Agendabundel

7, 21

41

4 Raadsvoorstel Deelname experiment Centrale stemopneming (CSO) 1 Dossier 2142 voorblad.pdf

Commissie Mens en Samenleving Dossiernummer

2142

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

30 september 2021

Agendapunt

4

Omschrijving

Raadsvoorstel Deelname experiment Centrale stemopneming (CSO)

ID

2306

Behandelend ambtenaar

Marjolein Smulders

Telefoon

14030

E-mail

m.smulders@utrecht.nl

Datum collegebesluit Geocodering

Stad Utrecht

Thema

Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder

Burgemeester Dijksma

Beleidsveld

Burgerzaken

Referendabel

Ja

Reden niet referendabel Raadsadviseur (lijst)

Janny Udo/Burgerzaken, Diversiteit, Publieksdienstverlening, Wijkgericht werken en participatie/06-38146686

Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Mens en Samenleving

30 september 2021

Voorgesteld besluit

1 Raadsvoorstel deelname experiment centrale stemopneming.docx

Voorstel aan de gemeenteraad

Deelname experiment Centrale stemopneming (CSO) 2022 Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Geheim

Burgerzaken Publiekszaken Sylvia Draad/Marjolein Smulders 9270056 volgt Nee

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. Deel te nemen aan het experiment centrale stemopneming van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties tijdens de Gemeenteraadsverkiezing van 16 maart 2022 in Utrecht, met de volgende kenmerken: - na afloop van de verkiezingsdag worden de stemmen op het stembureau tot op lijstniveau geteld waardoor een voorlopige uitslag bekend gemaakt kan worden; - de volgende dag (17 maart) worden alle stemmen middels een centrale stemopneming op een centrale locatie op kandidaatniveau geteld. 2. Toepassing te geven aan artikel 5 lid 1 van de Verordening raadgevend referendum Utrecht 2017 en het raadsbesluit direct in werking te laten treden. Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

Samenvatting Het college stelt voor om voor de Gemeenteraadsverkiezing van 16 maart 2022 deel te nemen aan het experiment centrale stemopneming (CSO) van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De gemeente heeft in 2021 naar tevredenheid het tellen op kandidaatniveau uitgevoerd met een CSO, zoals verwoord in de brief d.d. 23 juni 2021 ‘evaluatie verkiezingen tweede kamer 2021’. De leerpunten van deze eerste keer, waaronder duidelijkheid in de te volgen telling van een specifiek stembureau door het aanwezige publiek en extra aandacht met de logistieke partij voor de extra transportbewegingen, worden uiteraard meegenomen in de CSO van de Gemeenteraadsverkiezing. De CSO wordt formeel als experiment van het ministerie van BZK beschouwd en in de bijbehorende experimentenwet wordt vereist dat er een specifiek raadsbesluit wordt genomen voor deelname aan het experiment om een CSO te organiseren. Bij een CSO worden op de verkiezingsdag zelf de stemmen op lijstniveau in het stembureau geteld, waarna ze op beveiligde wijze naar een centraal punt worden gebracht. De volgende dag (17 maart) wordt op de centrale locatie de stemmen vervolgens op kandidaatniveau geteld door een nieuwe frisse ploeg. Hier worden ook de processen verbaal gecontroleerd.

Context Aanleiding Op 16 maart 2022 wordt de Gemeenteraadsverkiezing gehouden. Om de uitslag van deze verkiezing veilig, transparant en betrouwbaar vast te stellen, wordt voorgesteld om de telling op kandidaatniveau met een CSO vorm te geven. Formeel betekent dit dat Utrecht daarmee deelneemt aan het experiment centrale stemopneming van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Voor deelname aan het experiment CSO van het ministerie van BZK is een raadsbesluit nodig. Juridische context Op basis van het Tijdelijke experimentenwet stembiljetten en centrale stemopneming is instemming van de raad nodig over het toepassen van de Centrale stemopneming. Op basis van artikel 4 lid 2 van de Verordening raadgevend referendum treedt een raadsbesluit waarover een raadgevend referendum kan worden gehouden in werking vijf weken na de dag van bekendmaking. Op basis van artikel 5 lid 1 van de Verordening raadgevend referendum kan hiervan worden afgeweken als de inwerkingtreding geen uitstel kan lijden. De mogelijkheid om over het raadsbesluit een raadgevend referendum te houden blijft in dat geval bestaan. Relatie met mogelijk referendum over raadsbesluit RSU Een aantal inwoners heeft het initiatief genomen voor een raadgevend referendum over het raadsbesluit Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040.

