Agendabundel

Bundel van de Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte van 18 november 2021

1 2 2.1 3

Opening Vaststellen van de agenda en agenderingen Vaststellen van de agenda 18 november 2021 Vaststellen van de agenderingen (ingekomen agenderingen ) 2021 11 18 Behandelvoorraad Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte.docx

3.1

Raadsvoorstel vaststelling IPvE/FO Maliebaan Dossier 2175 voorblad Raadsvoorstel Vaststelling IPvE/FO Maliebaan.docx Integraal Programma van Eisen Maliebaan.pdf Functioneel Ontwerp Maliebaan.pdf Reactienota Integraal Programma van Eisen Maliebaan.pdf Tweekolommenstuk met inspraakreacties.docx M+P Rapportage meting geluid en trillingen Maliebaan, 2020.pdf West 8 Visie Maliebaan M+P, 2021.pdf RHDHV Rapportage Verkeerssimulatie kruising Maliebaan, 2021.pdf Bureau Steenhuis Cultuurhistorische Verkenning Maliebaan, 2009.pdf Terra Nostra Rapportage boomwortelonderzoek, 2021.pdf

3.2

Raadsvoorstel Eerste stappen schaalsprong OV Dossier 2206 voorblad Raadsvoorstel Eerste stappen schaalsprong OV.docx Bijlage 1 Hoofdrapportage Samen OV Versnellen - Integratierapportage globale verkenning eerste stappen Schaalsprong OV.pdf Bijlage 2 Samen OV Versnellen - Onderliggende rapportage Vervoerskundige analyse.pdf Bijlage 3 Samen OV Versnellen Onderliggende rapportage Infrastructurele inpassing.pdf Bijlage 4 Samen OV Versnellen Onderliggende rapportage Ruimtelijke Kwaliteit Merwedelijn.pdf Bijlage 5a Hoofdrapportage Binnenstadsas-Samenvatting.pdf Bijlage 5b Hoofdrapportage Binnenstadsas-Achtergrondrapportage.pdf

3.3

Raadsvoorstel Verordening kabels en leidingen, wijziging APV en legesverordening; collegevoorstel handboek kabels en leidingen, vrijstellingsbesluit, wijziging nadeelcompensatieregeling Dossier 2158 voorblad Raadsvoorstel Verordening kabels en leidingen, wijziging APV en legesverordening.docx Verordening kabels en leidingen gemeente Utrecht.docx Toelichting Verordening kabels en leidingen gemeente Utrecht.docx Was-Wordt-Lijst Verordening kabels en leidingen gemeente Utrecht.pdf Besluit tot wijziging van de APV Utrecht 2010, herziening Verordening kabels en leidingen.docx Was-Wordt-Lijst Wijziging APV, herziening Verordening kabels en leidingen.docx Besluit tot wijziging Legesverordening 2022 , herziening Verordening kabels en leidingen.docx Was-Wordt-Lijst Wijziging Legesverordening 2022 , herziening Verordening kabels en leidingen.docx Vrijstellingsbesluit gemeentelijke netwerken.docx Nadere regel kabels en leidingen.docx Wijzigingsbesluit Nadeelcompensatieregeling.docx

3.4

Raadsvoorstel Visie Speelruimte Utrecht 2021 - Spelen in je eigen buurt Dossier 2196 voorblad Raadsvoorstel Visie Speelruimte Utrecht - Spelen in je eigen buurt.docx

Visie Speelruimte Utrecht - Spelen in je eigen buurt.pdf Reactienota Visie Speelruimte Utrecht - Spelen in je eigen buurt.pdf Uitvoeringsstrategie Visie Speelruimte Utrecht - Spelen in je eigen buurt.pdf 3.5

Raadsvoorstel Visie Klimaatadaptatie Dossier 2169 voorblad Raadsvoorstel Visie Klimaatadaptatie Utrecht.docx Visie Klimaatadaptatie Utrecht.pdf Reactienota Visie Klimaatadaptatie en Visie Water en Riolering.pdf Inspraakbrief HDSR.pdf Antwoordbrief HDSR.docx Gespreksverslag HDSR.pdf Gespreksverslag Provincie Utrecht.pdf Inspraak Waterschap AGV - Waternet.pdf Antwoordbrief aan Waterschap AGV - Waternet.docx Inspraak NMU.pdf Antwoordbrief NMU.docx

3.6

Raadsvoorstel Visie Water en Riolering Utrecht en Programma Water en Riolering 2022-2026 Dossier 2176 voorblad Raadsvoorstel Visie Water en Riolering Utrecht en Programma Water en Riolering 2022-2026.pdf Visie Water en Riolering.pdf Programma Water en Riolering.pdf Reactienota Visie Klimaatadaptatie en Visie Water en Riolering.pdf Inspraakreactie AGV Visie Klimaatadaptatie en Visie Water en Riolering.pdf Inspraakreactie HDSR Visie Water en Riolering.pdf Antwoordbrief AGV Visie Water en Riolering.docx Antwoordbrief HDSR Visie Water en Riolering.docx

3.7

Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven Overzicht raadsbrieven.docx

3.8

Lange Termijnagenda raadsvoorstellen MGOR - Najaar 2021 - met Prioritering Q1 en Q4 Lange Termijnagenda raadsvoorstellen - Najaar 2021 - met Prioritering Q1 en Q4.xlsx

4

Verslagen Geen. Toezeggingen/moties Lijst toezeggingen-moties-brieven MGOR dd12 november 2021(inclusief voortgangsinformatie).pdf

5 6

Raadsbrief proces besluitvorming permanente uitbreiding voetgangersgebied Wethouder: Van Hooijdonk, Beleidsterrein: Mobiliteit Indicatieve behandeltijd: 30 minuten Geagendeerd door: Heleen de Boer, (GroenLinks), Hind Dekker, (D66), Ilse Raaijmakers, (PvdA,) David Bosch, (PVV). Op 15 september 2021 heeft het college een brief naar de raad gestuurd omtrent de besluitvorming voor het definitieve voetgangersgebied. Om niet achtereenvolgens te veel verschillende besluiten te krijgen, zijn het huidige gebied en regime via een tijdelijk besluit verlengd. Agenderende fracties zijn van mening dat zo spoedig mogelijk van een tijdelijke naar een definitieve situatie moet worden overgegaan. Om de procedure en besluitvorming zo snel mogelijk te laten verlopen, zouden zij graag aan de voorkant punten willen meegeven die de wethouder kan meenemen bij de uitwerking van het definitieve plan. Dossier 2239 voorblad Raadsbrief proces besluitvorming permanente uitbreiding voetgangersgebied.docx.pdf Kaart uitbreiding voetgangersgebied binnenstad 2018.pdf Overzicht besluitvorming en raadsinformatie voetgangersgebied.docx.pdf Tijdelijke uitbreiding voetgangersgebied na 26 okt.pdf

7

Initiatiefvoorstel Weer fossiele reclame uit de openbare ruimte

Indiener: Maarten Van Heuven (PvdD) Indicatieve behandeltijd: 60 minuten De initiatiefnemer wil - gezien de urgentie van de klimaatcrisis - landelijke regels niet afwachten en ziet wel mogelijkheden om in onze gemeente uitingen van fossiele reclame te weren. Het gaat hier specifiek om buitenreclame, dat in de reclameverordening is gedefinieerd als: “Reclame in de openbare ruimte, voor zover deze vanaf een openbare land-, water- of spoorweg of vanaf een andere voor het publiek toegankelijke plaats zichtbaar is”. De gemeente stelt zelf de regels op waar reclame-uitingen in de openbare ruimte aan moeten voldoen. Het wijzigen van deze Reclameverordening iseen raadsbevoegdheid. Daarnaast draagt de gemeente verantwoordelijkheid voor het afsluiten van contracten met reclameexploitanten. Beschrijving initiatiefvoorstel: Fossiele reclame heeft als doel dat consumenten en bedrijven meer producten afnemen die gebaseerd zijn op fossiele brandstoffen (kolen, olie, gas). Deze fossiele brandstoffen zijn grote veroorzakers van klimaatverandering en luchtvervuiling. Aangezien Utrecht een klimaatneutrale stad wil zijn en grote duurzaamheidsambities heeft, is het niet passend dat in het straatbeeld fossiele producten en diensten aangeprezen worden.

