Raadsvoorstel/-besluit grondstoffenplan

Raadsvoorstel Datum raadsvergadering

Datum

4 juli 2024

21 mei 2024

Zaaknummer

Portefeuillehouder

018459329

W. Foppen

Onderwerp

Grondstoffenplan 2025-2028 Aan de leden van de raad, Voorgesteld besluit

1. Het grondstoffenplan 2025-2028 vast te stellen;

Inleiding

In het Coalitieakkoord 2022-2026 ‘Koersvast en eensgezind’ is benoemd dat het meerjaren grondstoffenplan ambitieus voortgezet wordt. Hierbij moet oog zijn voor kostenbesparing en lokaal rentmeesterschap. Het huidige Grondstoffenplan 2020-2023 is in 2019 vastgesteld. In dit plan is opgenomen dat er gestreefd wordt naar 100 kg restafval per inwoner per jaar en 75% van het afval dat gescheiden ingezameld wordt. Om die doelen te halen zijn er een aantal maatregelen uitgevoerd. Uit de evaluatie van het lopende grondstoffenplan blijkt dat er een stap in de goede richting is gezet, maar dat de doelstellingen niet gehaald zijn. De hoeveelheid kg restafval per inwoner per jaar was in 2019 224 kg en is gedaald naar 183 kg restafval per inwoner per jaar in 2023. Het percentage gescheiden ingezameld afval is gestegen van 41% in 2019 naar 49% in 2023. In dit raadsvoorstel wordt ingegaan op een nieuw grondstoffenplan. Het voorstel is om het nieuwe plan in twee fasen uit te voeren: 1. Optimalisatie van de bestaande voorzieningen: • Kleine mobiele milieustraten inzetten; • Containermanagement invoeren; • Inzet van voorlopers bij gft; • Bovengrondse inzameling in het oude dorp omzetten naar ondergronds; • Communicatiecampagne uitvoeren. 2. Het invoeren van een tarief op restafval (variabel deel afvalstoffenheffing);

Beoogd resultaat / effect

Het grondstoffenplan heeft tot doel om het afval scheiden door bewoners verder te verbeteren, conform de volgende doelstellingen: 1. Minimaal 75% van het afval wordt gescheiden ingezameld in 2027; 2. Maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar in 2027; 3. We streven naar een stabiele afvalstoffenheffing. Daarbij is oog voor betaalbaarheid en continuïteit van de afvalinzameling op Urk.

Argumenten

1.1 Vanuit rentmeesterschap werken aan een circulaire economie; Op Urk wordt ervaren dat de bewoners de opdracht hebben om als goede rentmeesters om te gaan met de aarde. Dit betekent verantwoordelijk omgaan met de beschikbare grondstoffen. Deze gedachte is ook opgenomen in de duurzaamheidsvisie van Urk (2020). In de duurzaamheidsvisie zijn doelstellingen opgenomen op het gebied van circulariteit (hergebruik van grondstoffen). Dit thema raakt het grondstoffenplan. Door dit grondstoffenplan op te stellen wordt er ook gewerkt aan circulariteit op het gebied van huishoudelijk afval en grondstoffen. 1.2 Het nieuwe beleid is erop gericht om knelpunten in de huidige afvalinzameling op te lossen. In het nieuwe grondstoffenplan worden maatregelen genomen die het voor bewoners makkelijker en eerlijker maken om het afval te scheiden. Zo is het ruimtegebrek in het Oude Dorp een gegeven dat het lastiger maakt om meerdere containers bij huis te hebben om het afval te scheiden. In het nieuwe plan wordt hier aandacht aan gegeven door het ondergronds inzamelen van afval mogelijk te maken. Een ander knelpunt in de huidige afvalinzameling is dat er onbetaalde restafvalcontainers geleegd worden. Dit is mogelijk, omdat er geen containermanagementsysteem aanwezig is. Dat wil zeggen dat de containers niet met een chip gekoppeld zijn aan een huisnummer.

In het grondstoffenplan wordt daarom voorgesteld om containermanagement in te voeren. Hiermee is inzichtelijk welke container bij welk huisnummer hoort. Daarmee wordt het ook eerlijker, iedereen die een extra container heeft zal daar dan voor betalen. 1.3 Met de voorgestelde maatregelen in het beleidsplan komen de doelstellingen in zicht; Op dit moment wordt 49% van het afval gescheiden ingezameld. Zonder de afkeur van gft zou dat 58% zijn. Met behulp van de voorgestelde maatregelen in het nieuwe beleidsplan verwachten we de doelstelling van 75% gescheiden ingezameld afval te halen. In het nieuwe beleidsplan is een combinatie van maatregelen opgenomen. Een belangrijke stap om de hoeveelheid restafval te verminderen is het invoeren van containermanagement. Vervolgens wordt er een tarief op restafval (ook wel diftar genoemd) ingevoerd aan het einde van de planperiode. Uit de analyse van landelijke inzamelmethoden blijkt namelijk dat een financiële prikkel invoeren op het restafval tot de beste resultaten zal leiden. Voor een uitgebreidere analyse van de verschillende systemen, zie bijlage 1 van het grondstoffenplan. 1.4 Bij ongewijzigd beleid halen we onze doelen niet. De gestelde doelstellingen zijn niet haalbaar bij ongewijzigd beleid. Een verdere restafvalreductie om de doelen op het gebied van afvalscheiding te halen is niet realistisch.

