Inhoudelijke Ontwikkelingen SD.pdf

Sociaal Domein Inhoudelijke ontwikkelingen 1

Wat speelt er allemaal? Op dit moment spelen er urgente en complexe zaken binnen het Sociaal Domein. Deze bijlage zoomt in op de inhoudelijke zaken: • Mondiale ontwikkelingen • Landelijke ontwikkelingen • Regionale ontwikkelingen • Bovenlokale ontwikkelingen • Lokale ontwikkelingen

blz. 3 blz. 5 blz. 9 blz.18 blz. 20 2

Mondiale ontwikkelingen • Corona De coronapandemie heeft fors ingegrepen op hoe we werken, leven, leren en zorgen. Kwetsbare groepen liepen en lopen hierbij extra risico.

Consequentie is dat gecontracteerd aanbod vanuit de gemeente (Wmo, Participatiewet en Jeugdwet) op een andere manier is geboden. Hierover zijn landelijke afspraken gemaakt.

(Wmo,

Op het gebied van welzijn, sport en gezondheidszorg moesten afspraken gemaakt worden met diverse plaatselijke organisaties. Daarnaast waren er ook diverse veiligheidsvraagstukken die de nodige aandacht vroegen.

3

Mondiale ontwikkelingen • Oorlog Oekraïne Gemeente Urk draagt haar steentje bij aan de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Dit heeft impact op onze samenleving, onderwijs en zorgpartners. Ook wordt ambtelijke inzet gevraagd om de opvang in goede banen te leiden. Veel medewerkers van het Sociaal Domein zijn hierbij betrokken. Dit zijn met name medewerkers vanuit Zorg, Onderwijs, Werk en Inkomen. Vanwege de hoge prioriteit van opvang heeft dit consequenties voor het ‘reguliere werk’.

4

Landelijke ontwikkelingen • Energiecrisis Door de stijgende energierekeningen heeft het kabinet eind 2021 besloten om een eenmalige energietoeslag toe te kennen aan huishoudens met een laag inkomen. Inmiddels is gebleken dat de stijging van de energieprijzen veel sterker is dan aanvankelijk gedacht. En de huidige verwachting is dat de energieprijzen nog verder zullen stijgen. Als gevolg van een sterk gestegen energierekening zijn huishoudens met een laag inkomen in acute financiële problemen gekomen. Huishoudens met een laag inkomen krijgen nu een eenmalige energietoeslag van € 1.300. Uitvoering van deze compensatiemaatregel is bij gemeenten belegd. Dit vraagt extra ambtelijke inzet. Naast de Energietoeslag zijn gelden beschikbaar gesteld voor het verduurzamen van woningen. Daarvoor wordt op dit moment een regeling opgesteld. Het opstellen en uitvoeren daarvan vraagt ook inzet van medewerkers uit het sociaal domein.

5

Landelijke ontwikkelingen • Invoering Inburgeringswet Met de nieuwe Wet inburgering, die per 1 januari 2022 is ingegaan, hebben gemeenten een regierol gekregen in het nieuwe inburgeringsstelsel. Het doel van de nieuwe wet is dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk meedoen in Nederland en zo snel mogelijk werk vinden. De belangrijkste verandering is dat sinds 1 januari 2022 gemeenten verantwoordelijk zijn voor de inburgering van zowel asielmigranten als gezinsmigranten. Gemeente Urk heeft samen met de gemeente Noordoostpolder deze wet voorbereid en de inkoop geregeld. De wet wordt op dit moment geïmplementeerd in de gemeente Urk en vraagt veel extra inzet van de klantmanagers Werk en Inkomen. Samenwerking tussen de inburgeraar, de gemeente en partners is cruciaal om de doelen van deze wet te behalen. Vandaar dat inburgering is gepositioneerd als onderdeel van het brede sociaal domein.

