20250912 Raadsbrief Stand van zaken Samen voor Overvecht september 2025

Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl

Aan de gemeenteraad

Behandeld door Inge Vianen E-mail inge.vianen@utrecht.nl Type brief Aanbiedingsbrief Bijlage(n) 2

Datum

12 september 2025

Kenmerk

30726877

Onderwerp

Stand van zaken Samen voor Overvecht

Beleidsveld

Samen voor Overvecht

Geachte leden van de raad, Hierbij informeren wij u over de laatste stand van zaken voor de integrale wijkaanpak Samen voor Overvecht. In deze brief introduceren we kort de (recente) ontstaansgeschiedenis van de wijkaanpak Samen voor Overvecht en beschrijven we op hoofdlijnen de wijze waarop de wijkaanpak is aangescherpt en hoe deze aanscherping er voor elk van de vijf ambities uit de wijkaanpak uitziet. Ook berichten we over de nieuwe governance-structuur van de wijkaanpak en geven wij u inzicht in de beschikbare financiële middelen en inzet voor de verschillende ambities. Daarnaast reflecteren we op het besluit van de Rekenkamer om het onderzoek in Overvecht stop te zetten en het voornemen van de Rekenkamer voor een vervolgonderzoek. Tenslotte gaan we in op de opvolging van de motie Overvecht Schuldenvrij die tijdens de Raadsvergadering van 10 juli jl. is aangenomen.

Introductie Overvecht is een wijk die levendig en divers is. Er is veel talent aanwezig, er zijn veel initiatieven en bewoners zijn vaker betrokken bij hun buurt dan gemiddeld in Utrecht. Tegelijkertijd is aandacht voor problemen in de wijk noodzakelijk. Er zijn grote verschillen tussen Overvecht en de andere wijken van Utrecht als het gaat om de kwaliteit van leven, wonen en werken. Zo groeien meer kinderen op in armoede, met minder perspectief op een succesvolle toekomst en komen jongeren eerder in de criminaliteit terecht. Meer inwoners hebben geen werk en zijn afhankelijk van een uitkering. Dit levert in veel gezinnen, vaak met alleenstaande ouders, stress en psychische problemen op. Ook voelen inwoners zich in Overvecht onveiliger dan op andere plekken in de gemeente en heeft de openbare ruimte op verschillende plekken een verloederde uitstraling. De wijk kent veel complexe vraagstukken. Tegelijkertijd zijn de genoemde problemen niet aan de orde op alle plekken en bij alle inwoners in de wijk. Overvecht kent zeer gedreven inwoners, ondernemers en professionals die zich dagelijks inzetten voor de wijk. Het voorzieningenniveau en groen in de wijk worden door inwoners gewaardeerd en zij vertellen vaak dat zij trots zijn op hun wijk. Dit is een grote kracht in de wijk.

In 2019 is na een intensief proces met de wijk het ambitiedocument Samen voor Overvecht vastgesteld met daarin de 5 ambities van de wijkaanpak: 1. Plezierig wonen in een meer gemengde wijk 2. Perspectief voor de jeugd versterken 3. Veilige buurten

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

12 september 2025 30726877

4. Zorg en ondersteuning dichtbij en op maat 5. Meedoen en ondernemen Met een coalitie bestaande uit bewoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers uit Overvecht, het Rijk en de gemeente Utrecht werken we sindsdien samen in deze langjarige wijkaanpak voor een betere wijk.

1. Aanpak aanscherping wijkaanpak Bij bespreking van de inhoud van de wijkaanpak door de Wijkcoalitie in het voorjaar van 2023 concludeerde de Wijkcoalitie in gezamenlijkheid dat de wijkaanpak vast moet houden aan de genoemde vijf ambities: ze zijn nog steeds actueel, versterken elkaar onderling en vragen om langjarige inzet. Ook is de noodzaak benoemd van meer focus binnen de ambities, betere onderlinge samenwerking in de wijk en het versterken van de programmastructuur van de wijkaanpak. Het proces om tot meer focus te komen voor elk van de vijf ambities, is in oktober 2024 van start gegaan. In co-creatie heeft een breed samengestelde groep bestaande uit bewoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers uit de wijk en een vertegenwoordiging van de gemeente in meerdere workshops (vier voor elke ambitie) gesproken over de problemen en uitdagingen in de wijk. Gezamenlijk hebben we gewenste toekomstbeelden geformuleerd. Deze toekomstbeelden noemen we doelen en hebben we verder uitgewerkt in een ambitiestrategie. De resultaten van de vier workshops zijn op papier gezet en in een vijfde reflectie-bijeenkomst met deelnemers besproken.

