Projectrapportage Energienet Urk

Energienet Urk Projectrapportage voor realisatie van een duurzaam koude- warmtenet

Inhoud 1. Voorwoord

3

2. Inleiding

4

5.1.

Aansluiting bij de doelen van de gemeente Urk

10

4

5.2.

Details afspraken gemeente Urk en InWarmte

13

2.1.

Aanleiding

2.1.1. Bouwen aan duurzame groei

5. De Organisatie

10

4

5.2.1. De warmteconcessie

13

4

5.2.2. Afspraken over samenwerking

13

2.2.1. Uitbreiding van collectieve verwarmingssystemen

4

5.2.3. Afdekken van risico’s

15

2.2.2. De consument centraal door meer overheidsinvloed

4

2.2.

Wet(svoorstel) collectieve warmte

3. Achtergrond

6. De financiering van Energienet Urk

16

5

6.1.

Uitgangspunten businesscase

16

6.2.

Kentallen businesscase

17

3.1.

De rol van de gemeente Urk

5

3.2.

Expertise van InWarmte

5

6.2.1. Investering

17

6

6.2.2. Bijdrage aansluitkosten

17

4. Het Energienet: Technische beschrijving 4.1.

Opslag van warmte en koude

7

6.2.3. Tarieven warmte en koude

17

4.2.

Gebruiksklare warmte

8

6.2.4. Niet-Meer-Dan-Anders principe

17

4.2.1. Wijkcentrales in de Zeeheldenwijk

8

6.2.5. Exploitatie Energienet

20

4.2.2. Geen wijkcentrales in de bedrijfsgebieden

9

4.2.3. Vergelijking van het Energienet met een lucht-waterwarmtepomp

9

4.3.

Het opgeleverde ontwerp

9

6.3.

Financiering

6.3.1. Garantie vanuit Wet collectieve warmte

20 20

7. Risico’s en financiële gevolgen

21

8. Planning

22

Bijlagen

23 2

1. Voorwoord Onder de vlag Energienet Urk werkt de gemeente Urk aan een duurzaam energiesysteem waardoor bedrijven van Port of Urk en woningen van de Zeeheldenwijk warmte en koude uitwisselen. Dit is een unieke kans voor Urk, omdat het dorp zo minder afhankelijk wordt van aardgas. Dit past bij de visie van de gemeente om Urk goed door te geven aan volgende generaties, vanuit goed rentmeesterschap. Energienet Urk is een idee van Urker ondernemers. Vanuit de overtuiging dat Urk zichzelf op de lange termijn duurzaam van energie kan voorzien. Het Energienet maakt Urk niet alleen een voorloper op het gebied van duurzaamheid, maar ook een aantrekkelijke vestigingsplaats voor toekomstgerichte bedrijven. Het systeem werkt door een balans tussen geven en nemen van warmte en koude. Alle gebouwen op Port of Urk (met een warmtebehoefte van meer dan 50 MWh per jaar) en de Zeeheldenwijk (vanaf de 2e fase) sluiten aan. Van appartement tot school en van visverwerker tot villa. Door deze schaalgrootte kunnen we échte duurzame stappen zetten. Urk wordt hierdoor een koploper van de energietransitie. Energienet Urk is een van de meest duurzame warmte- en koudesystemen van Nederland. Er is de afgelopen maanden hard gewerkt door het projectteam, dat bestaat uit medewerkers van de gemeente Urk en het bedrijf InWarmte. Het resultaat ligt voor u.

Deze projectrapportage is een samenvatting van de inhoudelijke werksporen 1. Techniek, 2. Governance en 3. Businesscase en financiering. Door deze rapportage houden we de resultaten overzichtelijk en begrijpelijk. De projectrapportage wordt samen met het definitief ontwerp van het Energienet aangeboden als bijlage van het Raadsvoorstel Energienet Urk, dat op 4 juli voorligt bij de gemeenteraad van Urk. Door te pionieren met de ontwikkeling van het Energienet in de nieuwe gebieden Port of Urk en de Zeeheldenwijk ontwikkelen we veel kennis en ervaring. Dit zetten we in om in de toekomst aan de wens te voldoen om ook bestaande Urker bedrijventerreinen en woonwijken aan te sluiten op het Energienet. Ik geloof in Energienet Urk. Na het lezen van deze rapportage ben ik ervan overtuigd dat u dat ook bent. Laten we samen onze schouders eronder zetten.

Willem Foppen Wethouder gemeente Urk

3

2. Inleiding 2.1. Aanleiding

2.2. Wet(svoorstel) collectieve warmte

Urk is de kleinste gemeente van Flevoland, maar groeit in hoog tempo. Zowel op het gebied van het aantal inwoners als economie. De bloeiende economie van Urk is de reden dat de gemeente Port of Urk ontwikkelt. Port of Urk bestaat uit een bedrijventerrein met een omvang van 100 hectare en een maritieme servicehaven van 10 hectare. Om de toename van het aantal inwoners op te vangen, ontwikkelt de gemeente de Zeeheldenwijk. Een woonwijk van ruim 1650 woningen en voorzieningen, die in een periode van ongeveer tien tot vijftien jaar gebouwd wordt.

2.2.1. Uitbreiding van collectieve verwarmingssystemen

2.1.1 Bouwen aan duurzame groei Gemeente Urk investeert in de kwaliteit van de leefomgeving en de duurzame toekomst van onze gemeente. Vanuit goed rentmeesterschap willen we Urk goed beheren en doorgeven aan volgende generaties. Want Urk mooi houden voor onze kinderen en kleinkinderen. Dat willen we allemaal. De gemeente werkt daarom aan een duurzaam Urk in 2050. Een belangrijke stap is om alle huizen en gebouwen op Urk -net als vroeger- weer aardgasvrij te maken. Hoe Urk in 2050 aardgasvrij kan worden, welke duurzame warmteoplossing het beste past en wanneer een wijk kansrijk is om van het aardgas af te gaan is vastgelegd in de Transitievisie Warmte. Dit document is op 11 november 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin staat onder andere dat een warmtenet de meest kansrijke oplossing is voor de nieuwe gebieden Port of Urk en de Zeeheldenwijk. Deze gebieden worden namelijk aangelegd zonder aardgasaansluiting. Het antwoord op de zoektocht naar een duurzaam, toekomstbestendig alternatief is gevonden in Energienet Urk. Het systeem verzilvert de kansen die de specifieke Urker economie biedt.

De landelijke overheid streeft ernaar om in de nabije toekomst meer woningen en gebouwen aan te sluiten op duurzame energiebronnen in plaats van aardgas. Er ligt een nieuw wetsvoorstel om de ontwikkeling van betrouwbare en duurzame verwarmingssystemen makkelijker te maken: de Wet collectieve warmte (Wcw). Collectieve warmtesystemen, zoals een warmtenet, zijn systemen die meerdere huizen en gebouwen in een wijk kunnen verwarmen met bronnen zoals industriële restwarmte. Dit is voor ongeveer een derde van de Nederlandse huizen en gebouwen de meest kostenefficiënte oplossing. Een belangrijk voordeel van een warmtenet is het flink lagere piekverbruik van elektriciteit, als je het vergelijkt met individuele lucht-waterwarmtepompen. Hierdoor wordt het overvolle elektriciteitsnet in Nederland een stuk minder belast. Het streven is om tegen 2030 een half miljoen nieuwe warmteaansluitingen te realiseren voor bestaande gebouwen, met een doel van 2,6 miljoen aansluitingen tegen 2050.

2.2.2. De consument centraal door meer overheidsinvloed Het hoofddoel van dit wetsvoorstel is de bescherming van consumenten tegen hoge energiekosten en het garanderen van een duurzame en betrouwbare warmtelevering. De Wcw stelt dat de controle over collectieve warmtesystemen voor meer dan 50 procent bij overheden moet liggen. Op dit moment zijn warmtesystemen vaak nog volledig in handen van commerciële bedrijven. Deze wijziging geeft gemeenten een grotere invloed op het beleid rond warmtevoorziening.