Dit voorstel beoogt uitingen van fossiele reclame uit het Utrechtse straatbeeld te weren met als uiteindelijk doel dat Utrechters minder fossiele producten afnemen. Dossier 2170 voorblad Initiatiefvoorstel Weer fossiele reclame uit de openbare ruimte.docx Wijzigingsbesluit Reclameverordening gemeente Utrecht (bijlage 1).docx Advies Eiffel Het weren van fossiele reclame (bijlage 2).docx 7.1

Raadsbrief Reactie op initiatiefvoorstel 'Weer fossiele reclame' Dossier 2276 voorblad Raadsbrief Reactie op initiatiefvoorstel weer fossiele reclame uit de openbare ruimte.pdf

8

Raadsvoorstel Zienswijzen naar recreatieschappen, eerste begrotingswijzing 2021 Wethouder: Van Hooijdonk, Beleidsterrein: Groen Indicatieve behandeltijd: 15 minuten Begin oktober 2021 heeft de raad de 1e begrotingswijziging 2021 van recreatieschap Stichtse Groenlanden en van Plassenschap Loosdrecht ontvangen. De raad heeft de gelegenheid om vóór 30 november 2021 een zienswijze in te dienen. Het college heeft voor de raad deze zienswijzen voorbereid en vraagt de raad om de zienswijzen vast te stellen zodat deze aan de Stichtse Groenlanden en Plassenschap Loosdrecht kunnen worden gezonden. Dossier 2178 voorblad Raadsvoorstel Zienswijzen eerste begrotingswijziging 2021 Recreatieschappen.docx Zienswijzebrief Eerste begrotingswijziging 2021 Recreatieschap SGL.docx Zienswijzebrief Eerste begrotingswijziging 2021 Plassenschap Loosdrecht.docx Aanbiedingsbrief Zienswijze 1e Begrotingswijziging SGL 2021.pdf Bestuursvoorstel 1e Begrotingswijziging SGL 2021.pdf Aanbiedingsbrief Zienswijze 1e Begrotingswijziging Plassenschap Loosdrecht 2021.pdf Bestuursvoorstel 1e begrotingswijziging 2021 LSD.pdf

9

Commissieagendering n.a.v. Raadsbrief Herinrichting Amsterdamsestraatweg wethouder: Verschuure, Van Hooijdonk, Beleidsterrein: Ruimtelijke Ontwikkeling, Mobiliteit Indicatieve behandeltijd: 75 minuten Geagendeerd door: Marijn de Pagter (VVD),David Bosch (PVV), Jelmer Schreuder (D66),Bert van Steeg (CDA), Stefan Gaillard (SBU), Rik van der Graaf (CU), Eva Oosters (S&S), Ilse Raaijmakers (PvdA), Heleen de Boer (GL), Lisanne Snippe (PvdD), Iskender Simsek (DENK) Het college heeft onlangs het concept Integraal Programma van Eisen (IPvE) en Functioneel Ontwerp (FO) Amsterdamsestraatweg met de raad gedeeld. De Amsterdamsestraatweg staat helaas al jarenlang hoog in de ranglijst van verkeersongevallen en er wordt al vele jaren over een veilige inrichting van de weg gesproken. Een veilige inrichting van de weg is ook een belangrijke stap in de verbetering van de veiligheid als geheel rond de Amsterdamsestraatweg. Dat maakt het IPvE en FO een belangrijk onderwerp voor de raad. De agenderende fracties willen de verbetering van de Amsterdamsestraatweg waarborgen door hier onderling en met de wethouder over in debat te gaan.

Onder andere de verkeersveiligheid, het aantal parkeerplaatsen, het groene karakter van de herinrichting en de (inrichting van) de verkeerspleintjes/verkeersplateaus zijn onderwerpen waar de agenderende fracties graag onderling en met de wethouder over in debat zouden willen gaan. De fracties willen daarbij ook een vergelijking trekken met de plannen uit 2017. NB: de bespreking vindt op verzoek van agendeerders plaats in de commissie MGOR. wethouder Verschuure zal hierbij aanwezig zijn. Dossier 2234 voorblad Raadsbrief Concept IPvE_FO herinrichting Amsterdamsestraatweg.docx.pdf

Concept IPvE-FO Herinrichting Amsterdamsestraatweg (1).pdf 10

Hengelen in gemeentelijk water Wethouder: Van Hooijdonk, Beleidsterrein: Dierenwelzijn Indicatieve behandeltijd: 60 minuten Geagendeerd door: Maarten van Heuven (PvdD), Erwin Virginia (GrLi), Tessa Sturkenboom (Student en Starter)

Ten tijde van de Nota Dierenwelzijn in 2019 is de verlenging van het contract van de gemeente Utrecht met de Algemene Utrechtse Hengelsport Vereniging (AUHV) ter sprake gebracht. Middels het overnemen van motie M455 heeft het college toegezegd de raad op tijd, ruim voor het afsluiten van een nieuw contract, te informeren over het contract. Inmiddels is duidelijk dat het contract niet voor de reguliere zes maar voor één jaar verlengd wordt, zie ook beantwoording SV 181/2021. Nu het contract eerst voor één jaar en pas daarna voor zes jaar verlengd wordt gebruiken de fracties dit als moment om met elkaar en met het college in gesprek te gaan over hengelen in gemeentelijk wateren. De grote spanningen tussen dierenwelzijn enerzijds en recreatie door mensen anderzijds zijn evident en is de afgelopen maanden reeds een aantal keer aan bod gekomen in de raad. Fracties vinden het tijd voor een breder debat hierover, met de contractverlening als aanleiding. De Partij voor de Dieren heeft, ten bate van de kwaliteit van het debat, (juridisch) uitgezocht wat wel en niet kan rond de contractverlenging, en heeft dit verwoord in meegestuurde bespreeknota. In deze bespreeknota staan vier discussiepunten verwoord. Dossier 2246 voorblad 20211103 Bespreeknota hengelen.docx

3 Vaststellen van de agenderingen (ingekomen agenderingen ) 1 2021 11 18 Behandelvoorraad Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte.docx

Vergadering Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte van 18 november 2021 Mobiliteit, Groen (incl. agrarische zaken, volkstuinen, NME, Amelisweerd etc.), Dierenwelzijn, Openbare ruimte (incl. Werven), Klimaatadaptatie (incl. water), Markten en havens Wethouder van Hooijdonk Raadsvoorstel Vaststellen Integraal Programma van Eisen/Functioneel Ontwerp Maliebaan Beleidsterrein: Mobiliteit Raadsvoorstel Eerste stappen schaalsprong OV Beleidsterrein: Mobiliteit

Wethouder Diepeveen Raadsvoorstel Verordening kabels en leidingen, wijziging APV en legesverordening Beleidsterrein: Openbare Ruimte Raadsvoorstel Visie Speelruimte Utrecht - Spelen in je eigen buurt Beleidsterrein: Openbare Ruimte Raadsvoorstel Visie Klimaatadaptatie Utrecht & Raadsvoorstel Visie Water en Riolering Utrecht en Programma Water en Riolering 2022-2026 Beleidsterrein: Openbare Ruimte

Tijd: 90 minuten

Tijd: 120 minuten

Tijd: 45 minuten

Tijd: 75 minuten Tijd: 120 minuten

3.1 Raadsvoorstel vaststelling IPvE/FO Maliebaan 1 Dossier 2175 voorblad.pdf

Commissie Mobiliteit, Groen en Openbare Ruimte Dossiernummer

2175

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

18 november 2021

Agendapunt

3.1

Omschrijving

Raadsvoorstel vaststelling IPvE/FO Maliebaan

ID

2342

Behandelend ambtenaar

Fleer, Marieke

Telefoon

14030

E-mail

m.fleer@utrecht.nl

Datum collegebesluit Geocodering

Oost

Thema

Ruimtelijke ordening

Portefeuillehouder

Wethouder Van Hooijdonk

Beleidsveld

Mobiliteit

Referendabel Reden niet referendabel Raadsadviseur (lijst) Behandelvoorstel Resultaat commissiebehandeling Resultaat raadsbehandeling Geagendeerd

Vergaderdatum

Commissie Mobiliteit, Groen en

18 november 2021

Openbare Ruimte Voorgesteld besluit

1 Raadsvoorstel Vaststelling IPvE/FO Maliebaan.docx

Voorstel aan de gemeenteraad

Vaststellen Integraal Programma van Eisen / Functioneel Ontwerp Maliebaan Beleidsveld Organisatieonderdeel Opsteller Kenmerk Vergaderdatum Raad Geheim

Mobiliteit Ontwikkelorganisatie Ruimte Marieke Fleer 5257051 volgt Nee

Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten: 1. Het Integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp Maliebaan vast te stellen als basis voor de uitwerking tot Voorlopig Ontwerp en Definitief Ontwerp, met als uitgangspunten: a. de middenbaan van de Maliebaan wordt omgevormd tot promenade voor wandelen en fietsen; b. de ventwegen worden ingericht met snelheidsremmende maatregelen; c. op de kruising krijgt de fietser prioriteit en vervalt de verkeersregelinstallatie. 2. Het krediet voor de herinrichting van de Maliebaan te verhogen met 1 miljoen euro en dit te dekken uit het investeringsbudget bereikbaarheid, vooruitlopend op de integrale afweging binnen het Meerjaren programma Bereikbaarheid (MPB). Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

Samenvatting Met de reacties van belanghebbenden is het concept-Integraal Programma van Eisen (IPvE) aangepast naar een definitieve versie. In dit definitieve IPvE wordt omgeschreven hoe de herinrichting van de Maliebaan eruit komt te zien. Dit IPvE geeft invulling aan het raadsbesluit uit december 2019 waarin u de uitgangspunten voor de herinrichting heeft meegegeven.