6

Landelijke ontwikkelingen • Wetswijziging woonplaatsbeginsel Op 1 januari 2022 is het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet gewijzigd. Nu gelden andere spelregels om te bepalen welke gemeente verantwoordelijk is. Een ingrijpende wijziging omdat alle op Urk wonende ± 100 (voogdij)pleegkinderen administratief overgeheveld zijn naar een andere gemeente. Ambtelijk is Urk nauw betrokken bij de totstandkoming, implementatie en uitvoering van deze wetswijziging. Bij complexe casuïstiek en/of discussies tussen gemeenten wordt zeer regelmatig een beroep gedaan op expertise van Urk. Ongeveer 10.000 jeugdigen in Nederland zijn administratief aan een nieuw verantwoordelijke gemeente overgedragen. Deze jeugdigen zijn nog niet bij alle (met name grote) gemeenten goed in beeld. Daarnaast veroorzaakt deze wetswijziging grote financiële verschuivingen in de regionale verdeling van jeugdhulp in Flevoland. Maar omdat de data nog niet bij alle gemeenten volledig in beeld is, is de procentuele verdeling in de regio op dit moment moeilijk te maken. Dat levert een onzekere factor op. Er wordt hard gewerkt om dit zo snel mogelijk inzichtelijk te maken. 7

Landelijke/Regionale ontwikkelingen • Doordecentralisatie Beschermd Wonen (BW) De doordecentralisatie BW gaat in op 1 januari 2024. Het budget wordt onder alle gemeenten verdeeld op basis van een objectief verdeelmodel. Er blijft een wettelijke plicht om regionaal samen te werken. Een Regionaal Kader Zorglandschap Wmo is in 2019 vastgesteld. Verdere inkoop en bekostiging van BW blijft regionaal. De regio heeft het streven om de toegang integraal uit te laten voeren door één regionaal team met medewerkers vanuit de verschillende gemeenten. Belangrijk aandachtspunt is de transformatie van de regionale doeluitkering naar lokaal. En dat is ingewikkeld vanwege meerdere factoren, onder andere zoals hierna bij Veilig Thuis (blz. 11) wordt vermeld. Het streven is om zeer kwetsbare inwoners die nu doorverwezen zouden worden naar BW, ondersteuning te bieden in hun thuissituatie. Doorverwijzing naar BW is alleen aan de orde als thuis wonen niet (meer) verantwoord of veilig is. Het is belangrijk om zorg en welzijn zo in te richten dat deze inwoners hierop terug kunnen vallen. Ook wordt onderzocht welke behoefte er is aan lichtere vormen van wonen en zorg. Regionaal overleg vindt plaats over welke voorzieningen vervolgens regionaal en welke voorzieningen lokaal georganiseerd en bekostigd worden. Dit heeft gevolgen voor de inzet van de lokale middelen.

8

Regionale ontwikkelingen • Ontvlechting gemeente Zeewolde Gemeente Zeewolde heeft een brief aan de overige vijf gemeenten in Flevoland verstuurd. Hierin wordt aangekondigd dat zij een al dan niet gedeeltelijke ontvlechting van de regionaal ingekochte hulp willen. Zeewolde wil zich richten op samenwerking binnen de regio Noordoost-Veluwe. Het Raadsbesluit wordt medio september verwacht. In het bestuurlijk regionaal overleg sociaal domein (BOSD) zijn de zorgen besproken, de overige vijf gemeenten willen dat Zeewolde bij Flevoland blijft. De regionale samenwerking in Flevoland is vastgelegd in de Centrumregeling en Dienstverleningshandvest. De Centrumregeling is vastgesteld door de zes gemeenteraden Flevoland, het Dienstverleningshandvest door de zes colleges van B&W. Eventuele consequenties voor wat betreft de procentuele verdeling van budgetten, aankoopcentrale en risicodossier Jeugdhulp met Verblijf als Zeewolde daadwerkelijk uittreedt moeten nog uitgewerkt worden. Net als eventuele aanpassingen in de Centrumregeling en Dienstverleningshandvest.