2. Aangescherpte ambities In de workshops zijn per ambitie gewenste toekomstbeelden en ambitiedoelen geformuleerd. Per ambitie is met elkaar verkend hoe deze doelen behaald kunnen worden en met welke samenwerking en interventies. Dit alles is opgeschreven in de Strategie wijkaanpak Samen voor Overvecht waarin voor elke ambitie een gedetailleerde strategie is opgenomen en waarin de integraliteit van de wijkaanpak en de samenhang tussen de ambities nader wordt toegelicht. Deze Strategie wordt op het overleg van de Wijkcoalitie van eind september besproken en vastgesteld. Wij sturen u deze daarna toe mede ter voorbereiding van de technische sessie die wij graag voor u in oktober organiseren. In bijlage 1 vindt u een beknopte samenvatting van elk van de ambitiestrategieën, de bijbehorende doelen en voorbeelden van mogelijke interventies. Van belang om te melden is dat deze interventies niet per definitie kunnen worden uitgevoerd. Dat is afhankelijk van de beschikbaarheid van middelen. Het benoemen van de interventies helpt ons om de beschikbare middelen beter te richten en te prioriteren (zie ook de paragraaf in deze brief over financiën).

3. Nieuwe governance-structuur Al sinds 2019 werken we met een brede coalitie van bewoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers uit Overvecht, het Rijk en de gemeente Utrecht in een langjarige wijkaanpak voor een betere wijk. In het NPLV staat gelijkwaardige samenwerking en sturing van de wijkaanpak met bewoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers uit de wijk, het Rijk en gemeente centraal. Dit is passend voor de wijkaanpak Samen voor Overvecht en sluit ook aan bij de door u in juni 2024 vastgestelde beleidsnota “Samen Stad Maken, geen Utrecht zonder U”. In die beleidsnota is het nieuwe beleid voor samenwerking met Utrechters opgenomen. De wijkaanpak Samen voor Overvecht past in de groene zone van het kompas: “Samen aan zet”. In deze samenwerkingsvorm werken Utrechters en de gemeente samen op basis van gedeeld eigenaarschap binnen de (door de raad) vastgestelde doelen. Ze zijn allebei verantwoordelijk voor gemaakte afspraken en houden rekening met de wensen van de verschillende Utrechters.

4. Financiën

2/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

12 september 2025 30726877

In de Raadsbrief van mei 2025 bent u geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot de Regiodeal, bezuinigingen, SPUK Kansrijke Wijk en de Woontop. In deze brief geven wij u ook graag meer inzicht in. Middelen en bronnen voor de wijkaanpak Onderstaande figuur laat zien hoeveel en welke middelen er in de jaren 2026 tot en met 2029 beschikbaar zijn voor de wijkaanpak. De structurele bezuiniging van € 719.000 op de gemeentelijke middelen is hierin meegenomen. De mogelijke honorering van het Rijk van de aanvraag die dit najaar gedaan wordt in het kader van de SPUK Kansrijke Wijk 2.0, is hierin nog niet opgenomen. Ook de rijksmiddelen Preventie met Gezag zijn nog niet bekend en dus niet opgenomen. De Woontopmiddelen zijn wel opgenomen.

