RES 1.0 - Flevoland .docx

53

54

Bijlage 1 Prik-je-projectenkaart

Bijlage 2. Toelichting Regioplan Wind Naam park/gebied

Jaap Rodenburg Eemmeerdijk Alexia Noordoostpolder Solitairen NOP Sternweg Projectgebied Zeewolde Projectgebied Blauw Projectgebied Groen Projectgebied West Totalen

Aantal bij aanvang Regioplan

10 17 36 86 +/- 30 9 223

Opgesteld vermogen bij aanvang Regioplan (in MW) 17 18 122 429 +/- 10 27 210

74

100

98

140

67

120

650

1193 MW

Naam park/gebied

Jaap Rodenburg II Alexia Noordoostpolder Solitairen NOP Sternweg Projectgebied Zeewolde Projectgebied Blauw Projectgebied Groen Projectgebied West

Aantal na voltooiing Regioplan*

10 36 86 +/- 30 9 91

Opgesteld vermogen na voltooiing Regioplan (in MW) 35 122 429 +/- 15 27 350

61

244

90

350

PM

150?

413**

circa 1700 MW

* Schatting van toekomstige situatie na uitvoeren Regioplan ** Aantal exclusief Projectgebied West en eventueel extra gebied.

Pagina

56

Bijlage 3 Toelichting eenheden energie Bij het beschrijven van energieproductie worden verschillende termen gebruikt. Er wordt gesproken over opgesteld vermogen in megawatt (MW). Dit is het maximale productievermogen. Neem bijvoorbeeld een windmolen met een opgesteld vermogen van 1 MW (nieuwe windmolens beschikken over een veelvoud hiervan). Deze voorbeeldmolen kan in één uur, afhankelijk van hoe hard het waait, maximaal 1 megawattuur (MWh) aan elektriciteit opwekken. Megawattuur is een eenheid van geproduceerde energie over een bepaalde tijdspanne. Om zeer grote hoeveelheden opgewekte elektriciteit of energie uit te drukken wordt ook wel terawattuur gebruikt. 1 megawattuur staat gelijk aan 0,000001 terawattuur. De formele eenheid voor energie is echter joule (J). Joule heeft niet het tijdselement in zich. Wattuur heeft dat wel. Joule is dus een totaalberekening, een eindsom. Wattuur en joule kunnen naar elkaar worden omgerekend. Kort gezegd staat 1 watt gelijk aan 1 joule per seconde. Omdat er in wattuur wordt uitgedrukt gaat het niet om 1 seconde, maar om 3600 seconden. In het voorbeeld bij de windmolen wordt opgewekte energie in megawattuur uitgedrukt, oftewel 1 miljoen wattuur. 1 miljoen wattuur keer 3600 staat gelijk aan 3,6 miljard joule energieopwek van de voorbeeldmolen.

Omdat er ook hier al snel grote getallen in het spel zijn, wordt omwille van de leesbaarheid ook wel petajoule gebruikt. Het omrekenen werkt echter hetzelfde. Zo staat 1 TWh gelijk aan 3,6 PJ (of 3600 terajoule).

Pagina

57

Bijlage 4. Resultaten o-meting burgerpanels (Wordt later aangeleverd)

Pagina

58

Bijlage 5. Tot 2019

      

Energieakkoord (2013) – windopgave Flevoland Regioplan Wind (2016) – opschalen en saneren Flevolandse Energieagenda (2018) – partners sluiten aan bij kabinetsdoelstellingen als regio met ambtelijke en bestuurlijke werkoverleggen Structuurvisie Zon (2018) Netwerk FEA Inspiratiereis Flevoland (2018) Omgevingsvisie Flevoland Straks (2018) – regionale opgave duurzame energie Opstart RES-proces en kerngroep door provincie en gemeenten

     

Eerste kwartaal 2019 Diner Pensant met Flevolandse bestuurders uit FEA-netwerk Regionale ronde RES introductie voor volksvertegenwoordigers Governance RES opstellen Start opstellen Startnotitie RES Opstellen bouwstenen en organiseren werkgroepen (bottom-up) Netwerk FEA Inspiratiereis Flevoland (2) Tweede kwartaal 2019

   

Bestuurlijk besluit voorleggen Startnotitie RES aan volksvertegenwoordigers FEA Werkconferentie RES: inhoudelijke toetsing lijn bouwstenen Instructie bouwstenen ten behoeve van concept-RES op basis van werkconferentie en voorlopige inhoudsopgave Inwerkingtrede RES-governance inclusief Adviesraad (mei) Pagina

