Agendabundel

51

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

Binnen deze doelstelling is een groot deel van de lasten beïnvloedbaar. Dit komt omdat de opgave Energietransitie geen wettelijke taak is. Het Rijk werkt echter aan wetgeving (WGIW, WvW) waarmee de gemeente kan sturen op doelstellingen uit het Klimaatakkoord. Daardoor wordt de opgave Energietransitie in de toekomst een wettelijke taak. De budgetten liggen voor het grootste deel niet vast in bestuurlijke of juridische verplichtingen, maar de (proces)inzet is wel een voorwaarde om de doelen uit het Klimaatakkoord te halen. Het Rijk stelt hiervoor ook middelen ter beschikking aan gemeenten. Naast deze structurele middelen is in het coalitieakkoord incidenteel geld beschikbaar gesteld voor duurzame opwekking (zon), klimaatberaad en versnelling wijkaanpak. Deze incidentele middelen zijn beïnvloedbaar.

Risico's Risico

Maatregel

Netcongestie (teruglevering)

In RESU16 verband wordt samen met Stedin naar een

Doordat er steeds meer energie opgewekt is, is een

programmering van opwekprojecten gekeken in relatie met

netcongestieproblematiek in de regio Utrecht ontstaan.

de investeringen die worden gedaan in het oplossen van de

Hierdoor kunnen we (grote) opwek- projecten (zon op dak,

knelpunten in het elektriciteitsnetwerk. De gemeente zelf

zonneveld en wind) mogelijk niet tijdig aansluiten op het net

kijkt of we met maatregelen zoals slimme opslag of het

met als gevolg dat we minder duurzame elektriciteit kunnen

stimuleren van oplossingen ‘achter de meter’ de belasting

opwekken.

op het net kunnen verminderen.

Netcongestie (afname)

Er wordt gewerkt aan een plan van aanpak voor

Het stroomnetwerk zit aan maximale capaciteit waardoor

netcongestie met concrete maatregelen voor korte en lange

nieuwe aansluitingen beperkt mogelijk zijn. Dit heeft grote

termijn. Zoals afspraken met bedrijven met grote

consequenties voor de ontwikkeling van de stad.

elektriciteitsaansluitingen over de realisatie van flexibiliteit of het realiseren van een groot HS/MS station ten noorden van Utrecht.

Maatschappelijke ontwikkelingen

We zorgen voor continuïteit in het aanbod van de Gemeente

In 2022 en begin 2023 zorgde de stijging van de

Utrecht om bewoners en ondernemers te helpen energie te

energieprijzen bij bewoners en bedrijven voor veel urgentie

besparen en schalen op wanneer de vraag aantrekt.

om te verduurzamen. Nu de prijzen weer dalen, zien we dat

Daarnaast blijven we met communicatiecampagnes de urgentie van energie besparen bij de Utrechtse bewoners en

52

ook terug in het gedaalde aantal maatregelen om energie te

ondernemers voor het voetlicht brengen en gidsen hen bij

besparen.

het zetten van stappen. Extra landelijke middelen zijn in 2023 en 2024 beschikbaar om bewoners te stimuleren aan de slag te gaan met energie besparen.

Vertraging of ongunstige aanpassingen in de wetgeving

Actieve bijdrage aan de wetteksten voor warmtewet en

(onder andere warmtewet, wet gemeentelijke instrumenten

andere wetgeving via G4 en VNG.

en energiewet). Door onzekerheid over voldoende subsidie en de nodige

Er is een extra subsidie aangevraagd bij de rijksoverheid.

afspraken met Eneco vertraagt de besluitvorming over

Afhankelijk van de subsidie kan het project aardgasvrij

Overvecht-Noord. Beide zijn nodig om een goed aanbod te

Overvecht Noord wel of niet volledig worden gerealiseerd.

kunnen doen aan bewoners. Er is een schaarste voor personeel op de arbeidsmarkt

Voor het werven van eigen personeel zijn we bezig met het

voor de energietransitie. Dit kan consequenties hebben voor

uitbreiden van de wervingscampagne.

doorlooptijden van projecten.

Investeringen Niet van toepassing voor dit programma.

Verbonden partijen x €1.000 Omschrijving

Doel

WKO Merwede B.V.

Het exploiteren van de Energie-installatie voor het leveren van warmte en koude ten behoeve van Project Merwede.

Zie voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.

53

Bijdrage gemeente Utrecht 28

Subsidies x € 1.000

Doelstelling

Begroting Begroting

Omschrijving

2023

Waarvan

Meerjarig

'vaste'

verleend

2024 verlening met

t.l.v

jaarsubsidies

2024

Energieverbruik gebouwde omgeving 2050 Samen Verduurzamen

Het stimuleren van een collectieve

0

75

0

0

Duurzame monumentenadviezen

25

0

0

0

Energieloket Zakelijk

Verduurzaming zakelijk en

100

100

0

0

Maatschappelijk Vastgoed

maatschappelijk vastgoed in Utrecht

Energieadvies en

Energieadvies en Trajectbegeleiding

102

102

0

0

Trajectbegeleiding

voor grondgebonden woningen.

Maatschappelijk Vastgoed

Mogelijk maken duurzame

165

165

0

0

1.900

1.900

0

0

3.500

3.500

0

0

Totaal doelstelling 1

5.792

5.842

0

0

Totaal

5.792

5.842

0

0

aanpak voor energiemaatregelen bij particuliere bestaande woningen. Duurzame monumentenadviezen

investeringen in panden van maatschappelijke instellingen Aanpak versneld energetisch

Woningcorporaties worden

verbeteren sociale

gesubsidieerd voor het nemen van

huurwoningen

energiebesparende maatregelen, ter vermindering van de energielasten van huurders

Duurzaamheidsleningen

Regeling voor duurzaamheidsleningen voor grondgebonden woningen

Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.

54

Duurzame bereikbaarheid Programmaoverzicht We geven voorrang aan gezonde en schone manieren van verplaatsen en creëren zo meer leefruimte. Portefeuillehouders: Lot van Hooijdonk en Eva Oosters.

Financiën programma x €1.000 Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Baten

59.223

67.782

77.290

80.051

84.645

88.620

Lasten

61.101

73.749

79.334

74.273

80.124

76.226

Saldo Baten en Lasten

-1.878

-5.966

-2.044

5.778

4.521

12.393

Onttrekking reserves

10.726

21.444

13.285

4.219

13.575

4.068

Toevoeging reserves

20.661

20.183

15.041

10.306

12.889

13.200

-9.934

1.260

-1.756

-6.087

686

-9.132

-11.813

-4.706

-3.800

-309

5.207

3.261

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

De baten in dit programma zijn 77,3 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • Provinciale subsidies voor investeringsprojecten Duurzame vervoersmiddelen (2,5 miljoen euro). • Inkomsten fietsparkeren (1,4 miljoen euro). • Inkomsten autoparkeren (73,1 miljoen euro). De lasten in dit programma zijn 79,3 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • Personele lasten en uitvoeringskosten van wettelijke en reguliere (beleids)taken (9,4 miljoen euro). • Verwachte uitgaven voor 2024 voor het realiseren van meerjarige investeringsprojecten OV, Auto, Fiets en Verkeersveiligheid (24,6 miljoen euro). • Lasten autoparkeren (27,7 miljoen euro). • Lasten fietsparkeren (11,1 miljoen euro). • Lasten voor de deelopgave Anders Reizen (4,6 miljoen euro). In dit programma wordt in 2024 13,285 miljoen euro onttrokken en 15,041 miljoen euro toegevoegd aan de reserves. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.

55

56

Doelstellingen Doelstelling 1: Duurzame vervoersmiddelen

Toename van het aandeel duurzame, gezonde en ruimte efficiënte vervoersmiddelen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Mobiliteitsplan 2040

2021

Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. De stad moet aantrekkelijk en bereikbaar zijn voor iedereen.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

% verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente

Nulmeting

Realisatie

Doelstelling

2022

2023

2024

2025

2026

13% (2018)

20%

20%

21%

21%

21%

29% (2018)

29%

29%

29%

29

29

20% (2018)

14%

14%

15%

15%

16%

36% (2018)

35%

35%

34%

34%

33%

Utrecht dat lopend wordt gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat fietsend wordt gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat met het ov wordt gedaan. % verplaatsingen binnen, van en naar de gemeente Utrecht dat met de auto wordt gedaan.