9

Regionale ontwikkelingen • Samenwerking gemeenten, zorgverzekeraar en zorgkantoor Flevolandse gemeenten, Zilveren Kruis en Zorgkantoor Flevoland werken intensief met elkaar samen met als doel om tot betere afstemming te komen tussen het medisch en sociaal domein.

Er is een concept werkagenda voor 2022 opgesteld, met hierin de sluitende GGZ keten, Integrale Ouderenzorg, Preventie en Quick win projecten benoemd. Gericht op heden en toekomst waarbij partijen samen verantwoordelijkheid nemen voor een toekomstig zorg- en ondersteuningsaanbod dat toegankelijk en betaalbaar is. Hiermee voldoen we als regio aan de voorwaarden vanuit de landelijke werkstructuur die is opgesteld door de VNG en Zorgverzekeraars Nederland. Dat is de reden dat de projecten zich in ieder geval richten op de domeinen GGZ, Ouderenzorg en Preventie. U bent hierover geïnformeerd via rapport 018427369.

10

Regionale ontwikkelingen • Veilig Thuis Flevoland Vanuit de regio zijn voorwaarden gesteld aan Veilig Thuis Flevoland (VTF) vanwege hun groeiende budgetaanvraag. Aandachtspunt is de inzet van VTF op de lange termijn, zowel inhoudelijk als financieel. VTF is expertisecentrum en moet aan de voorkant betrokken worden, zodat escalaties zoveel mogelijk voorkomen worden, in de eerste plaats in het belang van de gezinnen. Daarnaast moet de bedrijfsvoering van VTF ook betaalbaar blijven. De bekostiging is een knelpunt omdat een aanzienlijk deel van de regionale subsidie bekostigd wordt vanuit het overschot van de regionale doeluitkering Beschermd Wonen. Door de door-decentralisatie van Beschermd Wonen valt dit overschot weg. In het kader van de doorontwikkeling heeft Veilig Thuis Flevoland met ingang van 1 januari 2022 de ondersteuningsfunctie uitgebreid om de kwaliteit in het voorveld te vergroten. Door tijdig ondersteuning van Veilig Thuis toe te voegen aan de dagelijkse uitvoeringspraktijk van professionals in het lokale veld is een melding bij VTF in een aantal gevallen niet meer nodig.

11

Regionale ontwikkelingen • Toekomstscenario Jeugdbeschermingsketen De jeugdbescherming moet effectiever en slimmer worden georganiseerd. Het huidige stelsel is complex en knelt. Kinderen en gezinnen voelen zich onvoldoende gehoord en gezien. De achterliggende problematiek, die dikwijls op verschillende leefgebieden ligt en in het gezinssysteem wortelt, is te weinig in beeld. In Flevoland wordt nu gestart met twee pilots waarbij het belang van kind en gezin centraal staat. De regio richt zich daarin op alternatieven voor uithuisplaatsingen, rechtsbescherming, samenwerking in de keten en integrale bescherming. Belangrijk uitgangspunt is dat er voor kind en gezin één vast gezicht is. In de pilotfase wordt vanuit leren en ervaren toegewerkt naar een vereenvoudiging van de jeugdbeschermingsketen, dat is het wenselijke toekomstscenario.

12

Regionale ontwikkelingen • Hoog Specialistische en Interculturele Jeugd GGZ (H JGGZ) De huidige regionale contracten voor de H JGGZ lopen op 31 december 2022 af. De contracten moeten opnieuw aanbesteed worden. Echter, de perikelen rondom Jeugdhulp met Verblijf hebben ook in dit pakket voor vertraging gezorgd. Zeer recent is geconcludeerd dat het niet meer lukt om de regionale aanbesteding H JGGZ te publiceren, er zijn nog teveel losse eindjes en onzekerheden. De nieuwe contracten zouden op 1 januari 2023 in moeten gaan. Het is juridisch mogelijk om in samenspraak met aanbieders overbruggingsafspraken te maken op basis van de huidige contracten. Op dit moment vinden hierover gesprekken met aanbieders plaats. Daarnaast worden momenteel de stukken klaargestoomd voor een nieuwe meerjarige aanbesteding. Het streven is om de ingangsdatum van de nieuwe H JGGZ contracten samen te laten vallen met de nieuwe Jeugdhulp met Verblijf contracten.