Visverwerkende bedrijven op Urk hebben veel warmte over. Deze warmte komt vrij bij het vriezen en koelen van vis en andere producten. Op dit moment gaat die warmte verloren. Een gemiste kans! Door de ontwikkeling van Energienet Urk kunnen we de restwarmte van bedrijven op Port of Urk inzetten om woningen van de Zeeheldenwijk te verwarmen. Nadat het warme water de woningen heeft verwarmd, stroomt het afgekoelde water terug naar de koelen vriesbedrijven. Door het koude water hebben zij minder elektriciteit nodig om te koelen en vriezen. We hebben een video gemaakt die de werking van het Energienet Urk uitlegt.

4

3. Achtergrond 3.1. De rol van de gemeente Urk

3.2. Expertise van InWarmte

De gemeente Urk diende in september 2022 een subsidieaanvraag in bij de provincie Flevoland voor een bijdrage aan de aanleg van Energienet Urk. Deze Regio Deal subsidie van 2,5 miljoen euro was bedoeld om de infrastructuur van het Energienet te helpen financieren. Er hiermee een bijdrage te leveren aan een duurzaam bedrijventerrein Port of Urk. Voor die subsidie was cofinanciering nodig van 2,5 miljoen euro. Omdat de gemeente toen nog niet weet wist wie de realisatie en exploitatie van het Energienet ging verzorgen, besloot de gemeenteraad op 10 november 2022 garant te staan voor deze cofinanciering.

Het bedrijf InWarmte levert duurzame warmte aan bijna 10.000 klanten door heel Nederland. Het team van 30 mensen werkt aan de ontwikkeling, levering en exploitatie van duurzame energiesystemen. InWarmte ontwikkelt en exploiteert bijvoorbeeld bodemenergiesystemen en projecten die gebruik maken van aquathermie en restwarmte van industrie. Ook heeft het bedrijf veel ervaring met het realiseren van warmte-koudeopslag in de bodem. Deze innovatieve projecten voert InWarmte uit door heel Nederland.

De gemeenteraad van Urk heeft op 13 april 2023 ingestemd met de organisatievorm van Energienet Urk. Door dit raadsbesluit kon de gemeente een zogenaamde ‘Joint Venture’ verder uitwerken. Het uitgangspunt van de Joint Venture was dat de gemeente een meerderheidsbelang in de organisatie houdt die het Energienet bouwt en exploiteert. Hierdoor kan de gemeente invloed houden op de totstandkoming van het Energienet, de tarieven die bedrijven en bewoners betalen, de duurzaamheid van de warmtebronnen en de mogelijke uitbreiding van het Energienet in de toekomst. De gemeenteraad van Urk merkte hierbij ook op dat het de gemeente ontbreekt aan specifieke kennis op het gebied van het ontwerp, bouw, onderhoud en operatie van dit soort warmtesystemen. Externe expertise bleek nodig. Deze expertise is gevonden in het bedrijf InWarmte. Het bedrijf kwam als beste inschrijver van de aanbesteding uit de bus en wordt voorgesteld als partner in het Energienet. Het Energienet is het meest efficiënt als zoveel mogelijk bedrijven en woningen aansluiten. De uitwisseling van warmte en koude is dan maximaal. Om te regelen dat bedrijven en woningen in de Zeeheldenwijk en Port of Urk aansluiten op het Energienet heeft de gemeente het ‘Warmteplan Zeeheldenwijk en Port of Urk’ opgesteld, dat op 10 juli 2023 is vastgesteld door de gemeenteraad van Urk.

Op basis van het Definitief Ontwerp van Energienet Urk wordt het Warmteplan dit jaar aangepast met de bijgewerkte duurzaamheidscijfers.

5

4. Het Energienet: Technische beschrijving Het Energienet Urk is een 5e generatie warmte- koudenet. 5e generatie warmte- en koudenetten zijn systemen die het mogelijk maken om warmte- en koude uit te wisselen tussen aangesloten gebouwen. Hierbij kunnen diverse gebouwen warmte toevoegen of onttrekken aan het net. Deze systemen werken op lage temperatuur of zeer lage temperatuur. De huidige bouwvoorschriften voor nieuwbouw eisen een goede isolatie van gebouwen. Daardoor zijn deze geschikt voor verwarming op lage temperatuur (< 45°C). Het Energienet Urk bestaat uit een ondergronds leidingnet waardoor water stroomt. Het hoofdnet bestaat uit een pijp waardoor water van ongeveer 20°C stroomt en een andere pijp waardoor water van ongeveer 12°C stroomt. Samen heten deze leidingen het clusternet. Doordat de temperatuur in het clusternet laag is (< 20°C) zijn de warmteverliezen in de bodem minimaal. De warmte in het clusternet is nog niet direct geschikt om de woningen van de Zeeheldenwijk te verwarmen. Daarover leest u meer in hoofdstuk 4.2. Bij Energienet Urk is de warmte een restproduct van de koel- en vriesbedrijven op Port of Urk. Om te zorgen dat er balans is in het systeem wordt er precies zoveel restwarmte van de koelen vriesbedrijven afgenomen als er nodig is om andere bedrijven, kantoren en woningen te verwarmen.

In ruil daarvoor krijgt de visverwerkende industrie koude aangeleverd waardoor zij minder elektriciteit nodig hebben om hun koel- en vriesmachines te laten draaien. Normaal gesproken koelt een vriesinstallatie aan de buitenlucht. Zodra het buiten warmer is dan de koude uit het net (ongeveer 12°C) is het efficiënter om aan het Energienet te koelen in plaats van aan de buitenlucht. De grootste winst van het systeem wordt gerealiseerd als het buiten echt warm of koud is. Dan wordt door het Energienet zeer veel elektriciteit bespaard bij het koelen van vriesunits of het verwarmen van woningen. Alle woningen vanaf de tweede fase van de Zeeheldenwijk krijgen een aansluiting op het Energienet. Daarnaast wordt de utiliteitsbouw (bedrijven, scholen en detailhandel etc.) op Port of Urk en in de Zeeheldenwijk aangesloten op het Energienet. Om te voorkomen dat gebouwen op Port of Urk met een zeer kleine of geen warmtebehoefte verplicht moeten aansluiten op het Energienet is een ondergrens gesteld. Onder deze grens is een aansluiting op het Energienet niet verplicht. Als gevolg van de woningen en utiliteitsbouw die wél verplicht aansluiten, is een grote hoeveelheid warmteafnemers gedekt. Van warmteleveranciers zijn er minder nodig. Een aantal grote koel- en vrieshuizen kunnen de hele Zeeheldenwijk van warmte voorzien.

Americold Urk is één van de koel- en vriesbedrijven die zich gaat vestigen op Port of Urk. Het bedrijf produceert een zeer grote hoeveelheid restwarmte. De general manager van Americold Urk, is enthousiast over het Energienet. Het haalbaarheidsonderzoek dat recent is voltooid voor warmtelevering vanuit bedrijventerrein Zwolsehoek gaat uit van dezelfde technische systeem (5e generatie). Daardoor is in de toekomst koppeling van beide netwerken zeer goed mogelijk.

WKO Wijkcentrale Uitwisselstation

Clusternet, 2-pijps Sectornet, 4-pijps

Schematische weergave Energienet Urk 6

4.1. Opslag van warmte en koude Het Energienet slaat overtollige warmte en koude op in WKO’s (Warmte en Koude Opslag). Dit is noodzakelijk omdat de koelmachines van de koel- en vriesbedrijven in de zomer het meeste voordeel hebben van de koeling door het Energienet. Dit terwijl juist in de winter de geproduceerde restwarmte nodig is voor verwarming van de woningen en bedrijven. Om een seizoen te kunnen overbruggen wordt de in de zomer geproduceerde warmte opgeslagen in de ondergrond en in de winter weer aangesproken. Terwijl in de winter de koude opslag wordt gevuld, die vervolgens in de zomer weer wordt gebruikt. Er liggen meerdere WKO’s in zowel Port of Urk als de Zeeheldenwijk. Op het figuur op de vorige pagina zijn deze schematisch weergegeven. In werkelijkheid zijn het er dus meer. Doordat het Energienet gebruik maakt van WKO-voorzieningen is risico op uitputting van de warmte of koude zeer klein. Mocht de visverwerkende industrie voor een langere tijd geen warmte kunnen leveren dan moet er gekeken worden naar een alternatief. Warmtewinning uit het IJsselmeer (aquathermie) is dan een goede optie. Overigens komt dit scenario pas in beeld als er een aantal jaren geen warmtelevering vanuit bedrijven is. Een tijdelijke hapering in de warmte- of koudelevering kan het systeem door de buffers in de WKO’s goed opvangen.

