presentatie technische sessie grondexploitatie en begroting 12 oktober
Tekst van het document
Grondexploitaties, Begroting 2027-2030 en Informatie jeugdhulp Agenda • 19.00 uur Toelichting grondexploitaties • 20.00 uur Technische toelichting op de begroting 2027-2030 • 21.00 uur Koffie • 21:15 uur Toelichting kosten jeugdzorg Herziening Grondexploitatie 12-10-2026 Herziening Grondexploitatie Commissie IKB 12-10-2026 Inhoud presentatie 1. Hoe lees je een grondexploitatie? 2. Uitgangspunten/resultaat grondexploitaties 3. Herziening wonen 4. Herziening werken Lezen grex: 4 elementen 1. Programma: ruimtegebruik en bouwprogramma 2. Kosten 3. Opbrengsten, oftewel de baten 4. Tijd en fasering Aspecten ruimtegebruik en programma 2026 2023 Welke kosten mogen binnen een grondexploitatie Omschrijving Toelichting Verwervingskosten Kosten aankoop onroerende zaken Gemeentelijke plan- en apparaatskosten maatwerk op basis van de plankostenscan bouw- en woonrijp maken Op basis van bestekken of ramingen Onderzoeken Bodemonderzoek, archeologie Nadeelcompensatie (planschade) o.b.v. uitgekeerde nadeelcompensatie en procedurekosten Overige kosten rentekosten Bovenwijkse voorzieningen Brug, Ruiterallee, Urkerweg, ect. Beheerkosten Belastingen, Pachtopbrengsten
Opbrengsten per type Sociale | Rijwoning | Twee onder | Vrijstaande huurwoning | (groot) | een kap | woning Woonopp. | 80m² | 120m² | 150m² | 165m² Vastgoedwaar | € 250.000 | € 375.000 | € 550.000 | € 660.000 de Totaal kosten | € 181.612 | € 242.675 | € 373.831 | € 415.761 Grondwaarde | € 25.000 | € 67.242 | € 78.235 | € 129.694 Grondprijs per | € 200 | € 448 | € 313 | € 371 m² Factor tijd Netto Contante Waarde -€ 3.77 miljoen 2026 Eindwaarde -€ 4.79 miljoen 2037 Nominale Waarde -€ 2.76 miljoen Voorbeeld resultaat grex Welke politieke keuzes hebben invloed resultaat grondexploitatie Financieel resultaat grondexploitatie • Hogere kwaliteit • Meer sociale woningbouw • Aanvullende beleidseisen • Meer maatschappelijke functies • Minder uitgeefbaar • Aanvullende eisen parkeren • Meer woningen toevoegen • Meer commercieel programma • Verhogen grondprijzen • Lagere kwaliteit • Meer uitgeefbaar • Verlagen parkeernorm Resultaat per grex (afgerond) Naam | 2025 | 2026 | Looptijd 1: Oranjewijk | € 4.50 miljoen | € 4,70 miljoen | Afgerond (afronding) 2: Zeeheldenwijk | - €3,86 miljoen | - €3,77 miljoen | 2022-2037 3: Staartweg | - 0,32 miljoen | -€ 0,39 miljoen | 2022-2028 4: Zwolse Hoek F5 | € 1,61 miljoen | € 1,64 miljoen | 2022-2026 5: Port of Urk | -€ 1,40 miljoen | € 0,32 miljoen | 2022-2043 6: Westgat | - € 0,52 miljoen | - € 0,53 miljoen | 2022-2029 7: De Noord 11 | -€ 0,22 miljoen
| - € 0,22 miljoen | 2025-2028 Verliesvoorziening | Verliesvoorziening € 6,31 miljoen | € 4,85 miljoen Grondexploitaties wonen • Staartweg: Geen nieuws: Grex gelijk gebleven aan vorig jaar. Wachten op Rentmeester • Oranjewijk: 2026 afronding grex. € 550.000 reserve grondzaken (€100.000 nodig afronding) € 700.000 Voor de “Spuiweg” als onderdeel van de reserve grondzaken Noord 11 Volgend jaar overdragen gronden Start woonrijpmaken gelijk met revitalisering Noord.
