adviescie CF 20241017 2.0

Budgetverschuivingen tussen doelstellingen

Oktober 2024

Inhoud • Aanleiding • Scope • Context • Voorbeelden • Dilemma • Denkrichtingen • Achtergrondinformatie

Aanleiding • Uitvoering Hervormingen Sociaal Domein (Voorjaarsnota 2023) en invulling concrete bezuinigingsmaatregelen (Voorjaarsnota 2024). • Hervormen in het Sociaal Domein langs 5 uitgangspunten (VJN 2023): 1.

Aanpakken grondoorzaken

2.

Ongelijk investeren

3.

Eenvoudiger organiseren

4.

Stoppen met pilots die geen resultaat boeken

5.

Inzetten op 100% compensatie van het rijk voor plustaken

• Met de hervormingen voeren we inhoudelijke veranderingen door waarmee we besparingen realiseren. Onderdeel hiervan is de beweging van specialistische ondersteuning (afschalen, beperken instroom) naar nieuwe en algemene voorzieningen (groepsgerichte ondersteuning, versterken ontmoeting en gemeenschapskracht, digitale ondersteuningsvormen). • Deze beweging is en wordt aan de raad voorgelegd in diverse inhoudelijke beleidsstukken en is deels al vastgesteld (Wmo beleidsnota, Nota van Uitgangspunten Basiszorg en onderdelen Sociale Basis). • Dat leidt tot aanpassingen in de opdracht(en) aan onze uitvoeringspartners en dat gaat gepaard met –budgettair neutrale- verschuiving van taken en budget –passend binnen de door de raad vastgestelde beleidskaders- tussen doelstellingen en programma’s. • Die verschuivingen vallen waarschijnlijk niet altijd samen met de afgesproken momenten waarop over begrotingswijzigingen wordt besloten. • Het college heeft in de bijlage “Hervormingen Sociaal Domein” van de Programmabegroting 2025 aangegeven hierover graag met de raad in gesprek te gaan.

Scope • Het gaat uitsluitend om de invulling van de Hervormingen Sociaal Domein (VJN 2023), aangevuld met de bedragen vanuit de concrete bezuinigingsmaatregelen (VJN 2024) die we langs dezelfde lijn aanvliegen. • De Hervormingsbezuinigingen vallen hier niet onder.

Bron: Raadsbrief Hervormingen Sociaal Domein, mei 2024 Bron: Voorjaarsnota 2023, p. 20

Context: beweging, contracten, budget • We zetten bewegingen in gang in lijn met de vastgestelde inhoudelijke kaders. Met die beweging verschuiven opdrachten aan uitvoeringspartners tussen programma’s en doelstellingen. • De meeste opdrachten zijn in meerjarige overeenkomsten of subsidies verwerkt, met daarin een ontwikkelopgave en flexibiliteit om de beweging te realiseren. • Binnen die ontwikkelopgaven kunnen we afspraken maken met onze uitvoeringspartners over wijzigingen in hun taken en budget. Voorwaarde daarvoor is dat we overeenstemming hebben. • Dit vraagt afstemming met veel partijen: aanvullende zorg/jeugdhulppartners, buurtteams, onderwijs, sociale basispartners inclusief inwonersinitiatieven, volksgezondheid, etc… • Op moment dat gedurende het jaar duidelijk wordt (bij bijvoorbeeld voortgangsgesprekken) dat er sprake is van onderbesteding in aanvullende zorg, kan dit budget worden ingezet bij partners in sociale basis en basiszorg als dit in lijn is met de hervormingen sociaal domein. Het college kan de verplichting aangaan op het moment dat het budget binnen de juiste doelstelling beschikbaar is . • Het budgetrecht van de raad is uitgewerkt in de financiële verordening en het raadsbesluit over de beleidscyclus en programmabegroting. Hierin is de mogelijkheid is opgenomen om twee keer per jaar de begroting te wijzigen.

Hieraan is in de praktijk een derde optie toegevoegd voor technische wijzigingen. • Het college kan alleen rechtmatig budget vanuit een programma of doelstelling inzetten wanneer dit in de begroting juist is verwerkt.

Voorbeeld 1:

(door)ontwikkeling collectieve ondersteuning volwassenen • Samenwerking tussen partners aanvullende zorg, basiszorg en sociale basis.

• Mogelijke oplossing voor personele schaarste, daarmee ook impact op de gemiddelde zorgkosten per cliënt.

Passende Ondersteuning en Opvang Passende Aanvullende Zorg Laagdrempelige Basiszorg

• Groot potentieel, maar doelgroepen moeten nog worden gedefinieerd en nieuwe ondersteuningsvormen moeten nog worden (door)ontwikkeld.

• Verschuiving in de tijd afhankelijk van succes samenwerking tussen

Potentieel ca. 5,0 miljoen euro

partners, of het ontwikkelde aanbod daadwerkelijk passend is voor inwoners, de mate waarin de opdrachtnemer(s) in de sociale basis de instroom binnen bestaande kaders en capaciteit kunnen opvangen en wanneer aanvullende en basiszorg de cliënten kunnen “loslaten”.

• Noodzaak om door te pakken als er overeenstemming is tussen partners over aanpak en verschuiving om momentum niet te verliezen. Ons streven is om in 2025 al resultaat te boeken, maar mogelijk wordt dit 2026.

Levendige en Gezonde Stad Meedoen en voor elkaar zorgen Prettig samenleven

Voorbeeld 2:

afschalen enkelvoudige opvoed- en opgroeivragen Kansrijk Opgroeien Buurtteams Specialistische Jeugdhulp

• Vragen die nu terecht komen bij het buurtteam Jeugd- en Gezin kunnen worden opgepakt door –bijvoorbeeld- de jeugdgezondheidszorg, informele zorg- en vrijwilligerspartijen (o.a. NIZU), sportaanbieders en/of jongerenwerk (Sociale Basis).

