2023.02.16 Conceptverslag commissie EDVW.docx

Verslag openbare ochtendvergadering Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen 5

10

15

20

25

30

35

Datum Locatie Verslag door Vaststelling verslag

16 februari 2023 Stadhuisbrug 1, Utrecht Mieke van de Belt (Notuleerservice Nederland)

Aanwezigen De voorzitter, de heer B. Van Steeg, de wethouders de heer D. De Vries en mevrouw L. Voortman, commissiegriffier mevrouw M. de Vos, de leden de heer G. Dijkstra (EénUtrecht), de heer R. van der Graaf (ChristenUnie), mevrouw R. Heijne (GroenLinks), mevrouw M. Hellevoort (GroenLinks), mevrouw Y. Hessel (Utrecht Solidair), de heer M. Koning (D66), mevrouw T. Meerding (VVD), het lid M. Minnaert (BIJ1), mevrouw A. Oudejans (Student & Starter), mevrouw N. Oul Fakir (BIJ1), mevrouw Ch. Passier (Volt), mevrouw L. Snippe (PvdD), de heer N. Temming (Stadsbelang Utrecht), de heer Y. Usta (DENK), de heer R. van der Zweth (PvdA) en mevrouw J. Zwinkels (CDA)

Verslag ochtendvergadering commissie Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen ............................................................................................................1 Verslag openbare ochtend- vergadering Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen....................1 1. Opening ......................................................................................................................................2 2. Vaststellen van de agenda van 16 februari 2023 ..........................................................................2 3. Vaststellen van ingekomen agenderingen ....................................................................................2 3.1 Rapport Rekenkamer Middenhuur ..............................................................................................2 3.2 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven ...................................2 4. Conceptverslag commissie Energie(transitie), duurzaamheid en wonen d.d. 19 januari 2023.....3 5. Toezeggingen/moties ....................................................................................................................3 6. Ingekomen stukken .......................................................................................................................3 7.

Raadsbrief Groot tekort aan woonruimte voor kwetsbare Utrechters ...........................................3 ........................................................................................................................................................12 Verslag openbare middag- vergadering Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen...................12 Aanwezigen.....................................................................................................................................12 7. Raadsbrief Groot tekort aan woonruimte voor kwetsbare Utrechters .........................................13 8. Beantwoording 2022, nr. 154, Vragen over uitsterfbeleid fossiele tankstations Gevaar van afschalen tankstations met toename aantal auto’s .........................................................................18 Pagina 1 van 25

De heer Cornielje (PvdA) wijst op al die elektrische auto’s. Daar komen er steeds meer van, zeker in de toekomst. 60% van de auto’s die er in 2021 bij kwamen in Utrecht, is elektrisch. .................19 Lijst met toezeggingen ....................................................................................................................24 5

1. Opening 10

15

20

De voorzitter opent de vergadering om 10.00 uur. Hij meldt: • dat er op 17 maart een excursie Tijdelijk wonen leegstand gepland staat. De griffier hoort graag vóór 20 februari wie er meegaat. Geen aanmelding betekent geen plek. • dat er vanavond twee technische briefings plaatsvinden. Van 18.00 tot 19.00 uur de taskforce rond de ontwikkelingen voor tijdelijke woonruimte. Van 19.00 tot 20.00 uur is er een gesprek over de rol van de corporaties. Wethouder De Vries meldt: • dat hij vandaag piketdienst heeft, dus hij kan worden weggeroepen. • dat er een brief is gestuurd over de huisvestingsverordening, een heel technische aangelegenheid. Daarom oppert hij een sessie te organiseren voor nadere aanleg. Dat vergt circa een uur eind maart/begin april. De commissie heeft daarvoor wel animo.

2. Vaststellen van de agenda van 16 februari 2023 25

De voorzitter heeft begrepen dat er meer sprekers zijn bij het eerste bespreekpunt, maar ook de niet-agenderende partijen kunnen hun inbreng geven. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3. Vaststellen van ingekomen agenderingen 3.1 Rapport Rekenkamer Middenhuur 30

35

40

Er is een agendering ontvangen voor punt 3.1, het Rekenkamerrapport Middenhuur. Daarover is afgelopen vrijdag een raadsinformatiebijeenkomst geweest. Het voorstel is dit punt te agenderen voor de volgende commissievergadering op 23 maart voor 90 minuten. Op verzoek van mevrouw Zwinkels wordt de beantwoording van de schriftelijke vragen daarbij meegenomen.

3.2 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven De heer Dijkstra (EénUtrecht) agendeert graag ruimte voor bespreking van lokale energieinitiatieven. Eerder is de suggestie gedaan daaraan aandacht te besteden in de vorm van de rib. Mevrouw Meerding (VVD) heeft geen behoefte aan bespreking van de rib, maar wil dit punt wel graag meeagenderen – net als de heer Van der Graaf (ChristenUnie). Agendering volgt waarschijnlijk op 20 april in de commissievergadering.

45

De heer Dijkstra(EénUtrecht) agendeert graag de besluitvorming over de windmolens in Rijnenburg, samen met de beantwoording van de schriftelijke vragen. Het gaat om de risico’s. Het lijkt verstandig eerst een rib te houden. Agendering gebeurt mede namens Volt, de VVD, Stadsbelang Utrecht en GroenLinks. Er wordt ook nog een technische briefing voorbereid. Al die informatie is wel van belang alvorens dit punt in de commissie te behandelen in bijvoorbeeld de commissie van 20 april. Ook dit punt zal 90 minuten vergen. – uiterlijk in de commissievergadering van mei, dus in elk geval voor de zomer.

50

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) agendeert graag de raadsbrief Verduurzaming van particuliere woningen bij gespikkeld bezit en dan iets breder: verduurzaming corporatiewoningen. Met haar Pagina 2 van 25

agenderen graag Volt, PvdA, D66, Student&Starter, Partij voor de Dieren, ChristenUnie, VVD, BIJ1, Stadsbelang, EénUtrecht en de ChristenUnie dit punt voor 90 minuten op de commissievergadering van 23 maart. 5

10

Mevrouw Zwinkels (CDA) komt op korte termijn met een aparte agendering voor de verduurzaming van particuliere woningen, net als de verduurzaming van sociale woningen in nietcorporatiebezit. De VVD zal zich bij zo’n aanvullende agendering aansluiten net als Stadsbelang en D66. Bespreking zou nog in de maartvergadering kunnen plaatsvinden.

4. Conceptverslag commissie Energie(transitie), duurzaamheid en wonen d.d. 19 januari 2023 Het verslag van 19 januari 2023 van de commissie Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen wordt ongewijzigd vastgesteld.

5. Toezeggingen/moties 15

De heer Dijkstra (EénUtrecht) vraagt wanneer de leegstandsverordening wordt geagendeerd. Wethouder De Vries verzekert dat dit uiterlijk in Q2 gebeurt. Mevrouw Heijne (GroenLinks) verzoekt om opschoning van de toezeggingenlijst.

20 De lijst toezeggingen-moties-brieven EDW d.d. 3 februari 2023 wordt vastgesteld.

6. Ingekomen stukken 25

30

35

40

45

50

De voorzitter meldt dat er één stuk op de lijst is geplaatst. Voorgesteld wordt dit ter afdoening in handen van het college te stellen. De vergadering gaat hiermee akkoord.

7. Raadsbrief Groot tekort aan woonruimte voor kwetsbare Utrechters De voorzitter meldt dat de raadsbrief is geagendeerd door de heer Van der Zweth, mevrouw Hellevoort, de heer Dijkstra, de heer Bakker, de heer Van der Graaf, het lid Minnaert, mevrouw Hessels, mevrouw Oudejans en mevrouw Smit. De fracties willen debatteren over welke maatregelen moeten worden getroffen bij het op te stellen plan om dit vraagstuk het hoofd te bieden. Op verzoek van de heer Van der Zweth vindt behandeling in twee termijnen plaats. De heer Van der Zweth (PvdA) benadrukt dat het enorme tekort aan woonruimte voor kwetsbare Utrechters groot leed veroorzaakt. Hij denkt aan jongeren die geen thuis kunnen vinden, mensen die ondanks huiselijk geweld thuis moeten blijven wonen, mensen met een zorgvraag die niet naar een passende woning kunnen of nieuwkomers in de stad die geen bestaan kunnen opbouwen. De nood is hoog; er moet wat gebeuren. De PvdA wil zich niet beperken tot stokpaardjes; ze wil niets uitsluiten. Dat betekent veel – sociaal – bouwen, minimaal 40%, de planprocessen versnellen, eigen vastgoed gebruiken, leegstand tegengaan, leegstaande panden aankopen, kantoorgebouwen ombouwen, meer woonzorgprojecten doen, maar ook dat zal nog altijd onvoldoende zijn. De PvdA denkt nu ook aan een hoger percentage dan de huidige 30% voor kwetsbare doelgroepen: 60%.