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Voor de klimaatvisie van de gemeente werken we de mobiliteitsambities, doelstellingen en maatregelen uit (gereed in 2024). • Actualisatie en uitwerking van beleid en strategie OV, vanuit de volgende aanpak (gereed in 2024): • Principes OV-Alliantie. • Ontsluitingsconcept Merwedekanaalzone. • Faseringsconcept wiel-met-spaken. • Gebiedsuitwerking U-link en U-liner. Activiteiten die we niet meer doen • De planvorming voor een update aan de fietsbewegwijzering is gereed, alleen is er momenteel onvoldoende budget beschikbaar om dit uit te voeren, door gestegen kosten. We blijven zoeken naar dekkingsmogelijkheden. • Nieuwe verkeerslichten worden niet meer standaard een volledig intelligent verkeerslicht (iVRI), maar voeren we uit als iVRI ready, vanwege een scheve kosten-baten verhouding op dit moment.

57

Activiteiten die we blijven doen • Intensiveren van de wettelijke en reguliere taken zoals mobiliteitsadvisering in de wijk, monitoring/onderzoek -onder andere monitor mobiliteitsplan- en de minder hinder aanpak. • Verbeteren uitbreiding van het fietsnetwerk en wegwerken tekort aan fietsenstallingen (met name op Utrecht CS en in en om de binnenstad) en fietsenrekken. • Gebiedsgewijs uitwerken van het Mobiliteitsplan; afronding omgevingsvisie Overvecht, start Oost, Vleuten – De Meern en Leidsche Rijn, waarbij we rekening houden met de ontwikkeling van Rijnenburg. • Voorbereiden van de mobiliteitsprojecten voor de versnelling van de woningbouw noordwest en zuidwest in de komende drie tot vijf jaar, die zijn opgenomen in de versnellingsafspraken met het Rijk. • In samenhang met de MIRT-Verkenning en –Onderzoek werken we het OV-concept ''Wiel met spaken' verder uit, in lijn met de ruimtelijke strategie Utrecht 2040 (RSU). Ook werken we aan een financieringsstrategie voor de toekomstige implementatie ervan. De dekking voor het krediet voor de eerste fase van het Wiel met Spaken (OV-schaalsprong) regelen we vooraf. De Voorjaarsnota 2024 is daarvoor het geëigende moment. • We gaan verder met de uitwerking en uitvoering van fietsprojecten, onder andere: • fietsverbindingen bij Boorstraat en Demkabrug; • regionale, stedelijke -en doorfietsverbindingen en voetgangersnetwerk.

• We werken aan de volgende uitvoeringsprojecten voor verbetering van het openbaar vervoer: • verbeteren van de toegankelijkheid van de bushaltes; • doorstromingsmaatregelen OV; • aanpassingen als gevolg van Vervoerplan 2024; • uitvoering van de no regret-maatregelen voor het openbaar vervoer. • Herinrichting Westelijke Stadsboulevard; afronding van het laatste deel in 2024. • In 2024 starten we naar verwachting met de uitvoering van de herinrichting van de Amsterdamsestraatweg, Socrateslaan, Europalaan-Noord en Knip Catharijnesingel. • Oplevering Kanaalstraat begin 2024, daarna start herinrichting van de Damstraat. • Uitvoeringsprogramma bouwlogistiek waarbij we het aantal logistieke bewegingen van en naar bouwplaatsen verminderen. • Aanleg eerste stadshaltes (overslaglocaties water-weg in centrum) om meer goederenvervoer over water te faciliteren. • Datagedreven pilots als dynamische venstertijden en multifunctionele laad/los zones. Financiën Duurzame vervoersmiddelen x €1.000 Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting 2027

2022

2023

2024

2025

2026

Baten

3.195

4.128

2.796

385

339

339

Lasten

19.537

33.870

32.524

25.742

23.066

22.339

Saldo Baten en Lasten

-16.342

-29.742

-29.728

-25.357

-22.727

-22.000

Onttrekking reserves

7.324

17.654

9.509

1.400

6.846

2.339

Toevoeging reserves

20.176

18.932

15.041

8.845

12.769

13.270

Saldo onttrekkingen en

-12.852

-1.279

-5.533

-7.445

-5.923

-10.931

-29.194

-31.021

-35.260

-32.802

-28.650

-32.931

toevoegingen reserves Totaal

58

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

-1.371

I

150

S

Vervallen incidentele budgetten voor de uitvoering van het mobiliteitsplan en deelmobiliteit.

-355

I

Mutatie van het verwachte kasritme (uitgaven) van de meerjarige projecten OV.

674

I

-5.447

I

Loon- en prijscompensatie

1.246

I

Bijstelling Meerjarenprogramma Bereikbaarheid (ten behoeve van het oplossen van

-600

Baten De lagere raming van de baten (met name subsidies) is gebaseerd op de kasritmes (cashflow) voor de projecten Fiets (MPB). Lasten In het coalitieakkoord zijn middelen beschikbaar gesteld voor de beleidsprioriteit Anders Reizen/Goederenvervoer.

Mutatie van het verwachte kasritme (cashflow) van de meerjarige projecten Fiets op basis van de uitvoeringsplanning.

knelpunten in het brede financieel beeld) Bijstelling middelen vanuit het coalitieakkoord (Groei in Balans): fietsenstalling

645

I

2.264

I

-8.145

I

-3.891

I

binnenstad Bijstelling van het verwachte kasritme (uitgaven) van de projecten Auto op grond van de jaarlijkse actualisatie van het MPB. Reserves Onttrekkingen Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid en de vaste activa reserve op basis van actuele kasritmes. Toevoegingen Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid op basis van actuele kasritmes.

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

Binnen deze doelstelling is slechts een beperkt deel van de lasten beïnvloedbaar. Bijvoorbeeld lopende projecten, met name bij 'Fiets', zijn beïnvloedbaar. Beëindiging van deze lopende projecten zal leiden tot kapitaalvernietiging. Daarnaast worden er projecten bekostigd met behulp van 59

cofinanciering, bijvoorbeeld 'OV' en 'Programmamanagement'. Beëindiging of verlagingen hebben direct gevolgen voor de cofinanciering. Er is ook een aantal projecten, bijvoorbeeld 'auto', waarbij verplichtingen volledig zijn vastgelegd (Westelijke Stadsboulevard en NRU). Verlaging van budgetten op de gebieden fiets, goederenvervoer en programmamanagement (personele inzet), heeft impact op de logistieke knelpunten in onze groeiende stad.

Doelstelling 2: Mobiliteitsgedrag

Mobiliteitsgedrag dat bijdraagt aan een gezonde en leefbare stad. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Parkeervisie (inclusief modules)

2021

Ons parkeerbeleid staat in de nieuwe parkeervisie. Speerpunten zijn bereikbaarheid, kwaliteit openbare ruimte, duurzame mobiliteit en rechtvaardige verdeling van de schaarse parkeerruimte.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Nulmeting

Realisatie

Doelstelling

2022

2023

2024

2025

2026

32% (2017)

33%

26%

25%

25%

24%

PM

25%

31%

38%

44%

50%

73% (2014)

78%

79%

79%

80%

80%

70% (2014)

87% (2021)

88%

88%

89%

89%

Aandeel huishoudens zonder auto.

32% (2021) Niet gemeten

33%

33%

34%

34%

% huishoudens dat gebruik maakt van deelmobiliteit.