Context Aanleiding In 2020 en 2021 is, als uitwerking van het raadsbesluit, een concept-IPvE opgesteld en gaandeweg met belanghebbenden besproken. In juni 2021 heeft het college het concept-IPvE vrijgegeven voor reacties. Met de reacties is een definitieve versie van het IPvE gemaakt. Juridische context Dit besluit is niet gericht op rechtsgevolgen. Er is na vaststelling geen bezwaar of beroep mogelijk. Het ontwerp voldoet aan regelgeving voor geluid, trillingen en luchtkwaliteit. De bevoegdheid tot vaststelling van een IPvE is niet in de Gemeentewet geregeld. Het college heeft op verzoek van de raad vanwege de voorgeschiedenis van dit project de bevoegdheid voor het vaststellen van dit IPvE aan de raad gelaten, in afwijking van (de interne werkinstructie) UPP3/4. Met het besluit om parkeerplaatsen die in het concept-IPvE waren vervallen alsnog in het ontwerp in te passen wordt tegemoetgekomen aan de belangen van bewoners en aan de Maliebaan gevestigde bedrijven. Voor de uitvoering van het plan zullen nog verkeersbesluiten moeten worden genomen waartegen bezwaar en beroep open staat. Beoogd effect Het IPvE geeft invulling aan Gezond Stedelijk Leven voor iedereen: meer ruimte voor fietsers en fietsroutes, meer verblijfskwaliteit, versterken van groen en de cultuurhistorische waarde van de Maliebaan, minder nadruk op auto en doorgaand autoverkeer.

Door de combinatie met rioleringswerkzaamheden maken we de inrichting klimaatbestendig (grotere capaciteit voor opvang van zware buien, regenwater in de bodem vasthouden). Eerdere besluitvorming en informatievoorziening aan de raad In december 2019 heeft de gemeenteraad een principebesluit (iBabs Online) genomen dat uitgangspunten meegaf als basis voor het uit te werken IPvE. Ook in december 2019 is een motie (iBabs Online) aangenomen die vroeg om een meting uit te voeren naar het optreden van geluid en trillingen. Die resultaten van die meting zijn verwerkt in het IPvE. In juni 2021 heeft het college het concept-IPvE vrijgegeven voor reacties en de raad daarover geïnformeerd (iBabs Online). Sinds 2014 wordt getekend en ontworpen aan de Maliebaan. Met dit IPvE ligt er een voorstel voor een inrichting die past bij onze ambities voor een stad met een prettig en groen verblijfsklimaat, met voorrang voor duurzame manieren van vervoer, met een klimaatbestendige inrichting en een beter beleefbare historische groenstructuur. Voor het opstellen van dit IPvE hebben we gebruik gemaakt van de visie op de Maliebaan die West 8 in onze opdracht heeft opgesteld. Met deze inrichting zetten we een mooie stap voor de toekomst van onze stad. Dit IPvE is tot stand gekomen na veel gesprekken en contacten met bewoners en belanghebbenden.

In de loop van het proces hebben we reacties en suggesties verwerkt. Na de reactietermijn op het concept van dit IPvE hebben we ca 160 reacties ontvangen. Op basis van die reacties hebben we het concept-IPvE op enkele kleinere en twee grotere punten aangepast. De kleinere aanpassingen betreffen vooral tekstuele verduidelijkingen en toelichting. De twee grotere aanpassingen betreffen een voorstel om de inrit naar de Wolter Heukelslaan te versmallen en het aanpassen van het aantal parkeerplaatsen. Waar we in het concept-IPvE uitkwamen op ca 311 parkeerplaatsen (ten opzichte van ca 350 nu), hebben we na de reacties naar parkeerruimte gezocht. In het voorliggende IPvE zitten ca 332 parkeerplaatsen. In 2019 heeft de wethouder in de commissie toegezegd dat het IPvE niet tot doel heeft om het aantal parkeerplaatsen te verminderen, maar dat het denkbaar was dat in het IPvE het aantal parkeerplaatsen met ‘een handvol’ zou worden teruggebracht. Dat is in dit IPvE uitgewerkt. 2

Op de ventwegen passen we vanuit 30-km- en veiligheidsoverwegingen snelheidsremmende maatregelen toe, wat als gevolg heeft dat langs de ventwegen minder parkeerplaatsen gerealiseerd kunnen worden. We compenseren dat op een andere plek; langs het schuine deel aan het uiteinde van de ventweg noord, langs het spoor. Hier realiseren we twee parkeerstroken, de oostelijke ten koste van bestaand groen langs het spoor en de westelijke ten koste van nieuw groen ter versterking van de groenstructuur rondom de middenbaan. We willen deze stroken zodanig inrichten dat het eenvoudig is om, bij verminderde parkeerdruk, deze ruimte groen te maken. In het definitieve IPvE wordt voorgesteld het aantal parkeerplaatsen te verminderen tot 332 parkeerplaatsen. Dat past binnen de (nu nog geldende) zogenaamde 2% regeling in dit rayon. Met dit IPvE wordt de middenbaan een promenade voor wandelen en fietsen, worden de ventwegen zodanig ingericht dat automobilisten zich aan de snelheid van 30km/uur houden en wordt de kruising zonder verkeersregeling ingericht. Op de kruising ontstaat een middeneiland waarin bomen kunnen worden geplant waarmee de zichtlijnen over de lengte van de Maliebaan worden aangeheeld. Rondom de kruising en langs de ventwegen wordt ongeveer 3.000 m2 verharding weggehaald en vervangen door groen.

Met dit plan kan de Maliebaan na herinrichting in de jaren daarna doorgroeien tot een geliefde plek voor de stad. Een eerste wens voor doorgroei is het voorstel dat West 8 heeft gedaan voor de aansluiting met de Snellenlaan. Zodra er zicht is op financiering zullen we dat als eerste vervolgstap oppakken.

3

Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s Beslispunt 1

Het Integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp vast te stellen als basis voor de uitwerking tot Voorlopig Ontwerp en Definitief Ontwerp, met als uitgangspunten: a. de middenbaan van de Maliebaan wordt omgevormd tot promenade voor wandelen en fietsen; b. de ventwegen worden ingericht met snelheidsremmende maatregelen; c. op de kruising krijgt de fietser prioriteit en vervalt de verkeersregelinstallatie.

Argumenten 1.1

Het integraal Programma van Eisen en Functioneel Ontwerp geeft uitwerking aan het eerdere raadsbesluit In het raadsbesluit uit 2019 heeft de raad de volgende uitgangspunten vastgelegd: • Hele middenbaan noord en zuid wordt een autovrije promenade voor wandelen en fietsen. • Ventwegen blijven 30-km/uur en worden ingericht met snelheidsremmende maatregelen. • Op de kruising krijgt de fietser prioriteit en worden de groene zichtlijnen doorgetrokken; de kruising wordt zonder verkeersregelinstallatie uitgevoerd. In het IPvE wordt aangegeven hoe de middenbaan eruit komt te zien en welke maatregelen zorgen voor snelheidsremming van autoverkeer op de ventwegen. Het IPvE bevat een onderbouwing dat de kruising zonder verkeersregelinstallatie goed functioneert. Het IPvE geeft daarmee we uitwerking aan de door de raad vastgelegde uitgangspunten. De Maliebaan is de laatste schakel in de Herenroute als alternatieve fietsroute door de binnenstad om de route via Vredenburg en Nachtegaalstraat te ontlasten.

1.2

Het concept-IPvE/FO is voorgelegd aan belanghebbenden voor reacties en aangepast op basis van de ontvangen reacties Op meerdere momenten sinds het raadsbesluit is met belanghebbenden, plenair of in klein verband, gesproken over de vulling van het IPvE, de onderzoeken en de variantenstudies. De opmerkingen zijn meegenomen in het denkproces. Het concept van dit IPvE is op 15 juni opengesteld voor reacties. Circa 160 mensen en organisaties hebben gereageerd. In bijgevoegde reactienota is (een samenvatting van) de reacties en een antwoord daarop te vinden. In het zgn ‘tweekolommenstuk’ is per persoon een antwoord aangegeven. In de reactienota is aangegeven welke aanpassingen zijn doorgevoerd op basis van de reacties.