Misschien is het optoppen van woningen nog meer mogelijk ook al is de PvdA in het algemeen geen fan van verdichten. Mevrouw Zwinkels (CDA) wil dan weten wanneer dat optoppen wel mogelijk zou zijn, rekening houdend met juist de leefbaarheid. Pagina 3 van 25

5

De heer Van der Zweth (PvdA) wil niet er niet op vooruitlopen als het om verdichting gaat, maar in sommige wijken is optoppen bouwtechnisch wel mogelijk, bijvoorbeeld wanneer het om betongebouwen gaat met platte daken. Het idee vraagt uiteraard om een nadere uitwerking. Misschien zou een extra woonlaag in nieuwbouwwijken, misschien zelfs in Overvecht, soelaas bieden. Hij zou optoppen aan het instrumentarium willen toevoegen vanwege de hoge nood. Mevrouw Snippe (PvdD) vraagt naar het beoogde percentage sociale woningbouw dat de PvdA dan voorstaat.

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

De heer Van der Zweth (PvdA) noemt dit het percentage voor kwetsbare doelgroepen. In het coalitieakkoord is nu 40% afgesproken, een flinke verhoging. Wordt dat gehaald bij de nieuwbouwprojecten, dan is dat heel mooi. Bij particuliere verhuur is verdere vergunning misschien ook een optie – en dan actief. Dat zorgt immers ook voor doorstroming in de keten. Het kan echter niet zo zijn dat de gemeente in financiële zin daaraan bijdraagt. Er zijn nu zogenaamde bankslapers, veelal jongeren, die geen constante zorg vragen en die zouden wellicht bij die particuliere verhuurders terechtkunnen. Wellicht is er wel begeleiding nodig. De heer Koning (D66) hoort dat er geen geld voor is maar het moet wel snel kunnen. Dat gaat volgens hem niet samen. Hij oppert met particuliere verhuurders in gesprek te gaan om die woningen sociaal aan te bieden. Dat kost dan wel geld. De heer Van der Zweth (PvdA) denkt dat zo’n vergunning juist relatief snel mogelijk is. Ook als de gemeente niets doet, brengt het op een andere manier, aan de achterkant, kosten met zich mee. Het voorstel van D66 kost veel meer geld dan een vergunningsysteem optuigen. Hij zou particuliere verhuurders niet in financiële zin tegemoet willen komen. Er is meer nodig. Er moeten tijdelijke woningen komen – wel met aandacht voor de kwaliteit en de participatie. Dat mag uiteraard de bouw van permanente woningen niet vertragen.

Wellicht kan de gemeente locaties beschikbaar stellen waar anders niets gebeurt. Het lid Minnaert (BIJ1) vraagt waarom de PvdA denkt dat 40% sociale woningen voldoende zal zijn. BIJ1 onderschrijft dat er in de tussentijd wel iets nodig is. Het tekort aan sociale huurwoningen zal ook in de toekomst problematisch zijn. De heer Van der Zweth (PvdA) stelt dat alles te lang duurt. Er is ook iets nodig op de heel korte termijn: die tijdelijke woningbouw. 40% sociale huur zal op iets langere termijn in ieder geval verlichting brengen en dat percentage lijkt hem realistisch. Met zo’n balans tussen ambitie en realiteit kan een enorme slag worden geslagen. Hij hoort graag van de wethouder wat er in Merwedekanaalzone nog mogelijk is. Kwetsbare huurders worden via corporaties gehuisvest, niet in sociale huur bij particulieren. In de Merwedekanaalzone wordt slechts 15% aan kwetsbare groepen door corporaties verhuurd. Dat moet echt worden voorkomen. Wat splitsen en omzetten wordt genoemd, is vrijwel nooit sociale woningbouw en bijna nooit corporatiebezit. Dat doet niets voor kwetsbare doelgroepen; dat is geen oplossing voor dit probleem. De heer Koning (D66) meent dat in de Merwedekanaalzone wel degelijk sociale woningen worden gebouwd door de corporaties die ook verhuurd gaan worden. Hij begrijpt de kritiek niet goed.

In de afgelopen jaren gingen grotere woningen nog vaak naar kleine huishoudens. Dat is in de huisvestingsverordening rechtgezet. Die grotere woningen blijven vrijkomen terwijl er een grote vraag is bij de kleinere huishoudens. Daarom lijkt dat splitsen een oplossing. De heer Van der Zweth (PvdA) weet dat de helft van de sociale huurwoningen in de Merwedekanaalzone geen corporatiebezit is. Het aandeel voor kwetsbare doelgroepen is dus nog veel kleiner. Als er volledig corporatiebezit was geweest met 30% voor kwetsbare doelgroepen, had dat 300 extra woningen voor de doelgroep betekend. De discussie over splitsen en omzetten is eerder gevoerd. Dat is een prima discussie, maar dat gaat voor de kwetsbare doelgroepen niets opleveren.

Pagina 4 van 25

De heer Koning (D66) meent dat het alle maatregelen stuk voor stuk wel degelijk een beetje helpen om de doorstroming te bevorderen en uiteindelijk komt dat ook de kwetsbare groepen ten goede. 5

De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat dit alleen geldt voor corporatiewoning. Omzetten in de particuliere markt levert nauwelijks iets op.

10

Mevrouw Meerding (VVD) hoort dat de PvdA eerst zeggen alle opties te willen onderzoeken, maar ze constateert dat splitsen en omzetten nu wel gelijk afvalt. Dat valt haar tegen. Er is nu een grote mismatch. Er zijn veel grote sociale huurwoningen. Ze is benieuwd wat de PvdA daarmee wil als splitsen niet kan.

15

De heer Van der Zweth (PvdA) stelt dat het bij omzetten misschien om zo’n twintig woningen per jaar gaat. Dat biedt geen oplossing voor de kwetsbare doelgroepen. Die mismatch is er, maar er wonen wel mensen met huurrechten en dat is niet op korte termijn op te lossen. Die mismatch moet worden opgelost in de nieuwbouw – ook de tijdelijke nieuwbouw. Voor het vergunnen van particuliere verhuur bij doorstroming uit sociale huur kan voorrang worden verleend.

20

De heer Dijkstra (EénUtrecht) denkt dat er nog heel veel te winnen valt, want als in de middenhuur en dure huur splitsing makkelijker wordt gemaakt, dan biedt die doorstroming wellicht ook ruimte aan de kwetsbare groepen. De woningmarkt is de facto een doorstroommarkt. Misschien kan de PvdA de wethouder verzoeken wat splitsing kan opleveren voor de sociale huurders.

25

De heer Van der Zweth (PvdA) verwacht dat relatief dure woningen worden gesplitst en dat biedt perspectief voor een andere groep woningzoekenden – en misschien op veel langere termijn enigszins aan sociale huurders. Hij heeft ambtelijk nagevraagd hoeveel dit zou opleveren, maar dat kon men niet aangeven. Dit gaat veel te lang duren.

30

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) ziet dat er onveilige situaties ontstaan rond het grote woningtekort. Ze kan zich vinden in de voorgestelde, onconventionele oplossingen en ze hoort graag bij welke maatregelen de wethouder problemen verwacht.