Het tellen van de stemmen van dit mogelijke referendum maakt geen onderdeel uit van de Centrale Stemopneming. Beoogd effect Er is een veilig, betrouwbaar en transparant telproces om tot vaststelling van de uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen 2022 te komen. Eerdere besluitvorming en informatievoorziening aan de raad 27 mei 2020 Raadsbrief terugblik verkiezingen 2019 en vooruitblik tweede kamer verkiezingen 2021 23 juni 2021 Raadsbrief Evaluatie verkiezingen TK 21 (met bijlage Evaluatie CSO)

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1

Deel te nemen aan het experiment centrale stemopneming van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties tijdens de Gemeenteraadsverkiezing van 16 2

maart 2022 in Utrecht, met de volgende kenmerken: - na afloop van de verkiezingsdag worden de stemmen op het stembureau tot op lijstniveau geteld waardoor een voorlopige uitslag bekend gemaakt kan worden; - de volgende dag (17 maart) worden alle stemmen middels een centrale stemopneming op een centrale locatie op kandidaatniveau geteld. Argumenten 1.1

Het werken met de CSO biedt meerdere voordelen - De CSO is één van de oplossingen voor de lange dagen van de vrijwilligers. Door het tellen op kandidaatniveau te verplaatsen naar de volgende dag wordt de duur van de zitting op de stembureau verkort. Hiermee wordt tegemoetgekomen wordt aan uw verzoek en onze wens om de werkdag van de vrijwilliger te verlichten. - Het transparante en strak geregisseerde telproces van een CSO een lagere foutkans bij de vaststelling van de verkiezingsuitslag dan bij het klassieke ‘doortellen op locatie’. Bij telverschillen wordt de telling herhaald totdat de verschillen zijn opgelost/verklaard. - Werken met frisse teams, in tegenstelling tot het doortellen op de verkiezingsdag, komt de nauwkeurigheid en betrouwbaarheid van de uitslag ten goede.

1.2

Naast deze voordelen is de CSO in een grote gemeente als Utrecht de facto de enige praktische manier om aan de toekomstige eis van een hertelling bij een geconstateerd telverschil (vanaf 2023) te voldoen Eén van de effecten van de voorgenomen wijzigingen in de Kieswet is dat bij een geconstateerd telverschil de stemmen van het stembureau herteld moeten worden. Dit kan alleen als de stembussen op een centrale locatie staan. Hoewel de wet de CSO niet zal verplichten is het in een grote gemeente de facto de enige praktische manier om aan deze eis te kunnen voldoen. Deze voorgenomen wijzigingen in de Kieswet gaan waarschijnlijk met ingang van 2023 in. We stellen dan ook voor om de opgedane ervaring van 2021 verder uit te bouwen tot een standaard proces dat we (grotendeels) in eigen beheer kunnen vormgeven.

1.3

Met een CSO kunnen de coronamaatregelen die mogelijk tijdens de verkiezing nog/weer gelden makkelijk worden gewaarborgd. Als de corona maatregelen bij het organiseren van de Gemeenteraadverkiezing in 2022 nog/weer een rol spelen, dan is het tellen op kandidaatsniveau met veiligheidsmaatregelen goed en veilig te realiseren met een CSO. Dat is op bij het tellen op de stembureaus niet mogelijk. Het is onzeker of er aankomend jaar maart effecten en maatregelen van de pandemie aan de orde zullen zijn. Een CSO kan relatief eenvoudig worden aangepast aan eventuele maatregelen. Bij de TK21 verkiezing was er een hoge waardering door de vrijwilligers én van de GGD voor de goede en veilige organisatie van de CSO