Zeeheldenwijk - fasering
Zeeheldenwijk - fasering €- €2.000.000,00 €4.000.000,00 €6.000.000,00 €8.000.000,00 €10.000.000,00 €12.000.000,00 €14.000.000,00 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 Uitgifte Zeeheldenwijk Woningbouw Bedrijven Overige gronduitgifte Zeeheldenwijk – samengevat
Grondexploitaties werken • Zwolse hoek 5: 2026 gronduitgifte laatste kavels • Westgat: Bestemmingsplanprocedure vertraagd. Westgat 11 tot 14 aangekocht. Looptijd verlengd tot 2028
Port of Urk - Fasering
Port of Urk - Fasering - 5.000 10.000 15.000 20.000 25.000 30.000 35.000 40.000 45.000 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 Gronduitgifte per jaar (in m²) Regulier Zichtlocaties kantoren Top locaties Port of Urk – Samenvatting
Besluitvormingsproces • 20 oktober commissie • 12 november vaststelling door gemeenteraad • In november 2027 opnieuw herziening Vragen Technische toelichting op de begroting 2027-2030 • Peter Verheij • Oscar van Dongen Planning & Controlcyclus 2027 Planning en Control cyclus (Reis door de tijd) • Juni 2027 | • Juni 2026 Jaarrekening Kadernota 2026 | 2027 Tussentijdse Begroting rapportage | 2027 2026 • September | • November 2026 | 2026 Wat regelen we waarin? • Kadernota • Begroting • Tussentijdse rapportage • Jaarrekening • Stelt kaders voor de begroting • Wat gaan we in het komende jaar doen en wat mag het kosten? • Tussentijdse verantwoording op inhoud en geld • Verslag van jaar op inhoud en geld Doel van de programmabegroting (Algemeen) • Afspraken maken binnen de raad welke programma’s en welke taken de raad uitgevoerd wil hebben. • Het college toestemming geven om werkzaamheden in 2027 te starten en hiervoor gelden van de gemeente uit te geven. Invulling van het budgetrecht van de raad. Randvoorwaarden bij de programmabegroting • Voldoen aan het besluit begroten en verantwoorden voor gemeenten (BBV) • Voldoen aan de regelgeving om uiterlijk 15 november een programmabegroting 2027, inclusief meerjarenperspectief voor de jaren 2028-2030 aan te leveren. • Begrotingsrichtlijnen vanuit de provincie.
• Speciale richtlijnen voor de opstelling van de begroting • Beleidsbegroting (3 W-vragen beantwoorden) • De financiële begroting • Paragrafen (8 verplichte) Verheij Advies · financieel advies voor gemeenten D A S H B O A R D F I N A N C I Ë L E C O N D I T I E De financiële conditie van Urk Jaarrekening 2025 en begroting 2027, afgezet tegen alle 340 gemeenten met een jaarrekening 2024. Bronnen: Monitor financiële conditie 2024, Houdbaarheidstest 2026, BDO-Benchmark, CBS en de eigen stukken van de gemeente. Oktober 2026 Toelichting Peter Verheij H E T | O O R D E E L Op elke landelijke meetlat onderaan Drie onafhankelijke beoordelingen komen tot vrijwel hetzelfde oordeel. De houdbaarheidsopgave zelf is daarentegen gemiddeld — | het probleem zit in de balans.