35

40

45

50

55

Mevrouw Zwinkels (CDA) wil dan weten of GroenLinks nu ook vindt dat het college de afgelopen jaren te weinig heeft gedaan, bijvoorbeeld als het gaat om de lijst met kansrijke locaties voor nieuwbouw – een wat meer conventionele oplossing. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) is hoopvol gestemd als het om die locaties gaat. Er is nu een tekort van 500 woningen en ze wil graag weten of daarmee het probleem is opgelost. Huisvesting in de regio kan substantiële aantallen opleveren. Ze hoort graag hoeveel tijd dat zal vergen. De heer Van der Zweth (PvdA) wijst erop dat de regionale woningbouw al jaren achterblijft zonder consequenties en hij is benieuwd of ook GroenLinks wil inzetten om meer verplichtingen. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) wijst op de landelijke afspraken daarover die volgend jaar al van kracht zullen zijn. Ze hoopt en verwacht dat dat wel effect zal sorteren. GroenLinks is niet tegen tijdelijke woningen, maar niet ten koste van alles en zeker niet ten koste van de structurele woningbouw. Mevrouw Zwinkels (CDA) is benieuwd of GroenLinks heil ziet in tijdelijke woningen in Rijnenburg. Het rijk biedt daarvoor financiële hulp. Dat maakt het extra laagdrempelig. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) is geen voorstander van tijdelijke woningen in Rijnenburg – sowieso niet – vooral omdat daar geen voorzieningen zijn en de bereikbaarheid slecht is.

GroenLinks is niet tegen tijdelijke woningen maar wel netjes en zorgvuldig. Mevrouw Zwinkels (CDA) constateert dat ze geen antwoord op haar vraag heeft gekregen.

Pagina 5 van 25

5

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) wil blijven inzetten op structurele woningbouw. GroenLinks staat zeker open voor de verschillende opties. Tijdelijke woningen leveren weliswaar grote aantallen op, maar dat is geen echte oplossing en vergt wel altijd een solide afweging. Het gaat erom alle oplossingen naast elkaar te zetten. Het gaat niet om of, of. Alle maatregelen zijn nodig, maar de inzet moet vooral liggen op structurele maatregelen. Het lid Minnaert (BIJ1) hoort dat GroenLinks vooral wil inzetten om een structurele aanpak. Zij denkt daarbij aan het verhogen van het aantal sociale huurwoningen.

10

15

20

25

30

35

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) wijst op de gemaakte afspraken daarover. Die zijn ambitieus. Of ambitieus goed genoeg is, wordt een filosofische discussie. Ze wil vooral snel aan de slag gaan. Ze krijgt graag van de wethouder een overzicht van de lopende projecten waar nog sociale huurwoningen zouden kunnen worden toegevoegd – dus waar het percentage lager is. Wellicht kan de wethouder dat meenemen in zijn verkenning, ook al is het misschien risicovol om nog meer druk te leggen nu ontwikkelaars ook al kampen met gestegen bouwkosten. Verder zou het college in zijn verkenning ook nog kunnen kijken naar mogelijkheden in de particuliere markt en het aanpakken van de leegstand. De heer Dijkstra (EénUtrecht) wijst op de conceptverordening die binnenkort komt. Hij is benieuwd hoe GroenLinks beoordeelt hoe dat zich verhoudt tot de urgentie in de woningmarkt. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) weet dat haar collega daar best veel druk op heeft gezet. Ze had ook graag gezien dat die leegstandsverordening er sneller had gelegen. Als het gaat om de kostendelersnorm en samenwonen in de AOW ziet ze als financiële ‘straffen’ op samenwonen. GroenLinks is groot voorstander van het afschaffen van die kostendelersnorm. Ze is benieuwd naar de mogelijkheden om daar soepel mee om te gaan. In Amsterdam gaat men experimenteren met wat hier mogelijk is.

Er zijn ook mensen die best een woning zouden willen delen. Daar zijn wellicht ook mogelijkheden. Ze zou voorzichtig willen omgaan met de afgesproken percentages voor de verschillende woningtypen. Wijziging zal immers effect hebben op de andere groepen woningzoekenden. Dat vergt echt een goed onderzoek naar wat er kan. Een verhouding van 40%-60% vindt ze wel heel erg spannend. Ze denkt eerder aan 35%. Maar nogmaals: eerst goed onderzoeken wat er kan.

40

De heer Dijkstra (EénUtrecht) stelt dat de hoge nood een onconventionele aanpak vergt. Het splitsen van woningen vergt uitgebreid en oprecht onderzoek. Zo’n onderzoek krijgt hij graag toegezegd. Er zijn natuurlijk ook nadelen aan verbonden, maar onderzoek kan uitwijzen om welke nadelen het dan gaat en of die op te lossen zijn. Hij verwacht niet – zoals de heer Van der Zweth dat de stad dan meteen onleefbaar wordt. Maar er zijn uiteraard wel goede voorwaarden nodig. De verhouding 30%-70% heeft te maken met de mate van urgentie. Iedere verdeling heeft nadelen. Toch ziet hij graag wat het betekent wanneer er een hogere verdeling plaatsvindt, een analyse. Ook daarop krijgt hij graag een toezegging van de wethouder.

45

Mevrouw Zwinkels (CDA) wijst erop dat het veld om actie vraagt en niet om weer allerlei onderzoeken. Zij zou liever grote stappen zetten.

50

De heer Dijkstra (EénUtrecht) denkt dat het goed is daar toch nauwgezet naar te kijken. Het is een oplossingsrichting die wel snel te realiseren is. Permanent bouwen loopt vertraging op en dus zullen de planlocaties niet allemaal binnen tien jaar zijn volgebouwd. Wellicht kan er dus meer gebruik worden gemaakt van tijdelijk bouwen.

55

60

Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) is dan benieuwd naar de maatregelen van EénUtrecht voor de hele kwetsbare mensen. De heer Dijkstra (EénUtrecht) heeft net drie voorstellen gedaan die hem niet heel ingewikkeld lijken en snel te realiseren zijn. Dat gaat de zeer kwetsbare mensen echt helpen. De heer Koning (D66) benadrukt dat de wooncrisis te veel mensen raakt, ook degenen die niet per definitie als kwetsbaar worden gezien. Voor de meest kwetsbaren zijn er dit jaar 500 woningen Pagina 6 van 25

5

10

15

te kort. De groep die nog geen woning heeft kunnen bemachtigen, de outsiders, heeft de gemeente niet goed in beeld. Die mensen zijn op zoek naar een woning, maar ze hebben nog geen stem. Het gaat veelal om jonge mensen, dikwijls met een goedbetaalde baan maar voor wie het onmogelijk is een hoge hypotheek te krijgen. Het lid Minnaert (BIJ1) hoort dat D66 alle woningzoekenden op een hoop gooit: mensen in een heel kwetsbare situatie, mensen met een goede baan en dito salaris en mensen die nog buiten Utrecht wonen. Er is ook een grote ongelijkheid binnen die groep outsiders. De heer Koning (D66) erkent die ongelijkheid. Voor elk van die mensen geldt dat de problematiek heel heftig is. Ze maken geen kans om een huis te bemachtigen. Die groep outsiders wordt wat D66 betreft nog onvoldoende betrokken bij alle bouwplannen. De heer Koning pleit daarom voor een woningzoekendenraad, een collectief van diverse mensen die een woning zoeken, om met hen structureel het gesprek aan te gaan. Mevrouw Zwinkels (CDA) wijst op alle bestaande platforms waar mensen hun onvrede uiten. Mensen zien hun wensen onvoldoende terug in de Woonvisie.

25

De heer Koning (D66) legt uit dat allerlei huiseigenaren zich hebben verenigd en dat corporaties hun eigen huurdersverenigingen hebben, maar dat is voor woningzoekenden niet het geval. Daar wil D66 wat tegenover zetten. Het gesprek opzoeken met woningzoekenden gaat het probleem niet oplossen. Honderden kwetsbaren Utrechters zullen ook dit jaar geen woning vinden. D66 wil inzetten op het versnellen van de permanente bouw. Hij is bereid tijdelijk de duurzaamheidseisen te versoepelen om de bouw te bespoedigen. Daarop krijgt hij graag een reactie van de wethouder.

30

Mevrouw Snippe (PvdD) begrijpt ook wel dat niet alles kan, maar ze is erg benieuwd hoever D66 wil gaan in het aanpassen van de duurzaamheidseisen. De Partij voor de Dieren wil de duurzaamheidseisen, de diversiteitseisen en de welzijnseisen niet zomaar te grabbel gooien. Er speelt immers ook nog een energiecrisis.