Kanttekeningen/Risico’s 1.1

Het krijgen van voldoende vrijwilligers is ieder jaar een uitdaging, en bij een CSO zijn méér tellers nodig dan bij het doortellen op de stembureaus. De problemen bij het werven van voldoende vrijwilligers zit hoofdzakelijk in de werving van stembureauleden en – (vice)voorzitters. Het is dan ook voor deze groep vrijwilligers dat maatregelen worden ingezet om de duur en zwaarte van de dag te beperken. Het werven van tellers voor een CSO is echter wezenlijk minder lastig; zij werken overdag, op geplande tijden en er is geen training / E-learning nodig om aan de slag te gaan. Een korte instructie op locatie is voldoende. Mocht het onverhoopt niet lukken om hier voldoende vrijwilligers voor te vinden is dit ook een rol die eenvoudig via uitzendbureaus ‘last minute’ kan worden aangevuld.

Beslispunt 3

2

Toepassing te geven aan artikel 5 lid 1 van de Verordening raadgevend referendum Utrecht 2017 en het raadsbesluit direct in werking te laten treden.

Financiën De kosten van de CSO zijn begroot op € 200.000. Dit bedrag is € 47.000 lager dan bij de Tweede Kamerverkiezing. Dit komt door een aantal factoren. Bij de Tweede Kamerverkiezing is een extern bureau ingehuurd om ons te ondersteunen bij de organisatie van de CSO. Door de opgedane kennis en ervaring is dit niet meer nodig en kunnen we de CSO in eigen beheer uitvoeren. De locatie waar de CSO wordt uitgevoerd wordt voor minder dagen gehuurd en een deel van de benodigde materialen is in eigen bezit waardoor er minder hoeft te worden aangeschaft. Tot slot worden bepaalde activiteiten verplaatst naar het Stadskantoor waardoor er minder externe ruimte gehuurd hoeft te worden. De extra kosten van dit raadsvoorstel voor de Gemeenteraadverkiezing 2022 worden eenmalig gedekt uit de reserve verkiezingen. Het Rijk heeft bij voorgaande experimenten altijd een vergoeding beschikbaar gesteld naar rato van het inwoneraantal. De verwachting is dat dit ook bij de gemeenteraadsverkiezing weer het geval zal zijn. Een structurele oplossing voor een toekomstgericht breder pakket voor de volgende verkiezingen wordt betrokken bij de afweging van de Voorjaarsnota 2022.

Vervolg Zoals gebruikelijk informeert het college de raad voorafgaand aan de (Gemeenteraad)verkiezing door middel van een brief over de manier waarop deze dit jaar georganiseerd worden. Deze wordt tegelijkertijd met dit collegevoorstel aangeboden aan de raad. Na iedere verkiezing vindt er een evaluatie plaats die per brief met de raad gedeeld wordt.

Participatie Over dit voorstel heeft geen participatie plaatsgevonden.

Communicatie Naast de raadsbrief is er niet in aanvullende communicatie voorzien.

Bijlagen -

4

4.1 Beantwoording SV 2021, nr. 169 Evaluatie verkiezingen 2021 1 Dossier 2153 voorblad.pdf

Commissie Mens en Samenleving Dossiernummer

2153

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

30 september 2021

Agendapunt

4.1

Omschrijving

Beantwoording SV 2021, nr. 169 Evaluatie verkiezingen 2021

ID

2317

Behandelend ambtenaar Telefoon E-mail Datum collegebesluit Geocodering Thema

Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder

Burgemeester Dijksma

Beleidsveld

Burgerzaken

Referendabel Reden niet referendabel Raadsadviseur (lijst)

Erwin Raemakers/ICT/06-51248545

Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Mens en Samenleving

30 september 2021

Voorgesteld besluit

1 Beantwoording SV2021 nr 169 over Evaluatie verkiezingen 2021.pdf

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE RAADSVRAGEN 2021, NUMMER 169