De verwachting is dat de kosten voor transport en verwerking van restafval stijgen. Worden er geen maatregelen genomen, dan zal de afvalstoffenheffing fors stijgen. Door te investeren in containermanagement, de milieustraat en andere zaken is het grondstoffenbeleid toekomstbestendiger. 1.5 Door de btw-kosten volledig mee te nemen in de afvalstoffenheffing voldoet de gemeente Urk weer aan haar eigen financiële verordening Een component van de berekening van de afvalstoffenheffing betreft de doorberekening van de compensabele btw. Kosten voor uitvoering afvalinzameling en -verwerking vallen grotendeels onder de btw. Deze btw krijgt de gemeente gecompenseerd via het btw-compensatiefonds. Het bedrag van de gecompenseerde btw wordt normaal gesproken niet aangewend voor afvalinzameling, maar vloeit naar de algemene middelen van de gemeente.

Beide mogelijkheden zijn wettelijk toegestaan, de gemeente Urk heeft echter al besloten om de btw kosten in rekening van de afvalstoffenheffing te brengen. In de financiële verordening 212 artikel 16 lid 2 is namelijk door de raad besloten dat bij de bepaling van de afvalstoffenheffing de compensabele btw in rekening gebracht dient te worden. De laatste jaren is bij de berekening van de afvalstoffenheffing echter een vast bedrag meegenomen voor het btw-component. Hiermee is het btw-component niet aangepast op de prijsstijgingen van afgelopen jaren. Op pagina 22 van het grondstoffenplan is dit verder toegelicht. Het voorstel is om de btw-component stapsgewijs mee te nemen in de afvalstoffenheffing. Hiermee komt de praktijk weer in lijn met de financiële verordening. 1.6 In de berekening van de rioolheffing worden ook de btw-kosten volledig meegenomen. In het gemeentelijk water- en rioleringsplan (GWRP 2023-2028) zijn financiële uitgangspunten meegenomen voor het bepalen van de hoogte van de rioolheffing. Daarin is ook opgenomen dat de btw-kosten volledig doorgerekend worden aan de rioolheffing. Op dit moment is dat nog niet het geval bij de afvalstoffenheffing. Met dit voorstel wordt dat wel mogelijk. Dan wordt er een gelijke lijn getrokken tussen de rioolheffing en de afvalstoffenheffing.

Evaluatie

De gemeenteraad zal in ieder geval jaarlijks op de hoogte gehouden worden van de resultaten van het nieuwe grondstoffenplan. Na vier jaar zal er een uitgebreide evaluatie van het grondstoffenplan gedaan worden. Deze evaluatie zal input zijn voor het volgende grondstoffenplan.

Kosten, baten, dekking

Om het nieuwe grondstoffenplan uit te voeren zijn er zowel jaarlijkse (structurele) kosten als eenmalige (incidentele) kosten aanwezig. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de kosten van de verschillende maatregelen. Kosten

Structurele kosten (jaarlijks)

Incidentele kosten (eenmalig)

€ 92.000,-

Structurele kosten (jaarlijks) in € per huishouden1 € 14,-

Verandering infrastructuur oude Dorp (ondergronds inzamelen) Invoeren containermanagement grijze containers Onderzoek milieustraat / inzet GRIP-wagen Communicatie Gft-containers voor bij appartementen Totaal

€ 51.000,-

€ 8,-

€ 51.000,-

€ 7.500,-

€ 1,-

N.v.t.

€ 10.000,€ 65.900

€ 1,50 € 10,-

€ 20.000,€ 15.000,-

€ 226.500,-

€ 34,5,-

€ 168.000,-

€ 82.000,-

Samengevat zijn er dus € 226.500,- aan structurele kosten. Dat betekent dat de afvalstoffenheffing met € 34,- verhoogd moet worden. Per saldo zal de verhoging iets lager uit vallen, omdat er ook kostenbesparing verwacht wordt doordat de hoeveelheid ingezameld restafval zal dalen. In hoofdstuk 6 van het grondstoffenplan is een indicatie weergegeven van het verloop van de afvalstoffenheffing in komende jaren. In totaal zijn er € 168.000,- aan eenmalige kosten. Deze 1 Per 1 januari 2024 heeft de gemeente Urk 6.549 huishoudens.

kosten worden gedekt uit de reserve afvalstoffenheffing. In hoofdstuk 6 van het grondstoffenplan is uitgewerkt wat dit betekent voor de hoogte van de afvalstoffenheffing. Financiële uitgangspunten In het grondstoffenplan zijn een aantal uitgangspunten verwoord voor het berekenen van de afvalstoffenheffing. Daarbij is naar voren gekomen dat de btw-kosten op dit moment niet volledig meegenomen worden bij de berekening van de afvalstoffenheffing. Dit is toegestaan, echter niet in lijn met de werkwijze die bij de rioolheffing gehanteerd wordt. In het grondstoffenplan is in hoofdstuk 6 uitgewerkt wat het betekent om deze btw kosten wel volledig mee te nemen in de afvalstoffenheffing. Voorgesteld wordt om de btw kosten stapsgewijs toe te voegen, verdeeld over de periode 2025-2028. De afvalstoffenheffing neemt hierdoor de komende jaren naar verwachting met ongeveer € 13,- per jaar toe.

Bijlagen

•

Grondstoffenplan 2025-2028 gemeente Urk;

Burgemeester en Wethouders van Urk, J. Westmaas, burgemeester C.J.M. Swart, gemeentesecretaris

Raadsbesluit Zaaknummer

018459329 De raad van de gemeente Urk, op voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Urk d.d. 21 mei 2024 gezien het advies van Commissie II d.d. 12 juni 2024 besluit: Het grondstoffenplan 2025-2028 vast te stellen. Urk, 4 juli 2024, De raad van de gemeente Urk, de griffier,

de voorzitter,