35

De heer Koning (D66) wijst op al die lokale kaders die Utrecht boven op de landelijke kaders heeft geplaatst. Het bouwbesluit is een wettelijk vastgelegde ondergrens. D66 zou die extra kaders ter discussie willen stellen, want het doorgaan met bouwen staat voorop. Per project zou dat moeten worden afgewogen. Het is aan het college om met een voorstel te komen.

20

Mevrouw Zwinkels (CDA) herinnert de heer Koning eraan dat zijn collega de wethouder eerder heeft opgeroepen voor ambitieniveau “goud” te gaan als het om duurzaam bouwen gaat. 40

45

50

55

De heer Koning (D66) staat achter die hoge ambitie, maar het kan niet zo zijn dat woningbouwprogramma’s dreigen vast te lopen. Dan is er toch iets van de raad nodig om dat mogelijk te maken. Mevrouw Passier (Volt) ziet een wooncrisis en een klimaatcrisis en de heer Koning lijkt nu de ene crisis te willen oplossen met de andere. De heer Koning (D66) weet dat er keuzes moeten worden gemaakt in de afwegingen. Als een kader dat de gemeente zelf heeft gesteld, knelt bij een woningproject, dan wil hij dat van de wethouder horen. In de richting van mevrouw Hessel geeft hij aan dit betoog vooral te richten op het huisvesten van kwetsbare Utrechters. Het aantal vierkante meters woonruimte speelt een rol, want de grootste groep kwetsbare woningzoekenden bestaat uit een- of tweepersoonshuishoudens net als 80% van de reguliere woningzoekenden. Slechts een beperkt deel van de woningen valt in die categorie. Hij is benieuwd of er kansen zijn om in te zetten om meer kleinere woningen voor deze huishoudens, bijvoorbeeld in het Beurskwartier waar nog steeds een vloeroppervlak van gemiddeld 70 m2 als norm geldt in het bestemmingsplan. Er is een versnelling in de bouw nodig. Het versoepelen van maatregelen kan ook de bouw versnellen in projecten van corporaties. Ook daarop krijgt hij graag een reactie. Pagina 7 van 25

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Het splitsen van woningen moet worden versoepeld. Dat betekent dat de beschikbare ruimte beter wordt benut. Te veel grote corporatiewoningen gaan naar tweepersoonshuishoudens. Graag een reactie. Er dienen snel meer tijdelijke woningen beschikbaar te komen. Dat vergt lastige keuzes waarmee mensen nu wel worden geholpen. D66 ziet graag het plan van aanpak tegemoet om de wooncrisis aan te pakken met alle maatregelen die effectief helpen om meer woningen beschikbaar te krijgen. De realiteit is dat de gemeente niet iedereen kan helpen. Daarvoor is ook de regio nodig. De wooncrisis is niet in één dag op te lossen. De kansenongelijkheid van jongeren dient te worden aangepakt en hij hoort graag welke oplossingen de wethouder voor die jongste generatie ziet. In de richting van de heer Van der Zweth legt hij nog uit dat in de huisvestigingsverordening nu is aangescherpt dat er een passende woning wordt toegewezen, maar daar kan nog meer selectie plaatsvinden. Ook een driepersoonshuishouden in een extreem grote corporatiewoning is niet passend. De heer Van der Zweth (PvdA) begrijpt dat daarmee een driepersoonshuishouden alsnog in een woning van 55 m2 wordt geplaatst. De heer Koning (D66) ziet zo’n gezin liever in een woning van 90 m2 terechtkomen in plaats van in een woning van 120 m2.

Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) hoort de vraag om aandacht voor de jonge generatie woningzoekenden in z’n algemeen. Leeftijd is maar een aspect. Zij vraagt aandacht voor alle kwetsbaren, ook voor de zeer kwetsbare jongeren die bijvoorbeeld op hun achttiende uit het zorgcircuit vallen. Die heeft echt een groter probleem dan de 28-jarige die bij zijn ouders in het tuinhuisje is gaan wonen. D heer Koning (D66) benadrukt dat de groep die het meest lijdt onder deze wooncrisis, veelal jongeren betreft. Die staan al heel lang op de wachtlijst of komen er gewoon niet tussen in het middeldure segment waar immers hoge inkomenseisen worden gesteld. Er is nu helemaal geen doorstroming. Als die wel op gang komt, biedt dat ook meer ruimte voor kwetsbaren. In de richting van de heer Dijkstra stelt hij nog dat er echt kritisch moet worden gekeken naar de nieuwe woningbouwprojecten in relatie tot het aantal kleine woningen. In de toekomst zullen er steeds meer kleine woningen nodig zijn. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) ziet dat het aantal schrijnende situaties alleen maar toenemen. De ChristenUnie vindt het belangrijk dat de gemeente samen met de partners de oplossing naar zich toetrekken. Er zijn veel goede initiatieven, maar niet altijd zijn ze breed bekend. Hij denkt daarbij aan Goedebuur en Kamers met aandacht.

Mensen die iets willen doen, weten ook niet altijd waar ze zich kunnen melden. Het is tijd voor een grootschalige campagne om dat alles onder de aandacht te brengen, bijvoorbeeld om alle informatie op de gemeentelijke websites op orde te brengen. De ChristenUnie gaat graag volop door met bouwen, ook in de regio. Ook de commissie kan sneller tot besluitvorming komen. Dat helpt het proces. Mevrouw Zwinkels (CDA) ziet ook nog wel eens dat er na vaststelling van een bestemmingsplan vertraging optreedt tussen gemeente en ontwikkelaar. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) meent dat er zo min mogelijk tijd moet zitten tussen de plannen en de realisatie. Dan kan er daartussen ook niet van alles misgaan. Als er in de stad iets leeg staat, zou de gemeente dat tijdelijk moeten kunnen gebruiken. Hij roept inwoners op leegstaande panden en locaties te melden, zodat al het vastgoed kan worden gebruikt. Het is prima om te kijken wat mensen zelf zouden kunnen doen bijvoorbeeld als ze kansen zien om zelf te bouwen. Op de vraag van het lid Minnaert geeft hij aan dat kraken altijd een tijdelijke oplossing is. Kraken is een gevolg van de woningcrisis en het is beter als de stad zelf kijkt waar al dan niet tijdelijke woonoplossingen mogelijk zijn. Kraken is bovendien niet duurzaam. Mogelijk kan een verhuisadviseur helpen de doorstroming te bevorderen.

Woonin heeft aangekondigd nog dit jaar 1000 woningen van hoge kwaliteit te willen plaatsen. Haast maken dus. De ChristenUnie ziet nog verschillende locaties waar geen woningbouw is of waar plannen zijn vertraagd. Daar zou ruimte zijn voor tijdelijke woningen. Hij denkt daarbij aan de nog niet Pagina 8 van 25

uitgegeven kavels op Papendorp en het Strijkviertel, ruimte rondom station Lunetten, ruimte rond Maarschalkerweerd, delen van de Merwedekanaalzone, parkeerplaatsen die niet of grotendeels niet worden gebruikt – bijvoorbeeld bij sportvelden – en de kavel bij het Zandpad. 5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

De heer Van der Zweth (PvdA) begrijpt dat het college een aantal locaties op het oog heeft. Dat heeft het nodige zoekwerk en tijd gevergd. Nu wil de ChristenUnie daar nog een aantal locaties aan toevoegen. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) krijgt graag op echt alle genoemde locaties een reactie van de wethouder. De urgentie wordt immers steeds groter en Woonin heeft die 1000 woningen ergens klaarstaan om te worden geplaatst. Het is nu een kwestie van doorpakken. . Het lid Minnaert (BIJ1) stelt dat een crisis niet om creatieve oplossingen vraagt, maar om een radicale. Dat zijn geen tijdelijke oplossingen. Ze denkt daarbij aan het ophogen van het percentage sociale huurwoningen voor mensen met een urgentieverklaring. Onzekere woonsituaties zijn voor hen ongeschikt. Er hoort ook goede begeleiding bij. De crisis vergt een drastische verhoging van het aantal sociale woningen bij nieuwbouwprojecten. Op korte termijn dient op korte termijn ten minste 20% meer sociale huur te worden toegevoegd aan de lopende projecten en gewoon 100% sociale huur voor nieuwe projecten totdat de wooncrisis is opgelost. Het huidige percentage van 40% is immers volstrekt ontoereikend. Mevrouw Meerding (VVD) wijst erop dat diverse groepen al heel lang op een woning wachten, ook mensen met een middeninkomen.