De leveringscondities van het clusternet zijn afhankelijk van de beschikbare temperaturen in het gebied. In de meest ongunstige situatie is het systeem afhankelijk van de temperaturen uit de WKO-bronnen. In het ontwerp is uitgegaan van de meest ongunstige situatie, namelijk: ongeladen bronnen. Dat houdt in dat er nog geen warmte is opgeslagen in de ondergrond en dat de temperatuur dus gelijk is aan de bodemtemperatuur van 12°C. De aangehouden waardes zijn weergegeven in onderstaande tabel.

Onderwerp

Temperatuur

Minimale temperatuur warmte

12ºC

Maximale temperatuur koude

12ºC

Warme WKO laden bij

>18ºC

Koude WKO laden bij

<8ºC

7

4.2. Gebruiksklare warmte De warmte in het clusternet is nog niet direct geschikt voor verwarming van gebouwen. Er zijn warmtepompen nodig om de temperatuur van het clusternet te verhogen naar 45°C. Deze temperatuur is geschikt om goed geïsoleerde woningen en bedrijven te verwarmen.

Leveringscondities van het sectornet zijn hieronder in de tabel weergegeven.

Onderwerp

Temperatuur

Aanvoertemperatuur warmte wijkcentrale min.

45ºC

Retourtemperatuur warmte wijkcentrale min.

35ºC

∆T (aanvoer/retour) wijkcentrale

10ºC

Aanvoertemperatuur koude wijkcentrale max.

13ºC

Retourtemperatuur koude wijkcentrale max.

18ºC

∆T (aanvoer/retour) wijkcentrale

5ºC

√ Onderhoud is makkelijker te regelen, want de warmtepompen staan op centrale punten. En er zijn minder onderhoudsintensieve onderdelen in de woning aanwezig;

Garantie warmte aanvoer (secundaire zijde TSA sectoraansluiting)

40ºC

√ Het systeem is flexibel uit te breiden per sector en kan dus gelijk oplopen met de ontwikkeling van de Zeeheldenwijk.

Garantie koude aanvoer (secundaire zijde TSA sectoraansluiting)

15ºC

4.2.1. Wijkcentrales in de Zeeheldenwijk De Zeeheldenwijk krijgt een aantal wijkcentrales met per centrale een aantal geschakelde warmtepompen. Het leidingnet dat het water van deze centrales naar de woning brengt, noemen we het sectornet. Elke sector (tussen de 150 en 300 woningen) krijgt een wijkcentrale. Deze aanpak sluit goed aan op de gefaseerde woningbouwontwikkeling in de Zeeheldenwijk. In het sectornet wordt een vierpijpsysteem aangelegd. Twee pijpen worden gebruikt voor de ruimteverwarming (45°C / 35°C) en twee pijpen voor de koeling (15°C / 5°C). Om warm tapwater te maken wordt gebruik gemaakt van de 45°C aansluiting in de woning. Het water wordt vervolgens van 45°C naar 55°C gebracht door een elektrische boiler. Het sectornet heeft een aantal belangrijke voordelen als je het vergelijkt met een individuele warmtepomp per woning: √ Grotere leveringszekerheid: er zijn meerdere warmtepompen in één centrale die elkaar bij een storing kunnen opvangen. Zo zit de eindgebruiker nooit zonder warmte. √ Ruimtebesparing in de woning;

8

4.2.2. Geen wijkcentrales in de bedrijfsgebieden Restwarmte wordt niet alleen ingezet om woningen in de Zeeheldenwijk te verwarmen. Ook bedrijven en andere voorzieningen op Port of Urk en de Zeeheldenwijk die warmte nodig hebben, krijgen warmte geleverd. Deze gebouwen krijgen de warmte uit het clusternet. De gebouwen worden uitgerust met eigen warmtepomp(en) om de temperatuur geschikt maken voor ruimteverwarming. Wijkcentrales hebben geen meerwaarde voor Port of Urk, omdat de dichtheid aan gebouwen te laag is.

Naast dit belangrijke voordeel voor Urk heeft het Energienet een aantal belangrijke voordelen voor Urk: Inwoners van de Zeeheldenwijk: √ Duurzame en betaalbare verwarming, warm tapwater en koeling als het nodig is. √ Er zijn minder onderhoudsintensieve systemen in de woning aanwezig. √ Ontzorging in de installatie en onderhoud van het warmtesysteem.

4.2.3. Vergelijking van het Energienet met een lucht-waterwarmtepomp De efficiëntie van een warmtepomp wordt aangeduid met COP (Coefficient of Performance). Een warmtepomp met een COP van 4 heeft één eenheid elektrische energie nodig om 4 eenheden energie in de vorm van warmte te maken. Met een hoge COP kan je dus met minder elektriciteit een ruimte verwarmen. De gemiddelde COP van een reguliere lucht-waterwarmtepomp is 4. Op een koude winterdag is de efficiëntie van de lucht-water warmtepomp echter veel slechter (COP van ongeveer 2,5). Een warmtepomp die is aangesloten op het Energienet heeft een COP van ongeveer 6. Dit komt omdat deze warmtepomp altijd water van rond de 15°C als bron kan gebruiken. Het Energienet heeft ongeveer de helft van het elektrisch piekvermogen nodig als je het vergelijkt met reguliere individuele lucht-water warmtepompen. Het Energienet heeft een slimme aansturing om continu te kunnen voorzien in de vraag en aanbod van warmte en koude. Met een slimme aansturing wordt ingespeeld worden op de actuele prijs van elektriciteit, door de warmtepomp extra in te zetten op momenten dat de elektriciteitsprijs laag is. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de buffercapaciteit in de WKO’s.

√ Geen buitenunit van lucht-waterwarmtepomp. Dit voorkomt geluidsoverlast. √ Minder ruimte nodig in de woning voor het warmteleveringsysteem. Bedrijven op Port of Urk en in de Zeeheldenwijk: √ Duurzaam energiesysteem voor gelijke of lagere kosten dan alternatief. √ Koelen en vriezen kan met natuurlijk koelmiddel (CO2) in plaats van zeer schadelijke synthetische F-gassen. √ Belangrijke meerwaarde voor duurzame certificering en profilering van Port of Urk én het eigen bedrijf. Algemene voordelen van Energienet Urk: √ Uniek, zeer duurzaam energiesysteem. Restwarmte van bedrijven en restkoude van woningen wordt opnieuw gebruikt en hoeft dus niet opnieuw te worden opgewekt. √ Halvering van het gelijktijdig gevraagd elektrisch vermogen. Het terugdringen van deze piekbelasting levert enorme winst om als het gaat om het voorkomen van netcongestie.

4.2.3.1. De voordelen in een notendop Netcongestie komt voor als het elektriciteitsnetwerk de vraag naar elektriciteit niet aankan. Dit gebeurt wanneer er meer elektriciteit wordt opgewekt of verbruikt in een bepaald gebied dan het netwerk kan transporteren. Als gevolg van netcongestie kunnen er problemen ontstaan zoals het instabiel worden van het elektriciteitsnet, wat zelfs kan leiden tot stroomuitvallen. Op dit moment hebben veel plekken in Nederland en Flevoland last van netcongestie. Gelukkig is het op Urk op dit moment niet aan de orde. Dat willen we zo houden, zeker aangezien dit probleem eerder wel speelde op Urk.

4.3. Het opgeleverde ontwerp De technische uitwerking van het Energienet is vastgelegd in een Definitief Ontwerp (DO). Dit uitgebreide document wordt als bijlage aan dit projectplan toegevoegd. We noemen dit een DO en het heeft op technisch vlak het niveau van een Technisch Ontwerp (TO). Technische eisen, afmetingen, maatvoering, locatie e.d. worden in dit DO vermeld.