Datum Van Behandeld door Doorkiesnummer E-mailadres Kenmerk Beleidsveld

21 september 2021 College B&W J. ter Mors 030 - 28 60721 J.ter.mors@utrecht.nl 9220032 Burgerzaken

Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u de beantwoording van de schriftelijke raadsvragen jaargang 2021 nummer 169 van raadsleden Wijmenga (CU) en van Deún (PVV) van 2 juli 2021 over Evaluatie verkiezingen 2021. De gestelde vragen zijn onderaan bijgevoegd. Vraag 1 - Toegankelijkheid In de evaluatie is aangegeven dat 92% van de stembureaus toegankelijk was voor mensen met een beperking. Dit is in lijn met de aankondiging die het college al in november 2020 deed, dat ongeveer 9% van de stembureaus niet toegankelijk te maken was. Gaan er in de aanloop naar de verkiezingen van 2022 nog nadere acties worden ingezet om alle stembureaus toegankelijk te maken? Zo ja, welke? Antwoord 1 We doen ons uiterste best om te zorgen voor zoveel mogelijk rolstoeltoegankelijke stembureaus. Of een locatie toegankelijk is wordt bepaald aan de hand van een door het ministerie van BZK voorgeschreven checklist. Als een locatie op één van de punten van de checklist niet voldoet en dit kan niet opgelost worden met een tijdelijke voorziening, wordt de locatie als niet toegankelijk aangemerkt. Dit kan dus betekenen dat een locatie verder goed toegankelijk is, behalve op één punt. Naast de door het ministerie gehanteerde checklist voor rolstoeltoegankelijkheid, bekijken wij in veel bredere zin hoe de gemeenteraadsverkiezing zo toegankelijk mogelijk gemaakt kan worden.

Bij de komende verkiezingen wordt een stembureau gerealiseerd waar kiezers met een visuele beperking zelfstandig kunnen stemmen en er wordt op één locatie (ook) gecommuniceerd in de Nederlandse gebarentaal. Met de diverse belangenverenigingen en inhouds- en ervaringsdeskundigen wordt in de aanloop naar volgende verkiezingen nauw contact onderhouden over mogelijkheden om het stemproces voor iedereen nog verder toegankelijk te maken. Een uitgangspunt bij de selectie van stembureaus is, naast de toegankelijkheid, dat er voor iedere inwoner een stembureau dicht bij huis is. Deze gewenste dichtheid van stembureaus leidt er toe dat er op enkele plekken in de stad géén locatie is die aan alle toegankelijkheidseisen voldoet. Om toch de

juiste spreiding van bureaus te hebben zullen we in die gevallen een niet/minder toegankelijk stemlokaal inzetten. Vraag 2 - Bemensing stembureaus In de evaluatie is te lezen dat er tot vlak voor de verkiezingen onduidelijkheid was over rollen van vrijwilligers. Hoe kan gezorgd worden dat bij aankomende verkiezingen eerder helderheid is over de rollen en deze tijdig worden toebedeeld aan geschikte vrijwilligers? Antwoord 2 De afgelopen Tweede Kamerverkiezingen werden gekenmerkt door wisselende randvoorwaarden en daarmee samenhangende nieuwe vereisten, tot zeer kort voor de verkiezingsdagen zelf. In het verlengde van de coronamaatregelen werden extra mogelijkheden gecreëerd als early voting, briefstemmen, extra volmachten etc. Deze aanpassingen aan het (standaard)verkiezingsproces en met name de uitwerkingen ervan kwamen in gefragmenteerde stukken beschikbaar, láter dan wat vanuit het tempo van de operationele voorbereidingen wenselijk was. Pas toen de laatste (landelijke) aanpassingen aan het verkiezingsproces duidelijk waren geworden, konden we de definitief functies en hoeveelheden, tijdstippen etc. ‘aanbieden’ en toedelen aan de vrijwilligers. Voor de Centrale Stemopneming (CSO) kwam daarbij dat wij door een gebrek aan ervaring pas laat het beeld van de benodigde inzet compleet hadden.

