Die worden de komende tijd met een kwartiermaker verder uitgewerkt.

Er is beperkte fysieke ruimte voor alle Bij concrete initiatieven maken we een maatschappelijke opgave 's waaronder integrale gebiedsafweging tussen de Energietransitie (ruimte nodig voor hoog- en opgaven uit de RSU middenspanningstations, bronnen zoals wind, zon en geothermie en opslag van energie).

67

Investeringen Niet van toepassing voor dit programma.

Verbonden partijen Omschrijving

Doel

WKO Merwede B.V.

Het exploiteren van de Energieinstallatie voor het leveren van warmte en koude ten behoeve van Project Merwede.

x € 1.000 Bijdrage gemeente Utrecht 73

Zie voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen

68

Subsidies x €1.000

Doelstelling

Omschrijving

Doelstelling 1: Energieverbruik gebouwde omgeving 2050 Woningcorporaties worden gesubsidieerd voor het Aanpak versneld energetisch verbeteren nemen van energiebesparende maatregelen, ter sociale huurwoningen vermindering van de energielasten van huurders Regeling voor duurzaamheidsleningen voor Duurzaamheidsleningen grondgebonden woningen Duurzame monumentenadviezen Energieadvies en Trajectbegeleiding Energieloket Zakelijk Maatschappelijk Vastgoed Energieverbruik Maatschappelijk Vastgoed Pilot Isolatieaanpak kleine VVE's

Samen Verduurzamen Stimuleringslening kleine VvE's Subsidie samen verduurzamen Verduurzamingsmaatregelen MKBondernemingen Totaal doelstelling 1

Duurzame monumentenadviezen Energieadvies en Trajectbegeleiding voor grondgebonden woningen. Verduurzaming zakelijk en maatschappelijk vastgoed in Utrecht Bijdrage voor energiebesparende maatregelen van kleine VvE's Mogelijk maken duurzame investeringen in panden van maatschappelijke instellingen Pilot Isolatieaanpak kleine VVE's Het stimuleren van een collectieve aanpak voor energiemaatregelen bij particuliere bestaande woningen. Stimuleringslening kleine VvE's Het stimuleren van een collectieve aanpak voor energiemaatregelen bij particuliere woningen energievouchers verduurzamingsmaatregelen voor MKB-ondernemingen

Totaal Klimaatvriendelijke stad

Begroting

Realisatie

Verschil

1.900

0

1.900

6.000

2.740

3.260

0

0

0

102

74

28

30

5

25

125

110

15

165

86

79

480

0

480

75

15

60

2.000

413

1.587

900

0

900

11.777

3.443

8.334

11.777

3.443

8.334

Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies. 69

Duurzame bereikbaarheid Programma overzicht We geven voorrang aan gezonde en schone manieren van verplaatsen en creëren zo meer leefruimte. Portefeuillehouder(s): Senna Maatoug, Eva Oosters Financiën programma x € 1.000 Actuele Nominale Actuele Verschil Actuele begroting Realisatie begroting begroting Realisatie actueel/ begroting 2023 2023 2024 2024 2024 realisatie 2025 Baten 74.558 73.599 77.290 82.289 84.882 2.593 110.578 Lasten 66.182 60.083 79.334 71.483 68.813 2.670 93.704 Saldo baten en lasten 8.377 13.516 -2.044 10.805 16.068 5.263 16.874 Onttrekking reserves 10.600 7.727 13.285 56.173 56.389 217 9.829 Toevoeging reserves 26.230 27.915 15.041 21.065 27.345 -6.279 23.731 Saldo Onttrekking en Toevoeging reserves -15.629 -20.188 -1.756 35.107 29.045 -6.062 -13.901 Totaal -7.253 -6.671 -3.800 45.912 45.113 -799 2.972 De baten in dit programma zijn 84,9 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit:  Provinciale subsidies voor investeringsprojecten Duurzame vervoersmiddelen (2,8 miljoen euro)  Inkomsten fietsparkeren (1,5 miljoen euro)  Inkomsten autoparkeren (79,3 miljoen euro )  Baten voor de deelopgave Anders Reizen (1,3 miljoen euro) De lasten in dit programma zijn 68,8 miljoen euro.

Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit:  Personele lasten en uitvoeringskosten van wettelijke en reguliere (beleids)taken (12,6 miljoen euro)  Uitgaven voor 2024 voor het realiseren van meerjarige investeringsprojecten OV, Auto, Fiets en Verkeersveiligheid (12,4 miljoen euro)  Lasten autoparkeren (27,5 miljoen euro)  Lasten fietsparkeren (12,0 miljoen euro)  Lasten voor de deelopgave Anders Reizen (4,30 miljoen euro) In dit programma is in 2024 56,4 miljoen euro onttrokken en 27,4 miljoen euro toegevoegd aan de reserves. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in de Jaarrekening.