Energienet Urk heeft veel minder elektriciteit nodig om te verwarmen en koelen dan het alternatief waarbij elk gebouw een individuele lucht-waterwarmtepomp heeft. Zeker als het buiten écht warm of koud is, wordt een grote hoeveelheid gelijktijdig gevraagd elektrisch vermogen bespaard. Juist het voorkomen van deze hoge piekbelastingen is essentieel in het voorkomen van netcongestie. 9

5. De Organisatie De gemeenteraad van Urk besloot op 13 april 2023 om als organisatievorm van het Energienet Urk een Joint Venture (JV) verder te verkennen. Een JV is een gezamenlijke onderneming van twee partijen. In dit geval de gemeente Urk en het bedrijf InWarmte. We noemen deze JV “Energienet Urk B.V.” Het meerderheidsbelang van Energienet Urk B.V. ligt bij de gemeente Urk. Dat wil zeggen dat de gemeente belangrijkste eigenaar is en daarmee het laatste woord heeft over belangrijke besluiten. Dit sluit aan bij het wetsvoorstel van de Wet collectieve warmte (Wcw).

5.1. Aansluiting bij de doelen van de gemeente Urk De gemeenteraad van Urk heeft op 13 april 2023 een aantal doelen opgesteld, waaraan het Energienet moet voldoen. Deze doelen zijn:

1. Van en voor Urk

Inwoners en bedrijven herkennen zichzelf in de organisatie die hen warmte en koude levert. De organisatie heeft een lokale identiteit.

2. Invloed gemeente

De gemeente heeft invloed op de duurzaamheid van het net en de tarieven die huishoudens en bedrijven betalen.

3. Risico’s beheersen

Technische, organisatorische en financiële risico’s zijn beheersbaar.

4. Uit te breiden

De gemeente kan het Energienet Urk in de toekomst uitbreiden naar nieuwe terreinen, woonwijken en warmtebronnen.

5. Aansluiten bij Warmtewet

De organisatievorm sluit aan bij de huidige Warmtewet en anticipeert op het Wetsvoorstel collectieve warmte.

6. Eén organisatie

Eén organisatie is verantwoordelijk voor het distributienet en de levering van warmte en koude.

7. Draagvlak

De visverwerkende bedrijven en woningontwikkelaars hebben vertrouwen in de organisatievorm.

8. Los van de gemeente

Energienet Urk wordt niet uitgevoerd door gemeenteambtenaren, maar door een professionele organisatie die los staat van de gemeente.

10

De gemeente Urk en InWarmte maken de volgende afspraken om te voldoen aan bovenstaande doelen: 1. Van en voor Urk Om tot een herkenbare organisatie te komen wordt er een lokaal warmtebedrijf opgericht met een lokale identiteit. De onderneming wordt op Urk ingeschreven. Waar mogelijk doen lokale bedrijven het onderhoud van de systemen. 2. Invloed gemeente De gemeente Urk vaardigt een lid af in de Raad van Commissarissen (RvC). InWarmte vaardigt ook een lid af en een derde, ‘onafhankelijk lid’ wordt benoemd op voordracht van de gemeente. De gemeente heeft bij de aandeelhoudersvergadering (AVA) een doorslaggevende stem als meerderheidsaandeelhouder. Hierdoor staat de gemeente formeel aan het roer en wordt het publiek belang gediend. 3. Risico’s beheersen InWarmte deelt voor 50% -1 aandeel mee in de onderneming Energienet Urk B.V. InWarmte deelt dus mee in de opbrengsten, maar ook in de risico’s. Op deze manier is er wederzijds belang bij de partijen om zo goed mogelijk werk af te leveren. De JV wordt bestuurd door InWarmte. Op deze manier maakt de JV optimaal gebruik van de expertise van InWarmte op het gebied van collectieve warmtesystemen. 4. Uit te breiden De techniek laat toe dat het Energienet op termijn uitgebreid wordt naar de bestaande bouw op Urk. 5. Aansluiten bij Wcw De organisatievorm sluit aan bij de huidige Warmtewet en ook op de Wet(svoorstel) collectieve warmte.

In de Concessieovereenkomst en de Joint Venture Overeenkomst is een clausule opgenomen die bepaalt dat aanpassing plaatsvindt als dat nodig is door veranderingen in de huidige of toekomstige wetgeving. Het nieuwe wetsvoorstel stelt dat: •

Een warmtebedrijf dat een concessie krijgt voor de levering van warmte, voor meer dan 50 procent in handen moet zijn van een overheidsinstantie;

•

Een concessie minstens twintig en maximaal dertig jaar duurt;

•

Het warmtebedrijf verantwoordelijk is voor het hele proces van warmtelevering;

•

Prijzen transparant moeten zijn en maximaal zo hoog als de Autoriteit Consument en Markt toestaat;

•

Bij het intrekken van een concessie, recht op een financiële compensatie bestaat op basis van de Netto Contante Waardebepaling.

6. Eén organisatie Het Energienet is in eigendom van Energienet Urk B.V. Dit nieuw op te richten bedrijf, waarvan de gemeente meer dan 50 procent eigenaar is, wordt zowel eigenaar van het net als ook leverancier van de warmte en koude die over dit net getransporteerd wordt. 7. Draagvlak Americold Urk is een van de eerste grote vriesbedrijven die zich vestigt op Port of Urk. De general manager is enthousiast over het Energienet. De woningontwikkelaars van de tweede fase van de Zeeheldenwijk zijn op dit moment nog niet bekend. We zorgen dat zij in de toekomst zo goed mogelijk gefaciliteerd worden als het gaat om de aansluiting op Energienet Urk. 8. Los van de gemeente Afgesproken is dat Energienet Urk B.V. in de dagelijkse werkzaamheden zoveel mogelijk los staat van de gemeente. Onder dagelijkse werkzaamheden verstaan we bijvoorbeeld de levering van warmte en koude, facturatie, klantenservice, onderhoud et cetera. De organisatievorm is hier een vertaling van: de directeur-bestuurder wordt vanuit InWarmte geleverd. InWarmte heeft de kennis en ervaring om deze rol te vervullen. De Raad van Commissarissen van Energienet Urk B.V. bestaat uit 3 commissarissen. De gemeente Urk selecteert er één, InWarmte B.V. de tweede en een derde onafhankelijke commissaris wordt door de gemeente en InWarmte samen gekozen. De gemeente heeft hier een doorslaggevende stem in.

Samen houden zij toezicht op het beleid, de financiële situatie, de risicobeheersing en de naleving van wet- en regelgeving van Energienet Urk B.V. De gemeente heeft ook in de AVA een doorslaggevende stem als meerderheidsaandeelhouder. Op deze manier is de invloed van de gemeente gegarandeerd geregeld. Deze zaken zijn uitgewerkt in de contracten.

5.2. Details afspraken gemeente Urk en InWarmte De gemeente Urk en InWarmte maken afspraken rond de samenwerking en de levering van warmte door de Energienet Urk B.V. De concessieovereenkomst geeft Energienet Urk B.V. het recht om warmte en koude te leveren en legt de verplichtingen en voorwaarden vast waaronder dit moet gebeuren. De Joint Venture Overeenkomst regelt de samenwerking tussen de gemeente Urk en InWarmte binnen Energienet Urk B.V. Voorgesteld wordt dat de gemeente Urk voor 50%+1 aandelen neemt in Energienet Urk B.V. en InWarmte voor 50%-1. Op de volgende pagina is de structuur weergegeven in een organogram.

11

Organogram Energienet Urk Algemene Vergadering van Aandeelhouders InWarmte

Gemeente Urk 50% +1 aandeel

50% -1 aandeel

Raad van Commissarissen (RvC) 3 Leden

Energienet Urk Operator; Directie

InWarmte

Concessie

Bestuurder

Design, Build, Maintain (lokale) infra-, installatie- en onderhoudspartijen

12

5.2.1. De warmteconcessie

5.2.2. Afspraken over samenwerking

De gemeente Urk geeft Energienet Urk B.V. toestemming (een concessie) om het Energienet Urk te ontwerpen, bouwen en beheren. Hierover zijn afspraken gemaakt. Deze afspraken zorgen ervoor dat de gemeente haar doelen bereikt, zoals duurzaamheid en betrouwbaarheid van de energielevering. De gemeente controleert of Energienet Urk B.V. deze regels naleeft en kan boetes opleggen als dat niet gebeurt.