Samen voor Overvecht gemeentelijke middelen: door de gemeenteraad structureel beschikbaar gestelde middelen, bedoeld voor de integrale wijkaanpak in Overvecht op 5 ambities. SPUK Kansrijke wijk: integrale rijksbijdrage in het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid vanuit de ministeries van BZK, VWS, OCW, SZW. De middelen zijn bedoeld voor inzet op de thema’s armoede en schulden, veerkracht en weerbaarheid, re-integratie, ontwikkeling jonge kind en gezonde leefomgeving. Daarnaast zijn binnen het budget gelden beschikbaar gesteld voor de organisatie van het NPLV-uitvoeringsprogramma. Bij onderbesteding mogen de middelen worden doorgeschoven naar het volgende jaar, tot en met 2026. Volkshuisvestingsfonds: aan Utrecht is (afgerond) 14 mln toegekend voor een periode van 10 jaar. De middelen worden aangewend voor renovatie en verduurzaming van particuliere woningen, transformatie van verouderd vastgoed naar woningen, en secundair de realisatie van maatschappelijke voorzieningen en de aanpak van de openbare ruimte. In de praktijk zullen de werkelijke uitgaven in de eerste jaren (vooral planvorming en voorbereiding) lager uitvallen dan in de latere jaren. Het budget is in dit overzicht gelijk verdeeld over 10 jaar.

Woningbouwimpuls: Rijksbijdrage van afgerond 13 mln voor de realisatie van meer dan 2.000 woningen in Overvecht Zuid voor een periode van 10 jaar (‘21-’30). Met name bedoeld voor Overvecht Centrum. Het budget is in dit overzicht gelijk verdeeld over 10 jaar. Regiodeal Vitale Wijken: Convenant tussen Utrecht, Nieuwegein, Zeist, Amersfoort en provincie en Rijk om de wijkaanpakken in Overvecht, Batau en Vollenhove te versterken. Drie van de vijf ambities staan in Overvecht centraal. Looptijd 2026 t/m 2029. Rijksmiddelen NPLV-gebieden-Woontop: Bestuurlijke afspraken tussen het ministerie van VRO en 19 NPLV-gebieden over het versnellen van de woningbouw in deze gebieden en het treffen van flankerende maatregelen om de leefbaarheid te versterken. De uitkering loopt over een periode van 5 jaar (2025 – 2029) en middelen worden uitgegeven op basis van start bouw per woning en oplevering flankerende maatregelen. De uitkering is naar verwachting verdeeld over de jaarschijven maar dit kan wijzigen.

Tot en met 2029 is een bedrag beschikbaar oplopend tot ruim 19 mln. Vanaf 2026 is een nieuwe bijdrage beschikbaar vanuit de Regiodeal Vitale Wijken 2.0. Mogelijk geldt dat ook voor de SPUK

3/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

12 september 2025 30726877

Kansrijke Wijk 2.0; deze middelen worden dit najaar aangevraagd. De rijksmiddelen Preventie met Gezag zijn structurele middelen. Eind 2025 vindt hiervan een evaluatie plaats. Op basis van de resultaten en effecten van de aanpak Grenzen Stellen Perspectief Bieden vindt dan een landelijke herverdeling plaats. Naar aanleiding van het besluit om vanaf 2026 een structurele bezuiniging door te voeren, zijn we nog scherper gaan sturen in de wijkaanpak. Om in aanmerking te komen voor eventuele nieuwe financiële bijdragen van provincie en Rijk is cofinanciering vanuit de lokale overheid of partners een absolute eis. Dit vraagt om stabiele en structurele gemeentelijke inzet voor de wijkaanpak. Inzet totale middelen 2025 De beschikbare middelen voor 2025 worden in zijn geheel ingezet voor de vijf ambities van de wijkaanpak Overvecht en de organisatie van de wijkaanpak. Om hier inzicht in te geven hebben we alle projecten, pilots en interventies aan één ambitie ‘gekoppeld’. Dit is uiteraard een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid: de wijkaanpak is immers een integrale opgave en veel activiteiten dragen bij aan het behalen van meerdere ambities. Dit is zelfs een voorwaarde voor wijkinitiatieven die een beroep doen op een financiële bijdrage: Nadere regels Subsidie Samen voor Overvecht, gemeente Utrecht | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl).