RAPPORTCIJFER FCI | ongunstig | RAPPORTCIJFER BDO | ongunstig | HOUDBAARHEIDS QUOTE | neutraal 4,5 | 4,0 | 27,0% plaats 339 van 340 | plaats 112 van 112 in de eigen | over vijf jaar · plaats 202 landelijke mediaan 8,5 | grootteklasse · landelijk 9,0 | landelijke mediaan 25,9% NETTO SCHULDQUOTE | ongunstig | NETTO SCHULD PER | ongunstig | SOLVABILITEIT | ongunstig INWONER 114,2% → 145,4% | € | 4.548 → € | 5.593 | 24,9% → 20,3% 2024 → 2025 · landelijk 29,5% · plaats 336 | 2024 → 2025 · landelijk €1.119 · plaats 330 | 2024 → 2025 · landelijk 38,7% · plaats 284 Verheij Advies · Financiële conditie gemeente Urk | 30 Verheij Advies · Financiële conditie gemeente Urk R A P P O R T C I J F E R T E G E N O V E R H O U D B A A R H E I D Een laag rapportcijfer, een gemiddelde opgave Urk ligt linksonder • Elke stip is één gemeente: FCI 2024 horizontaal, houdbaarheidsquote 2024 verticaal. • Urk (rood) scoort een 4,5 tegen een mediaan van 8,5, maar zit met 5,4% per jaar dicht bij de mediane quote van 5,2%. • De ombuigingsopgave is € 80 per inwoner, tegen € 172 landelijk. • De twee meetlatten meten dus iets anders.
31 Verheij Advies · Financiële conditie gemeente Urk P O S I T I E T E G E N O V E R A L L E G E M E E N T E N Buiten de verdeling op schuld, binnen op houdbaarheid Twee verschillende beelden • Op de drie schuldmaatstaven valt Urk buiten het 10e tot 90e percentiel van alle gemeenten. • Netto schuld per inwoner € 4.548 tegen een mediaan van € 1.118. • Op netto lasten, houdbaarheidsquote en investeringsruimte zit Urk rond de mediaan. • De financiële ruimte 2025–2030 is −2,2% van de lasten, gunstiger dan de −4,2% landelijk. 32 Verheij Advies · Financiële conditie gemeente Urk B A L A N S 2 0 1 9– 2025 2025 is het jaar waarin de balans kantelde Groei zonder vermogen • Het balanstotaal groeide in één jaar van € 169,4 mln naar € 208,4 mln: +23%. • De netto schuld liep op van € 100,8 mln naar € 125,5 mln. • Het eigen vermogen bleef staan op € 42,3 mln. • De langlopende schuld steeg naar € 110,9 mln, de kasgeldleningen van € 10 mln naar € 23 mln. 33 Verheij Advies · Financiële conditie gemeente Urk S O L V A B I L I T E I T E N N E T T O S C H U L D Q U O T E De schuldquote verdubbelde in zes jaar Weg van de mediaan • De netto schuldquote liep op van 72% in 2019 naar 145% in 2025; de landelijke mediaan ligt op 30%. • De solvabiliteit zakte van 33% naar 20% — precies op de BBV- signaalwaarde. • De gestippelde medianen stoppen bij 2024: voor 2025 is er nog geen landelijke vergelijking.
• Het punt 2025 is met dezelfde formules uit de eigen jaarrekening berekend. 34 Verheij Advies · Financiële conditie gemeente Urk G E R E A L I S E E R D R E S U L T A A T N A B E S T E M M I N G Zes jaar overschot, daarna twee jaar tekort Het keerpunt ligt in 2025 • 2019 tot en met 2024 sloot elk jaar met een overschot, samen +€ 12,6 mln. • 2025 is het eerste tekortjaar, met een tekort van € 1,71 mln. • Met de bijgestelde stand 2026 erbij is dat −€ 5,8 mln in twee jaar. • Van de € 4,14 mln verslechtering in 2026 is € 2,0 mln structureel, waarvan jeugdzorg −€ 1,58 mln. PRIMITIEVE BEGROTING +€ 21.000 → BEGINSTAND TUSSENRAP. +€ 98.000 → EINDSTAND AUGUSTUS 2026 −€ 4,04 mln 35 Verheij Advies · Financiële conditie gemeente Urk E X P L O I T A T I E 2 0 2 5– 2030 De raming sluit, de staart niet Saldo na bestemming 2025–2030, in duizenden euro’s Structurele exploitatieruimte 2021–2030, in % van de baten De meerjarenraming sluit in 2027 en 2028, maar loopt in 2029 en 2030 weer op −€ 563.000 en −€ 726.000. Over 2025 tot en met 2030 is het saldo samen −€ 6,6 mln. De structurele exploitatieruimte volgt dezelfde lijn: positief in 2026 tot en met 2028, en vanaf 2029 opnieuw onder nul. In deze cijfers zijn de bezuinigingen uit de begroting 2027 al verwerkt — € 1,12 mln in 2027, aflopend naar € 0,64 mln in 2030.