De gemeente Urk en InWarmte maken afspraken over de bestuurlijke structuur en de rechten van aandeelhouders, waaronder het recht op informatie en inspraak in belangrijke beslissingen. Het management van Energienet Urk B.V. ligt bij InWarmte als directeur-bestuurder en een Raad van Commissarissen voor het toezicht. De directeur-bestuurder is verplicht te handelen in het belang van Energienet Urk B.V. In de RvC zit onder andere een vertegenwoordiger van de gemeente. Benoeming, schorsing en ontslag van de directeurbestuurder kan alleen met goedkeuring van de gemeente Urk. De aandelen van Energienet Urk B.V. mogen in de eerste tien jaar van de samenwerking niet vrij worden verkocht, tenzij de andere aandeelhouder instemt. Na tien jaar is het mogelijk aandelen te verkopen aan andere partijen.

Ontwerpfase Energienet Urk B.V. garandeert dat het netontwerp klopt en geen fouten bevat. De gemeente moet dit ontwerp goedkeuren. Realisatiefase Energienet Urk B.V. bouwt het netwerk volgens de afgesproken planning en goedgekeurde ontwerpen en moet alle wettelijke regels volgen. De gemeente zorgt ervoor dat kopers van kavels in het concessiegebied verplicht worden aangesloten op het Energienet. Zo biedt de gemeente Energienet Urk B.V. financiële zekerheid tijdens de exploitatiefase.

De samenwerking blijft geldig zolang beide partijen aandelen hebben in het Energienet Urk B.V. De overeenkomst stopt wanneer een van de partijen geen aandeelhouder meer is. Er zijn verschillende manieren waarop een van de partijen kan stoppen met aandeelhouder zijn: •

Als alle betrokken partijen het ermee eens zijn.

Exploitatiefase

•

Als InWarmte besluit om zijn aandelen vrijwillig aan een andere partij te verkopen (na de lock-in periode). In dat geval heeft de gemeente Urk het eerste recht om deze aandelen te kopen.

•

Wanneer de Concessieovereenkomst eindigt of de concessieperiode van 30 jaar voorbij is. Dan moet InWarmte zijn aandelen verkopen volgens een verzoek van de gemeente Urk tegen een waarde die door de wet wordt bepaald.

Energienet Urk B.V. moet het Energienet goed onderhouden en zorgen dat het altijd werkt. Het bedrijf moet storingen snel oplossen en klanten goed helpen via een helpdesk. Het bedrijf voert elke twee jaar een klanttevredenheidsonderzoek uit en moeten klanten compenseren bij problemen. Als het bedrijf niet goed presteert, kan de gemeente een boete opleggen. Het bedrijf maakt directe afspraken met klanten over de prijzen en voorwaarden van de energielevering. Dit alles zorgt ervoor dat het netwerk duurzaam is, klanten tevreden zijn, en de levering betrouwbaar is. Bovenstaande afspraken over de concessie zijn vastgelegd in een Concessieovereenkomst en dienstverleningsovereenkomst.

Sturing vanuit de RvC vindt plaats op basis van het afwegingskader en kwaliteitsborging op de volgende pagina. Jaarlijks brengt de directeur verslag uit over de resultaten en wordt een jaarplan met begroting ter goedkeuring voorgelegd aan de RvC / AVA. Alle afspraken over de samenwerking zijn vastgelegd in de Joint Venture Overeenkomst.

13

Afwegingskader & Kwaliteitsborging Kritische Succes Factor

1. Duurzaam

2. Betrouwbaar

3. Samen

4. Betaalbaar

5. Compliant

KPI (belangrijke indicatoren)

Toelichting

Grootheid

Parameter

Doel

A

CO₂ emissie

De uitstoot van CO₂, volgens duurzaamheidsdoelstellingen gemeente , mede op basis groene elektriciteit

hoeveelheid

kg/GJt

0

B

Primaire Energie Factor

De hoeveelheid primaire energie die gebruikt wordt voor de levering

PEF, EMG verklaring

GJp/ GJth

>5

C

Restwarmte

Het percentage thermische energie dat gebruikt wordt voor de uitwisseling tussen bedrijven, utiliteit en woningen

aandeel

%

>85

A

Transparant

Transparant over de bedrijfsvoering, heldere verslaglegging en archivering

leveranciers, jaarverslag

open

√

B

Service

Er wordt tweejaarlijks feedback gevraagd aan eindgebruikers. Verbeterrapportage wordt opgesteld en gevolgd. Het streven is een 8

tevredenheid

(1-10)

8

C

Levering

De levering is zeker (met uitzondering van uitval elektriciteit) en optimaal voor netcongestie, rekening houdend met balansrisico en uitbreiding. Storing exclusief aangekondigde onderbrekingen

storingstijd

uur p.j.

max 12 uur

A

Van en voor Urk

Control, lokale herkenning & identiteit en samenwerking met lokale partijen indien mogelijk

eigendom, look & feel

%, consent

>50%

B

Eenvoud van besturing

Het besluitvormingsproces is kort en duidelijk. Er zijn relatief weinig belangenverstrengelingen

proces

consent

√

C

Risk & Reward

Passende rendements-risicodeling voor aandeelhouders en klanten

in balans

consent

√

A

Tarieven

Tarieven voldoen aan richtlijnen ACM, Marktconform en concurrerend t.o.v. alternatieven voor woningen, utiliteit en industrie. Ten opzichte van ACM Tarief

%

consent

-15%

B

Modulaire business cases

Het eerste project (nieuw voor nieuw) en latere uitbreidingsprojecten hebben een positieve business case

Rendement Project

% ex ante

8%

C

(Markt) Kapitaal

Private Warmtebedrijven willen investeren in het project

Rendement EV

% ex ante

15%

A

ACM

Het Warmtebedrijf dient te voldoen aan alle ACM regels, waaronder rapportage

compliant

ja/nee

√

B

Wet collectieve warmte

De (governance) van Warmtebedrijf moet anticiperen op de Wcw, eventueel door gebruik te maken van de overgangsregeling

anticiperend

consent

√

C

Los van de gemeente

Energienet Urk wordt uitgevoerd door een professionele organisatie die los staat van de gemeente. Een optie is een 3e partij als publieke aandeelhouder

At arms length

opinie

√

14

5.2.3. Afdekken van risico’s Bij een publiek-private samenwerking is de balans tussen ondernemerschap (in dit geval voor Energienet Urk B.V.) en publieke sturing en controle van groot belang. Gemeente Urk neemt een grote financiële verplichting op zich en moet daarvoor zoveel mogelijk zekerheid krijgen dat het risico zo goed mogelijk is afgedekt. Met deze paragraaf laten wij zien hoe de risicotoedeling en -beperking in de contracten is geregeld. Energienet Urk B.V. is voor meer dan 50 procent in handen van de gemeente Urk. Dit betekent concreet dat het laatste woord over het reilen en zeilen van de onderneming bij de gemeente ligt. De onderneming zelf wordt bestuurd door een inhoudelijk expert van InWarmte. De eigendomsverhouding geeft de gemeente invloed, maar tegelijkertijd is het belang voor InWarmte ook duidelijk. Het bedrijf bezit bijna 50 procent in Energienet Urk B.V. en dat maakt dat InWarmte net als de gemeente belang heeft bij het succesvol zijn van de onderneming. Ook wordt InWarmte conform Wcw voldoende beschermt in haar economisch belang.

Bij oprichting wordt er een Raad van Commissarissen aangesteld. Er is een lijst van onderwerpen opgesteld die voorafgaande goedkeuring vereist van de Raad van Commissarissen en/of de AvA. Als aandeelhouder met een meerderheidsbelang, en het daarmee verbonden stemrecht binnen de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA), heeft de gemeente alle benodigde invloed om ervoor te zorgen dat InWarmte in het belang van Energienet Urk B.V. handelt. De directeur-bestuurder stelt een jaarplan met begroting op. Dit wordt gecontroleerd en goedgekeurd door de RvC en AvA. In het contract is verder geregeld dat als de gemeente dit wenst er een waarnemer kan worden aangesteld, die deelneemt aan het dagelijks bestuur van de onderneming. Aandeelhouders mogen voor een periode van 10 jaar hun aandelen niet verkopen, wat voor langdurig onderling commitment zorgt.