1.3

Met dit IPvE/FO wordt werk-met-werk met de geplande rioleringswerkzaamheden mogelijk Voor de periode 2021 – 2022 stond oorspronkelijk vervanging van de riolering en aanleg hemelwaterafvoer Maliebaan gepland. We vinden het verstandig om de werkzaamheden riolering en herinrichting te combineren, om overlast voor de omgeving te verkleinen en om efficiënt met budgetten om te gaan. Daarom bundelen we het werk tot één opdracht, uit te voeren in 2023/2024. Dat vraagt wel om voortgang in het ontwerpproces voor de herinrichting aangezien verdere uitstel van de rioleringswerkzaamheden niet wenselijk is.

Kanttekeningen/Risico’s 1.1

Niet alle zorgen van omwonenden kunnen worden weggenomen Uit de reacties blijken zorgen over de verkeersprognoses, het functioneren van de kruising, de veiligheid, geluid en trillingen. In dit IPvE ligt een goed en uitgebalanceerd ontwerp voor. Analyses van externe experts geven aan dat de verkeersprognoses een 4

goede inschatting te zien geven, dat de nieuwe kruising beter zal functioneren dan de huidige en bovendien veiliger zal zijn, en dat we met nieuwe, vlakke verharding kunnen zorgen voor minder geluid en trillingen. Recente berekeningen van geluid en luchtkwaliteit laten een positief beeld zien. We betreuren het dat deze cijfers niet voldoende zijn om de zorgen weg te nemen. In de uitwerking houden we de vinger aan de pols en contact met de buurt. We zullen een jaar na herinrichting een drietal criteria beoordelen (par 7.2) en maatregelen overwegen als er aanleiding voor is. 1.2

Aanpassing van het IPvE/FO voor meer parkeerplaatsen betekent minder groen In het concept-IPvE is ingezet op fysieke en visuele versmalling van de ventwegen. Met het toevoegen van groene toegangen naar de doorsteek-paden kunnen op die plekken minder parkeerplaatsen worden gerealiseerd. Dat zou, samen met andere onderdelen, tot ca 35 parkeerplaatsen minder leiden. Op verzoek van de omgeving is gezocht naar toevoegen van parkeerplaatsen. Vanuit verkeersveiligheid is het van belang de versmalling van de ventwegen te behouden. Uitbreiding van parkeerplaatsen is gevonden langs de ventweg-noord, langs het spoor. Dat gaat ten koste van een strook huidig groen, en een strook die in het concept-IPvE ontworpen was als uitbreiding van groen.

Beslispunt 2

Het krediet voor de herinrichting van de Maliebaan te verhogen met 1 miljoen euro en dit te dekken uit het investeringsbudget bereikbaarheid, vooruitlopend op de integrale afweging binnen het Meerjaren programma Bereikbaarheid (MPB).

Argumenten 2.1

De recente kostenraming ligt op het niveau van vergelijkbare projecten. De herinrichtingen Voorstraat en Nachtegaalstraat/Burgemeester Reigerstraat kenden, overigens zonder rioleringswerkzaamheden, een budget van zo’n 5 miljoen euro voor dezelfde lengte van het werk (ca 800m). De kostenraming Maliebaan ligt in dezelfde orde van grootte, voor én rioleringswerkzaamheden én twee ventwegen en een middenbaan. De scope van het project betreft inmiddels de hele Maliebaan zuid en noord van gevel tot gevel. De herinrichting Maliebaan is daarmee niet veel duurder dan andere projecten. De benodigde extra middelen voor de uitvoering van de herinrichting ten opzichte van het tot nu toe beschikbare budget is tevens te verklaren door gestegen prijzen. Het proces is tot nu toe uitgebreid geweest: vanaf 2015 participatie, variantenstudies, verkenningen, bewonersavonden etc.

2.2

Het combineren van de herinrichting met de rioleringswerkzaamheden is kostenefficiënt Gecombineerde uitvoering maakt de herinrichting per saldo goedkoper dan zonder combinatie met het rioleringswerk. Het rioleringswerk kan opgeschoven worden van (gepland) start 2021 naar start 2023. Nog verder uitstel van de herinrichting betekent een kans dat de rioleringswerkzaamheden losgeknipt worden waardoor de kans voor werk-met-werk verloopt. Dat zou tot kostenverhoging op beide projecten leiden.

2.3

Dit is een lopend project; knelpunten binnen lopende projecten worden met voorrang binnen het MPB geprogrammeerd. Herinrichting van de Maliebaan is een al lang lopende ambitie. Om de voortgang van dit project na alle gesprekken met de omgeving vast te houden, wordt voorgesteld om vooruitlopend op de integrale afweging bij het MPB (als onderdeel van de Voorjaarsnota 2022) dit knelpunt met voorrang te programmeren. Bij de integrale afweging worden knelpunten op lopende projecten eerst opgelost binnen de beschikbare financiële ruimte voordat er naar nieuwe projecten wordt gekeken.

5

2.4

Het is wenselijk voortgang vast te houden en verdere vertraging en kostenverhoging te voorkomen Door dit knelpunt nu met voorrang te programmeren wordt verdere vertraging en daardoor hogere kosten voorkomen. Ook kan dan voortgang worden gemaakt met een goede aansluiting en overgang op de recent ingerichte Nachtegaalstraat en binnenkort in te richten Burgemeester Reigerstraat. De huidige VRI is kwetsbaar; bij verdere uitstel wordt de kans op storingen aan de oude apparatuur groter. Tot slot is de kans groot dat bij verder uitstel de rioleringswerkzaamheden worden losgeknipt van de herinrichting en vooruitlopend hierop worden uitgevoerd, waardoor we de kans voor werk-met-werk laten schieten.

2.5

Binnen het Meerjaren Programma Bereikbaarheid kunnen de aanvullend benodigde middelen worden gedekt. De gevraagde middelen kunnen binnen het MPB worden gedekt uit de extra middelen voor loon- en prijscompensatie die vanaf 2022 aan het investeringsbudget bereikbaarheid worden toegevoegd, zie paragraaf Financiën. Deze middelen zijn onder andere bedoeld voor dekking van kostenverhogingen op (lang-)lopende projecten.

Kanttekening 2.1

Er is nu geen budget om de aanpassing van de rotonde en aansluiting Snellenlaan op te pakken Enkele reacties vragen om een bundeling van werkzaamheden, met name met de nieuwe aansluiting op de Snellenlaan. Gevraagd wordt om meteen de eindinrichting mee te nemen, en niet het risico te lopen dat de tijdelijke inrichting permanent blijkt te worden. De aanpassing van de rotonde en aansluiting op de Snellenlaan zijn zeker wenselijk en betekenen een mooie en markante kop aan de noordkant, minder verharding en extra vergroening. Dat zou echter nogmaals een budgetuitbreiding van ca 1 miljoen euro betekenen; daarvoor is geen zicht op dekking.

2.2

De vrijgave van dit krediet loopt vooruit op de integrale afweging binnen het MPB Knelpunten binnen lopende projecten worden over het algemeen met voorrang geprogrammeerd binnen het MPB, om de voortgang mogelijk te maken. Voor het project Maliebaan is het vanwege de relatie met de omgeving en de samenhang met het rioleringswerk van belang om zekerheid te verkrijgen over dekking en om de voortgang te kunnen behouden.

Financiën Kostenraming De kostenraming voor uitvoering van de herinrichting (SSK-raming, vanaf VO-fase, inclusief rioleringswerkzaamheden, zonder nieuw ontwerp Snellenlaan) bedraagt € 4.961.000. Beschikbaar budget Het startbudget dat vanaf 2015 aan dit project was toegekend (€ 650.000) is in een eerder stadium (MPB 2018) met € 800.000 verhoogd, tot een projectbudget van € 1.450.000. Daar zijn vervolgens de volgende budgetten als aanvulling aan toegezegd: . bijdrage Groen (MPG): € 200.000 . bijdrage voor ontharding (BOR): € 100.000 . bijdrage voor nieuwe verharding (BOR): € 750.000 . bijdrage voor vervangen riolering en aanleggen HWA (BOR): € 2.200.000 Daarmee was het beschikbare budget € 4,70 miljoen euro.