Voor sociale huur gelden harde inkomensgrenzen en mensen die daar net boven zitten, hebben dus helemaal nergens recht op. Het lid Minnaert (BIJ1) meent dat iedereen kans op een woning moet maken, want wonen is een recht. Het tekort aan sociale huurwoningen is nu absurd groot. Dat moet worden ingelopen. Meer sociale woningen betekent ook dat meer middenwoningen vrij komen. In de Utrechtse ongedocumenteerdenopvang zit een groep alleenstaande moeders, veelal met kind, die nergens terecht kunnen zelfs wanneer ze wel een verblijfsvergunning hebben. Ze zijn aangewezen op het vinden van een sociale huurwoning zonder enige begeleiding. Deze groep moet dus worden meegenomen in de taakstelling. Tot slot hoort ze graag hoe het staat met de lobby voor het afschaffen van de kostendelersnorm bij het rijk. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) hoopt dat er heel snel tijdelijke woningen kunnen worden gebouwd gezien de hoge nood. Ze schetst de geschiedenis van de verkoop van sociale woningen. Tegen alle afspraken in verkopen corporaties nog steeds sociale woningen in wijken waar dat niet mag. Mitros heeft zelfs nu nog zo’n huis te koop staan. Woonin heeft nu een oproep gedaan voor de bouw van tijdelijke woningen. Ze ziet dus graag dat het college daarbij expliciet de eis stelt van nul verkoop van sociale woningen.

De heer Koning (D66) wijst op de afspraken die de raad heeft gemaakt voor de verkoop van sociale woningen. Dat gaat om een minuscuul aantal woningen. Hij is benieuwd of Utrecht Solidair openstaat voor de andere geopperde oplossingen waaronder splitsen en woningdelen. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vraagt vooral aandacht voor de kwetsbare groepen. De extra bouw van tijdelijke woningen helpt daarbij, ook voor de economisch daklozen. Bij de tijdelijke woningen zal ook een deel zorg nodig zijn voor mensen met bijvoorbeeld een verslavingsachtergrond of een psychiatrische achtergrond. Desgevraagd maakt ze duidelijk niets te willen afhalen van de vierkante meters. Beleggers hebben al genoeg woningen gesplitst. De heer Van der Zweth (PvdA) draagt aan de stop van verkoop van sociale woningen in 2020 meer dan 100 woningen betreft. Dat heeft wel degelijk impact. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) kent die cijfers ook. Als de corporaties zich in 2020 al aan de afspraken hadden gehouden, was de situatie nu niet zo nijpend geweest. Mevrouw Oudejans (Student&Starter) stelt dat de stad zorg moet dragen voor haar inwoners en zeker voor de meest kwetsbaren. Al in 2018 kwam ze met een motie voor het huisvesten van Pagina 9 van 25

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

kwetsbare jongeren, omdat er dat jaar slechts 5 van de afgesproken 75 woningen werden gerealiseerd. Het probleem is nog prangender geworden. De woonvraag blijft toenemen en mensen blijven soms in levensbedreigende situaties verkeren. Het vinden van een huis vormt een probleem en er is te weinig doorstroming van maatschappelijke instanties naar een eigen woning. Alle oplossingen dragen bij aan de oplossing; niets mag worden uitgesloten. Student&Starter zou net als de PvdA particulieren willen betrekken om bij te dragen aan de oplossing. Ze doet de wethouder de suggestie te kijken naar het inzetten van hospitawoningen als dit past bij de behoefte en de zorgvraag. Ze verzoekt de wethouder ook te onderzoeken welke winst te behalen valt door binnen projecten te beginnen met de bouw van sociale huurwoningen en de rest later. En welke mogelijkheden ziet hij om tijdelijke woningen te realiseren op plekken waar nog gaat worden gebouwd, bijvoorbeeld op de Archimedeslaan. De periode tussen sloop en nieuwbouw biedt kansen die ze niet onbenut zou willen laten. Mevrouw Passier (Volt) is vorige week erg geschrokken van alle verhalen vorige week tijdens de rib. Dat maakte de urgentie nog weer extra duidelijk. Het aantal kwetsbare Utrechters neemt toe, maar schommelt ook. Ze hoort graag van de wethouder hoe dat zit. Tijdens de rib werden er vier oplossingsrichtingen genoemd.

Het toevoegen van woningen en op de korte termijn flexwoningen. De woningen anders verdelen is lastig, want mensen mogen de crisisopvang pas in na talloze bedreigende situaties. Ze ziet wel een mogelijkheid in het tijdelijk ophogen van het percentage huurwoningen toewijzen aan deze kwetsbare groep. Ze sluit zich aan bij de gedane voorstellen om de voorraad beter te benutten. Op de Utrechtmonitor heeft ze gezien dat er in Utrecht ruim150.000 m2 kantoorruimte leegstaat. Daar moet echt een oplossing op korte termijn mogelijk zijn. In de richting van de heer Van der Graaf geeft ze aan dat verwerven van kantoren zeker een mogelijkheid is om transitie mogelijk te maken. In Nieuwegein zijn mooie voorbeelden van het ombouwen van kantoorpanden tot studio’s. Het lijkt haar absoluut de moeite waard om te onderzoeken. Ze is benieuwd naar de visie van de wethouder als het gaat om een betere verdeling in de regio. Mevrouw Snippe (PvdD) benoemt graag een aantal oplossingsrichtingen. Alle kleine beetjes helpen. De Partij voor de Dieren wil dat bestaande gebouwen beter worden benut. Ze denkt daarbij aan de aanpak van leegstand en het transformeren van kantoorpanden, winkelpanden, parkeerterreinen en bedrijventerreinen – desnoods met enige dwang. Is er een mogelijk om eigenaren die panden langdurig laten leegstaan, een boete op te leggen.

In dat opzicht is ze voorstander van een escalatieladder. Ze is benieuwd hoeveel particulieren zich hebben gemeld om kwetsbare mensen op te vangen, bijvoorbeeld het initiatief Onder de pannen. En welke rol ziet de gemeente voor zichzelf om dat te bevorderen? Verdichting mag niet leiden tot verslechtering van de leefbaarheid. Optoppen moet mogelijk zijn, maar dan wel door gebruik te maken van circulaire restmaterialen en zonnepanelen. Bijbouwen aan de rand van bestaande woonkernen moet mogelijk worden, bijvoorbeeld door een deel landbouwgrond in gebruik te nemen. De PvdD is voorstander van flexwoningen bij nijpende tekorten mits ze duurzaam worden gebouwd. Ze kijkt uit naar de brief die eind Q1 is toegezegd betreft de verkenning naar de eerste aanpak. De Partij voor de Dieren is ook voorstander van de bouw van tijdelijke woningen, mits die duurzaam worden gebouwd. Kritisch is ze wel als het gaat om de bescherming van natuur en biodiversiteit. Daarom hoopt ze dat de wethouder kan aangeven om welke locaties het waarschijnlijk gaat, zodat er vast onderzoek kan worden gedaan. De toekomstige bewoners van flexwoningen verdienen aandacht: met recht op terugkeer in het gebied wanneer de flexwoningen worden vervangen door permanente huisvesting en met behoud van inschrijftijd.

De heer Koning (D66) hoorde bij de informatieavond dat er bij een aantal van de genoemde maatregelen weinig winst te behalen valt: transformatie, optoppen – en al helemaal als daar strenge voorwaarden aan worden verbonden – en burgerinitiatieven. De Partij voor de Dieren is heel kritisch op alle bouwplannen. Waar zit dan nog ruimte? Mevrouw Snippe (PvdD) verbaast zich over de interpretatie van de heer Koning. De Partij voor de Dieren pleit voor het benutten van alle oplossingen. Splitsen moet mogelijk zijn, waarbij wel rekening wordt gehouden met de leefbaarheidstoets.