De gemeente legt de voorwaarden voor het juist uitvoeren van de werkzaamheden door Energienet Urk B.V. vast in een concessieovereenkomst. Als Energienet Urk B.V. de afspraken niet nakomt, is het mogelijk dat er sprake is van verzuim. Dit biedt de gemeente mogelijkheden om Energienet Urk B.V. aansprakelijk te stellen voor eventuele schade en sturend op te treden door middel van een verbeterplan. In het meest negatieve geval kan gemeente de concessieovereenkomst beëindigen als er geen verbetering optreedt in de situatie.

15

6. De financiering van Energienet Urk Energienet Urk B.V. heeft een businesscase. De businesscase geeft een beeld of het Energienet Urk economisch gezien haalbaar is. In een businesscase worden de verwachte financiële opbrengsten van het project vergeleken met de verwachte uitgaven, zodat duidelijk wordt of het project financieel haalbaar is en welke meerwaarde het heeft.

6.1. Uitgangspunten businesscase De businesscase van Energienet Urk B.V. is opgesteld aan de hand van een aantal uitgangspunten en randvoorwaarden. Daarmee is een sluitende businesscase ontstaan. Hieronder de punten die hebben geleid tot de businesscase:

√ Energienet Urk is een nutsvoorziening in handen van de gemeente. Het bedrijf InWarmte heeft een minderheidsaandeel. √

Daarnaast brengen de gemeente Urk en InWarmte beiden geld in om de onderneming Energienet Urk B.V. te laten draaien. Verderop beschrijven we hoe de gemeente deze financiering regelt.

De exploitatie gebeurt in Energienet Urk B.V. De B.V. moet als bedrijf tegen zakelijke voorwaarden kunnen opereren (marktconformiteit).

√ Energienet Urk B.V. investeert in het Energienet Urk. De investeringen worden gefinancierd uit bijdrage aansluitkosten (BAK), provinciale subsidie, inbreng van aandeelhouders en banklening. √ Energienet Urk B.V. exploiteert het Energienet voor de concessieperiode van 30 jaar. Inkomsten bestaan uit vastrecht en levering. De uitgaven bestaan uit onderhoud, elektriciteit en algemene kosten zoals klantenservice. √

Het Niet Meer Dan Anders principe geldt. Levering vanuit het Energienet kost de bewoner of een gemiddeld bedrijf niet meer of is voordeliger dan het alternatief van de individuele lucht-water warmtepomp.

√ Energienet Urk levert direct bruikbare warmte, koeling en warm tapwater aan woningen. Huishoudens worden daarmee ontzorgd.

√ Energienet Urk levert bron-warmte en koude aan zakelijke afnemers door middel van een aansluiting op het clusternet. Zakelijke afnemers investeren zelf in de gebouw gebonden water-water warmtepompinstallatie met aansluiting op het clusternet. √ De gemeente staat garant voor de lening van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Het Energienet Urk B.V. betaalt voor deze garantstelling een marktconforme vergoeding. √ De gereguleerde tarieven voor levering van warmte liggen bij de start van de exploitatie op 80 procent van de ACMtarieven. De indexatie volgt de stroomprijzen en is gemaximeerd tot het ACM-tarief. Er is dus geen indexatie op basis van aardgas. √ Voor de woningen geldt een bijdrage in de aansluitkosten (BAK) die vergelijkbaar is met de aanschaf en installatie van een lucht-water warmtepomp. √ Levering van koude (koeling) is inbegrepen zonder extra kosten voor de woningen.

16

6.2. Kentallen businesscase* 6.2.1. Investering De totale investering (Capex) in het Energienet komt uit op 30,5 miljoen. De investering valt grotendeels in de jaren 2025 en 2029. Maar ook in de jaren daarna wordt nog geïnvesteerd. Uitgangspunt is dat er pas wordt geïnvesteerd in de uitbreiding van het net als het gebied waar het om gaat bouwrijp wordt gemaakt.

6.2.3. Tarieven warmte en koude De energietarieven voor levering van warmte liggen bij aanvang op 80 procent van de ACM-tarieven. De indexering van de tarieven gebeurt op basis van elektriciteitsprijzen. Er is dus geen indexatie op basis van aardgas. Op andere plekken in Nederland heeft indexatie op basis van aardgas voor veel onvrede gezorgd bij warmtenetgebruikers in die gevallen waar het warmtenet niet van aardgas afhankelijk was voor warmteproductie. Energienet Urk kiest daar dus nadrukkelijk niet voor. Levering van koude (koeling) is inbegrepen zonder extra kosten voor de woningen.

6.2.2. Bijdrage aansluitkosten Een bijdrage aansluitkosten (BAK) is een bedrag dat woningeigenaren en bedrijven eenmalig betalen om hun woning of pand aan te sluiten op het Energienet. Dit geld wordt gebruikt om de kosten te dekken van het leggen van leidingen of kabels en andere werkzaamheden die nodig zijn om de aansluiting te maken. Voor de woningen is de bijdrage aan de aansluitkosten (BAK) vergelijkbaar met de kosten voor het kopen en installeren van een lucht-waterwarmtepomp. De BAK is eenmalige bijdrage per woning. Dit in tegenstelling tot een luchtwarmtepomp die elke 15 jaar vervangen moet worden. De BAK kan worden meegefinancierd met de hypotheek. De BAK is de belangrijkste bron van financiering voor Energienet Urk. De BAK bedraagt in totaal 16 miljoen euro. De BAK voor de eindgebruikers van het Energienet zijn als volgt begroot (prijspeil 2024):

6.2.4. Niet-Meer-Dan-Anders principe

•

BAK woningen: gemiddeld 9.500 euro excl. BTW per woning

•

BAK bedrijven: gemiddeld 250 euro excl. BTW / kWh aansluitvermogen.

Belangrijk is te vermelden dat het gevoel van een bewoner anders kan liggen. Op het spreekwoordelijke verjaardagsfeestje worden eerder de maandelijkse betalingen aan het energiebedrijf vergeleken dan de TCO, waardoor het lijkt of het Energienet een duurdere optie is. Het is belangrijk dat we door goede informatie het juiste beeld creëren.

Zakelijke afnemers investeren zelf in een water-water warmtepompinstallatie met aansluiting op het clusternet. Deze kosten zijn niet meegenomen in de BAK.

Belangrijk uitgangspunt voor de ontwikkeling van het energienet is dat het voor woningen en kleinzakelijke afnemers niet meer kost dan het alternatief. Voor woningen kijken we naar de totale kosten (Total Cost of Ownership of TCO) van het verwarmen door middel van Energienet Urk te vergelijken met de kosten van het zelf kopen en installeren van een lucht- water warmtepomp. Bij het alternatief gaan we ervan uit

Voor kleinzakelijke afnemers is een directe vergelijking gemaakt tussen de kosten van een aansluiting op het Energienet gecombineerd met de aanschaf van een waterwater warmtepomp en het alternatief van een eigen luchtwater warmtepomp. De conclusie is dat Energienet Urk voor de kleinzakelijke afnemers een stuk goedkoper is dan het alternatief van de lucht-water warmtepomp. De conclusie van de doorrekening van de TCO voor woningen en kleinzakelijke afnemers staat op de volgende pagina. De uitgebreide uitwerking van deze tabellen is opgenomen in de bijlage. Voor grootzakelijke aansluitingen zijn tarieven opgenomen voor het vastrecht en de levering van koude. Regulering door de ACM geldt niet voor deze aansluitingen. Ook hier is de tariefstelling zo bepaald dat het Energienet voldoende voordeel biedt ten opzichte het alternatieve scenario van een individuele lucht-water warmtepomp.

*: tarieven onder voorbehoud. In de verdere financiële uitwerking kunnen tarieven enigszins wijzigen.

dat de warmtepomp elke 15 jaar vervangen moet worden. Voor het “Niet Meer Dan Anders” principe is de conclusie dat Energienet Urk goedkoper is dan zelf een lucht-water warmtepomp te kopen en te onderhouden. Bij de vergelijking is uitgegaan van de kosten en tarieven prijspeil 2024. Zie onderstaande tabel voor de vergelijking.