• Dit vraagt om gestructureerd inzicht in de aard van de Potentieel ca. 1,5 – 3,0 miljoen euro

ondersteuningsvragen, passende, laagdrempelige ondersteuning gericht op normaliseren en vergroting van de opdracht aan de Sociale Basispartners dan wel het aangaan van nieuwe (subsidie)relaties.

Kansrijk Opgroeien Versterken veerkracht

• We onderzoeken nu de ondersteuningsvragen en de doelgroepen.

Levendige en Gezonde Stad

Op basis van dat onderzoek experimenteren we met nieuwe

Meedoen en voor elkaar zorgen Volksgezondheid Op eigen manier en niveau sporten

vormen van ondersteuning. Bij succes worden die breder uitgerold en dan verschuift de opdracht en het budget.

Voorbeeld 3:

Samenloop verschillende hervormingen • Complicerende factor voor gemeente en opdrachtnemers is dat er meerdere hervormingen tegelijk lopen om de taakstelling in te vullen en het zorgstelsel duurzaam in te richten.

• Tempo houden is daarbij van belang, omdat de druk richting 2026 toeneemt als gevolg van de Hervormingsagenda Jeugd, de afloop van het ingroeipad Wmo en de voorbereidingen op de inkoop Wmo 2027.

• Een enkele hervorming bij een enkele partij kan nog wel worden gepland en mogelijk deels binnen bestaande capaciteit worden opgevangen.

• Door de samenloop van hervormingen kan er (te) hoge druk ontstaan bij partijen die in meerdere hervormingen een rol spelen. Denk aan de buurtteams en de organisaties in de sociale basis, die in groepsgerichte ondersteuning zowel voor Jeugd als voor Volwassenen ondersteuningsvormen moeten gaan bieden.

• Dat vraagt om doorzettingskracht en het snel maken van meerjarige afspraken met budgetzekerheid voor de uitvoeringspartners.

Dilemma • De Hervormingen Sociaal Domein vinden plaats binnen de door de raad vastgestelde beleidskaders én leiden tot verschuiving van budget tussen programma’s en doelstellingen.

• Het is wenselijk om vooraf begrotingsbudgetten door de raad goed te laten keuren in de reguliere P&C cyclus. • Niet alle benodigde begrotingsmutaties die passen binnen het vastgestelde beleid kunnen voor het aangaan van verplichtingen aan de raad worden voorgelegd.

• De afspraken rond het wijzigen van de begroting bieden de mogelijkheid om technische wijzigingen achteraf aan de raad voor te leggen.

Mogelijke denkrichtingen De begroting kan twee keer per jaar inhoudelijk en één keer technisch worden gewijzigd. Het college streeft ernaar om zoveel mogelijk de voorgenomen wijzigingen met betrekking tot de Hervormingen Sociaal Domein vooraf aan de raad voor te leggen op deze momenten. Er ligt een potentieel risico voor het tempo van de hervormingen, wanneer het moment om afspraken met uitvoeringspartners te maken afwijkt van de besluitvormingsmomenten over begrotingswijzigingen. Er zijn een aantal denkrichtingen om met dat risico om te gaan:

• Budgettair neutrale begrotingswijzigingen ten behoeve van de Hervormingen Sociaal Domein tussen programma’s en doelstellingen in lijn met het vastgestelde beleid -waar nodig- achteraf als technische wijziging vaststellen. De raad houdt daarbij grip en zit aan het stuur doordat: • • • •

De hervormingen sociaal domein een tijdelijk programma betreft voor de periode 2025-2027. De verschuivingen passen binnen de door de raad vastgestelde inhoudelijke kaders en in lijn zijn met de gewenste beweging. De programma’s en doelstellingen, waartussen geschoven kan worden zijn beperkt tot het Sociaal Domein. De raad op basis van de voorgelegde wijzigingen desgewenst kan bijsturen op toekomstige verschuivingen.

• Gewijzigde afspraken en daaraan gekoppelde verschuivingen in aparte raadsvoorstellen voorleggen • Hiermee kan de raad iedere verschuiving accorderen, zodat de rechtmatigheid is geborgd. Dit leidt tot hogere administratieve lasten en meerdere besluitvormingsmomenten over inhoudelijke bewegingen waarover de raad al heeft besloten.

• Vasthouden aan de vastgestelde momenten en het risico op vertraging accepteren • Op die manier is de rechtmatigheid voorafgaand aan het aangaan van de verplichting geborgd. Het risico bestaat dat de taakstelling, gekoppeld aan de hervormingen sociaal domein, later wordt ingevuld wat een nadeel oplevert voor het gemeente brede resultaat.

Achtergrondinformatie

Context: inhoudelijke kaders (o.a.)

Etc…….

Context: financiële verordening

Bron: Verordening financieel beleid en Beheer gemeente Utrecht

Context: Programma indeling

Bron: Raadsbesluit Aanpassing beleidscyclus en programmabegroting

Context: financiële verordening

NB: in de praktijk is hieraan nog een derde –technische- begrotingswijziging toegevoegd in december. Deze wordt in de komende aanpassing van de financiële verordening formeel toegevoegd.

Bron: Verordening financieel beleid en Beheer gemeente Utrecht

Context: financiële verordening

NB: Sinds 2023 zijn budgetoverschrijdingen altijd onrechtmatig, maar kunnen als acceptabel worden aangemerkt wanneer ze voldoen aan de eisen in het begrotingscriterium.

Bron: Verordening financieel beleid en Beheer gemeente Utrecht