36 BBV-KENGETALLEN 2021–2030 Alle zes kengetallen bewegen dezelfde kant op KENGETAL | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 86% | 97% | 118% | 123% | 155% | 159% | 206% | 229% | 239% | 216% gunstig < 90% · ongunstig > 130% Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen | 81% | 87% | 108% | 114% | 145% | 152% | 195% | 217% | 227% | 205% gunstig < 90% · ongunstig > 130% Solvabiliteitsratio | 33% | 30% | 28% | 25% | 20% | 16% | 15% | 12% | 12% | 12% gunstig > 50% · ongunstig < 20% Grondexploitatie | 62% | 66% | 70% | 65% | 72% | 55% | 83% | 82% | 81% | 74% gunstig < 30% · ongunstig > 40% Structurele exploitatieruimte | 3,3% | 5,7% | −4,2% | −7,4% | −0,7% | 2,6% | 2,8% | 0,6% | −0,1% | −0,2% gunstig > 0% · ongunstig < 0% Belastingcapaciteit | 110% | 99% | 98% | 99% | 100% | 110% | 107% | 107% | 107% | 107% gunstig < 95% · ongunstig > 125% gunstig | neutraal | ongunstig | Kleur volgens de signaleringswaarden van het BBV. 2021 tot en met 2025 zijn rekeningjaren, 2026 tot en met 2030 ramingen uit de begroting 2027. De gecorrigeerde schuldquote loopt van 81% naar 205% en de solvabiliteit van 33% naar 12%. | De grondexploitatie staat alle tien de jaren in het rood; de belastingcapaciteit blijft als enige neutraal, en de structurele exploitatieruimte wisselt.
Verheij Advies · Financiële conditie gemeente Urk | 37 Verheij Advies · Financiële conditie gemeente Urk W E E R S T A N D S V E R M O G E N 2 0 2 5– 2027 De marge in de buffer verdwijnt Niet de buffer, maar het risico • De ratio zakt van 1,38 in 2025 naar 1,19 in 2026 en 1,07 in 2027. • De beschikbare capaciteit blijft vrijwel gelijk rond € 20 mln. • Het is de benódigde capaciteit die springt: van € 14,8 mln naar € 18,3 mln, +23%. • De onbenutte belastingcapaciteit staat voor 2027 op nul. 38 Verheij Advies · Financiële conditie gemeente Urk B E V I N D I N G E N Wat het dashboard laat zien 1 De exploitatie herstelt niet, en de balans evenmin. 2024 sloot alleen positief door een onttrekking van € 4,58 mln aan de reserves; 2025 kwam uit op −€ 1,71 mln en 2026 op −€ 4,04 mln. 2 Landelijk staat Urk onderaan op de balansmeetlatten. Plaats 336 van 340 op de schuldquote, 330 op de schuld per inwoner, 339 op het FCI -rapportcijfer. 3 De signaalwaarden zijn gepasseerd. De schuldquote ging in 2025 door de 130%; de solvabiliteit kwam uit op precies 20%. 4 Het eigen meerjarenbeeld verslechtert verder. Schuldquote naar 205% en solvabiliteit naar 12% in 2030, met tekorten in 2029 en 2030. 5 De buffer heeft in 2027 geen marge meer. Weerstandsratio 1,07, en het bezuinigingspakket loopt terug van € 1,12 mln naar € 0,64 mln.