17% (2021) niet gemeten

20%

25%

32%

40%

Aantal fietsen dat buiten een fietsparkeervoorziening

7.100 (2018)

8.338

7.100

6.700

6.300

6.100

1.600 (2018)

1.159

1.600

1.200

800

400

PM

55

PM

PM

PM

PM

Gemiddeld aandeel gebiedsvreemd verkeer op de invalsroutes Parkeerareaal op straat waar sprake is van betaald parkeren (% van het totale aantal parkeerplaatsen op straat) % (zeer) tevreden inwoners over de stallingen in de binnenstad % (zeer) tevreden inwoners over de stallingen bij Utrecht Centraal Station

staat in binnenstad Aantal fietsen dat buiten een fietsparkeervoorziening staat in stationsgebied Aantal parkeerplekken omgevormd naar ruimte voor groen, fiets en verblijf

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Uitwerking van beleid en producten voor het stimuleren van parkeren in de parkeergarages voor bewoners in plaats van in de openbare ruimte (gereed in 2024).

60

• •

Onderzoek naar mogelijkheden om te handhaven op de aangewezen parkeerplekken met bijzondere bestemming (laadplekken, minder validen plekken) in de openbare parkeergarages (gereed in 2024). Introductie van parkeerproduct voor scholen, en een tegemoetkoming in parkeerkosten voor bewoners met een laag inkomen (gereed in 2024).

Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen Ontwikkelen van producten voor het parkeren in parkeerhubs voor zowel bewoners als bezoekers. • We voeren ons mobiliteitsmanagement uit via het regionale samenwerkingsverband Goedopweg, looptijd 2019 t/m 2024 en maken een vervolgplan voor Goedopweg vanaf 2025. • Voorbereiding en/of uitvoering van verschillende Dynamisch VerkeersManagement (DVM) projecten. • Continuering van de regionale samenwerking voor multimodaal verkeersmanagement. • Nieuwe, of te vervangen, verkeerslichten voeren we uit als iVRI-ready. • We blijven uitvoering geven aan de kortetermijnmaatregelen uit het Plan van Aanpak Deelmobiliteit (2022-2024). • 3 Smart Mobility pilots op het gebied van slim laden & lossen, intelligente toegang en spreiden van fietsdrukte. • We onderzoeken hoe we het project digitalisering mobiliteitsdata (data top 15) dat in 2023 afloopt kunnen doorzetten in 2024. • Invoering van het versneld betaald parkeren stadsbreed. • Uitrol van de integrale aanpak voor het opheffen van parkeerplekken ten gunste van lopen en verblijven, fietsenrekken, deelmobiliteit en spelen. Hierbij sluiten we aan bij projecten en aanvragen van bewoners. • Oprichting loket voor aanvragen voor vergroening, fietsenrekken en verblijf in de openbare ruimte, op parkeerplaatsen en daarbuiten.

• Uitrol van het beleid en het product Parkeren op Afstand (POA) voor nieuwe bewoners in nieuwe wijken. • Uitrol van de resultaten van het onderzoek voor het aanpassen van de ligging van de huidige algemene gehandicaptenparkeerplaatsen, met focus op de Binnenstad. • Uitwerking plannen nieuwe gebouwde fietsenstallingen Jaarbeurspleingebouw, Dubbele Knoopstalling, Vaartsche Rijn en Hoog Catharijne (P1 en P4). • Uitwerking plannen uitbreiding fietsenparkeerplekken bij stations Overvecht, Zuilen, Lunetten, Leidsche Rijn Centrum en Vleuten. • Uitwerken aanpak voor meer en betere fietsparkeerplekken in de binnenstad en in vooroorlogse wijken, en voor op te heffen autoparkeerplekken. Financiën Mobiliteitsgedrag x €1.000 Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Baten

55.160

63.654

74.494

79.666

84.306

88.280

Lasten

36.531

37.346

43.479

46.651

53.833

50.468

Saldo Baten en Lasten

18.629

26.308

31.016

33.014

30.473

37.812

Onttrekking reserves

2.265

3.426

3.744

2.792

6.702

1.702

Toevoeging reserves

0

714

0

0

0

0

2.265

2.712

3.744

2.792

6.702

1.702

20.894

29.020

34.759

35.806

37.174

39.514

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

61

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

7.415

S

-699

I

2.967

S

704

S

1.237

S

-799

I

585

I

-714

I

Baten De baten straatparkeren nemen toe door de tariefsverhoging en het invoeren van betaald parkeren in de hele stad. De projecten Slimme Kruisingen en DIT4tram zijn in 2023 afgerond, hierdoor nemen de baten af. Lasten Door het invoeren van betaald parkeren in de hele stad nemen de lasten straatparkeren toe. De tegemoetkoming van lage inkomens voor de toegenomen parkeerkosten als gevolg van o.a. het invoeren van betaald parkeren in de hele stad leidt tot hogere lasten (Voorjaarsnota 2023). In het coalitieakkoord zijn middelen beschikbaar gesteld voor de beleidsprioriteit Anders Reizen/Goederenvervoer. Verschuiving in de kasritme van diverse projecten (onder andere Slimme Kruisingen en DIT4tram) na actualisatie van het MPB. Reserves Onttrekkingen Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid op basis van de verwachte uitvoeringsplanning van projecten. Toevoegingen Betreft incidentele stortingen in de parkeerreserve (MPR 2023).

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

Binnen deze doelstelling is een groot deel van de lasten beïnvloedbaar, maar staat wel in relatie tot de parkeerinkomsten. Parkeren op straat is de grootste (beïnvloedbare) post en heeft betrekking op de kosten voor handhaving. Verlagen van het budget heeft als gevolg lagere betaalbereidheid en lagere opbrengsten.

62

Parkeren Offstreet betreffen exploitatie- en eigenaarslasten van gebouwen. Hiervan is een deel aanbesteed met contracten. Personele lasten hebben betrekking op beheer, contractmanagement en assetmanagement. De kosten worden volledig gedekt door de parkeeropbrengsten. Voor fietsparkeren geldt dat de hoge mate van beïnvloedbaarheid samenhangt met het aantal fietsenstallingen die in eigendom zijn van de gemeente of worden gehuurd. Alleen besparen op beheer leidt tot een beperkte beïnvloedbaarheid van de kosten. Duurzame mobiliteit is (grotendeels beïnvloedbaar) budget voor het stimuleren van deelmobiliteit, gedragscampagnes bij minder hinder projecten, uitvoering van wettelijke taken (o.a. digitalisering overheden – ontsluiten mobiliteitsdata) en voorbereiding op wetgeving om duurzaam reisgedrag af te dwingen en doorontwikkeling van onze verkeersmanagementsystemen. Deze maatregelen zijn nodig om de groeiende stad bereikbaar en ontsloten te houden (een wettelijke verplichting bij de ontwikkeling van de stad).

Doelstelling 3: Verkeersveiligheid

Daling van het aantal verkeersslachtoffers en verbetering gevoel verkeersveiligheid. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Mobiliteitsplan 2040

2021

Voor een gezonde groei van de stad is het nodig om de mobiliteit anders te organiseren. De stad moet aantrekkelijk en bereikbaar zijn voor iedereen.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Nulmeting

Realisatie 2022

Driejarig gemiddelde van verkeersslachtoffers

643

Doelstelling 2023

2024

2025

2026

336 max. 450 max. 372 max. 360 max. 360

(2014-2016) % bewoners dat tevreden is over de

63%

verkeersveiligheid in de eigen buurt

(2021)

-

63%

64%

65%

65%

Activiteiten Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Start uitvoering definitieve maatregelen op de Donaudreef en Loevenhoutsedijk gereed in 2024). • Start uitvoering definitieve maatregelen verbeteren oversteekbaarheid Biltse Rading en Vleutenseweg (gereed in 2024). Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen • Betrokkenheid bij landelijke ontwikkelingen zoals het kader voor Lichte Elektrische Voertuigen (LEV) en de ontwikkeling van de 'gebiedsontsluitingsweg 30'.

