Raadsvoorstel Beleidsregels Ruimtelijke kwaliteit

Raadsvoorstel Datum raadsvergadering

Datum

12 december 2024

25 oktober 2024

Zaaknummer

Portefeuillehouder

018465894

W. Foppen

Onderwerp

Beleidsregels Ruimtelijke kwaliteit Aan de leden van de raad, Voorgesteld besluit

1. De Beleidsregels Ruimtelijke Kwaliteit 2025 vast te stellen; 2. De Welstandsnota 2004 in te trekken per 1 januari 2025.

Inleiding

Na de vaststelling van de Omgevingswet (Ow) in 2016 door de 1e kamer, heeft de gemeente Urk een aantal keuzes moeten maken. O.a. het huidige welstandsbeleid van 2004 is tegen het licht gehouden. Het welstandsvrije beleid is geëvalueerd. Verder heeft de Raad (2020) besloten om nieuw welstandsbeleid te maken en heeft de richting hiervoor aangegeven. Daarnaast is een verordening voor de Adviescommissie Ruimtelijke kwaliteit Urk vastgesteld. In september 2021 is de nieuwe Adviescommissie Ruimtelijke kwaliteit Urk (voorheen Welstandscommissie Urk) van start gegaan. In de terminologie van de Ow en het Omgevingsplan spreken we niet meer van een welstandsnota maar van Beleidsregels Ruimtelijke kwaliteit. In het najaar van 2023 is een werkgroep van start gegaan om het nieuwe beleid verder uit te werken. De werkgroep is gestart met het duiden van de uitgangspunten waarna ter oriëntatie is gekeken naar recente nota’s bij andere gemeenten. Na van verschillende nota’s kennis te hebben genomen is een keuze gemaakt in zee te gaan met het Oversticht te Zwolle om ons te helpen met het opstellen van nieuw beleid.

Beoogd resultaat / effect

De beleidsregels zijn een uitwerking van artikel 4.19 van de Ow die voorschrijft dat de raad regels vaststelt over het uiterlijk van bouwwerken. De beleidsregels zijn een instrument om (bouw)plannen en initiatieven te toetsen aan de fysieke leefomgeving. Daarnaast geven de beleidsregels de richting aan wat onze ambities zijn.

Argumenten

De Beleidsregels gelden voor het gehele grondgebied van de gemeente Urk met uitzondering van de Zeeheldenwijk, Port of Urk en Groene clusters. Voor deze gebieden zijn (vrij recentelijk) beeldkwaliteitsplannen vastgesteld. Ook de Maritieme Servicehaven is opgenomen in de gebiedsaanduiding van de beleidsregels. Voor de servicehaven is de verwachting dat bij een verder uitwerking van deze plannen een BKP (beeldkwaliteitsplan) wordt vastgesteld.

Conform de uitgangspunten van uw Raad bevatten de beleidsregels een indeling van de gebieden waarvoor verschillende ambitieniveaus gelden van Bijzonder-Hoog-Midden-Basis-Vrij. Het Oude Dorp is een Beschermd gezicht en heeft om de daar geldende karakteristieken de ambitie van Bijzonder gekregen. De Haven en de dijken hebben een Hoog ambitieniveau gekregen. Dit gebied is benaderbaar vanuit het dorp en vanaf het water. Voor veel mensen is dit het gedeelte van Urk dat ze zeker bezoeken, niet alleen toeristen, maar ook de eigen inwoners vertoeven hier graag. Vanaf de jaren 90 is voorzichtig begonnen met het maken van BKP’s. In deze gebieden is met de ontwikkeling van de (bouw)plannen meer (ruimtelijk) kwaliteit gevraagd. Voor de vroegere plannen Zeewijk, de Staart en de Oranjewijk is daarom het ambitieniveau bepaald op Midden. Een groot gedeelte van Urk wat voorheen welstandsvrij was heeft nu de ambitie van Basis gekregen. In de praktijk betekent dit dat de bestaande kwaliteit wordt gerespecteerd en dat grote afwijkingen worden voorkomen. Tot slot is een gedeelte van de binnenzijde van het bedrijventerrein bestempeld als Vrij, voor dit gebied gelden geen criteria. De argumentatie daarbij is dat deze gebieden werkgebieden zijn en vooral functioneel zijn ontworpen en veelal te maken hebben met bestemmings- en gebruiksverkeer.