Pagina 10 van 25

5

10

15

20

25

30

35

40

45

Mevrouw Zwinkels (CDA) denkt graag mee met alle locaties, over het transformeren van kantoorgebouwen – bijvoorbeeld op Lunetten en de Willem Dreeslaan. Misschien kan er nog wat komen bij grote ontwikkelingen zoals op Groenewoud, de Merwedekanaalzone, Papendorp, Rijnenburg en de Karthesendriehoek. Veel plannen zijn vertraagd en dan is het opportuun naar het tijdpad van die ontwikkelingen te kijken. Als ontwikkelingen – bijvoorbeeld bij Rijnenburg – veel langer op zich laten wachten, kunnen er wellicht tijdelijke woningen komen. Ze denkt ook aan schoolgebouwen, aan de vertraagde plannen in het Kruisvaartkwartier en aan de Bisschop van Romerostraat. Het gemeentelijk vastgoed biedt wellicht ook nog mogelijkheden. Meeliften op herontwikkelen – bijvoorbeeld van zorgvastgoed – biedt ook kansen. Eerder zijn percentages afgesproken en op basis daarvan zijn de plannen gemaakt. De gemeente moet ook een betrouwbare overheid zijn. Ze zou eerst verder willen zoeken binnen het aandeel sociale huur om dat te vergroten – en dan wel in overleg met de partijen. Rosendael in Overvecht wordt herontwikkeld en daar liggen wellicht ook kansen voor deze doelgroepen. Ze is benieuwd of het college naar betaalbare middenhuur en misschien zelfs betaalbare koop te kijken om deze doelgroep een kans te bieden.

De provincie is daarvoor een challenge aangegaan in 2020, bijvoorbeeld om die zorgwoningen te combineren met studentenwoningen. Ze hoort graag hoe het college naar de uitkomsten daarvan kijkt. Het CDA hecht aan de menselijke maat, het vinden van de juiste match, gemeenschappelijke ontmoetingsruimtes in balans met de draagkracht van zorgvragers en zorgdragers. Het CDA benadrukt dat de gemeente een gezamenlijke verantwoordelijkheid draagt voor de oplossing van de problemen. Het sluit zich daarom aan bij het idee van een stadsbrede campagne voor Onder de pannen en Kamers met aandacht. Het rijk opent wederom een regeling voor de huisvesting van aandachtsgroepen. Ze hoopt dat het college daarvoor een aanvraag gaat doen. Financiële ondersteuning vergroot immers de haalbaarheid. De heer Koning (D66) hoort dat het CDA panden beschikbaar wil stellen voor de meest kwetsbare groepen, maar veel ruimten worden nu gebruikt voor bijvoorbeeld noodopvang van gevluchte Oekraïners. Landelijk wordt er zelfs een discussie gevoerd over het verplaatsen van asielzoekers in Rwanda. Mevrouw Zwinkels (CDA) meent dat de gemeente dat vangnet voor deze kwetsbare groepen moet bieden. Ze wil het debat voeren over de gemeentelijke opgave. Dat moet op een goede, menselijke manier gebeuren. Het gaat hier niet om de landelijke politiek.

Mevrouw Meerding (VVD) vindt het huisvesten van kwetsbare doelgroepen heel belangrijk. Er is echt iets extra’s nodig. Het tekort aan woningen voor deze groepen verbaast haar niet. De wooncrisis is volop gaande en er een absoluut tekort voor bijna alle groepen. Meer nieuwbouwwoningen bouwen ondersteunt de VVD van harte. Voorrang geven aan sociale nieuwbouw kan ten koste gaan van bijvoorbeeld nieuwbouwwoningen voor middeninkomens. Ook in die groep zijn de tekorten enorm en moeten mensen heel lang wachten. Ze kan zich vinden in de aangedragen oplossingen voor tijdelijke woningen, mits er oog is op participatie van omwonenden. Woningdelen en splitsen moet makkelijker worden. Eigen vastgoed inzetten volgens de normale huurconstructie, dus marktconform, is prima. De heer Van der Zweth (PvdA) is benieuwd of de VVD het project bij de Wetering-Zuid ondersteunt. Hij gaat ervanuit dat ook de VVD grote aantallen wil realiseren.

50

55

60

Mevrouw Meerding (VVD) geeft aan dat veel omwonenden hun zorgen hebben geuit. Iedere situatie vraagt om een unieke aanpak. Juist hier wordt voor een groot aantal tijdelijke woningen gekozen. Die afweging heeft de VVD bij Wetering-Zuid nog niet gemaakt. Omwonenden moeten in ieder geval inspraak hebben. Ook de VVD wil doorpakken op tijdelijke woningen. Het actief aankopen van grond en vastgoed vindt de VVD geen goed idee gezien de grote risico’s die hiermee zijn gemoeid. De VVD doet nog geen uitspraak over de onconventionele maatregelen. Die zijn nog niet ingevuld en die wacht ze af. Kwetsbare Utrechters zijn aangewezen op kleinere sociale woningen terwijl Utrecht juist veel grote woningen kent. Ze oppert te onderzoeken of mensen bereid zijn samen te wonen – als ze dat willen. Pagina 11 van 25

5

10

15

20

25

30

35

De heer Usta (DENK) ziet dat de nood hoog is. Een van de consequenties van het tekort aan sociale huurwoningen betekent voor sommigen daadwerkelijk op straat slapen. Dat is funest voor juist die mensen met een problematisch verleden net wanneer ze aan het herstellen zijn en willen deelnemen aan de maatschappij. Huisvesting is een grondrecht, geen luxe. DENK is al langer voorstander van meer sociale huurwoningen: 50% volgens haar verkiezingsprogramma. De noodzaak is al langer bekend. Door het gebrek aan sociale woningen neemt de vraag naar maatschappelijke opvang toe. In 2023 heeft de kwetsbare doelgroep ruim 1600 woningen nodig, anderhalf keer groter dan de jaarlijkse prognose. De verkoop van sociale huur moet absoluut stoppen. DENK doet de suggestie coulanter om te gaan met het verhogen van het percentage sociale huur bij woningplannen. Hij ziet uit naar de mogelijke interventies. De heer Temming (Stadsbelang Utrecht) stelt dat iedereen een dak boven zijn hoofd verdient, maar dat hoeft geen zelfstandig dak te zijn. Er is een serieus probleem met de opvang van kwetsbare Utrechters. De hele stad kampt met het woningentekort. Creatieve oplossingen zijn nodig. Flexwoningen en tijdelijke woningen gaan geen echte oplossing vormen, want de woningcrisis is geen tijdelijk probleem.

De regeling afgelopen zomer voor statushouders mag niet zomaar worden herhaald, want dat betekent dat er voor woningzoekenden zonder kwetsbare positie geen woning meer overblijft. Er wordt flink gewerkt aan nieuwbouw en aan de bouw van sociale huurwoningen, maar toch is de wooncrisis alleen maar erger geworden. Utrecht is de snelst groeiende stad van Nederland. Mevrouw Zwinkels (CDA) meent dat tijdelijke woningen toch in ieder geval nu een oplossing vormen voor kwetsbare mensen die bijvoorbeeld uit de opvang komen. Het is een overbrugging. De heer Temming (Stadsbelang Utrecht) deelt dat, maar hij maakt zich zorgen over de consequenties op de langere termijn. Stadsbelang Utrecht denkt dat slim gebruik van de woningvoorraad in samenwerking met de corporaties kan bijdragen aan de oplossing. Hij pleit voor versoepeling bij het soort woning dat wordt toegewezen. Grote sociale huurwoningen kunnen worden opgesplitst. Misschien kan een aantal kwetsbare mensen samenwonen waarbij bijvoorbeeld douche en keuken worden gedeeld. Dat zorgt niet alleen voor efficiënter gebruik van de beschikbare ruimte maar ook voor meer sociale cohesie. Maatwerk staat dan voorop. Hij is benieuwd hoe de wethouder tegenover groei van de stad kijken en wanneer Utrecht vol is. De voorzitter schorst de vergadering voor een uur zodat het college zijn beantwoording kan voorbereiden.