63

• • • • • • • •

Versnelling van de 30km/uur aanpak om zoveel mogelijk straten om te vormen naar 30km/uur. Aanvragen van vaste flitspalen en mobiele flitspalen en plaatsing camera's om te handhaven op de helmdracht van snor- en bromfietsers. Intensivering van de preventieve of risicogestuurde aanpak, o.a. verder inventariseren van meest risicovolle oversteken op 50 -en 70 km/uur wegen en inzet van camerasystemen. Voortzetting pilot speed pedelec. Voorbereiding maatregelen verbeteren fietsveiligheid Niels Bohrweg. Voorbereiding van de integrale projecten Welgelegen en Den Hommel, Amazonekwartier, Taagdreef en Rotsoord conform de ‘in één keer goed’ aanpak. Uitvoering educatieve projecten en voortzetting van de realisatie van schoolzones en schoolstraten. Voortzetting van projecten om verkeersonveilige locaties op te lossen.

Financiën Verkeersveiligheid x €1.000 Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting 2027

2022

2023

2024

2025

2026

Baten

868

0

0

0

0

0

Lasten

5.034

2.533

3.332

1.880

3.225

3.419

Saldo Baten en Lasten

-4.165

-2.533

-3.332

-1.880

-3.225

-3.419

Onttrekking reserves

1.138

365

33

28

27

27

Toevoeging reserves

485

537

0

1.461

120

-70

Saldo onttrekkingen en

653

-172

33

-1.433

-93

98

-3.513

-2.705

-3.299

-3.313

-3.317

-3.322

toevoegingen reserves Totaal

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

474

I

-537

I

Lasten Mutatie van het verwachte kasritme (cashflow) van de meerjarige projecten Verkeersveiligheid op basis van de uitvoeringsplanning. Reserves Toevoegingen Verschillen in jaarlijkse verrekeningen met de reserve Bereikbaarheid en de vaste activa reserve op basis van actuele kasritmes.

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

64

Binnen deze doelstelling is een groot deel van de lasten beïnvloedbaar. Voor verkeersveiligheid geldt dat verschillende projecten reeds zijn gestart of worden aanbesteed (Kanaalstraat, Amsterdamse Straatweg). Voor het actieplan en impuls 30km straten geldt een bestuurlijke afspraak tot 2040. Lopende projecten en afspraken beperken de beïnvloedbaarheid, maar sluiten dit niet uit. Het beëindigen van projecten heeft acceptatie van reeds gemaakte kosten zonder afronding van een project tot gevolg.

Risico's Risico

Maatregel

Benodigde samenwerking en cofinanciering voor de noodzakelijke Inzet op lobby richting regio en rijk en activeren van maatregelen komen niet rond. Hierdoor kan de

partners. Dit op basis van een stevige analyse van de

mobiliteitstransitie niet volgens het gewenste tempo worden

impact van vertraging op andere beleidsterreinen zoals

gerealiseerd.

wonen, leefbaarheid, klimaat en milieu.

Benodigde innovatie als alternatief voor auto gaat niet snel

Convenant met deelautoaanbieders,

genoeg of is niet voldoende voor groeistad (Dynamisch

stimuleringsregelingen voor deelmobiliteit, , parkeerbeleid

verkeersmanagement/ DVM, MaaS, parkeerhubs, etc.)

(hogere tarieven, lage parkeernormen, weghalen autoparkeerplaatsen). Meer onderzoek initiëren, bijvoorbeeld lightrail

Niet iedereen kan de plekken bereiken die ze zouden willen

In het Uitvoeringsprogramma Vervoersongelijkheid staat

bereiken, bijvoorbeeld doordat zij moeilijk kunnen rondkomen,

beschreven dat we vervoersongelijkheid verkleinen door

door een fysieke of cognitieve beperking, een taalachterstand of

drempels in het vervoer voor inwoners weg te nemen. Door

slechte verbindingen. Hierdoor zijn mensen onvoldoende in staat

actief met het thema aan de slag te gaan, leren we meer

om deel te nemen aan de maatschappij. Er is sprake van

over deze vorm van ongelijkheid, en leren we ook wat de

vervoersongelijkheid

meest effectieve aanpak is. We monitoren actief en updaten de projectenlijst periodiek op basis van opgedane ervaring en aangescherpte inzichten.

65

Investeringen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de investeringen per programma. Per doelstelling is daaronder een aparte tabel met toelichting opgenomen. Een nadere specificatie van de geautoriseerde en de voor 2024 nog te autoriseren investeringen is opgenomen in de desbetreffende investeringsstaten (geheime bijlage bij de programmabegroting). Zie de paragraaf investeringen voor een toelichting op de verschillende categorieën en uitgangspunten en een totaaloverzicht van alle investeringen. Investeringen Programma Duurzame Bereikbaarheid x €1.000 Geautoriseerd

2024

2025

2026

2027

0

0

0

0

t/m 2023 0

Vervangingsinvesteringen

0

0

0

0

0

Uitbreidingsinvesteringen A

289.415

4.425

4.825

0

0

Uitbreidingsinvesteringen B (*)

184.901

0

0

0

0

Totaal investeringen

474.316

4.425

4.825

0

0

Routine-investeringen

(*) Uitbreidingsinvesteringen B worden nu niet geautoriseerd.

Toelichting Met de Voorjaarsnota 2023 is het Meerjarenperspectief ruimte (MPR 2023) vastgesteld. Hierin wordt de financiële stand van zaken rondom het programma toegelicht en de meerjarenbegroting opgesteld. De bijbehorende kredieten voor projecten waarvan de voorbereiding in 2023 of eerder is gestart zijn tegelijkertijd bij de Eerste Bestuursrapportage 2023 vrij gevraagd. Deze kredieten zijn in bovenstaande tabel met uitbreidingsinvesteringen in de kolom met autorisaties t/m 2023 opgenomen. Voor de projecten die nog niet in 2023 van start zijn gegaan geldt dat de budgetten worden vrij gevraagd in de programmabegroting van het jaar waarin het project start. Op basis van de planning van het MPB 2023 vragen we voor 2024 kredieten vrij voor onderstaande projecten. Doelstelling Duurzaam vervoer x €1.000 Geautoriseerd

2024

2025

2026

2027

t/m 2023 Vervangingsinvesteringen

0

0

0

0

0

Routine-investeringen

0

0

0

0

0

Uitbreidingsinvesteringen A

261.389

3.925

4.825

0

0

Uitbreidingsinvesteringen B

184.901

0

0

0

0

Totaal Duurzaam vervoer

446.290

3.925

4.825

0

0

Toelichting Voor de volgende projecten fiets: Maatregelen t.b.v. de voetganger, Plankosten Demkabrug (Investeringsbudget schaalsprong Fiets), Fietsdepot, Blauwkapelseweg kruising Alexander Numankade, Verbeteren fietsnetwerk Lage Weide, Regionale doorfietsroute Utrecht-Hilversum, en Regionale doorfietsroute Lage Weide – Houten vragen wij totaal het bedrag van 3,275 miljoen euro uit het MPB 2023 vrij. Voor het auto project Herinrichting Socrateslaan inclusief Linschotensingel vragen wij het bedrag van 0,650 miljoen euro uit het MPB 2023 vrij.

66

Doelstelling Mobiliteitsgedrag x €1.000 Geautoriseerd

Autorisatie

2025

2026

t/m 2023

2024

2027

Vervangingsinvesteringen

0

0

0

0

0

Routine-investeringen

0

0

0

0

0

Uitbreidingsinvesteringen A

5.062

200

0

0

0

Uitbreidingsinvesteringen B

0

0

0

0

0

5.062

200

0

0

0

Totaal Mobiliteitsgedrag

Toelichting Voor het Regionaal Multimodaal Verkeersmanagement vragen wij het bedrag van 0,200 miljoen euro uit het MPB 2023 vrij. Doelstelling Verkeersveiligheid x €1.000

Vervangingsinvesteringen

Geautoriseerd

Autorisatie

2025

2026

t/m 2023

2024

2027

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Uitbreidingsinvesteringen A

22.964

300

0

0

0

Uitbreidingsinvesteringen B

0

0

0

0

0

Totaal Verkeersveiligheid

22.964

300

0

0

0

Routine-investeringen

Toelichting Voor de herinrichting As Votulast vragen wij het bedrag van 0,300 miljoen euro uit het MPB 2023 vrij voor de plankosten die nodig zijn om het plan voor het oostelijke deel van de route As Votulast te kunnen opstellen.