Omdat bedrijven vaak een architect in de arm nemen bij hun bouwactiviteiten krijgt de uitstraling toch wel enige aandacht. Daarnaast verlangen met name de grotere bedrijven ook een bepaalde uitstraling die past bij hun bedrijfsvoering. Naast de verschillende gebieden met de bijbehorende criteria bevat het document thematische criteria. Hieronder worden activiteiten verstaan die niet voor een bepaald gebied maar voor het hele grondgebied van de gemeente geldt, tenzij een gebied wordt uitgezonderd. Deze thematische criteria kan bijvoorbeeld ook gelden in de ZHW als de daar van toepassing zijnde BKP’s niet voorzien in criteria. De Thematische criteria zijn sneltoetscriteria voor Uitbouwen, Dakkapellen, Erkers, Gevelwijzigingen, Erfafscheidingen en Reclame. De Beleidsregels doen ook aanbevelingen voor zonenergie en natuur inclusief bouwen. De ontwikkelingen op dit gebied staan niet stil wat één van de reden is om hiervoor nog geen criteria op te nemen. De aanbevelingen kunnen in de toekomst mogelijk worden opgenomen in het Omgevingsplan of in een aanvullend beleid. Tot slot is een excessenregeling opgenomen. Er is sprake van een exces, indien een bouwwerk in ernstige mate in strijd is met de ruimtelijke kwaliteit.

De gemeente hanteert bij het toepassen van deze excessenregeling het basiscriterium dat, er sprake moet zijn van een buitensporigheid in het uiterlijk die ook voor niet deskundigen duidelijk is en die afbreuk doet aan de ruimtelijke kwaliteit van een gebied. Het gaat hierbij om zaken waarvan de uitvoering aantoonbaar ondeugdelijk is, die verloedering van de omgeving van het bouwwerk in de hand werken, of aanstootgevend zijn. De Beleidsregels sluiten af met een aantal bijlagen. Evaluatie

De verwachting is dat de beleidsregels in de praktijk goed bruikbaar zijn en bijdragen aan een betere kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Omdat de fysieke leefomgeving meerdere aspecten heeft zoals het sociaal domein, economie, gezondheid, ectr. is het goed om na verloop van tijd te evalueren dan wel te overwegen om de beleidsregels uit te breiden of dat deze aspecten op een andere wijze een plek krijgen in het omgevingsplan.

Kosten, baten, dekking

Met de opdracht tot actualisatie heeft de Raad ook ingestemd om budget hiervoor vrij te maken. In de rapportage is toen aangegeven dat hiervoor € 35.000,- is begroot exclusief de ambtelijke uren. In 2023 werd eenmalig een budget geraamd van € 25.000. De werkelijke uitgaven in 2023 waren € 17.375. In 2024 wordt naar verwachting nog een bedrag van € 17.375,- gefactureerd. Er ontstaat zodoende een geringe overschrijding van € 9.750,-.

Bijlagen

Beleidsregels Ruimtelijke kwaliteit 2025

Burgemeester en Wethouders van Urk, B. Jaspers Faijer, burgemeester C.J.M. Swart, gemeentesecretaris

Raadsbesluit Zaaknummer

018465894 De raad van de gemeente Urk, op voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Urk d.d. 5 november 2024 gezien het advies van Commissie I d.d. 20 november 2024 besluit: De Beleidsregels Ruimtelijke kwaliteit 2025 vast te stellen, en De Welstandsnota 2004 in te trekken per 1 januari 2025. Urk, 12 december 2024, De raad van de gemeente Urk, de griffier,

de voorzitter,