6

In de afgelopen jaren is zo’n 0,75 miljoen euro besteed aan proceskosten: externe onderzoeken, opstellen IPvE, participatie, begeleiden besluitvorming, projectmanagement etc. (t/m vaststelling IPvE). Er resteert voor de fase vanaf VO een budget van 3.95 miljoen euro. Dat betekent dat er ten opzichte van de SSK-raming nog een aanvullend budget nodig is van (afgerond) 1 miljoen euro. De combinatie van de uitvoering van de herinrichting én riolering is van belang voor de kostenraming en het efficiënt werken buiten; werk-met-werk is uitgangspunt. Het geraamde resterend benodigd budget van 1 miljoen euro wordt gedekt uit de middelen voor loonen prijscompensatie die jaarlijks worden toegevoegd aan het investeringsbudget bereikbaarheid. De gemeentelijke structurele bijdrage voor loon- en prijscompensatie wordt jaarlijks toegevoegd aan het programma om te voorkomen dat we steeds minder kunnen doen voor hetzelfde budget. Primair worden deze middelen gebruikt om knelpunten op bestaande projecten, in verband met gestegen prijzen, op te lossen. Het niet-bestede deel wordt toegevoegd aan het ‘investeringsbudget Mobiliteitsplan t/m 2040’ en is daarmee beschikbaar voor toekomstige investeringen. Het project Maliebaan is in 2014 gestart (variantenstudie, voorbereiding participatie) en zal rond 2024 afgerond zijn, gestegen prijzen is daarmee een deel van de verklaring voor de hogere kosten.

Realisatie zal naar verwachting in 2023 en 2024 plaatsvinden; in 2022/2023 wordt VO, DO en bestek opgesteld en aanbesteding doorlopen. Zoals in de programmabegroting verwerkt (op basis van besluitvorming voorjaarsnota), wordt vanaf 2022 structureel 0,5 miljoen euro aan het investeringsbudget bereikbaarheid toegevoegd vanuit de loon- en prijscompensatie, waaruit de extra uitgaven voor de Maliebaan kunnen worden gedekt. Binnen het Meerjarenprogramma Bereikbaarheid is een reserve ingesteld waardoor de fasering van de uitgaven (kasritme) niet gelijk hoeven te lopen met de beschikbare budgetten in een bepaald jaar. De verschillen worden verrekend met de reserve. De 18 parkeerplaatsen die komen te vervallen kunnen worden weggehaald op basis van de (nu nog geldende) zogeheten 2%-regeling per rayon, en zijn daarmee gedekt.

Vervolg Na vaststellen van het IPvE wordt het ontwerp verder uitgewerkt (Voorlopig Ontwerp, Definitief Ontwerp). Het VO wordt in 2022 aan het college voorgelegd ter vaststelling. De gemeenteraad zal daarover geïnformeerd worden. Na afronden van het DO wordt een bestek opgesteld en een aannemer gezocht.

Participatie Tijdens de gedachtenvorming op weg naar het concept-IPvE is een aantal keer met belanghebbenden overlegd over varianten en voortgang. Op basis van die bijeenkomsten hebben we bv de locaties voor de geluids- en trillingsmetingen bepaald en de indeling/structuur van de ventwegen bepaald. We hebben de reacties op het concept-IPvE verwerkt; dat leidt tot aanpassing van het IPvE op een aantal onderdelen (ontwerp, aantal parkeerplaatsen, inrit Wolter Heukelslaan, tekstuele verduidelijkingen). In de volgende fase zullen we belanghebbenden wederom betrekken bij het detailleren van het ontwerp.

Communicatie Zie hierboven

Bijlagen Bijlagen besluitvorming - (aangepast) Integraal Programma van Eisen - Functioneel Ontwerp Bijlagen informatief

7

-

Reactienota Tweekolommenstuk M+P: Rapportage meting geluid en trillingen Maliebaan, 2020 West 8: Visie Maliebaan M+P, 2021 RHDHV: Rapportage Verkeerssimulatie kruising Maliebaan, 2021 Bureau Steenhuis: Cultuurhistorische Verkenning Maliebaan, 2009 Terra Nostra: Rapportage boomwortelonderzoek, 2021

8

1 Integraal Programma van Eisen Maliebaan.pdf

Maliebaan

Integraal Programma van Eisen

Utrecht.nl/ maliebaan

Colofon Projectgroep Bouke Bruseker, Ine Esselink, Frank van Gennip, Dirk-Jan Hoekstra, Nely van der Meer, Dominic Meesters, Bettina van Santen, Pim Vervuren, Rosanne Weijers, Karlijn de Wit Projectmanagement Marieke Fleer Opdrachtgever Richard Smit Grafische realisatie OntwerpStudioRuimte Versiedatum Oktober 2012 Bestuurlijke besluitvorming voorstel van college aan raad

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Waarom de Maliebaan herinrichten 1.3 Doel 1.4 Plangebied 1.5 Maliebaan in relatie tot andere projecten

4 4 5 5 6 8

Hoofdstuk 2 Maliebaan vroeger en nu 2.1 Historie en ontwikkelingen (Maliebaan vroeger) 2.2 Huidige situatie (Maliebaan nu) 2.3 Beleidskaders

10 10 11 12

Hoofdstuk 3 Visie en Ambitie

13

Hoofdstuk 4 Plan en ontwerpkeuzes 4.1 Basis en plus 4.2 Uitgangspunten verkeer 4.3 Ventwegen 4.4 Kruising 4.5 Middenbaan 4.6 Aansluiting op Malieblad 4.7 Aansluiting op de Snellenlaan 4.8 Consequenties van de ontwerpkeuzes

15 15 15 17 20 22 25 26 27

Hoofdstuk 5 Onderzoek en haalbaarheid 5.1 Meting geluid en trillingen 5.2 Luchtkwaliteit 5.3 Technische onderzoeken 5.4 Kostenraming

29 29 30 31 31

Hoofdstuk 6 Verantwoording 6.1 Samenwerkingsproces 6.2 Participatieproces

32 32 32

Hoofdstuk 7 Vervolgtraject (vooruitblik) 7.1 Vervolgstappen 7.2 Partners en samenwerking 7.3 Planologisch juridisch proces 7.4 Planning 7.5 Risicoparagraaf

33 33 33 33 33 34

Bijlagen

35

Bijlage A Variantenstudies Variantenstudie ventwegen Variantenstudie kruising Variantenstudie Aansluiting Snellenlaan

36 36 37 40

Bijlage G Geluidberekening nieuwe situatie

41

Bijlage B, C, D, E en F zijn separaat toegevoegde rapportages.

4 - Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding In december 2019 heeft de gemeenteraad een principebesluit genomen om de middenbaan van de Maliebaan om te vormen tot een promenade voor voetgangers en fietsers. In dit Integraal Programma van Eisen (IPvE) beschrijven we welke stappen we gezet hebben om te komen tot een herinrichting van de Maliebaan tot promenade. Het raadsbesluit geeft voor de herinrichting van de Maliebaan de volgende uitgangspunten mee: 1. 2. 3.

De middenbaan (noord en zuid) wordt een autovrije promenade voor wandelen en fietsen. Ventwegen blijven 30-km/uur en worden ingericht met snelheidsremmende maatregelen. Op de kruising krijgt de fietser prioriteit en worden de groene zichtlijnen doorgetrokken; de kruising wordt zonder verkeersregelinstallatie uitgevoerd.

In dit IPvE Maliebaan werken we dat principebesluit uit. De uitwerking leidt tot een aantal ontwerpkeuzes die we in deze notitie toelichten. De uitwerking betreft de verschillende bouwstenen van de Maliebaan: [ de ventwegen [ de kruising met de Nachtegaalstraat/ Burgermeester Reigerstraat [ de middenbaan en groen eromheen [ de aansluiting aan de zuidzijde op het Malieblad [ de aansluiting aan de noordzijde op de rotonde bij de Snellenlaan

De ontwerpkeuzes betreffen zowel de losse bouwstenen als de gehele Maliebaan. Dit IPvE omvat de onderbouwing van de ontwerpkeuzes en de toelichting, aangevuld met schetsen en een overzichtstekening. Dit IPvE is tot stand gekomen na gesprekken met de buurt en met inbreng van externe adviesbureaus en ontwerpbureau West 8. In juni 2021 hebben we een concept van dit IPvE op een informatieavond toegelicht en belangstellenden uitgenodigd om te reageren. In dit IPvE zijn wijzigingen aangebracht als gevolg van de ingediende reacties. De belangrijkste zijn het aantal parkeerplaatsen en de toerit naar de Wolter Heukelslaan. Het IPvE Maliebaan is te lezen als een fasering: een ‘basisplan’ dat we als gemeente de komende jaren realiseren, en een ‘plusplan’ met mogelijke aanvullingen op termijn, deels met particuliere fondsen te realiseren. Het basisplan bestaat uit:

[ [ [ [

het vervangen van de riolering en de aanleg van een hemelwaterriool de (her)inrichting van de ventwegen en de kruising een basisinrichting van de aansluitingen zuid en noord op de ventwegen een basisinrichting van de middenbaan en het omliggende park.