Pagina 12 van 25

5

Verslag openbare middagvergadering Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen Datum Locatie Verslag door

10

15

20

16 februari 2023 Stadhuisbrug 1, Utrecht Mieke van de Belt (Notuleerservice Nederland)

Aanwezigen

De voorzitter, de heer B. Van Steeg, de wethouders mevrouw E. Oosters, de heer D. De Vries en mevrouw L. Voortman, commissiegriffier mevrouw M. de Vos, de leden mevrouw K. Alblas (CU), de heer D. Bosch (PVV), de heer J. Cornielje (PvdA), de heer G. Dijkstra (EénUtrecht), de heer R. van der Graaf (ChristenUnie), mevrouw R. Heijne (GroenLinks), mevrouw M. Hellevoort (GroenLinks), mevrouw Y. Hessel (Utrecht Solidair), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), de heer Te Hoonte (VVD), de heer M. Koning (D66), mevrouw T. Meerding (VVD), het lid M. Minnaert (BIJ1), mevrouw A. Oudejans (Student & Starter), mevrouw N. Oul Fakir (BIJ1), mevrouw Ch. Passier (Volt), de heer R. Peters (D66), mevrouw Ramaker (VVD), mevrouw L. Snippe (PvdD), de heer N. Temming (Stadsbelang Utrecht), de heer Y. Usta (DENK), de heer R. van der Zweth (PvdA) en mevrouw J. Zwinkels (CDA)

Verslag ochtendvergadering commissie Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen 25

7. Raadsbrief Groot tekort aan woonruimte voor kwetsbare Utrechters .........................................13 8. Beantwoording 2022, nr. 154, Vragen over uitsterfbeleid fossiele tankstations Gevaar van afschalen tankstations met toename aantal auto’s .........................................................................19 Lijst met toezeggingen ....................................................................................................................24

30

7. Raadsbrief Groot tekort aan woonruimte voor kwetsbare Utrechters 35

De voorzitter heropent de vergadering om 13.45 uur. Aan de orde is het vervolg van agendapunt 7, de bijdrage van de zijde van het college aan agendapunt 7. Pagina 13 van 25

5

10

15

Wethouder De Vries benadrukt het belang van dit debat. Het is zaak naar een combinatie van oplossingen te zoeken. De problematiek raakt hem enorm. Iedereen kent de verhalen van Utrechters die echt in de knel zitten. Bij alle oplossingen komt de afweging tussen snelheid en zorgvuldigheid aan de orde en wie waarvoor verantwoordelijk is. In de richting van de heer Van der Zweth geeft de wethouder aan dat hij ambtelijk heeft laten uitvragen om hoeveel plekken het nu gaat: dat zijn er 1600. Daarbij zijn de tijdelijke woningen voor de drie locaties al meegenomen. De woningcorporaties hebben al vaker onderzoek gedaan naar splitsen. Dat gaat om enkele tientallen. Het tijdelijk ophogen van 30% naar 35% voor kwetsbaren betekent zo’n 185 woningen. Gaat het om het aanbod van Woonin, de 1000 extra woningen, dan worden dat er 300 voor de zeer kwetsbaren. Alles helpt een beetje. Op korte termijn ziet de wethouder geen winst in het erbij betrekken van particuliere woningen, maar op termijn wellicht wel – met name in de nieuwbouw. In de richting van D66 geeft de wethouder aan dat het bespreekbaar maken van particuliere verhuur met de campagne hopelijk wordt vlot getrokken. In het debat ging het ook over de nieuwe projecten, de Merwedekanaalzone, en het percentage sociaal. Die ontwikkeling staat wel vast. De eerste aanbieding wordt gedaan aan de corporaties.

Nu gaat het om 30% sociaal waarvan 5% voor studenten, 5% voor de bijzondere doelgroepen en 20% voor de reguliere doelgroep. Gaat het om de exacte invulling, dan vindt er nog verdere afstemming plaats.

20

De heer Van Zweth (PvdA) hoopt dat de wethouder een groter percentage kan toezeggen voor de kwetsbare doelgroepen.

25

Wethouder De Vries kan toezeggen dat dat gesprek wel degelijk wordt gevoerd. Het CDA informeerde naar de tijdelijke locaties. Op de vraag hoe kansrijk die tijdelijke locaties zijn – en daarbij worden de vanmorgen in het debat genoemde locaties ook meegenomen – geeft de wethouder aan dat die redelijk hoopvol lijken. De analyse wordt nu gemaakt. Wel kijkt het college kritisch naar die locaties: of ze kwalitatief goed zijn bijvoorbeeld of locaties waar door vertraging tussentijdse invulling mogelijk is.

30

Mevrouw Zwinkels (CDA) is blij dat de genoemde locaties worden meegenomen. Ze gaat ervanuit dat dit ook voor Rijnenburg geldt. Ze hoort graag hoe die informatie naar de raad komt.

35

40

45

50

55

Wethouder De Vries zegt toe dat hij met een brief naar de raad komt over de locaties. Dat heeft hij afgelopen donderdag ook al toegezegd. Uiteraard komt er vanuit het college een voorstel als het gaat om de grotere aanpak. In de richting van GroenLinks benadrukt de wethouder dat tijdelijke woningbouw niet ten koste mag gaan van permanente woningbouw. Het is immers geen doel op zich; het gaat om het invullen van de tussentijd. Dit gebeurt alleen omdat het moet gezien de grote nood. Over tien, vijftien jaar zal het aantal sociale woningen zijn toegenomen. Snelheid is geboden, maar nogmaals, het proces dient wel zorgvuldig te verlopen. Dat vergt keuzes maken. Er hangen verschillende voorwaarden aan. Het college kijkt daarbij ook naar de mogelijkheid van een verder leven van die tijdelijke woningen. De woningbouwprojecten waaraan een percentage sociale woningen kan worden toegevoegd, is een halfjaarlijks terugkerende uitdaging. Dat is in feite een vraag voor zijn collega. De heer Koning (D66) doelde met zijn vraag niet alleen op de tijdelijke woningen. De vraag is in hoeverre het college vasthoudt aan alle regelgeving of bereid is concessies te doen om wel te kunnen doorbouwen. Wethouder De Vries benadrukt dat het zowel om die tijdelijke als om de permanente woningen gaat. Hij zal dat moeten inventariseren. Dat antwoord komt op een later moment naar de raad.

Onderzocht wordt het instrumentarium om huizen toe te wijzen en de mogelijkheid om sociale huur verder af te toppen. Vanuit de leegstandsverordening zal het college bekijken hoe het daarmee in juridisch opzicht verstandig kan omgaan. Kantoorpanden worden daarbij inderdaad meegenomen. Gaat het om woningdelen, dan wil het college de regeling stimuleren. Dat betekent goede informatievoorziening naar particulieren over wat er wel en wat er niet kan. Daarvoor is die campagne bedoeld. Een aanknopingspunt is het moment van ingaan van de nieuw huisvestingsverordening. Pagina 14 van 25

5

10

15

20

25

30

35

40

45

EénUtrecht wees op de tijdelijke woningen en de aantallen op de locaties. De wethouder zegt toe daar kritisch naar te kijken. De gemeente kan van het aanbod van Woonin gebruik maken en als de aantallen dan beneden de 100 liggen, hoeft er geen Verklaring van geen bedenkingen te komen. Dat versnelt de procedures. Hij komt met een voorstel voor de locaties, een totaaloverzicht - in zijn eerder toegezegde brief in Q2. D66 had het over de mensen die niet aan tafel zitten. Het klopt dat het vaak om mensen gaat met bestaande belangen. Juist de mensen om wie het gaat, melden zich niet. De wethouder heeft de oproep gehoord om juist die groep meer te betrekken en hij doet graag onderzoek naar manieren om die groep kan bereiken. Het is altijd goed helder in beeld te hebben welke mensen op zoek zijn naar een woning. Die tijdelijke woningen zijn met name geschikt voor de kleinere huishoudens. De wethouder waarschuwt wel dat splitsen heel moeilijk terug te draaien is. Voor de toewijzing van grotere woningen is in ieder geval een bepaalde bezettingsnorm nodig. Die gaan echt niet naar eenpersoonshuishoudens. Desgevraagd neemt hij de vraag of de huisvestingsverordening nog verder kan worden aangescherpt, mee. Het idee is om in juni met de basis te komen, het raamwerk. Daar liggen dan diverse politieke keuzes onder. Zo’n verdere aanscherping kan er daar een van zijn.