13

Regionale ontwikkelingen • Jeugdhulp met Verblijf (JmV) Alle vormen van Jeugdhulp met Verblijf* zijn door de regio gecontracteerd middels één lumpsum financiering met een samenwerkingsverband (swv) bestaande uit Triade Vitree (= penvoerder), ’s Heeren Loo en Pluryn. Het contract is in 2021 wederzijds opgezegd per 31 december 2022. a) Nieuwe aanbesteding JmV De opzet was om Jeugdhulp met Verblijf opnieuw aan te besteden. De aanbesteding is voortdurend uitgesteld vanwege de hierna per onderdeel benoemde ontwikkelingen. Nu kan deze aanbesteding niet – meer – doorgaan met een contractuele ingangsdatum van 1 januari 2023. Dit betekent dat er een alternatief (overbruggings)scenario gezocht moet worden. Het belangrijkste uitgangspunt hierbij is zorgcontinuïteit.

* Pleegzorg, Gezinshuis, Residentieel, Crisis, JeugdzorgPlus 14

Vervolg Jeugdhulp met Verblijf b) Versnellingsaanpak (JmV) Tijdens bestuurlijke overleggen met de penvoerder van het samenwerkingsverband worden naast financiële zorgen ook inhoudelijke zorgen besproken. Met name dat het aantal uithuisplaatsingen onvoldoende naar beneden gaat, de residentiële zorg steeds zwaarder wordt en dat het zorgpartners niet lukt om de uithuisplaatsing zo kort mogelijk te laten duren. De bestuurlijke overleggen met het swv verlopen moeizaam. De wethouder van Almere heeft eind 2021 een doorbraak bewerkstelligd. Dit betrof een versnellingsaanpak specifiek gericht op de inhoudelijke zorgen. De versnellingsaanpak is tijdens een bestuurlijk overleg met de overige wethouders besproken en geaccordeerd. Een eerste regionale indicatie van de benodigde investering is geraamd op € 1,5 miljoen. Met als opzet om ervoor te zorgen dat voor 2022 geen overschrijding van het budget Jeugdhulp met Verblijf plaatsvindt.

15

Vervolg Jeugdhulp met Verblijf c) Risicodossier JmV

d) Herstelplan Triade Vitree

In 2019/2020 heeft het samenwerkingsverband Daarnaast is door Triade Vitree (TV) oktober 2021 apart een Jeugdhulp met Verblijf extra budget ontvangen op basis noodsignaal afgegeven over hun slechte financiële situatie. TV is door van het toenmalig door hen ingediende risicodossier. U VWS aangemerkt als essentieel voor Flevoland. Dit betekent dat er bij bent hierover meermalen geïnformeerd, onder andere continuïteitsrisico een voorgeschreven route is. Dit is het maken van via rapport 018414091 en 018418360. een herstelplan met een regierol voor Flevoland waarbij de Jeugdautoriteit aansluit. Het swv heeft december 2021 een nieuwe brandbrief betreffende hun tekorten op het lumpsum budget Een eerste stap was het opmaken van het rapport ‘Samen naar beter’, verstuurd aan de regio. juni 2022. U bent hierover meermalen geïnformeerd, onder andere via rapport 018435297. Pas zeer recent (eind juni) is deze brandbrief door het swv financieel onderbouwd met een extra claim over ‘Samen naar beter’ is de start geweest van een projectorganisatie die 2021 van ruim € 4,8 miljoen. Deze financiële aan de slag is met verdere uitwerking van het herstelplan. Wethouder onderbouwing heeft lang op zich laten wachten. Met F. Brouwer is namens het BOSD bestuurlijk opdrachtgever samen met name vanwege problemen bij de aanbieders met een de wethouder van Almere.