Dit IPvE is kader voor de basisinrichting. Een doorkijk naar het plusplan vindt u in hoofdstuk 7.

Het raadsbesluit geeft richting aan de herinrichting van de Maliebaan als promenade. De hele middenbaan wordt een autovrije promenade voor wandelaars en fietsers. Bron: Voorstel Raadsbesluit 2019.

Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021 - 5

1.2 Waarom de Maliebaan herinrichten Utrecht groeit. Het aantal inwoners neemt de komende jaren toe. De gemeente heeft ervoor gekozen de groei op te vangen binnen de huidige stadsgrenzen (‘inbreiding’ in plaats van ‘uitbreiding’). Dat betekent dat de ruimte intensiever gebruikt wordt en dat we moeten inzetten op duurzame vormen van vervoer en verblijf die weinig ruimte vragen. Voor de Maliebaan betekent dit dat we de voetganger en de fietser ruim baan willen geven voor hun routes, bewegingen en verblijf. We zetten in op ’gezond stedelijk leven’, en daarbij hoort goede verblijfsruimte en verblijfskwaliteit. De ruimte voor voetgangers richten we aantrekkelijk in. Met de realisatie van de promenade breiden we de groene verblijfsruimte uit en zorgen voor groene aansluitingen naar noord en zuid. Om fietsen te faciliteren zetten we in op een goed netwerk van fietsroutes, om fietsers te spreiden. Onderdeel is het verbeteren van de ‘Herenroute’ voor fietsers. De Herenroute loopt vanaf de zuidelijke uitgang van de stationsfietsenstalling en de Moreelsebrug via de Haverstraat, Herenstraat en Herenbrug naar de Maliebaan en voegt daar in op de route via de Burgemeester Reigerstraat naar Utrecht Science Park (USP).

We willen de Herenroute aantrekkelijker en beter vindbaar maken, zodat fietsers zich beter spreiden over de stad en het daarmee minder druk wordt op de te drukke fietsroute over het Vredenburg en de Nachtegaalstraat.

Voor meer achtergrondinformatie over de druk op de ruimte, de ambitie voor fiets, voetganger, mobiliteit en het groen verwijzen wij u naar het Mobiliteitsplan 2040 en het Groenstructuurplan Utrecht.

1.3 Doel De herinrichting van de Maliebaan past in de ambities van ‘gezond stedelijk leven’. In het raadsbesluit uit december 2019 zijn voor de herinrichting de volgende doelen benoemd: 1.

2. 3. 4. 5. 6.

Verbeteren van de Herenroute voor fietsers, met accent op de aansluitingen de kruising van de Maliebaan met de Nachtegaalstraat/Burg.Reigerstraat; het Malieblad. Verbeteren/herstellen van (historische) groen- en boomstructuur. Verbeteren van de openbare ruimte voor voetgangers. Verhogen van de verblijfskwaliteit. Verminderen van de nadruk op autoverkeer en verbeteren doorstroming voor fietsers. Verbeteren van de verkeersveiligheid.

• •

In dit document lichten we toe hoe we aan deze doelen invulling geven. Daartoe wordt een aantal (ontwerp-) keuzes toegelicht in hoofdstuk 4.

Schematisch kaartje van het fietsnetwerk met de binnenstadsroute en de Herenroute

6 - Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021

1.4 Plangebied De Maliebaan ligt in Utrecht-Oost en grenst aan de stadsbuitengracht. De laan vormt de verbinding tussen het Zocherplantsoen rond de singel en het Hogelandsepark nabij de Berenkuil en de Biltstraat. Het plangebied voor het plan Maliebaan strekt zich uit: [ van het Malieblad waar de Maliebaan aansluit op de Maliesingel [ via de kruising met de Nachtegaalstraat/ Burgemeester Reigerstraat [ tot de aansluiting op de Snellenlaan waar de rotonde de overgang van Maliebaan naar Snellenlaan vormt.

Dom

De aansluiting op de Snellenlaan voeren we in fasen uit. In de basisinrichting wordt een eenvoudige aansluiting van de nieuwe Maliebaan op de bestaande rotonde bij de Snellenlaan ingericht. In een latere fase, als er budget beschikbaar is, kan de ‘kop’ van de Maliebaan een Planonderdelen opandere kaartvorm krijgen. Het plangebied betreft de Maliebaan van gevel tot gevel, niet de Korte Baanstraten of andere zijstraten.

Aansluiting op Malieblad

Kruising met Nachtegaalstraat/ Burg. Reigerstraat

Ventwegen en doorsteken

Maliebaan als Park

zuid

Het beschermd stadsgezicht van Utrecht omvat sinds 1975 de middeleeuwse binnenstad met haar singels. In het kader van het landelijke Monumenten InventarisaAansluiting op tieproject van jongere bouwkunst Snellenlaan en stedenbouw (1850 tot 1940) zijn de Maliebaan, het Wilhelminapark en de directe omgeving van deze laatste voorgesteld als beschermd gezicht Utrecht-Oost. De procedure loopt sinds september 2005. Na de aanwijzing zal er door de gemeente noord een beschermend bestemmingsplan worden vastgesteld.

De Maliebaan wordt onderbroken door een kruising met de Nachtegaalstraat en Burgemeester Reigerstraat. Ten noorden van deze kruising Maliebaan - Utrech sluit de Maliebaan op de Snellenlaan. Ten zuiden van de kruising ligt de aansluiting op het recent heringerichte Malieblad. De wegindeling bestaat uit een middenbaan, ventwegen en voetpaden in het groen. Bron: West 8, 2021.

2

ht

Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021 - 7

Berekuil

Biltstraat

Na

ch

Ma

lie

sin

teg

aa

lst

raa

t

ge

l

Bu

rg. R

eig

ers

Situatie Maliebaan

tra

at

Voorgesteld beschermd gezicht Oost Beschermd stadsgezicht

Station Maliebaan

Wilhelminapark

Rijksmonument Openbaar groen Bomen Spoorgebied Wanden Maliebaan Bebouwing Maliebaan

N

Water

De Maliebaan in Utrecht-Oost en grenst aan de stadsbuitengracht. De groenstructuur van de Maliebaan bestaat uit twee groenstroken aan Steenhuis stedenbouw/landschap | Urban Fabric weerzijden van de middenbaan van de Maliebaan. Deze groenstroken zijn elk voorzien van drie rijen bomen. Aan de maliebaan staan verschillende rijksmonumenten. Bron: Steenhuis & Urban Fabric , 2009 (Maliebaan: Cultuurhistorische Verkenning en Analyse). In 2013 is het voorgesteld beschermd stadsgezicht vastgesteld.

8 - Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021

1.5 Maliebaan in relatie tot andere projecten De herinrichting van de Maliebaan past in de brede kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte. Deze draagt bij aan het vergroten van de ruimte voor de voetganger, verbeteren van de fietsroutes en uitbreiden van 30km/uur-gebieden. In Utrecht Oost is dat in de afgelopen jaren al gebeurd op de Tolsteegsingel, Maliesingel, Wittevrouwensingel en de Oudwijkerdwarsstraat. Met de aanleg van een nieuwe hemelwater-afvoer zorgen we ervoor dat zware regenbuien beter kunnen worden opgevangen. Recent zijn ook de Nachtegaalstraat en de Burgemeester Reigerstraat heringericht met meer ruimte voor fiets, voetganger en groen. De komende jaren zal heel Utrecht Oost worden ingericht als 30-km-gebied. Bij de herinrichting van de Nachtegaalstraat en Burgemeester Reigerstraat hebben we een (tijdelijke) aansluiting van beide straten op de huidige Maliebaan gerealiseerd. Met de herinrichting van de Maliebaan vormen we de tijdelijke aansluiting om tot definitieve situatie.

Ook hebben we recent het Malieblad heringericht. Malieblad is de niet-officiële naam voor de aansluiting van de Maliesingel op de Maliebaan. Aanleiding voor een herinrichting van het Malieblad was enerzijds het verbeteren van de Herenroute voor de fiets (logischer route) en anderzijds het versterken van de groene structuur en cultuurhistorische waarde. Met de nieuwe inrichting van het Malieblad is de fietsbeweging van de singel naar de Maliebaan comfortabeler en overzichtelijker geworden. Ook hebben we verblijfsruimte toegevoegd aan de stad en is het oorspronkelijke druppelvormige koppelstuk hersteld tussen Maliebaan en Zocherpark (singel) naar het oorspronkelijke ontwerp van Zocher. Er is circa 2.000 m2 ‘onthard’: van grijze bestrating naar een groene inrichting. Verbetering van de fietsroute over de Maliebaan is nu de nog resterende laatste schakel in de Herenroute.