59

           

  

Derde kwartaal 2019 Diner Pensant met Flevolandse bestuurders uit FEA-netwerk Vierde kwartaal 2019 Startnotitie RES behandeld door volksvertegenwoordiging FEA Werkconferentie RES: 80% versie concept-RES Maandelijkse Adviesraden over inzet bouwstenen in concept-RES en 90% versie concept-RES Bouwstenenmarkt voor volksvertegenwoordigers Eerste kwartaal 2020 Extra lange Adviesraad ten behoeve van concept-RES en reguliere maandelijkse Adviesraden Bestuurlijk besluit voorleggen concept-RES aan volksvertegenwoordigers Evaluatie proces concept-RES (bouwstenen, trekkers, etc.) Doorstart naar proces RES 1.0 FEA Inspiratiereis Goeree-Overflakkee FEA Café (thema) Gezamenlijke beeldvormende ronde ten behoeve van besluitvorming concept-RES (maart) Tweede kwartaal 2020 Beeldvormende en besluitvormende rondes volksvertegenwoordigers (april en mei) Inleveren concept-RES bij NP RES ten behoeve van doorrekening Start uitwerken concept-RES naar RES 1.0 Pagina

60

          

Derde kwartaal 2020 Resultaat doorrekening concept-RES ten behoeve van RES 1.0 Verder schrijven in bouwstenen aan RES 1.0 Vierde kwartaal 2020 Ambtelijke afstemming RES 1.0 FEA inspiratiecafé verduurzaming sportverenigingen Eerste kwartaal 2021 FEA digitale bustour Concepten bespreken in werkgroep, adviesraad en PFO Tweede kwartaal 2021 Besluitvorming RES 1.0 Gezamenlijke beeldvormende ronde ten behoeve van besluitvorming RES 1.0 Derde kwartaal 2021 en verder Resultaat doorrekening concept-RES ten behoeve van RES 1.0 Organiseren en uitvoeren besluitvorming ten behoeve van RES 1.0

Pagina

61

Bijlage 6 – Eerste versie monitoringsraamwerk en nulmeting RES 1.0 Peilmoment gebruikte data januari 2021.

Onderdeel 1: Elektriciteit Indicator

Eenheid

Jaar

Waarde

Bron

Toelichting

2,42

Gemiddelde jaarlijkse ontwikkeling vanaf 2010 +11%

Bekende hernieuwbare elektriciteit - wind op land

TWh

2019

Klimaatmonitor

2019

0,22

+65%

Klimaatmonitor

TWh

2019

0,14

n.b.

CBS

%

2019

44%

n.b.

Klimaatmonitor

Windenergie heeft met ruim 91% verreweg het grootste aandeel in de totale elektriciteitsproductie, en de totale elektriciteitsproductie uit wind is sinds 2010 hard gegroeid (+157%). De laatste jaren zijn verscheidene nieuwe windparken geopend, zoals Windpark Alexia in Zeewolde (2013) en Windpark Noordoostpolder (2017). Het aandeel zonnestroom – zon op dak en zonneparken – neemt vooral de laatste jaren een hoge vlucht. Alleen al tussen 2018 en 2019 groeide de hernieuwbare elektriciteit uit zonnestroom met 39% naar 0,22 TWh. Dit cijfer geeft de hernieuwbare elektriciteitsproductie van zonne-installaties boven de 15 kWp weer. 0,14 TWh van de bovengenoemde 0,22 TWh komt dus voort uit installaties met een vermogen boven 15 kWp. Met de genoemde productie van hernieuwbare elektriciteit uit windenergie en zon > 15 kWp, wordt in Flevoland in 2019 44% van het bod van 5,81 TWh geproduceerd.

Bekende hernieuwbare elektriciteit -zonnestroom

TWh

Bekende hernieuwbare elektriciteit - zonnestroom > 15 kWp Voortgang realisatie RES-bod elektriciteit (4,76 TWh)

Jaar

Waarde

Bron

Toelichting

Klimaatmonitor Klimaatmonitor Klimaatmonitor CBS

Woningen zijn in Flevoland goed voor zo’n 21% van het totale verbruik. Gemiddeld genomen is er in de periode sinds 2010-2018 sprake van een gestage daling van het totale energieverbruik door woningen. Dalend gasgebruik is hier een onderdeel van. Het totale elektriciteitsgebruik van Flevolandse woningen daalde in 2018, net als de jaren ervoor, gestaag. Gebruik van stadswarmte steeg licht sinds 2010. Het percentage woningen dat aangesloten is op stadsverwarming is in diezelfde relatief constant in Flevoland. Het dalende totale energieverbruik in de gebouwde omgeving valt samen met een flinke groei van de woningvoorraad in de afgelopen periode. Van 2010 tot 2020 zijn er 20.000 woningen bijgekomen in de provincie, een totale groei van zo’n 14%.