Aan de inzet van de middelen vanuit het Rijk en de provincie zijn vaak strikte voorwaarden gesteld en zijn strakke kaders vastgelegd in een beschikking. Zo zijn de middelen vanuit het Volkshuisvestingsfonds en de Woningbouwimpuls vooral bedoeld als een bijdrage aan de ambitie ‘Plezierig wonen in een meer gemengde wijk’ en worden de middelen vanuit Grenzen Stellen Perspectief Bieden / Preventie met Gezag in zijn geheel besteed aan de ambitie ‘Veilige buurten’. De thema’s voor de SPUK-middelen zijn bepaald door de samenwerkende ministeries, de aanvraag moest uiteraard voldoen aan de subsidievoorwaarden. Met name voor de ‘Ontwikkeling van het jonge kind’ waren deze strikt. Er is weinig tot geen flexibiliteit om middelen anders in te zetten. Dit geldt ook voor de middelen vanuit de Woontop. Onderstaande figuur laat zien hoe de totaal beschikbare middelen voor 2025, iets meer dan 16 mln, over de vijf ambities worden verdeeld.

Van de beschikbare middelen wordt 35% ingezet voor de ambitie Plezierig wonen in een meer gemengde wijk (5,68 mln). Het grootste deel bestaat uit rijksbijdragen uit de Woningbouwimpuls (Wbi) en het Volkshuisvestingsfonds (VHF) en uit de Regiodeal voor de herinrichting van de openbare ruimte (met name voor de Groene Voet en Amazonekwartier). Daarnaast wordt vanuit de gemeentelijke middelen fors ingezet op de drie buurtaanpakken: Zambesibuurt, THEMA-dreven (Tigris-, Haifa-, St. Eustatius, St. Maarten en Ankaradreef en 3-S dreven (Scharlaken-, Schooneggenen Stroyenborchdreef). 24% van alle beschikbare middelen gaat naar de tweede ambitie: Perspectief voor de jeugd versterken (3,91 mln). De derde ambitie, Veilige buurten kan rekenen op 13% van de totale begroting, ofwel 2,03mln. Ruim 1,05 mln (7%) gaat naar de ambitie ‘Zorg en ondersteuning dichtbij en op maat’. De inzet onder de ambitie ‘Perspectief voor de jeugd versterken’ en de inzet bij ‘Meedoen en ondernemen’ draagt echter in grote mate bij aan de ambitie ‘Zorg en ondersteuning dichtbij en op maat’. 15% (2,37 mln) wordt ingezet voor de ambitie ‘Meedoen en ondernemen’

4/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

12 september 2025 30726877

waarmee we stimuleren dat mensen stappen zetten richting opleiding of werk, met extra aandacht voor kansrijke sectoren (bijvoorbeeld de kinderopvang, de techniek of de zorg) en specifieke doelgroepen (statushouders, jongeren en moeders). De programmakosten zijn voor 2025 begroot op 1,02 mln. Inzet gemeentelijke middelen Samen voor Overvecht 2025 De gemeente heeft in haar begroting structureel 4,018 mln opgenomen voor de wijkaanpak van Samen voor Overvecht. Vanaf 2026 wordt hierop structureel € 719.000 in mindering gebracht. In 2025 wordt dit bedrag als volgt verdeeld over de vijf ambities.

Van de middelen gaat 28% (1,12 mln) naar de ambitie ‘Plezierig wonen in een meer gemengde wijk’; 22% van de gemeentelijke middelen (876 K) wordt ingezet op de ambitie ‘Perspectief voor de jeugd versterken’. Dit is net iets meer dan er op de ambitie ‘Meedoen en ondernemen’ wordt ingezet: 21% (859K). 16% van de middelen (652 K) gaat naar ‘Zorg en ondersteuning dichtbij en op maat’ en 9% naar ‘Veilige buurten’. 4% van de gemeentelijke middelen voor de wijkaanpak worden ingezet om de programmakosten te dekken. Welke interventies vanuit welke middelen Vanuit de verschillende geldstromen worden verschillende interventies ingezet onder de vijf ambities van de wijkaanpak. In bijlage 1 vindt u een aantal voorbeelden van interventies die gefinancierd worden vanuit elk van deze geldstromen. Sturing en monitoring De sturing en monitoring van de inzet van gemeentelijke middelen in de wijkaanpak Samen voor Overvecht gebeurt op verschillende niveaus. Op project- en activiteitenniveau stuurt een projectleider en/of accounthouder. Het accounthouderschap is voor de stedelijke partners (Buurtteams, JoU, etc) ingericht bij het gemeentelijk organisatieonderdeel Maatschappelijke Ontwikkeling.