Verbonden partijen x €1.000 Omschrijving

Doel

VvE P&R Uithof/Sciencepark Utrecht

Door het bieden van een combinatie van een goede parkeervoorziening aan de rand van de stad gecombineerd met snel openbaar vervoer naar de binnenstad zet de gemeente in op het afvangen van autoverkeer in de stad. Op deze manier biedt de gemeente een goed alternatief voor automobilisten met bestemming Utrecht voor parkeren in de binnenstad. De gemeente is eigenaar van 500 van de 2.000 parkeerplaatsen in de P&R de Uithof.

Zie voor detailinformatie de paragraaf Verbonden Partijen.

67

Bijdrage gemeente Utrecht 287

Subsidies x € 1.000

Doelstelling

Waarvan 'vaste'

Meerjarig

verlening met

verleend

Begroting Begroting

Omschrijving

2023

2024

jaarsubsidies

t.l.v 2024

Toename van het aandeel duurzame, gezonde en ruimte-efficiënte vervoersmiddelen Uitvoeren maatregelen

Uitvoeren

goederenvervoer

maatregelen

50

50

0

0

Totaal doelstelling 1

50

50

0

0

Totaal

50

50

0

0

goederenvervoer

Zie voor het totaaloverzicht alle subsidies per programma de bijlage subsidies.

68

Aantrekkelijke, groene leefomgeving en erfgoed Programmaoverzicht We werken aan een gezonde en prettige omgeving als je de deur uitstapt. Portefeuillehouder(s): Linda Voortman; Susanne Schilderman; Rachel Streefland en Eva Oosters

Financiën programma x €1.000 Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Baten

120.845

128.887

134.846

134.533

134.633

134.633

Lasten

202.914

225.697

230.938

231.069

233.296

234.059

Saldo Baten en Lasten

-99.426

-82.068

-96.810

-96.092

-96.536

-98.663

Onttrekking reserves

7.163

6.375

99

467

78

78

Toevoeging reserves

2.035

141

141

141

174

174

5.128

6.233

-43

325

-96

-96

-76.940

-90.576

-96.135

-96.211

-98.759

-99.522

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

De baten in dit programma zijn 135 miljoen euro. Deze baten bestaan hoofdzakelijk uit: • Opbrengsten uit de Afvalstoffenheffing (60 miljoen euro). • Opbrengsten uit Rioolheffing (49 miljoen euro). De lasten in dit programma zijn 231 miljoen euro. Deze lasten bestaan hoofdzakelijk uit: • Onderhoudskosten voor onder andere openbare ruimte, wervengebied, water- en rioleringssysteem, containers afvalinzameling, gronden en terreinen (bodemverontreiniging), schoonhouden openbare ruimte (110 miljoen euro). • Personele lasten (61 miljoen euro). • Investeringen in watersysteem, rioleringssysteem en luchtkwaliteit (21 miljoen euro). • Overig kosten onder andere afvalverwerkingskosten, energielasten, kwijtschelden belastingen en betaalde subsidies (39 miljoen euro). In dit programma wordt in 2024 0,099 miljoen euro onttrokken en 0,141 miljoen euro toegevoegd aan de reserves. Zie voor een verdere toelichting het onderdeel Reserves in hoofdstuk Financiën. Baten en lasten meerjarig in beeld De grafieken hieronder tonen de ontwikkeling van de baten en lasten van het programma over een periode van meerdere jaren, exclusief reserves. Zowel in absolute bedragen, als in percentages van de totale baten en lasten van de begroting.

69

Doelstellingen Doelstelling 1: Beheer openbare ruimte

Met goed beheer van de openbare ruimte zorgen we voor een gezonde, aantrekkelijke, robuuste en toekomstbestendige leefomgeving voor iedereen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten:

70

Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte

2016

In de nota is vastgelegd wat nodig is om de kwaliteit van de openbare ruimte goed aan te laten sluiten bij de omgeving.

Nota Beheer Openbare Ruimte

2021

In de nota brengen we in beeld wat de staat is van de kwaliteit van de openbare ruimte en beschrijven we hoe we de openbare ruimte ontwikkelend willen beheren, wat de omvang van het achterstallig onderhoud is en hoe we de verschillende opgaven willen financieren.

Meerjaren Investeringsprogramma 2024-

2023

Dit programma biedt inzicht in de projecten groot

2029 Programmaplan Werk aan de Werf

onderhoud en vervanging die we willen uitvoeren. 2021

In dit plan staat hoe we wal-, werf- en kluismuren en kelders in het historische wervengebied herstellen en werken aan maatregelen om schade aan muren en kelders in de toekomst te voorkomen.

Uitvoeringsprogramma wervengebied

2023

In het programma staat welke herstelmaatregelen we

2023 - 2026 Actieplan zelfbeheer openbaar groen

nemen. 2021

Met dit actieplan geven we aan hoe we de samenwerking versterken met zelfbeheerders.

Notitie Aanpak plaagdierbeheersing:

2020

In deze notitie beschrijven we de aanpak van de

Ratten Visie stadswater

Integrated Pest Management, de focus ligt op preventie. niet bekend

Het beleid richt zich op het gebruik van het openbare water waar je kan varen of zwemmen en op de oevers waar je kan verblijven en wandelen. Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstellingen en indicatoren in de volgende programmabegroting.

Groenstructuurplan

2007, 2018

De Actualisatie van het Groenstructuurplan 2018 maakt inzichtelijk hoe de ontwikkeling van groen gelijke tred gaat houden met de groei van de stad.

Bomenbeleid

2009, 2018

In het Bomenbeleid staat onze ambities voor bomen.

Nota Utrechtse soortenlijst

2018

Lijst met soorten die voor Utrecht kenmerkend zijn, waarbij hun beschermde status zorgt voor continuïteit in het behoud en stimuleren van plant- en dierensoorten.

Nota dierenwelzijn

2019

In deze nota staat het dierenwelzijnsbeleid.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Waardering van het schoonhouden van de openbare

Nulmeting

Realisatie

Doelstelling

2022

2023

2024

2025

2026

6,6 (2021)

-

6,5

-

6,5

-

n.v.t. (2023)

-

6,8

n.v.t. (2023)

-

6,8

ruimte in de buurt. Waardering van het onderhoud van de verharding in de buurt (zoals straten, pleinen, stoepen en fietspaden). Waardering van de verzorging van het openbare groen in de buurt.

71

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar We leggen een visie en beleid op de ondergrond ter besluitvorming voor aan de raad en vertalen het daarna door naar een uitvoeringsprogramma (Visie en beleidsnota gereed in Q1 2024). We realiseren een besparing van 0,485 miljoen euro in 2023, oplopend tot 0,735 miljoen euro in 2024 en 1,085 miljoen euro structureel in 2025 door bij het beheer van de openbare ruimte te kiezen voor standaardiseren van het materiaalgebruik en voor versobering van het beeldkwaliteitsniveau (gereed in 2024). • We geven verder vorm aan de voorbereiding van de integrale openbare ruimte projecten, waarbij we inzetten een ‘in één keer goed’ aanpak, door bij de vervanging van riolering en wegverharding koppelkansen op het vlak van vergroening, mobiliteit en klimaatadaptatie te benutten (gereed in 2024). • De komende jaren werken we aan: 1) het herstel van de muren aan de Oudegracht, waaronder tussen de Muntkelder en de Stadhuisbrug en tussen de Weesbrug en de Smeebrug en (2) delen van de Kromme Nieuwegracht, (3) het herstel van kelders met bouwkundige gebreken en het waterdicht maken van kelders met ernstige lekkages, (4) een definitieve financiële regeling voor keldereigenaren en (5) afspraken met stakeholders over beheer en gebruik (gereed in 2026).