70

Doelstellingen Doelstelling 1: Duurzame vervoersmiddelen Toename van het aandeel duurzame, gezonde en ruimte-efficiënte vervoersmiddelen. Wat hebben we bereikt in 2024? Wij lopen op schema met het realiseren van het hoofdfietsroutenetwerk en fietsroutes om het centrum heen. Voor de realisatie van een aantal doorfietsroutes lopen we wel achter op schema als gevolg van vertraging in de planvorming (Utrecht-Hilversum, Utrecht-Amersfoort en Houten-Lage Weide). De vertraging is ontstaan door benodigde nadere afstemming met de omgeving en door een tekort aan capaciteit. Verder hebben we in 2024 gewerkt aan de voetgangersaanpak die gaat bijdragen aan de verbetering van de positie van de voetganger en het stap voor stap bouwen aan het voetgangersnetwerk. In 2024 werkten we aan de uitvoering van het Uitvoeringsprogramma Goederenvervoer 2023-2026 om goederenvervoer duurzamer en efficiënter te maken, we liggen daarvoor op schema. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Mobiliteitsplan

2021

Luchtkwaliteitsbeleid en uitvoeringsprogramma 'Utrecht kiest voor gezonde lucht’

2020

Utrecht wil een stad zijn waarin gezondheid en leefbaarheid voorop staan. Daarom geven we voorrang aan duurzame vervoermiddelen. Duurzame vervoersmiddelen nemen minder ruimte in beslag. Daardoor is er meer ruimte voor groen en plekken om te spelen. Ook zorgen duurzame vervoermiddelen voor minder geluidsoverlast, minder uitstoot, minder drukte en voor minder ongelukken. We verwachten dat de stad groeit van ruim 350.000 inwoners in 2021 naar ruim 450.000 inwoners in 2040. Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. Mobiliteit betekent ‘hoe we ons kunnen bewegen’, het gaat over hoe we ons verplaatsen van de ene plek naar de andere plek in de stad. De gemeente wil dat onze stad aantrekkelijk en bereikbaar is voor iedereen. Het doel van het luchtkwaliteitsbeleid is om snel gezondheidswinst te bereiken door maatregelen te nemen die de luchtkwaliteit verbeteren. We werken voortdurend aan de verbetering van de luchtkwaliteit en willen de WHO-advieswaarden-2005 voor luchtkwaliteit versneld halen. We zoeken daarbij naar een balans tussen onze maatregelen en de draagkracht van bewoners en ondernemers. De maatregelen betreffen milieuzonering, 71

Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting verbieden van de meest vervuilende mobiele (bouw)werktuigen, terugdringen van emissies veroorzaakt door houtstook en het verplaatsen van snorfietsen naar de rijbaan op een samenhangend netwerk van wegen.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Bij de indicatoren wordt met een kleur aangegeven of de uitvoering conform de raming is gelopen. De betekenis van de kleuren is te vinden in de leeswijzer. Meer toelichting op de indicatoren en het verloop hiervan kunt u vinden in de webversie van de jaarstukken .

Indicator % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat lopend wordt gedaan.

Nul meting

Doelstelling Realisatie 2023 2023

Doelstelling Realisatie 2024 2024

Stop licht

Doelstelling 2025

13% (2018)

20%

18%

21%

-

21%

% verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat fietsend wordt gedaan.

29% (2018)

29%

28%

29%

-

29%

% verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat met het ov wordt gedaan.

20% (2018)

14%

17%

15%

-

15%

% verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat met de auto wordt gedaan.

36% (2018)

35%

34%

34%

-

34%

*Uitgebreidere informatie over indicatoren die betrekking hebben op deze doelstelling is te vinden in: Activiteiten Nieuwe activiteiten in 2024 Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2024 opgenomen Beleid en Strategie Mobiliteit Actualisatie en uitwerking van beleid en strategie OV. Vanuit de volgende aanpak:  Principes OV-Alliantie;  Gebiedsuitwerking U-link en U-liner;  Ontsluitingsconcept Merwedekanaalzone ;  Faseringsconcept wiel-met-spaken.

72

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024 Beleid en Strategie Mobiliteit We hebben de mijlpaal Q4 2024 voor de klimaatvisie niet gehaald. Voor de klimaatvisie zijn de mobiliteitsambities voor CO2 reductie uitgewerkt. Die is echter nog niet vastgesteld door de raad. De klimaatvisie stelt de gemeentelijke ambitie met betrekking tot klimaat vast en geeft richting aan de te nemen maatregelen. Ook die van Mobiliteit. Hier kunnen we dus niet op vooruit lopen. In de loop van 2025 wordt de definitieve planning van de klimaatvisie bekend. Activiteiten die we conform de programmabegroting 2024 niet meer zouden doen in 2024 Activiteiten die we in lijn met de programmabegroting 2024 hebben beëindigd in 2024  Uitvoering update fietsbewegwijzering;  Nieuwe verkeerslichten waren in 2024 niet meer standaard een volledig intelligent verkeerslicht (iVRI), maar iVRI ready. Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2024  Niet van toepassing.