39 Verheij Advies · Financiële conditie gemeente Urk Gelegenheid tot het stellen van vragen voor dit onderdeel Uitgangspunten bij de programmabegroting 2027 • Programmabegroting 2026-2029 • Kadernota 2027 • Structurele effecten Tussenrapportage 2026 Aanpassingen (Pagina 8) • Verwerking gevolgen van circulaires vanuit het Rijk • Aanpassingen begrotingen gemeenschappelijke regelingen • Structurele effecten vanuit Tussenrapportage 2026 • Overige voorstellen • Technische aanpassingen • Dekkingsmaatregelen Mutaties t.o.v. tussenrapportage Mutaties begrotingsproces 2027 2027 2028 2029 2030 Verwerking gevolgen van circulaires vanuit het Rijk Inflatiecorrectie van 2,7% op gemeentelijke belastingen en heffingen 207.500 229.500 249.500 270.500 Financiële effecten meicirculaire 2026 251.000 -130.000 30.000 644.000 Aanpassingen begrotingen gemeenschappelijke regelingen Aanpassen bijdrage GR Veiligheidsregio Flevoland (VRF) -66.000 -59.000 -59.000 -59.000 Aanpassen bijdrage GR Het Flevolands Archief (HFA) -ㅤ -3.500 -ㅤ -ㅤ Aanpassing bijdrage GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Flevoland (GGD) 14.000 15.000 15.000 8.000 Aanpassing bijdrage GR IJsselmeergroep 44.000 -36.000 -ㅤ 85.000 Structurele effecten vanuit jaarrekening 2025 Aanpassing budget woonvoorzieningen -266.000 -266.000 -266.000 -266.000 Aanpassing vervoers- en rolstoelvoorziening -119.000 -119.000 -119.000 -119.000 Aanpassing
budgetten jeugdhulp -1.583.000 -1.583.000 -1.583.000 -1.583.000 Actualisatie BUIG-uitkering op basis van Meicirculaire Rijk -194.000 -194.000 -194.000 -194.000 Mutaties t.o.v. tussenrapportage (2) Mutaties begrotingsproces 2027 2027 2028 2029 2030 Overige voorstellen Budget huisvesting vergunninghouders -227.000 -227.000 -227.000 -227.000 Technische aanpassingen Herrekening personeelsbegroting 2027 16.000 16.000 16.000 16.000 Herrekenen kapitaallasten 224.000 -150.000 -242.000 -84.000 Dekkingsmaatregelen Structurele inzet van de stelpost prijsmutaties (jaarschijf 2027) 797.360 797.360 797.360 797.360 Aanpassing gemeentelijke belasting met 5% vanaf 2027 376.000 376.000 376.000 376.000 Verwachte dekking voor financiering havenkades -ㅤ -ㅤ 510.000 935.000 Taakstelling nog nader in te vullen -ㅤ -ㅤ 874.000 446.000 Bezuinigingen 1.121.000 982.000 640.000 643.000 Subtotaal 595.860 -351.640 817.860 1.688.860 Extra dekking • Onderuitputting op budgetten • Efficiencymaatregelen in de organisatie • Beleidsinhoudelijke maatregelen • Kostprijsdekkende tarieven • Dekking havenkades • Verhoging belastingen Financieel beeld Meerjarenbegroting (x € 1.000) 2027 2028 2029 2030 Begrotingssaldo meerjarenbegroting 2026 2 335 438 -394 Mutaties tussen Begroting 2026 en Kadernota 2027 -25 -23 -29 215 Mutaties Kadernota 2027 82 167 -1.734 -2.180 Mutaties tussen Kadernota 2027 en Tussenrapportage 2026