• We ondersteunen de realisatie van een particuliere Islamitische begraafplaats (gereed in 2024). • Onder voorbehoud van vaststelling van de Visie stadswater door de raad: we voegen indicatoren en een financiële paragraaf toe aan de Visie stadswater en leggen deze ter vaststelling voor aan de raad (gereed in 2024). • Onder voorbehoud van vaststelling van de visie Stadswater door de raad: we stellen een uitvoeringsprogramma Stadswater 2024-2027 op (gereed in 2024). Activiteiten die we niet meer doen • In het kader van de versoberingsopgave brengen we de frequentie van het reinigen van een deel van onze civiele constructies (zoals bruggen, steigers, vlonders) of onderdelen daarvan terug. Activiteiten die we blijven doen

• •

• • • •

We continueren onze acties voor het verbeteren van de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor mensen met een beperking. We werken het achterstallig onderhoud in een redelijke termijn van tien jaar weg. We voeren geprogrammeerde groot onderhoud- en vervangingsprojecten in de openbare ruimte uit, die zijn opgenomen in het Meerjaren Investeringsplan 2024-2029 en geven daarbij invulling aan ontwikkelend beheer, met als streven om steeds een bijdrage te leveren aan de gemeente-brede opgaven voor een gezond stedelijk leefklimaat. We houden de openbare ruimte schoon en onderhouden het groen volgens de afgesproken kwaliteitsnormen. We zetten de begeleiding van en samenwerking met de vrijwilligers in het dagelijks beheer voort. We handhaven de algemene regelgeving en voorschriften van vergunningen in de openbare ruimte en controleren naar aanleiding van meldingen of eigen waarnemingen vanuit preventief toezicht. Het programmeren, herstel van schade aan het monumentale wervengebied, intensivering van beheer, voorkomen van schade, voorkomen van onveilige situaties en het invullen van de burenplicht en de maatschappelijke zorgplicht is elk jaar onderdeel van ons werk.

72

Financiën Beheer openbare ruimte x €1.000 Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Baten

12.266

14.221

15.213

15.150

15.150

15.150

Lasten

100.743

114.139

116.501

115.723

115.240

116.910

Saldo Baten en Lasten

-88.477

-99.917

-101.289

-100.574

-100.091

-101.761

Onttrekking reserves

4.314

1.324

3

3

3

3

Toevoeging reserves

1.321

0

0

0

0

0

Saldo onttrekkingen en

2.993

1.324

3

3

3

3

-85.485

-98.593

-101.286

-100.571

-100.088

-101.758

toevoegingen reserves Totaal

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

938

S

Loon- en prijsindexering

1.587

S

Referentiekader Groei: budgettoename wordt jaarlijks bepaald en verwerkt op basis van

1.155

S

Werven: Het incidentele budget voor de periode 2021-2023 valt in 2024 weg.

-721

I

Frictiekosten Leidsche Rijn: Budget toekenning voor nieuw opgeleverde openbare ruimte is

-652

I

-1.321

I

Baten Indexering tarieven, belastingen en leges. In bovenstaande tabel is in 2024 nog een algemene index toegepast op de baten van de tarieven en heffingen. Echter is het idee om in 2024 een gedifferentieerde indexering toe te gaan passen. Na vaststelling van de verordeningen voor 2024 zullen de aanpassingen in de baten worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging. Lasten

bevolkingstoename.

gerelateerd aan de bevolkingsgroei in Leidsche Rijn. Te onderhouden openbare ruimte wordt eerder opgeleverd dan dat er nieuwe bewoners zijn. Hierdoor ontstaat er een hiaat in onderhoudsbudget. Dit is het frictiebudget dat jaarlijks wordt bepaald. Reserves Onttrekkingen In 2023 is 1,3 miljoen euro onttrokken aan de algemene reserve ten behoeve het Programma Wervengebied. In 2024 vindt er geen onttrekking plaats.

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

73

De lasten binnen deze doelstelling zijn slechts beperkt beïnvloedbaar door wettelijke taken en koppeling tussen baten en lasten. De keuzeruimte wordt beperkt doordat het wettelijk verplicht is om objecten veilig en heel te houden door onderhoud en vervanging. Vooral de opgave in naoorlogse wijken is groot. Keuzeruimte komt vooral neer op versobering, er is bijvoorbeeld op een aantal gebieden een kwaliteitsniveau afgesproken dat één trede hoger ligt dan wettelijk verplicht. Versobering gaat samen met een hoger risico op herstelkosten door achterstallig onderhoud. Toezicht en handhaving heeft betrekking op personeelskosten en aan personeel gerelateerd materieel, en betreft grotendeels gemeentelijk (beïnvloedbaar) beleid. Havendienst is zowel voor de commerciële als de publieke taak ruim kostendekkend. De tarieven voor de Havendienst kan nog wel worden verhoogd (t.b.v. algemene middelen). Tarieven voor de marktdienst is vanaf 2025 kostendekkend.

Doelstelling 2: Water- en rioleringssysteem

Het water- en rioleringssysteem is gezond, robuust en toekomstbestendig voor iedereen. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Visie Water en Riolering Utrecht

2022

De visie beschrijft hoe we invulling geven aan onze

Programma Water en Riolering Utrecht

2023

zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. 2024-2028

Het programma beschrijft wat we, naast het reguliere beheer en onderhoud van onze assets, de komende jaren gaan doen op het gebied van water en riolering.

Visie Klimaatadaptatie Utrecht

2022

De visie laat zien wat we op het gebied van hittestress, wateroverlast en droogte moeten doen om ons voor 2050 aan te passen aan het veranderende klimaat.

Meerjaren Investeringsprogramma 2024-2029

2023

Dit programma biedt inzicht in de projecten groot onderhoud en vervanging die we willen uitvoeren.

74

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Aantal geregistreerde meldingen van volledig

Nulmeting

Realisatie

Doelstelling

2022

2023

2024

2025

2026

0 (2020)

1

0

0

0

0

7 (2012)

12

<=5

<=5

<=5

<=5

2 (2012)

9

<=5

<=5

<=5

<=5

gestremde wegen of hemelwater in panden vanuit de openbare ruimte bij extreme neerslag (buien t/m 80mm per uur). Aantal geregistreerde meldingen van grondwateroverlast door te hoge of te lage grondwaterstanden in de openbare ruimte. Aantal keer per jaar dat dusdanige oppervlaktewaterkwaliteitsproblemen optreden dat directe maatregelen zijn vereist. Het gaat hier om vissterfte, stank, botulisme, blauwalg en overmatig kroos.

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar We vertalen doelstellingen in de Visie Water en Riolering en Visie Klimaatadaptatie in omgevingsplanregels en leggen deze ter besluitvorming voor aan de raad (gereed in 2024). • We onderzoeken een nieuwe grondslag voor de rioolheffing en leggen deze ter besluitvorming voor aan de raad (gereed in 2025). • Om de oppervlaktewaterkwaliteit te verbeteren starten we samen met het waterschap HDSR met de uitvoering van maatregelen die zijn opgenomen in het Programma Schoon Water in Utrecht (gereed in 2028). • We geven uitvoering aan de in 2023 opgestelde integrale communicatiestrategie voor water/groen/klimaatadaptatie en richten ons daarbij op de doelgroepen: bewoners, maatschappelijk vastgoed (eigen vastgoed en vastgoed van derden) en corporaties (gereed in 2024). • We koppelen minimaal 15,3 hectare af via bouwplannen, herinrichtingen, initiatievenfonds en subsidieregelingen, bij voorkeur door het vervangen van verhardingen door groen (gereed in 2024). • We vervangen minimaal 8,2 kilometer riolering waarbij we ernaar streven gelijktijdig de openbare ruimte te vernieuwen en zowel het rioleringssysteem als de openbare ruimte klimaatbestendig en circulair te maken (gereed in 2024). Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing.