Het lijkt hem goed hierop later gezamenlijk terug te komen – wellicht na de technische sessie. De ChristenUnie sprak over het versnellen van de besluitvorming. De wethouder benadrukt dat de oplossing alleen in gezamenlijkheid kan lukken. Het gaat om het hier en nu, om het jaar 2023. Hij hoort graag in tweede termijn de voorstellen van de raad. Het gaat ook om het UPP. Breder inzetten op het eigen gemeentelijk vastgoed vormt een mogelijkheid, maar daaraan zijn wel weer kosten verbonden. De wethouder zegt toe dat wel te onderzoeken. Ook daarbij gaat het om kleinere aantallen, in 2025 en 2026 om maximaal 200 woningen. Gevraagd werd of bewoners leegstand kunnen melden bij de gemeente. Als eigenaren een woning leeg laten staan, valt dat onder de leegstandsverordening. Het toekomstige meldpunt is bedoeld voor eigenaren die een woning leeg laten staan. Dat wordt onderdeel van de leegstandsverordening. Bij goed verhuurderschap komt de mogelijkheid voor buurtbewoners om leegstand te melden. Dat wordt onderdeel van de aanpak goed verhuurderschap. Medio 2023 zal de raad hierover een besluit nemen. In algemene zin zijn de locaties niet genoemd in de brief van Woonin. De wethouder stelt voor nu niet per locatie de mitsen en maren aan te stippen, maar hij neemt ze wel mee. Mevrouw Zwinkels (CDA) wil graag horen dat de wethouder laat zien hoe die permanente locaties worden meegenomen.

Wethouder De Vries licht toe dat dit begint bij het inzichtelijk maken van de locaties. Het hangt ook af van het eigenaarschap bij zo’n locatie. Aantallen spelen eveneens een rol, want bij meer dan 100 woningen vindt er een ander participatieproces plaats – en dus een ander tempo. Het heeft ook te maken met de bevoegdheden van het college en die van de raad. Eerst wordt inzichtelijk gemaakt om welke locaties het gaat, welke bezwaren er aan de locaties kleven en vervolgens hoe deze tijdelijke kansen worden meegenomen in het grotere geheel. Die verkenning komt in Q2 naar de raad; die tijdelijke woningen eind Q1. BIJ1 sprak over het toevoegen van extra sociale huurwoningen. De doelgroep zou eveneens groter moeten zijn. Wat er bij nieuwe projecten aan sociale woningbouw in Utrecht gebeurt, is heel goed, zeker in vergelijking met andere steden. Maar er zijn meer groepen die woonruimte nodig hebben. Het moet wel realistisch zijn.

50

Het lid Minnaert (BIJ1) heeft het ook gehad over het verhogen van het percentage woningen voor kwetsbare mensen. Ze zou heel realistisch willen kijken naar wat er daadwerkelijk nodig is. Ze wil hier echt meer op inzetten, want zolang de wooncrisis duurt, is 40% niet genoeg.

55

Wethouder De Vries licht toe dat de onrendabele top wel van belang is om alles rondgerekend te krijgen. Een financieel voorstel is prima, maar hij moet realistisch blijven. De vraag is altijd weer in hoeverre zoiets haalbaar en betaalbaar is. Het is nu een beperkte groep die in een sociale huurwoning mag wonen. De heer Usta (DENK) hoort dat er een vergelijking met andere steden wordt gemaakt, maar het gaat hier om de stad Utrecht.

Pagina 15 van 25

5

10

15

20

25

30

35

40

Wethouder De Vries benadrukt dat de percentages sociaal in zowel Amsterdam als Rotterdam echt anders zijn dan hier. Hij wil realistisch zijn en zich inzetten voor alle mensen in de stad. Van Utrecht Solidair begrijpt de wethouder dat die echt een mogelijkheid ziet in tijdelijke woningen en dat er absoluut een einde moet komen aan de verkoop van sociale woningen. De wethouder zit er scherp in en vindt het “onverkoopbaar” dat er in deze tijd sociale huurwoningen worden verkocht. De gemeente neemt de corporaties in heel veel zaken mee. Hij ziet de relatie met de corporaties als een goed huwelijk: gezamenlijk optrekken maar er hoort af en toe ook een verschil van mening bij. De gemeente en de corporaties zijn wel partners en dat wordt zichtbaar als het gaat om het realiseren van die sociale woningen. Student&Starter sprak over het versnellen van het Utrechts planproces. Er komt een campagne voor hospihousing. Binnen bepaalde projecten eerst beginnen met de sociale huurwoningen en daarna met de rest kan een interessante optie zijn. Dat neemt hij mee in de gesprekken met de corporaties. Het benutten van de periode tussen sloop en nieuwbouw voor bepaalde doelgroepen lijkt een heel praktisch idee. Ook dat punt neemt hij mee. Volt sprak over kantoorvastgoed. Kantoorvastgoed omzetten wordt zeker meegenomen.

De Partij voor de Dieren sprak ook over de leegstand en over beboeten, de escalatieladder. Er werd ook een aantal suggesties gedaan. Optoppen zal hij zeker onderzoeken. Gevraagd werd ook naar zonnepanelen en het gebruik van circulaire materialen. Dat zijn allemaal afwegingen die moeten worden gemaakt, maar daarop kan de wethouder nu geen toezegging doen. Tijdelijke woningen staan naar verwachting tien tot vijftien jaar en in die tijd bouwen mensen wel wachttijd op. Als dat voor bepaalde groepen niet lukt, moet dat worden onderzocht. Leegstaande onderwijspanden neemt de wethouder graag mee in het onderzoek. Het middensegment en betaalbare koop is een zeker een punt om mee te nemen. Of leegstaande winkelpanden kunnen worden getransformeerd, is het onderzoek waard maar dient wel juridisch te worden onderzocht. Een tijdelijke woning is uiteraard slechts een tijdelijke oplossing. Op de langere termijn moet het aantal permanente woningen groeien. Bewoners wachten ook in die tijdelijke woning wel wachttijd op. Bij de bijzondere doelgroepen wordt bekeken hoe die kunnen worden ondersteund. De ChristenUnie kaartte net als het CDA de locaties aan. Daar komt de wethouder nog bij de raad op terug. Een aantal suggesties lijkt heel bruikbaar zoals het gebruiken van leegstaande onderwijspanden. Er moet zeker aandacht zijn voor het middensegment en voor betaalbare koopwoningen.

Dat vraagstuk neemt de wethouder mee in het grotere overzicht. Leegstaande winkelpanden transformeren lijkt ook een interessante optie, maar hij wil dan eerst de juridische mogelijkheid bestuderen. De suggestie neemt de wethouder wel mee. Het CDA noemde de regeling vanuit het rijk voor het huisvesten van aandachtsgroepen. In 2022 heeft de gemeente 2 miljoen euro toegezegd gekregen. Hij zal zeker kijken of hij voor 2023 ook een aanvraag kan doen. Radicale tijden vergen soms radicale oplossingen. Hij zou willen voorkomen dat de gemeente net zoals deze zomer nogmaals zo’n maatregel zou moeten treffen. Op de vraag of Utrecht vol is, licht de wethouder toe dat hij zoekt naar een balans. Groei is geen doel op zich. De voorzitter geeft het woord aan wethouder Voortman die wethouder Streefland vervangt.

45

50

55

60

Wethouder Voortman gaat in op de vraag of er nu een tijdelijk of een structureel probleem is. Ze verwacht structurele problemen de komende jaren. Er ligt een enorme druk op zowel de maatschappelijke opvang als de asielopvang. Die zal zich doorvertalen naar de vraag naar huisvesting. Het college ziet een structurele oplossing in het versnellen van de woningbouw. Ze zou willen voorkomen dat er ieder jaar tijdelijke oplossingen nodig zijn. Dit jaar is het echter wel nodig. Het landelijk programma “Een thuis voor iedereen” heeft tot doel om een meer evenwichtige verdeling van sociale huurwoningen voor kwetsbare groepen te maken. Daarvoor stellen alle gemeenten een woonzorgvisie op waarin de woonbehoeften van alle aandachtsgroepen in beeld worden gebracht. Dat moet leiden tot een regionaal woonprogramma. Naar verwachting zal de Wet Versteviging volkshuisvesting een handvat bieden om toe te werken naar 30% sociale huur en 30% toewijzing aan aandachtsgroepen. Dat biedt vooral potentieel op de langere termijn. Niet overal in de regio worden die percentages nu behaald. Utrecht komt aan het eind van dit jaar naar de raad met haar woonzorgvisie. Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) is wel benieuwd hoe lang die termijn is bij zo’n regionaal woonprogramma. Pagina 16 van 25