-16 -16 -16 -16 Mutaties Tussenrapportage 2026 -290 -40 -40 -40 Mutaties tussen Tussenrapportage 2026 en Begroting 2027 -ㅤ -ㅤ -ㅤ -ㅤ Startpositie meerjarenbegroting 2027 -246 423 -1.381 -2.415 Mutaties begrotingsproces 2027 596 -352 818 1.689 Saldo meerjarenbegroting 2027 350 72 -563 -726 Nieuwe kredieten • Conform Kadernota 2027, met uitzondering van: • Hofje de Noord (volledig krediet i.p.v. voorbereidingskrediet) Kredieten waarvoor apart voorstel volgt • Nieuwe startersleningen SVn • Ontwikkeling Lemsterhoek • Investering herstel Havenkades Septembercirculaire • Verschenen op 16 september • Effect 2027 negatief Begrotingsperiode Verloop algemene reserve Jaarrekening Verloop algemene reserve tussen 2025 en 2031 (x € 1.000) 2025 2026 2027 2028 2.029 2.030 Algemene reserve 16.950 11.164 9.130 6.069 6.069 6.069 Begroting Uitgangspunten kostendekkendheid College • Basis zijn de Richtlijnen vanuit het BBV • Beleid van college is toe te werken naar 100% kostendekkendheid • Behalve begraven, daar volstaat 70% Kostendekkendheid 2026-2027 Gemeentelijke heffing (x € 1.000) Rekening 2025 Begroting 2026 primitief Begroting 2027 lasten baten dekking lasten baten dekking Afvalstoffenheffingen 90% 3.570 3.408 95% 3.339 3.339 100% Rioolheffing 107% 3.451 3.237 94% 2.683 3.321 124% Haven- en kadegelden 74% 1.108 982 89% 1.148 1.148 100% Marktgelden 33% 56 40 71% 57 49 86% Begraafrechten 72%
736 452 61% 691 461 67% Secretarieleges (Titel 1) 49% 734 470 64% 993 489 49% Omgevingsvergunningen (Titel 2) 63% 915 776 85% 1.539 1.011 66% Leges (Titel 3) 82% 17 14 82% 17 14 82% Woonlasten Gemiddelde woonlasten voor een huishouden van 3 personen voor de periode 2025-2027 Ontwikkeling 2026/2027 in % Belastingsoort 2025 2026 2027 OZB eigenaar € 494 € 530 € 593 12% Afvalstoffenheffing € 269 € 327 € 420 28% Rioolheffing € 289 € 303 € 317 5% Totaal € 1.052 € 1.160 € 1.330 15% 2026 Almere Dronten Lelystad NOP Urk Zeewolde OZB eigenaar € 481 € 522 € 502 € 444 € 530 € 669 Afvalstoffenheffing € 479 € 409 € 509 € 408 € 327 € 367 Rioolheffing € 271 € 184 € 255 € 198 € 303 € 146 Totaal € 1.231 € 1.115 € 1.266 € 1.050 € 1.160 € 1.182 Algemene uitleg systematiek van begroten
Overzicht van baten en lasten • Lasten • Burgerzaken • Openbare orde en veiligheid • Economische zaken • Sociale zaken en werkgelegenheid • Zorg, welzijn en volksgezondheid • Asielbeleid en integratie • Onderwijs • Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting • Verkeer en vervoer • Milieubeheer • Cultuur, sport en recreatie • Baten • Algemene uitkering (€ 43 mio) • Belastingen en retributies (€ 16 mio) • Reserves (spaarpot) Algemene uitgangspunten voor begroten • Landelijke richtlijnen • Richtlijnen vanuit provincie • Financiële regelgeving gemeente Urk • Kadernota besluiten • Besluiten gemeenteraad • Verordeningen en plannen (IBOR/GWRP) etc. • Historische gegevens • Adviezen van VNG Jeugdhulp: Relatie tussen landelijk beeld en gemeente Urk • Urk heeft relatief lage kosten voor de jeugd. • Bijdrage gemeentefonds jeugdhulp is toereikend. • Urk heeft een stabiel aantal jeugdigen die we helpen. • Op Urk zien we een verschuiving van lichte naar zwaardere zorg. • Ook op Urk zien we stijgende prijzen van aanbieders. Deadlines aanleveren technische vragen • Indienen technische vragen bij griffie woensdag 14 oktober 2026 vòòr 12.00 uur. • Onderwerpen: • Verzoek instemming aangaan GR Sociaal Domein Flevoland • Herziening grondexploitatie 2026 • Leges- en belastingverordening 2027 • Programmabegroting 2027-2030 Gelegenheid tot het stellen van vragen