De huidige verwachting is dat de aankomende verkiezingen grotendeels ‘regulier’ zullen zijn (wellicht afgezien van de 1,5-meter norm) en daarmee de benodigde inzet van vrijwilligers meer regulier zal zijn en daarmee tijdiger gecommuniceerd kan worden. Vraag 3 Op meerdere stembureaus maakten mensen lange dagen, met name als er geteld moest worden bij de CSO (zie ook vraag 6). Is het college voornemens om bij volgende verkiezingen er zorg voor te dragen dat op stembureaus ook de stembureauleden in meerdere shifts kunnen worden ingedeeld, zodat lange werkdagen (van soms 16-18 uur) voorkomen worden? Zo nee, waarom niet? Antwoord 3 Er zijn verschillende manieren om de werkdag voor de vrijwilligers te verkorten. Bij de aankomende verkiezing nemen wij verschillende maatregelen om dit te realiseren. Dit doen wij bijvoorbeeld door uw instemming te vragen voor deelname aan het experiment centrale stemopneming (CSO). Hierdoor wordt de dag voor de stembureauleden verkort doordat zij de op het stembureau uitgebrachte stemmen alleen op lijstniveau hoeven te tellen. Daarnaast wordt er een extra stembureaulid toegevoegd zodat er meer ruimte is om pauze te nemen gedurende dag en stemmen we het aantal kiesgerechtigden af op ongeveer 1200 per stembureau waardoor de stembureauleden sneller klaar zijn met het telproces en daarmee dus ook de duur van de dag wordt verkort.

Het werken in shifts heeft niet onze voorkeur. Dit komt doordat het ieder jaar een uitdaging is om voldoende stembureauleden te werven en dan met name voor de rol van (plaatsvervangend) voorzitter. Het werken in shifts betekent een verdubbeling van het aantal te werven stembureauleden. Het werven van tellers voor een CSO is wezenlijk minder lastig. Zij werken overdag op geplande tijden en een instructie op de CSO locatie is voldoende voor de tellers om aan de slag te kunnen gaan.

2

Vraag 4 - CSO Hoe kan het dat er in de evaluatie staat dat er altijd twee ploegen waren die elkaar afwisselden voor nieuwe tellers (‘betrouwbaar’, ‘strak’, fris’, ‘veilig’, ‘transparant’), terwijl wij signalen hebben ontvangen en ook zelf hebben waargenomen dat dit niet altijd het geval was? Er wordt gesproken over werkdagen van “13 uur maximaal” maar er zijn bij ons meerdere vrijwilligers bekend met werkdagen van 16-18 uur. Hoe verklaart het college dat verschil? Antwoord 4 Op de stembureaus is op 17 maart jl. alleen geteld op lijstniveau. Op 18 maart jl. is met frisse telteams aan de slag gegaan om de stemmen op kandidaatniveau te tellen. In onze evaluatie hebben we aangegeven dat de meeste telteams op 18 maart 10:00 à 11:00 uur hebben gewerkt. Een klein aantal teams heeft langer doorgewerkt tot maximaal 13:00 uur. Er waren bij de telteams geen verschillende shifts. Bij de CSO zijn er naast tellers ook veel andere ‘logistieke functies’ vervuld. Zo waren er o.a. runners die de stembussen heen en weer reden. Deze logistieke functies hebben vanwege de lichamelijke zware belasting wel in shifts gewerkt. Niettemin meldden zich voor deze logistieke functies ook vrijwilligers voor twee shifts. Deze vrijwilligers hebben een lange dag gemaakt. Vraag 5 Om de veiligheid van het verkiezingsproces te waarborgen moeten altijd meerdere personen bij de stembussen zijn.