Onderdeel 2: Gebouwde omgeving Indicator Eenheid Gasgebruik woningen (temperatuur-gecorrigeerd)

TWh

2019

1,22

Gemiddelde jaarlijkse ontwikkeling vanaf 2010 -0,3%

Elektriciteitsgebruik woningen Stadswarmte woningen (temperatuur-gecorrigeerd) Woningvoorraad per 1/1

TWh

2019

0,48

-1,1%

TWh

2019

0,56

+0,1%

Aantal

2020

172.227

+1,3%

Pagina

62

Benadering warmtegebruik bedrijven en instellingen

TWh

2018

2,23

+1,5%

Klimaatmonitor

Elektriciteitsgebruik bedrijven en instellingen Bekende hernieuwbare warmte

TWh

2018

1,40

+0,2%

TWh

2018

0,32

+28,3%

Klimaatmonitor Klimaatmonitor

Onderdeel 3: Uitstoot van broeikasgassen naar lucht, volgens methodiek Klimaatakkoord (bronbenadering) Indicator Eenheid Jaar Bron Klimaattafel Bekende uitstoot van broeikasgassen per Klimaattafel in Flevoland

Mton CO2equivalenten volgens IPCC-AR5

2018

Emissieregistratie (bewerking RES Flevoland)

Ongeveer 35% van het totale energieverbruik in Flevoland komt voort uit energieverbruik van bedrijven en instellingen. Sinds 2014 neemt het energieverbruik toe. Dit werd vooral veroorzaakt door toenemend gebruik van gas. Het elektriciteitsgebruik door bedrijven en instellingen is sinds 2010 relatief stabiel: jaarlijks schommelt het gebruik licht. Hernieuwbare warmte omvat zo’n 10% van de totale hernieuwbare energieproductie in Flevoland. De belangrijkste bronnen van hernieuwbare warmte zijn bodemenergie (aardwarmte en WKOsystemen) en biomassa.

Waarde

Totaal Klimaattafels Elektriciteit

3,86

Trend sinds 1990 +34%

1,30

+9%

Gebouwde omgeving

0,42

+15%

Industrie

0,28

-47%

Landbouw en landgebruik

0,74

+6%

Pagina

63

Toelichting Betreft alle broeikasgassen die toegerekend worden aan Klimaattafels (97% van de Flevolandse uitstoot). In deze categorie worden emissies veroorzaakt door elektriciteitscentrales meegenomen. De uitstoot is toegenomen sinds 1990. De emissies van de voormalige Flevocentrale en de huidige Maximacentrale spelen hier de belangrijkste rol. De belangrijkste oorzaken van broeikasgasemissies in de gebouwde omgeving zijn energieverbruik (met name gas) van huishoudens en van bedrijven. Eerstgenoemde is redelijk stabiel en licht gedaald sinds 1990, laatstgenoemde is gestegen. Elektriciteitsgebruik door huishoudens en bedrijven levert lokaal geen emissies op. Dit wordt in de bronbenadering dus niet toegerekend aan de gebouwde omgeving. Industrie heeft een relatief klein aandeel in de totale uitstoot van Flevoland. De grote daling is grotendeels te verklaren door het sluiten van of het plaatsen van bovenafdichtingen bij stortplaatsen, waardoor methaanemissies sterk zijn gereduceerd sinds 1990. Doordat geen cijfers bekend zijn voor sommige emissies in 1990, is op basis van landelijke ontwikkelingen een bijschatting gedaan bij deze categorie. Energieverbruik in de landbouw (CO2) en methaanemissies door rundvee zijn de belangrijkste bronnen van broeikasgassen. Eerstgenoemde is sterk toegenomen sinds 1990.

Mobiliteit

1,12

+55%

Dit raamwerk wordt periodiek aangevuld en aangepast naar aanleiding van:  Actualisering van gebruikte data;  De oplevering van landelijke producten en afspraken voor monitoring van de RES-en; en Aanvullende informatieverzameling door de RES-regio zelf

Pagina

64

De uitstoot in verkeer en vervoer neemt sinds 1990 gestaag toe. Dit is bijna volledig te verklaren door toegenomen CO2-uitstoot door uitlaatgassen van wegverkeer.