Nieuwe inrichting van de Nachtegaalstraat. Doel was om de straat prettiger te maken voor bewoners en winkelend publiek. Er is meer ruimte gekomen voor voetgangers en fietsers, dit zijn immers de hoofdgebruikers van de straat. Op de rijbaan is een middenstrook aangebracht zodat een scheiding tussen 2 rijstroken ontstaat. Bron: Gemeente Utrecht.

Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021 - 9

Het Malieblad kort na de herinrichting (juni 2021). Het Malieblad is onderdeel van de Herenroute, een fietsverbinding tussen de binnenstad en het Utrecht Science Park. Het Malieblad-ontwerp van het groen is gebaseerd op de oorspronkelijke ontwerpen van Zocher als overgang van het Zocherplantsoen langs de singel naar de lange rechte lijnen van de Maliebaan. Bron: Gemeente Utrecht.

Maliebaan 016 Gerrit Serne

10 - Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021

Hoofdstuk 2 Maliebaan vroeger en nu 2.1 Historie en ontwikkelingen In 1637 legde de stad aan de oostkant net buiten de stadswallen en stadsbuitengracht de Maliebaan aan. Deze baan was bestemd voor het paille-maille-spel (kolfspel) van de studenten van de nieuwe universiteit. De oorspronkelijke Maliebaan was 740 m lang, ononderbroken en had aan weerszijden twee maal 4 rijen lindes en iepen, totaal 1800 bomen (bron W.G.A. Perks, De geschiedenis van de Maliebaan). De paille-maillebaan had een duidelijk begin- en eindpunt met een houten afscheiding. Al snel werden er siertuinen met paviljoentjes en tuinhuizen langs de baan aangelegd. De baan was toegankelijk via het Maliepoortje (Maliebrug), maar er liep ook een voetpad naar de stadswal via de Nachtegalensteeg. Aan de oostzijde lagen drie stegen om sommige percelen te bereiken: de “Baanstegen”. Na het opheffen van het paille-maillespel functioneerde de Maliebaan eerst als exercitieveld en vervolgens steeds meer als wandel- en recreatiebaan. Met het opheffen van de stadsmuren vanaf 1830 en de omvorming van de oostkant tot plantsoenen (ontwerp van J.D. Zocher) groeide de Maliebaan uit tot woongebied. De meeste monumentale herenhuizen kwamen tussen 1850 en 1910 tot stand, vaak met de oude theekoepel opgenomen in het ontwerp.

Bij de woningen waren grote tuinen, waarvan enkele in gebruik als ‘buitensociëteit’ en ontmoetingsplek voor de Utrechters.

De ruimtelijke opzet van de Maliebaan was zestig jaar na de aanleg niet gewijzigd. Ets van Casper Specht uit 1697. Bron: Steenhuis & Fabric , 2009 (Maliebaan: Cultuurhistorische Verkenning en Analyse).

De nieuwe bewoners wensten een betere bereikbaarheid van hun huizen. Zocher adviseerde de stad in 1860 om een trottoir en ventwegen aan te leggen en hiervoor de buitenste rij bomen aan weerszijden te rooien. Ook ontwierp hij het Malieblad als ‘passtuk’ tussen Maliebaan en Maliesingel/Lepelenburg. In 1870 werd de Oosterspoorlijn aangelegd die twee Baanstegen afsloot. De derde Baansteeg werd als Burgemeester Reigerstraat de doorgaande route. Bij aanleg van de baan in de 17e eeuw bestond de speelbaan uit een – met houten schuttingen afgeslotenopen ruimte met halfverharding (schelpen). De bomen aan weerszijden stonden in het gras. In de loop van de volgende eeuw werden aan de buitenkant van de buitenste bomenrijen zandpaden aangelegd voor de gebruikers van de aanliggende percelen. Eind 18e eeuw was de baan niet meer in gebruik als speelbaan, het werd burgers en militaire ruiters toegestaan op de middenbaan te komen. In 1811 zijn de houten schotten verwijderd. In 1860 rooide de gemeente op advies van Zocher aan weerszijden de buitenste rij bomen. Daarmee werden de reeds bestaande zandpaden hier verbreed tot volwaardige ventwegen en langs de beide huizenrijen werd een verhoogd trottoir aangelegd.

De Maliebaan was door het profiel en de lengte geschikt voor harddraverijen. Deze wedstrijden werden gehouden tussen 18261829. Litho van J.P. Houtman. Bron: Steenhuis & Fabric , 2009 (Maliebaan: Cultuurhistorische Verkenning en Analyse).

Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021 - 11

Dit trottoir was in eerste instantie nog onverhard, zodat veel bewoners zelf (hardstenen) stoepzerken voor hun huis legden. In de volgende jaren kwam er geleidelijk een klinkertrottoir langs de gehele huizenreeks tot stand. Met het toenemende verkeer op de middenbaan kwamen er in de loop van de tijd halverharde wandelpaden bij tussen de bomen. In 1885 werd aan de westkant van de Maliebaan op verzoek van de Algemeene Nederlandsche Wielrijders Bond op één van die paden het eerste fietspad van Nederland aangelegd. In de loop van de 20e eeuw ging de auto een steeds grotere rol spelen op de Maliebaan. De middenbaan zou uiteindelijk alleen nog voor autoverkeer bestemd worden. De doorgaande route Nachtegaalstraat – Burg. Reigerstraat werd verbreed ten behoeve van het toenemende autoverkeer en ook de kop en de staart (Malieblad en Snellenlaan), in de 19e eeuw nog ontworpen als groene parkelementen, veranderden in verkeerspleinen. Veel (familie)woonhuizen veranderden in de 20e eeuw in kantoorpanden. Zowel tuinen als de ventwegen werden ingezet voor parkeergelegenheid. De Tweede Wereldoorlog vormde een uitzonderlijke periode in de geschiedenis van de Maliebaan in de 20e eeuw. Een groot aantal gebouwen werd in gebruik genomen door de NSB en de Duitse bezetter. De middenbaan werd gebruikt voor parades. Tegelijk waren sommige huizen in gebruik bij mensen die actief verzet pleegden.

In de Cultuurhistorische Verkenning en Analyse is een overzicht van de geschiedenis van de Maliebaan terug te vinden (Bureau Steenhuis & Fabric, 2009, bijlage F). In 2013 is de Maliebaan als onderdeel van een groter gebied in Oost aangewezen als Rijks Beschermd Stadsgezicht. De aanwijzing ging gepaard met het vastleggen van de cultuurhistorische waarden in het bestemmingsplan. Hieronder vallen de driedubbele bomenrij en het monumentale groene laankarakter van de Maliebaan, inclusief de groene aansluitingen (Malieblad en Hogeland/Oorsprongpark). Ook zijn regels opgenomen om deze waarden te borgen en zo mogelijk te versterken. Ten aanzien van historische (groen)aanleg in het algemeen geldt in het bestemmingsplan: behouden, onderhouden en waar mogelijk versterken door parkeerplaatsen groener in te richten en minder te verharden, dan wel de verharding een meer groene uitstraling te geven door meer bomen en beplanting. Ook wordt een wensbeeld geformuleerd waarin overmaat aan verharding wordt teruggebracht ten gunste van groen. Dit geldt voor de hele Maliebaan en specifiek worden nog de achtertuinen benoemd. Het straatprofiel van de Maliebaan met rijbaan, bomenrijen, fiets- en halfverharde wandelpaden en (vent)wegen dient aan weerszijden te worden behouden en het aantal parkeervakken dient niet te worden uitgebreid. .

12 - Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021

2.2 Huidige situatie (Maliebaan nu)

2.3 Beleidskaders

De bebouwing langs de Maliebaan bestaat uit kantoren en woningen, soms in appartementengebouwen. De kruising met de Nachtegaalstraat en Burgemeester Reigerstraat verdeelt de Maliebaan in een zuidelijk deel (ongeveer 250m lang) en een noordelijk deel (ongeveer 500m lang). De Maliebaanschool heeft een uitgang aan de noordelijke Maliebaan. Daarnaast zitten drie kinderdagverblijven aan de Maliebaan.

De herinrichting van de Maliebaan past in de ambities voor ‘gezond stedelijk leven’ voor iedereen. In de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040, het Mobiliteitsplan Utrecht, het Groenstructuurplan en het Kadernota Openbare Ruimte zijn de achtergrond, onderbouwing en ambities verwoord. In de Cultuurhistorische Verkenning en Analyse van Steenhuis & Fabric (bijlage F) is de monumentale waarde van de Maliebaan aangegeven.