Dat is een belangrijke waarborg. Wij hebben uit eigen waarneming en uit berichten van anderen vernomen dat bij het vervoer van volle stembussen naar de CSO en de opslag van de stembussen bij de CSO hier niet altijd aan kon worden voldaan. Wat vindt het college hiervan, en hoe kan dit in de toekomst worden voorkomen? Antwoord 5 Voor de beveiliging van de stembussen bij de CSO zijn de richtlijnen van het ministerie van BZK gevolgd. De richtlijnen geven heldere voorschriften, waaronder het vier-ogen principe, het transport van de stembus van stemlocatie naar de opslag en de beveiliging van de stembussen in de opslag. Onze logistieke partner heeft zich bij het vervoer van de stembussen aan deze richtlijnen gehouden. Als het gaat om de separate opslag van stembussen gelden de volgende eisen: - een inbraak vertragende en brandwerende voorziening, zoals een gesloten inbraak werende waardekast of kluis; en/of - een ruimte uitgerust met een inbraakalarmeringssysteem dat in verbinding staat met een door de Rijksoverheid toegelaten alarmcentrale; en/of - een ruimte die onder permanente fysieke (24-uurs) bewaking staat. De stembussen zijn in de Jaarbeurs permanent beveiligd geweest. Vraag 6A De stembureaus, die vanwege coronabeperkingen niet op de eigen locatie geteld konden worden, hebben soms meerdere uren moeten wachten op het vervoer van de stembus naar de CSO.

Daarna moest nog geteld worden. Kan het college aangeven hoe het komt dat dit vervoersproces soms traag verliep? We zien dat dit niet de evaluatie is opgenomen. Wat is de reden daarvan? Welke leerpunten ziet het college hier? Antwoord 6A Alle stembureaus sluiten op hetzelfde moment en daarmee ontstaat er een logistieke ‘piekbelasting’. In het laatste uur van de verkiezingen moesten extra voertuigen worden ingezet om extra stembussen rond te rijden naar plaatsen waar de stembussen vol waren of dreigden te raken. Daardoor begon het

3

ophalen van de stembussen die in de Jaarbeurs moesten worden geteld met vertraging. Met onze logistieke partner bij de aankomende verkiezingen zullen wij bekijken of op (potentiële) dergelijke situaties van tevoren beter ingespeeld kan worden. Tegelijkertijd is het zowel logistiek als financieel niet realistisch om alle mogelijke knelpunten op voorhand te voorkomen. Vraag 6B In de evaluatie van de CSO staat dat “de transparantie groter is dan het tellen op een stembureau”. Dit strookt alleen niet met onze eigen waarneming, met de waarneming van personen die wij gesproken hebben en met de paginalange lijst van gebreken die aan het proces-verbaal van het gemeentelijk stembureau is toegevoegd. Zo was niet zichtbaar welk stembureau op welke tafel werd geteld, was er geen ruimte voor bezoekers om vragen te stellen en bleek bij de rondleiding dat de begeleider weinig inzicht had in het proces. Ook zijn er verschillen geconstateerd tussen de tellingen die nog op locatie zijn uitgevoerd en de tellingen op de CSO, waarbij het verschil bij sommige stembureaus (bijvoorbeeld stembureau 598) opliep tot meer dan twintig stemmen. Antwoord 6B In de evaluatie hebben wij reeds aangegeven dat het volgen van de telling van een specifiek bureau niet optimaal en zo transparant mogelijk georganiseerd was. Het bleek niet voldoende mogelijk om dat overal nog ter plaatse aan te kunnen passen.

Uw constatering op dit punt onderstrepen wij en heeft onze aandacht richting de volgende verkiezingen. Op de andere punten is sprake van een genuanceerder beeld:  Er was voldoende ruimte voor bezoekers om waar te nemen.  Bij de CSO waren tijdens het tellen niet overal deskundige medewerkers aanwezig om op specifieke inhoudelijke vragen antwoord te geven. Dat is bij het tellen op locatie echter nog minder het geval.  De begeleiders voor mensen die het proces wilden waarnemen waren ingezet om te zorgen dat mensen de juiste routes aanhielden en zich aan de corona maatregelen hielden. Niet om inhoudelijk antwoord te kunnen geven op allerhande technische of procesmatige vragen van verkiezingen, net zomin als dat op locatie normaal verwacht wordt.  Van de opmerkingen in het proces-verbaal van het GSB zijn zo goed als alle vragen uitgezocht en naar tevredenheid van de indieners beantwoord/toegelicht. Geen van de gemelde punten heeft invloed gehad op de betrouwbaarheid van de uitslag.  Er zijn telverschillen geconstateerd tussen de tellingen op locatie en de tellingen bij de CSO. Een voordeel van de CSO is dat in die gevallen de stembus in alle rust werd herteld, zo nodig meerdere malen, totdat een definitief aantal kon worden vastgesteld.  Stembus 598 is meerdere malen herteld door meerdere telteams, zodat zonder twijfel kon worden vastgesteld wat de juiste uitslag was.