17

Energielastenvergelijking huishoudens per jaar (incl. BTW) Lucht-Water Warmtepomp

Energienet Urk

Totaal energiekosten

€ 985

€ 1.402

Totaal onderhoudskosten

€ 137

Totale kosten financiering en afschrijving Totale energielasten

Energielastenvergelijking kleinzakelijk per jaar (incl. BTW) Lucht-Water Warmtepomp

Energienet Urk

Totaal energiekosten

€ 11.943

€ 8.323

€-

Totaal onderhouds- en vervangingskosten

€ 7.713

€ 6.891

€ 739

€ 366

Totale kosten financiering en afschrijving

€ 2.198

€ 2.080

€ 1.862

€ 1.768

Totale energielasten

€ 21.854

€ 17.294

18

6.2.5. Exploitatie Energienet De grafiek toont het cashflow overzicht van het Energienet, voor financieringslasten. De kolommen geven de bedragen per jaar. De rode lijn geeft de cumulatieve opbrengst.

Te zien is dat de negatieve cashflow rond 2046 positief wordt. Een dergelijke ‘badkuip vorm’ is gebruikelijk bij de ontwikkeling van een warmte- koudenet. Eerst wordt geïnvesteerd in leidingwerk, WKO's en warmtecentrales. Pas later komen de opbrengsten in de vorm van vastrecht en levering van warmte.

19

6.3. Financiering Energienet Urk B.V. investeert 30,5 miljoen euro in de aanleg van het Energienet. Deze investering noemen we ook wel de Capital expenditures (CAPEX). De investering vindt voornamelijk plaats in de eerste jaren van de concessieperiode. Op het moment van investeren heeft Energienet Urk B.V. nog niet voldoende inkomsten om de volledige investering te betalen. Dat betekent dat Energienet URK B.V. financieringsmiddelen moet aantrekken tot een omvang van – uiteindelijk - 30,5 miljoen euro. De Regio Deal subsidie van 2,5 miljoen euro wordt gestort in Energienet Urk B.V. De B.V. gebruikt deze subsidie met name voor de aanleg van het Energienet binnen Port of Urk, omdat de subsidie is toegekend voor de aardgasvrije ontwikkeling van dit nieuwe bedrijventerrein. Doordat Energienet Urk B.V. het volledige Energienet binnen Port of Urk aanlegt, is Energienet Urk B.V. de cofinancier voor de subsidie. InWarmte verstrekt daarnaast een achtergestelde, dus risicodragende lening. Hiermee committeert InWarmte zich ook financieel aan de businesscase. De exacte omvang van de achtergestelde lening wordt nader bepaald in overleg met de BNG en in samenhang met de hoogte en samenstelling van de benodigde financiering. Voorlopig is in de businesscase uitgegaan van 1,5 miljoen euro met een rente van 15 procent.

Het rentepercentage wordt uiteindelijk vastgesteld op een marktconform tarief voor risicodragend kapitaal, in overleg met inWarmte. De lening geldt, vanwege het risicodragende karakter, als eigen vermogen. Een belangrijk deel van het geld om de investering te kunnen betalen, bestaat uit de bijdragen in de aansluitkosten (BAK). Die bijdragen worden betaald door de woningeigenaren en bedrijven zodra die worden aangesloten worden op het net. Met de aansluitbijdragen kan direct een deel van de investering worden betaald. De totale BAK wordt geraamd op 16 miljoen euro. Dan is er nog een deel van de investering van 30,5 miljoen euro dat terugverdiend moet worden tijdens de exploitatieperiode van het net. Omdat die inkomsten pas in de (verre) toekomst binnenkomen, moeten daarvoor leningen worden afgesloten. Deze leningen zijn maximaal 10,5 miljoen euro. Investeringen worden niet op één moment gedaan, maar gefaseerd over een aantal jaren. Daarom ligt de liquiditeitsbehoefte lager dan 10,5 miljoen euro. De operationele kasstromen dragen bij aan de financiering. In de businesscase is daar wel rekening mee gehouden. De definitieve financieringsafspraken met de BNG worden hierop afgestemd.

Investering

€ 30,5 mln.

Af: Regio Deal subsidie

- € 2,5 mln.

Achtergestelde lening InWarmte

- € 1,5 mln.

BAK

- € 16,6 mln.

Nog te financieren

Maximaal € 10,5 mln.

In de businesscase is momenteel gerekend met een rentekostenniveau van 5,25 procent. Dat is het totaal van het rentetarief dat de bank rekent en de garantievergoeding die Energienet Urk B.V. aan de gemeente Urk betaalt voor het garanderen van de leningen. De bankleningen moeten worden gegarandeerd door de gemeente Urk. Dat is een voorwaarde van de bank. Die garantstelling kun je zien als de financieringsinbreng van de gemeente. De garantie van de gemeente leidt tot een langere looptijd van de financiering. Dit zorgt voor minder renterisico en een lager tarief. Het lagere tarief maakt het voor Energienet Urk B.V. mogelijk om de gemeente Urk elk jaar een marktconforme vergoeding uit te betalen voor de afgegeven garanties. Uit het bovenstaande blijkt dat er naast de achtergestelde lening en de provinciale subsidie, slechts een minimale storting van aandelenkapitaal wordt gedaan door de eigenaren.

6.3.1. Garantie vanuit Wet collectieve warmte De landelijke overheid werkt aan een waarborgfonds voor warmtenetten, als onderdeel van de nieuwe Wet collectieve warmte. Dit fonds zou in de loop van 2025 moeten starten, tegelijk met de invoering van de Wet collectieve warmte. De verwachting is dat de garantstellingen van de gemeente Urk voor de lening aan Energienet Urk B.V. vervolgens ondergebracht kunnen worden bij dit landelijke waarborgfonds.

20

7. Risico's en financiële gevolgen Energienet Urk B.V. is verantwoordelijk voor het ontwerp, de aanleg en het beheer van het Energienet Urk. De risico’s van het project zijn in te delen in technische, organisatorische, commerciële en financiële risico’s. Bij elk risico staat een beschrijving hoe voorkomen wordt dat dit risico een probleem gaat vormen.

Technische risico’s

Financiële risico’s Het kan zijn dat uit de aanbesteding blijkt dat het Energienet duurder uitvalt dan de € 30,5 miljoen euro waar op dit moment mee wordt gerekend. Ook kunnen de operationele kosten hoger uitvallen. Tenslotte zijn de financieringslasten mogelijk hoger dan verwacht. De definitieve aanbesteding en de financieringsbeslissing zijn momenten waarop besloten kan worden het risico van de aanleg van het Energienet te groot is. Energienet Urk B.V. heeft vervolgens de mogelijkheid de tarieven indien noodzakelijk hoger vast te stellen dan waarmee momenteel in de businesscase rekening wordt gehouden.

Het is theoretisch mogelijk dat het systeem na aanleg niet blijkt te werken. Deze kans is echter zeer klein. Het definitieve ontwerp is gemaakt door InWarmte. Het bedrijf heeft veel kennis, kunde en ervaring bij het ontwerpen van warmtenetten. Ook worden het technische ontwerp en de businesscase op inhoud en risico’s gescreend door de financier van Energienet Urk B.V.

Voor gemeente Urk bestaat het risico uit het garanderen van de leningen van de bank aan Energienet Urk B.V., zolang die financiering nog niet gegarandeerd kan worden door het landelijke garantiefonds warmtenetten. De gemeente Urk betrekt het garanderen van de leningen van het Energienet bij het bepalen van de omvang van haar weerstandsvermogen, dat hoger moet zijn dan zonder die garanties.

Commerciële risico’s

Hieronder is de gevoeligheidsanalyse in cijfers opgenomen, afgezet tegen het effect op de Bijdrage Aansluitkosten.

We gaan uit van de op dit moment verwachte fasering van de aanleg van het Energienet. Bij de aanleg van het net maakt Energienet Urk B.V. investeringsuitgaven. Deze investering wordt terugverdiend bij het aansluiten van gebouwen in de Zeeheldenwijk en Port of Urk. De gebruikers van warmte en koude worden verplicht aangesloten op het Energienet. Hierdoor is Energienet Urk B.V. gegarandeerd van afnemers. Als er afwijkingen in dit volloopscenario plaatsvinden is dit een risico voor de financiën van het project. De techniek van het Energienet staat toe dat het Energienet gefaseerd kan worden uitgebreid. Er wordt pas geïnvesteerd in verdere uitbreiding van het Energienet als het betreffende deel bouwrijp wordt gemaakt.