Activiteiten die we blijven doen • Het beheren en onderhouden van het gemeentelijk rioolstelsel, rioolgemalen en drainagestelsel. • Het beheren en onderhouden van de watergangen die bij de gemeente in beheer en onderhoud zijn en het realiseren van de vastgestelde waterkwaliteitsdoelen samen met de waterschappen. • Het waarborgen van de gemeentelijke watertaken in alle bouwplannen, gebiedsontwikkelingen en herinrichtingen via gebiedsadvisering, plantoetsing en vergunningverlening. • Het stimuleren van eigenaren en gebruikers van de stad om hemelwater nuttig te gebruiken en ter plaatse te verwerken via voorlichting, facilitering en subsidiëring. • Het programmeren, voorbereiden en uitvoeren van groot onderhoud, vervangingen en verbeteringen aan het water- en rioleringssysteem.

75

• • •

Wateroverlast door extreme neerslag of schade door langdurige droogte voorkomen door het realiseren van meer ruimte voor de opvang van regenwater in het straatprofiel en het vasthouden van regenwater waar het valt door verharding te vervangen door groen. Het circulair maken van het water- en rioleringssysteem door onder andere het verminderen van het waterverbruik, het scheiden van vuile en schone waterstromen en het hergebruiken van grondstoffen en materialen. Het aanpassen van het water- en rioleringssysteem aan de groei van de stad, waaronder het op de lange termijn toewerken naar een andere locatie van de rioolwaterzuivering Utrecht.

Financiën Water- en rioleringssysteem x €1.000 Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Baten

43.368

46.309

49.498

49.498

49.498

49.498

Lasten

31.532

34.395

35.826

35.826

35.442

35.442

Saldo Baten en Lasten

11.836

11.914

13.671

13.671

14.055

14.055

Onttrekking reserves

0

4.600

0

0

0

0

Toevoeging reserves

0

0

0

0

0

0

Saldo onttrekkingen en

0

4.600

0

0

0

0

11.836

16.514

13.671

13.671

14.055

14.055

toevoegingen reserves Totaal

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

3.189

S

1.431

S

-4.600

I

Baten Indexering tarieven, belastingen en leges. In bovenstaande tabel is in 2024 nog een algemene index toegepast op de baten van de tarieven en heffingen. Echter is het idee om in 2024 een gedifferentieerde indexering toe te gaan passen. Na vaststelling van de verordeningen voor 2024 zullen de aanpassingen in de baten worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging. Lasten Loon- en prijsindexering Reserves Onttrekkingen Vrijval reserve riolering overeenkomstig de Voorjaarsnota 2023 (onderdeel 4.3.3 Bijsturen op de begroting van 2023).

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

76

De rioolheffing is 100% kostendekkend, en daarmee is deze doelstelling in principe niet beïnvloedbaar. Het is mogelijk om bij de jaarlijkse indexatie de toekomstige stijging van het tarief te beoordelen in combinatie met de afvalstoffenheffing en de OZB, de woonlastendruk. Door de rioolheffing minder te laten stijgen, kan de OZB meer stijgen, wat meer algemene middelen oplevert.

Doelstelling 3: Extra groen

Extra groen dat bijdraagt aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en/of recreatie voor mensen en dieren. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Kadernota kwaliteit Openbare Ruimte

2016

In de nota is vastgelegd wat nodig is om de kwaliteit van de openbare ruimte goed aan te laten sluiten bij de omgeving.

Nota beheer Openbare Ruimte

2021

In de nota brengen we in beeld wat de staat is van de kwaliteit van de openbare ruimte, hoe we de openbare ruimte ontwikkelend willen beheren, wat de omvang van het achterstallig onderhoud is en hoe we de verschillende opgaven willen financieren.

Meerjaren Investeringsprogramma 2024-

2023

Dit programma biedt inzicht in de projecten groot

2029

onderhoud en vervanging die we willen uitvoeren.

Actieplan zelfbeheer openbaar groen

2021

Notitie aanpak Plaagdierbeheersing: ratten

2020

Met dit actieplan geven we aan hoe we de samenwerking versterken met zelfbeheerders. In deze notitie beschrijven we de aanpak van de Integrated Pest Management, de focus ligt daarbij op preventie.

Visie water en riolering Utrecht

2022

De visie beschrijft hoe we invulling geven aan onze zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater.

77

Visie klimaatadaptatie

2022

De visie laat zien wat we op het gebied van hittestress, wateroverlast en droogte moeten doen om ons voor 2050 aan te passen aan het veranderende klimaat.

Groenstructuurplan

2007, 2018

De Actualisatie van het Groenstructuurplan 2018 maakt inzichtelijk hoe de ontwikkeling van groen gelijke tred gaat houden met de groei van de stad.

Bomenbeleid

2009, 2018

Nota Utrechtse soortenlijst

2018

In het Bomenbeleid staan onze ambities voor bomen. Lijst met soorten die voor Utrecht kenmerkend zijn waarbij hun beschermde status zorgt voor continuïteit in het behoud en stimuleren van planten dierensoorten.

Nota spelen in je eigen buurt

2022

De nota Spelen in je eigen buurt geeft de ambities aan voor de verspreiding van speel- en sportruimte in de openbare ruimte.

Nota dierenwelzijn

2019

In deze nota staat het dierenwelzijnsbeleid.

Visie stadswater

Voor dit onderwerp is nieuw beleid in de maak. Dit kan leiden tot een aanpassing van doelstelling en indicatoren in de volgende programmabegroting. Het beleid richt zich op het gebruik van het openbare water waar je kan varen of zwemmen en op de oevers waar je kan verblijven en wandelen.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting. Indicator

Hoeveelheid (m2) openbaar groen en water

Nulmeting

Realisatie

Doelstelling

2022

2023

2024

2025

2026

105 (2018)

103 m2

105 m2

105 m2

105 m2

105 m2

42 (2018)

42 m2

42 m2

42 m2

42 m2

42 m2

per huishouden in de stad. Hoeveelheid (m2) openbaar groen en water per huishouden rondom de stad.

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar Voor zowel het Speelruimtebeleid als de visie Stadswater stellen we een uitvoeringsprogramma op en gaan aan de slag met de eerste projecten. Voor de Visie Stadswater is dit nog wel onder voorbehoud van vaststelling van de visie door de Raad (gereed in 2024). • We starten met een nieuwe ronde van de 6-jaarlijkse klimaatstresstesten en het opstellen van omgevingsplanregels (gereed in 2024). We vergroten onze inspanning om meer bomen in de stad toe te voegen door extra projecten uit te voeren en inwoners en partners in de stad te betrekken en door bomen weg te geven aan bewoners voor in hun tuinen (gereed in 2024). Op andere schaalniveaus werken we aan de verdere vergroening die bijdraagt aan klimaatadaptatie en verbetering van de biodiversiteit, veelal met cofinanciering, zoals bij de Icoonprojecten Rondje Stadseiland en Moreelse Tuinen (gereed in 2024). Ten oosten van Utrecht werken we aan de planontwikkeling van een Groen Groeit Mee voorbeeldgebied voor meer natuur en recreatie in de toekomst (gereed in 2024). • Nieuw contract voor dierenhulp afsluiten met dierenhulporganisatie(s) (gereed in 2024).