Deze uitslag week inderdaad fors af van de telling van de dag ervoor. De telling op lijstniveau (verkiezingsdag) is overigens altijd een voorlopige telling is. De telling op kandidaatniveau is de definitieve telling. Vraag 7 Het college is van mening dat, ondanks deze constateringen, de transparantie van de CSO groter is dan het tellen op een stembureau. Houdt het college die visie, ook in het licht van deze constateringen? Antwoord 7 Ja, zie antwoord 6

4

Vraag 8 Wat is de reden dat, na het constateren van een verschil tussen de oorspronkelijke telling en de telling bij de CSO, niet de oorspronkelijke telling aangehouden als uitslag? Het verschil kan immers ook bij de CSO zijn ontstaan. Zijn hier wettelijke belemmeringen tegen, of is dit een lokaal gemaakte keuze? Antwoord 8 Er is wettelijk maar één telling en dat is de telling op kandidaatniveau. Vandaar het belang dat deze telling met frisse mensen en met alle tijd en ruimte zorgvuldig kan worden uitgevoerd. Vraag 9 Het is niet zichtbaar gemaakt welk stembureau waar werd geteld in de Jaarbeurs. Wat is de reden daarvan? Is het mogelijk om, bij een eventueel opnieuw inzetten van een CSO, dit wel te doen? Zo nee, waarom niet? Antwoord 9 Ja, dat is mogelijk en zal bij een eventuele volgende CSO zeker gedaan worden. Vraag 10 In de evaluatie staat dat alles omtrent corona-maatregelen ‘zeer strak geregisseerd is’. Helaas hebben onze fracties signalen ontvangen dat de corona-maatregelen op bepaalde momenten niet voldoende werden nageleefd (m.n. 1,5m en materiaal desinfecteren) en dat enkele stembureauleden waarschijnlijk bij de CSO besmet zijn geraakt. Hoe kijkt het college hiernaar? Antwoord 10 De CSO is naar onze mening en waarneming daadwerkelijk strak georganiseerd en geregisseerd. Alle opstellingen waren met de 1.5 meter ingericht, evenals alle processen, looproutes etc.

Bij zo’n grote groep vrijwilligers is nooit volledig uit de sluiten dat een afspraak niet helemaal nageleefd wordt. Wij hebben géén meldingen ontvangen van mensen die tijdens de CSO besmet zouden zijn geraakt. Wel bleken, zoals aangegeven in de evaluatie, twee mensen van tevoren besmet te zijn toen ze aan de CSO deelnamen. Wij hebben uiteraard in de voorbereidingen en tijdens en na de uitvoer intensief samengewerkt met de GGD. Deze twee vrijwilligers hebben, zo bleek uit bron- en contact onderzoek van de GGD, géén anderen besmet tijdens de CSO, hetgeen de effectiviteit van de veiligheidsmaatregelen bevestigt.

5

Vraag 11 Bij de bespreking van het raadsvoorstel voor de inrichting van de CSO is uitgebreid gesproken over de kosten. In de aanloop naar het debat hebben enkele fracties ook technische vragen gesteld over de opbouw van de kosten. Wat is de reden dat de huurkosten van de Jaarbeurs op dat moment niet goed geraamd waren? Welke leerpunten heeft het college hier? Antwoord 11 Op het moment van bespreken van het raadsvoorstel waren de gesprekken met de Jaarbeurs pas net gestart. In de verdere gesprekken is een huurprijs onder de kostprijs afgesproken, doch niet geheel om niet.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

6