Voor de Overvechtse partners (dat zijn de initiatieven uit Overvecht die financiële steun vanuit de gemeente ontvangen) is sinds 2024 het accounthouderschap belegd bij de wijkadviseurs van Wijkbureau Overvecht. Waar sprake is van nieuwe initiatieven vindt de beoordeling plaats in afstemming met de gemeentelijk ambitiecoördinatoren en indien nodig met beleidsadviseurs van de inhoudelijke vakafdelingen. We hechten in de beoordeling ook nadrukkelijk meer waarde aan samenwerking tussen wijkinitiatieven onderling én met onze stedelijke partners. Daarom passen we de nadere regel Samen voor Overvecht aan op het onderdeel samenwerken waarbij we aanmoedigen om subsidies gezamenlijk door partijen (stedelijke en Overvechtse) aan te laten vragen. Ook sturen we nog scherper op de te behalen doelen en geven we aan waar er sprake is van een bewezen effectieve aanpak of van een experimentele aanpak.

5/6

Burgemeester en wethouders Datum Ons kenmerk

12 september 2025 30726877

Voor de strategische koers en richting van de aanpak heeft de Brede Wijkcoalitie een belangrijke rol. Middels de nieuwe governance-structuur met ambitietafels, stuurgroep, bewonersklankbordgroep, kernteam en programmabureau geeft de wijk samen met de gemeente koers en richting aan de aanpak.

5. Rekenkameronderzoek Op 19 juni jl. ontving u van de Rekenkamer een brief over de tussentijdse beëindiging van hun onderzoek in Overvecht. Op 10 juli jl. hebt u daarop een vervolgbrief van de Rekenkamer ontvangen. En op 17 juli heeft u hierover gesproken in uw raadsvergadering en hebt u een motie ingediend die unaniem is aangenomen waarin u vraagt om een nieuw onderzoek naar de wijkaanpak Samen voor Overvecht. Wij betreuren de ontstane onrust die het besluit van de Rekenkamer heeft veroorzaakt onder bewoners en wijkpartijen en vinden het teleurstellend dat er na ruim een jaar onderzoek door de Rekenkamer geen kwalitatief goed onderzoek ligt waar we van kunnen leren. De situatie die is ontstaan als gevolg van het Rekenkamerbesluit heeft een groot effect op het vertrouwen van bewoners in instituties, overheid en wijkpartijen. Wij vinden het dan ook terecht en begrijpelijk dat de Rekenkamer stappen heeft genomen tot transparantie richting wijkpartijen en bewoners middels een bijeenkomst en de ter inzagelegging van de stukken. Wij kijken uit naar de plannen voor het vervolgonderzoek en zullen, net zoals tijdens het eerdere onderzoek, onze uiterste en gebruikelijke bijdrage leveren in het meedenken en faciliteren van de Rekenkamer.

6. Opvolging motie Overvecht Schuldenvrij Tijdens uw Raadsvergadering van 10 juli jl. is de motie Overvecht Schuldenvrij aangenomen. In samenwerking met het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) nemen wij geleerde lessen, zowel uit Overvecht zelf als uit Arnhem Immerloo II, mee voor de ontwikkeling in Overvecht. In bijlage 1 schetsen we wat reeds ingezet wordt om Overvechters schuldenvrij te krijgen, vanuit zowel de wijkaanpak Samen voor Overvecht als vanuit stedelijk beleid. Wij informeren de raad in de jaarlijkse voortgangsbrief van Samen voor Overvecht over de ontwikkelingen rondom de uitvoering van deze motie.

Afsluitend Wij willen graag de aangescherpte ambities en de nieuwe governance-structuur van de wijkaanpak Samen voor Overvecht nader toelichten in een technische sessie. Wij hebben hiertoe een verzoek voorgelegd aan de commissie EDVW voor het organiseren van deze bijeenkomst op donderdagavond 9 oktober. Bij deze bijeenkomst zullen dan ook vertegenwoordigers uit de Wijkcoalitie worden uitgenodigd.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

6/6