De Maliebaan kent naast de monumentale gevels aan beide zijden brede stoepen, een eenrichtings-ventweg (30 km/uur) met schuinparkeren aan de groenzijde, en in het midden een groene zone. In die groene zone ligt een middenbaan in asfalt voor autoverkeer (50 km/uur). Aan weerszijden van de middenbaan liggen aan beide zijden twee halfverharde (deels geasfalteerde) wandelpaden. Eén van die paden (de meest westelijke) is in 1885 aangelegd op verzoek van de net opgerichte ANWB en is te beschouwen als het eerste fietspad van Nederland. Aan weerszijden van de middenbaan staan 3 rijen lindes, dus in totaal 6 bomenrijen, in een driehoeksverband. Deze bomenrijen zijn bij de kruising met de Nachtegaalstraat en Burgemeester Reigerstraat onderbroken. Tussen de bomen is lage beplanting en er leven bijzondere paddenstoelen rond de Maliebaan. De middenbaan heeft geen in- en uitritten of aansluitende parkeergelegenheid. Langs de ventwegen liggen in totaal ca. 350 parkeerplaatsen. Sommige kantoren aan de Maliebaan hebben parkeergelegenheid op eigen terrein, gelegen achter de bebouwing. Op de ventwegen geldt betaald parkeren.

Bijna de helft van de panden aan de Maliebaan heeft een noemenswaardig historisch verhaal te vertellen. Bron: Aan de maliebaan - Een spannende straat (www.aandemaliebaan.nl)

Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021 - 13

Hoofdstuk 3 Visie en Ambitie De Maliebaan is een belangrijke groene structuur in Utrecht-Oost die het Zocherpark, Hogelandpark en Wilhelminapark met elkaar verbindt. De Utrechtse Maliebaan is de enige nog in deze lengte herkenbare en beleefbare Maliebaan in de wereld. Met name in de decennia na 1950 is de Maliebaan verworden van een flaneer- en recreërbaan tot verkeersruimte, met een complexe kruising in het midden met veel asfalt. De ambitie is om de Maliebaan weer te maken tot een ruimte voor wandelaars, fietsers, joggers en spelende kinderen. We maken van de Maliebaan, nu een weg met bomen, weer een park, met routes voor fiets en voet. De Maliebaan wordt een lommerrijke promenade. Het autoverkeer met bestemming in de omgeving kan via de ventwegen aan weerszijden zijn bestemming bereiken. De ventwegen hebben een zichtbare verbinding met het park en autoverkeer rijdt met lage snelheid. De kruising met de Nachtegaalstraat is overzichtelijk, veiliger en, zeker buiten de spits, niet druk met autoverkeer. De kruising is groener en accentueert, veel meer dan in de huidige situatie, de lengte en eenheid van de Maliebaan. De kruising kan het voet-, fiets-, bus- en autoverkeer goed verwerken; verkeerslichten zijn niet meer nodig. De Maliebaan kent een duidelijk begin, bij de singel op het zogenaamde Malieblad. En een duidelijk eind bij de aansluiting op de Snellenlaan.

Bij begin en eind is een goede en soepele overgang in groenstructuur, wandelmogelijkheden en fietsroutes. De Maliebaan is groen en vormt een koelte-eiland in de zomerse stad. Regenwater wordt in de bodem vastgehouden voor de bomen en beplanting. De Maliebaan nodigt uit tot verblijven en flaneren. Er zijn zitplekken en ontmoetingsplekken, een groene verblijfplaats met bladerrijke bomen en bloemen en bijzondere paddenstoelen in het gras. Er is kunst en aandacht voor de rijke geschiedenis van de monumenten aan de Maliebaan. In de avond is de Maliebaan sfeervol verlicht. Op de meeste momenten is het rustig, op sommige dagen is het een gezellige drukte vanwege een cultureel festival, een kunstmanifestatie of een sportevenement.

De Maliebaan is een groeibriljant, die organisch meegroeit met de ambitie en de mogelijkheden. De verbetering van de publieke openbare ruimte en herinrichting van de verkeersruimte wordt gezien als ‘basis’. We richten de ventwegen en de kruising opnieuw in en vormen de middenbaan om tot promenade. Een goed functionerende Maliebaan die invulling geeft aan de ambities gezond stedelijk leven voor iedereen en die een kwaliteitsslag betekent voor de openbare ruimte en dit bijzonder erfgoed. In de jaren daarna kan de basis mogelijk aangevuld worden met nieuwe elementen, beelden, inrichting, verlichting, passende activiteiten. Dat noemen we de plus. Met de ‘plus’ kan in de loop van de tijd een promenade ontstaan met allure van wereldklasse. De Maliebaan wordt compleet als later ook de aansluiting op de Snellenlaan is omgevormd tot markante ‘kop’. Om de ambities te verwoorden heeft ontwerpbureau West 8 een manifest opgesteld. Dat Manifest Maliebaan omvat de ambitie voor het basis- en plusplan samen.

d s 1 t n h e n r d n

14 - Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021

Manifest Maliebaan 1. De Maliebaan weer één samenhangend geheel, uniek werelds erfgoed op een voetstuk •

Eén baan, zo min mogelijk onderbroken

•

Monumentaal karakter wordt uitvergroot: herstellen van de bomenrij, iconische gebouwen, aandacht voor aansluiting op tuinen

•

Verbinder tussen de groene zone van parken en lanen van Utrecht

•

Verbinder tussen mensen uit de hele stad en van daarbuiten

•

Verbinder tussen de stad Utrecht en Stichtse lustwarande

2. De Maliebaan als groene promenade voor alle Utrechters •

Ruim baan voor voetgangers en fietsers

•

Een plek van rust en groen

•

Historische promenadefunctie keert terug

•

Een plek voor ontmoeting en verblijf om op te spelen, flaneren en ontmoeten

•

Een plek voor iedereen, voor bewoners en bezoekers

•

Aandacht voor cultuur, kunst, muziek, sport en ontspanning

•

Een plek voor de verhalen van de Maliebaan

•

Een statig adres voor vermaarde instituten

•

Een plek om trots op te zijn

3. De Maliebaan als monumentale groene ruimte met zeldzame biotopen •

Het monumentale bladerdek hersteld

•

Een groene verblijfplaats in de stad die de natuurwaarden van de stad versterkt

•

Maliebaan als uniek ecologisch paradijs in de stad

•

Een hotspot voor paddenstoelen

•

Aandacht voor de seizoenen

4. De Maliebaan is robuust, overzichtelijk en sfeervol •

Een tijdloos en robuust karakter

•

Gebruik van duurzame materialen

•

Een aantrekkelijke ruimte onder de bomen en tussen de gevels

•

Een veilig gevoel

•

Atmosferische verlichting van gevels, bomen en bijzondere elementen/blikvangers

5. De Maliebaan verdient prachtig meubilair en kunst van allure •

Een familie van inrichtingselementen

•

Curatorschap voor een internationaal kunstwerk

CONCEPT VERSIE

Afbeelding: Manifest Maliebaan, waarin de ambitie in woorden is gevat.

Integraal programma van eisen Maliebaan, oktober 2021 - 15

Hoofdstuk 4 Plan en ontwerpkeuzes In dit hoofdstuk lichten we het Plan Maliebaan toe aan de hand van ontwerpkeuzes en voorstellen. Daarbij onderscheiden we de volgende bouwstenen: [ ventwegen [ kruising [ middenbaan: promenade en omliggend park [ aansluitingen op Malieblad en op Snellenlaan Als eerste geven we een toelichting op de basis- versus de plus-gedachte in de uitvoering en wat de verkeerskundige achtergrond van de ontwerpkeuzes is.

4.1 Basis en plus Het Plan Maliebaan bestaat uit een samenvoeging van de losse bouwstenen tot een integraal en samenhangend geheel. De integrale visie is op ons verzoek opgesteld door ontwerpbureau West 8. In bijlage B is de rapportage van West 8 opgenomen. Kern van de visie is het respectvol verstevigen van de monumentale basis en het uitnodigend maken van de promenade voor verschillende soorten gebruikers. De visie beschrijft een ambitieuze inrichting voor de lange termijn. Dat eindbeeld is niet in één keer te realiseren. Naast het publieke deel van de inrichting betreft het ook ruimte voor invulling met private initiatieven. De verbetering van de publieke openbare ruimte en herinrichting van de verkeersruimte wordt gezien als ‘basis’. Deze basis wordt door de gemeente gerealiseerd als invulling van de nieuwe Maliebaan met promenade voor fietsers en voetgangers. Een goed functionerende basis die invulling geeft aan de ambities gezond stedelijk leven voor iedereen en die een kwaliteitsslag betekent voor de Maliebaan. Deze basisinrichting staat centraal in dit document. Als aanvulling op de basis heeft West 8 ideeën geschetst voor een ‘plus’, een doorgroei naar een uitbreiding met extra voorzieningen en elementen om de Maliebaan de allure mee te geven die nog meer past bij deze unieke laan.