Gevoeligheidsanalyse

Effect op de BAK

Volloop +2 jaar

+3,5%

Capex +15%

+32%

Rente BNG +1

+9%

21

8. Planning De afgelopen maanden is er hard gewerkt binnen de bouwteamfase van het Energienet Urk om de producten binnen de verschillende werksporen op te leveren. De resultaten zijn in voorgaande hoofdstukken omschreven. Bij positieve besluitvorming door de gemeenteraad van Urk op 4 juli 2024 kan de verdere uitwerking en oplevering vanuit de werksporen opgepakt worden.

Governance Joint Venture overeenkomst

Besluitvorming en ondertekening college B&W juli 2024

Concessieovereenkomst

Besluitvorming en ondertekening college B&W juli 2024

Dienstverleningsovereenkomst

Besluitvorming en ondertekening college B&W juli 2024

Oprichting Joint Venture Energienet Urk B.V.

Augustus 2024

Planning na positieve besluitvorming 4 juli 2024: Governance In de zomer van 2024 worden de overeenkomsten voor de Joint Venture Energienet Urk B.V., concessieovereenkomst tussen de gemeente Urk en Energienet Urk B.V. en de dienstverleningsovereenkomst voorgelegd aan het college van burgemeester en wethouders ter ondertekening. De Joint Venture Energienet Urk B.V. wordt opgericht waarbij de Raad van Commissarissen direct wordt aangesteld. Tot die tijd worden afspraken vastgelegd in een ontwikkelovereenkomst. Businesscase De gesprekken met de BNG worden voortgezet over de financiering van Energienet Urk B.V. Er wordt toegewerkt naar een kredietgoedkeuring eind 2024 waarna een financial close wordt verwacht rond februari 2025.

Businesscase Investeringsbesluit

Juli 2024

Contracten

Augustus - september 2024

Due Diligence bank (financieel onderzoek)

September – november 2024

Kredietgoedkeuring

November – december 2024

Financial Close

Januari – februari 2025

Bouwfasering Vergunningstraject

April 2024 – januari 2025

Start bouw

Juli 2024

Bouwtijd tot eerste aansluiting

Doorlopend tot juni 2025 (afgestemd op planning ZHW en PoU)

Eerste aansluiting ZHW

April 2025

Eerste aansluiting PoU

Juli 2025

Techniek In de uitvoering van de techniek lopen we op dit moment een fase achter binnen de gebiedsontwikkeling van Zeeheldenwijk en Port of Urk. Na positieve besluitvorming in juli 2024 door de gemeenteraad start (de voorbereiding van) de aanleg van Energienet Urk onmiddellijk. Het bouwrijp maken van Port of Urk is in volle gang, hierbij kan het Energienet Urk meegelegd worden. De opdrachten en contract voor de verdere start van de uitvoering worden uitgezet. Planning voor de uitvoering hangt samen met de tweede fase Zeeheldenwijk en de verdere aanleg van Port of Urk. De eerste aansluiting op het Energienet wordt verwacht in het tweede kwartaal van 2025.

22

Bijlagen Energielastenvergelijking huishoudens per jaar (incl. BTW) Energiekosten

Lucht-waterwarmtepomp

Energienet Urk

Elektriciteit Variabele kosten

Verbruik

Tarief

Totaal

Verbruik

Tarief

Totaal

Verbruik t.b.v. Verwarming en tapwater

2.227 kWh

€ 0,37 /kWh

€ 824,00

0 kWh

€ 0,37 /kWh

€-

Verbruik t.b.v. Koeling

795 kWh

€ 0,37 /kWh

€ 294,00

0 kWh

€ 0,37 /kWh

€-

Vaste kosten

Aantal

Aantal

Vastrecht leveringskosten

1 jr

€ 76,00 /jr

€ 76,00

1 jr

€ 76,00 /jr

€ 76,00

Netbeheer (Liander)

1 jr

€ 388,00 /jr

€ 388,00

1 jr

€ 388,00 /jr

€ 388,00

Energiebelasting vermindering

1 jr

-€ 597,00 /jr

-€ 597,00

1 jr

-€ 597,00 /jr

-€ 597,00

Warmte

Warmte

Variabele kosten

Verbruik

Tarief

Totaal

Verbruik

24,05 GJ

€ 37,35 /GJ

€ 898,00

Vaste kosten

Aantal € 636,00 /jr

€ 636,00

Vastrecht

1 jr € 985,00

Totaal Energiekosten

€ 1.402,00

Onderhouds- en vervangingskosten Onderhoudskosten Totaal Onderhoudskosten

Aantal

Tarief

Totaal

1

€ 137,00 /Jr

€ 137,00

Totaal Onderhoudskosten

€ 137,00

Bedrag

Totaal

€ 9.500,00

€ 739,00

Aantal

Tarief

Totaal €0

Totaal Onderhoudskosten

€0

Bedrag

Totaal

€ 11.495,00

€ 366,00

Financieringskosten Installatie-technische kosten Verwarmingstoestel (afschrijving 15 jaar), rente 4% en belastingaftrek Aansluitkosten Aansluitbijdrage Warmtenet (afschrijving 50 jaar), rente 4% en belastingaftrek Totaal kosten financiering en afschrijving

€ 739,00

€ 366,00

Totale energielasten

€ 1.862,00

€ 1.768,00

23

Energielastenvergelijking kleinzakelijk per jaar (incl. BTW) Energiekosten

Lucht-waterwarmtepomp

Energienet Urk

Elektriciteit Variabele kosten

Verbruik

Tarief

Totaal

Verbruik

Tarief

Totaal

Verbruik t.b.v. Verwarming en tapwater

16.865 kWh

€ 0,3456 /kWh

€ 5.828

10.400 kWh

€ 0,3608 /kWh

€ 3.753

Verbruik t.b.v. Koeling

19.200 kWh

€ 0,3456 /kWh

€ 6.635

- kWh

€ 0,3608 /kWh

€-

Totaal

36065 kWh

10.400 kWh

Aantal

Aantal

Vaste kosten Vastrecht leveringskosten

1 jr

€ 76 /jr

€ 76

1 jr

€ 76 /jr

€ 76

Energiebelasting vermindering

1 jr

€ -597 /jr

€ -597

1 jr

€ -597 /jr

€ -597

/GJ

€-

Warmte Variabele kosten

Verbruik

Verbruik

GJ

Vaste kosten

Aantal

Vastrecht bronwarmte

1 Jr

€ 248,42

€ 248

Vastrecht Koude

1 Jr

€ 225,35

€ 225

Opslag Koude - per kW > 2kW

38 kWth koude

€ 54,81 /kWth Koude

€ 2.083

40 kWth bron

€ 62,85 /kWth bron

€ 2.535

Opslag Bronwarmte boven 3kW € 11.943

Totaal Energiekosten

€ 8.323

Onderhouds- en vervangingskosten Aantal Onderhoudskosten

Tarief

Totaal

Aantal

Totaal

1 Jr

€ 1.417 /Jr

€ 1.417

1 Jr

€ 1.417

€ 1.417

Termijn

Bedrag

Totaal

Termijn

Bedrag

Totaal

30 Jr

€ 13.108

€ 437

15 Jr

€ 94.443

€ 6.296

15 Jr

€ 75.554

€ 5.037

Vervangingskosten cq. afschrijving aansluitbijdrage Vervangingskosten cq. afschrijving verwarmingstoestel

Tarief

€ 7.713

Totaal Onderhouds- en vervangingskosten

€ 6.891

Financieringskosten Installatie-technische kosten Verwarmingstoestel, (rente 4% en belastingaftrek)

Bedrag

Totaal

Bedrag

Totaal

€ 94.443

€ 2.198

€ 75.554

€ 1.758

€ 13.108

€ 321

Aansluitkosten Aansluitbijdrage Warmtenet, (rente 4% en belastingaftrek) Totaal kosten financiering en afschrijving

€ 2.198

€ 2.080

Totale energielasten

€ 21.854

€ 17.294

24