78

Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen We benutten kansen voor meer groen en bomen, klimaatadaptatie, speelplekken en biodiversiteit in gebiedsontwikkelingen en bij aanpassingen van de openbare ruimte en naar aanleiding van initiatieven uit de stad. Samen met de regio werken we aan recreatievoorzieningen. We participeren in projecten waar we werk met werk kunnen maken en waar we kansen zien samen met anderen (van inwoners tot Europese projecten). Samen met de dierenhulporganisaties zorgen we voor goede en snelle hulpverlening aan hulpbehoevende dieren in de stad. Deze hulpverlening is bedoeld voor zowel zwerfdieren als wilde dieren. Conform de afspraken in het coalitieakkoord wordt er een (digitaal) loket ingericht voor initiatieven voor vergroening en zelfbeheer van openbaar groen door bewoners. Voor de wijken Overvecht, Rivierenwijk en West-Noordwest zijn uitvoeringsmiddelen beschikbaar gesteld om de vergroening op grotere schaal uit te voeren (gereed in 2024). Financiën Extra groen x €1.000 Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting 2027

2022

2023

2024

2025

2026

Baten

280

412

15

15

15

15

Lasten

13.253

14.178

15.954

16.905

20.601

20.844

Saldo Baten en Lasten

-12.974

-13.765

-15.939

-16.890

-20.586

-20.829

Onttrekking reserves

1.815

200

0

0

0

0

Toevoeging reserves

41

41

41

41

41

41

1.774

159

-41

-41

-41

-41

-11.200

-13.607

-15.980

-16.931

-20.627

-20.870

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

-398

I

Loon en prijsindexering

819

S

Provinciale subsidie parkzone Johan Wagenaarkade, zie toelichting baten

-398

I

Baten Incidentele provinciale subsidie voor de realisatie parkzone Johan Wagenaarkade vervalt in 2024. Lasten

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

79

Binnen deze doelstelling is een groot deel van de lasten beïnvloedbaar. Dierenwelzijn is een wettelijke taak voor dieren met een kennelijke eigenaar, maar met ruimte voor de wijze van invullen. Versobering treft hulpbehoevende dieren zonder eigenaar (opvang, vervoer) en uitvoerende organisatie (Stichting Dierenbescherming). Van deze middelen is slechts een beperkt deel (< 15%) beïnvloedbaar). Groen en recreatie om de stad hebben we geregeld middels de gemeenschappelijke regeling Stichtse Groenlanden. Uittreding leidt tot desintegratie kosten waardoor op het beëindigen van taken op korte termijn meer kost dan oplevert. Groenstructuurplan is de grootste post binnen Extra groen, hier is circa de helft beïnvloedbaar in 2024 en dit neemt toe naar 2027. De middelen Natuur- en Milieueducatie worden besteed aan een subsidie en een dienstverleningsovereenkomst aan Stichting Utrecht Natuurlijk. Het onderdeel Klimaatadaptatie betreft beleidsinzet en advisering.

Doelstelling 4: Afval voorkomen

Afval wordt zoveel mogelijk voorkomen, aantoonbaar ingezet als grondstof en afvalscheiding wordt positief gestimuleerd. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Grondstoffennota

2020

In deze nota staat onze ambitie om in 2050 volledig circulair te zijn, waarbij afval verwerkt kan worden tot nieuwe grondstoffen en producten.

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting.

80

Indicator

Nulmeting

Realisatie

Doelstelling

2022

2023

2024

2025

2026 -

Tevredenheid over de afvalinzameling (cijfer)

6,5 (2019)

-

7,0

-

7,0

Restafval/inwoner (kg)

219 (2019)

208

203

197

178

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • We gaan ons inzamelsysteem uitbreiden. De citybins faseren we uit als inwoners een nieuw inzamelmiddel hebben. Activiteiten die we niet meer doen • We hoeven het inzamelsysteem niet meer aan te passen op het nascheiden van plastic, blik en pak omdat dit volledig is doorgevoerd. Activiteiten die we blijven doen • Gescheiden inzamelen van huishoudelijk afval zoals GFT, oud papier en karton. • We blijven sturen op het voorkomen van afval door bijvoorbeeld het opt-in systeem en het promoten van de wasbare luier en organiseren onder andere campagnes om inwoners bekend te maken met de wasbare luiers. Financiën Afval voorkomen x €1.000 Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Baten

62.038

64.490

68.930

68.930

68.930

68.930

Lasten

46.548

48.901

52.030

52.030

51.979

51.979

Saldo Baten en Lasten

15.489

15.589

16.900

16.900

16.951

16.951

Onttrekking reserves

4

0

0

0

0

0

Toevoeging reserves

573

0

0

0

0

0

Saldo onttrekkingen en

-569

0

0

0

0

0

14.921

15.589

16.900

16.900

16.951

16.951

toevoegingen reserves Totaal

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves ten opzichte van begrotingsjaar 2023 toegelicht. x €1.000 Toelichting verschillen

Bedrag

I/S

4.494

S

3.147

S

Baten Indexering tarieven, belastingen en leges. In bovenstaande tabel is in 2024 nog een algemene index toegepast op de baten van de tarieven en heffingen. Echter is het idee om in 2024 een gedifferentieerde indexering toe te gaan passen. Na vaststelling van de verordeningen voor 2024 zullen de aanpassingen in de baten worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging. Lasten Loon- en prijsindexering

Beïnvloedbaarheid De grafiek hieronder laat zien welk percentage van de lasten van deze doelstelling beïnvloedbaar is.

81

De lasten binnen deze doelstelling zijn slechts beperkt beïnvloedbaar door de koppeling aan (kostendekkende) heffingen en tarieven. Er is alleen speelruimte in de (integrale) verhoging van de tarieven. Huishoudelijke afvalinzameling wordt gedekt door afvalstoffenheffing. Alleen door de indexatie van het tarief te beoordelen in combinatie met de rioolheffing en de OZB (woonlastendruk) en mogelijkerwijs de afvalstoffenheffing minder te laten stijgen kan de OZB meer stijgen, dit levert meer algemene middelen op. Bedrijfsafval inzameling is een commerciële taak, die via tarieven zelfs een kleine winst oplevert.

Doelstelling 5: Erfgoed

Behouden, beheren en benutten van erfgoed als cultuurhistorische drager van het karakter van Utrecht. Beleidskader Deze doelstelling komt voort uit onderstaande beleidsdocumenten: Beleidsdocument

Vastgesteld

Toelichting

Visie Religieus Erfgoed

2017

Visie over hoe Utrecht omgaat met Religieus Erfgoed

Erfgoednota ‘Utrechts erfgoed verbindt

2022

Beleidsdocument over hoe we in Utrecht omgaan met

mensen en tijden’

erfgoed

Actieagenda

2022

Beleidsregel zonne-energie voor

2021

Agenda met acties die Erfgoed uitvoert tussen 2022 en 2024 Regels over hoe om te gaan met zonnepanelen op

beschermde monumenten en in

monumenten en op panden in het beschermde stads-

beschermde stads- en dorpsgezichten

en dorpsgezicht

in de gemeente Utrecht 2021

Effectindicatoren We gebruiken de volgende indicatoren om te meten waar we staan. Meer informatie vindt u in de webversie van de begroting.

82

Indicator

Nulmeting

Realisatie

Doelstelling

2022 Het percentage inwoners dat tevreden is met het

n.v.t. (2023)

-

226 (2022)

226

2023

2024

2025

2026

200

200

200

200

aanbod van monumenten en erfgoed Aantal uitgegeven omgevingsvergunningen voor archeologie en monumenten.

Activiteiten Om onze doelstelling te bereiken, gaan wij het volgende doen: Nieuwe activiteiten in het begrotingsjaar • Beleidsinstrumenten op orde: ontwikkelen en implementeren cultuurhistorische waardenkaart, implementeren uitvoeringsrichtlijnen monumentenzorg, implementeren onderzoeksagenda erfgoed (gereed in 2024). • Erfgoed in ruimtelijke ontwikkelingen: ontwikkelkaders Unesco werelderfgoederen en beschermde stads- en dorpsgezichten opnemen in Omgevingswet. Archeologie in Rijnenburg positioneren in verkenning van ruimtelijke ontwikkelscenario's (gereed in 2024). • Erfgoed toegankelijk en beleefbaar maken: plan van aanpak implementatie Verdrag van Faro (gereed in 2024). Activiteiten die we niet meer doen Niet van toepassing. Activiteiten die we blijven doen • Beleidsinstrumenten op orde ten behoeve van verduurzaming, beschermde stads- en dorpsgezichten en Unesco-werelderfgoederen. • Erfgoed is het fundament voor ruimtelijke ontwikkelingen in de stad, zodat gebouwd, archeologisch en ruimtelijk erfgoed zichtbaar is bij planontwikkeling en bijdraagt aan de ruimtelijke kwaliteit daarvan. Erfgoed draagt bij aan klimaatopgaven in de stad door beleidsinstrumenten, kennis en informatie in te zetten om verduurzamen van monumenten te stimuleren, en te adviseren over ruimtelijk erfgoed binnen deze opgave.