Gesprekken worden gevoerd met nieuw cliëntvolgsysteem. Zij konden de data niet eerder belanghebbenden, waaronder de Raad van Toezicht Triade Vitree, aanleveren. Op dit moment wordt de claim van het swv Jeugdautoriteit en Zorgkantoor. De verwachting is dat het herstelplan in verder onderzocht en gecontroleerd. het derde kwartaal 2022 wordt opgeleverd en dan ter besluitvorming kan worden voorgelegd aan de gemeenteraden.

16

Vervolg Jeugdhulp met Verblijf e) Zorgcontinuïteit JmV met ingang van 2023 Op 14 juli jl. zijn de hiervoor benoemde JmV ontwikkelingen besproken tijdens een regionaal bestuurlijk overleg (BOSD). Het huidige contract JmV stopt eind dit jaar. In 2023 moet ook Jeugdhulp met Verblijf in Flevoland geboden kunnen worden. Aan het BOSD zijn hiervoor vier scenario’s voorgelegd, acuut inkopen, hercontracteren, overbruggen, in gezamenlijkheid afwijken. Op basis van juridisch advies vielen de eerste drie scenario’s af vanwege te hoge risico’s op een bestuursrechtprocedure. Door de BOSD wethouders is ingestemd met het vierde alternatieve scenario om zorgcontinuïteit te kunnen waarborgen. Dit betekent dat individuele afspraken moeten worden gemaakt met alle ± 40 huidige zorgaanbieders, dus met hoofd- en onderaannemers. Gesprekken met deze aanbieders zijn inmiddels gepland. Uiterlijk eind spetmber moeten alle overbruggingscontracten bekend zijn. Dit gegeven, midden in de vakantieperiode, veroorzaakt druk op ambtelijke inzet in de gemeenten en aankoopcentrale. Een extra aandachtspunt is de toegang tot Jeugdhulp met Verblijf met ingang van 2023. Dit omdat dan de huidige toegang van het samenwerkingsverband stopt. Dit punt wordt nu ambtelijk uitgewerkt hoe dit straks vormgegeven moet worden.

De voorbereiding, implementatie en (straks) uitvoering van de toegang tot JmV moet afgestemd zijn met beleid, klantmanagers en administratie.

17

Bovenlokale ontwikkelingen • Resultaatgericht werken Met ingang van 2022 zijn nieuwe lokale maatwerkcontracten voor Jeugdhulp en Wmo afgesloten voor Dagactiviteiten, Begeleiding en Kortdurend Verblijf. De aanbesteding is samen met gemeente Noordoostpolder uitgevoerd, de contracten zijn lokaal afgesloten. Inwoners hebben keuzevrijheid binnen een beperkt aantal aanbieders met een 100% dekkend zorglandschap. Zo kan vanuit de gemeente meer en beter gestuurd worden op de kwaliteit van de geleverde zorg en op de gewenste transformatie van zorg. Met deze nieuwe contracten is ook een nieuwe werkwijze geïntroduceerd, het resultaat gericht werken en beschikken. Ook is de lumpsum-financiering van de belevingsgerichte activiteiten van ouderen en de doelgroep met niet-aangeboren hersenletsel (NAH-doelgroep) nieuw. U bent hierover voortdurend geïnformeerd, onder andere via rapport 018425822. De nieuwe werkwijze heeft veel extra inzet gevraagd van onze klantmanagers.

18

Bovenlokale ontwikkelingen • Kinderbehandelcentrum (KBC) Sinds 2015 is door Noordoostpolder en Urk één aanbieder (Triade Vitree) gecontracteerd voor KBC. Deze specifieke vorm van Jeugdhulp richt zich op ontwikkelingsachterstanden bij jonge kinderen. Ongeveer 25 kinderen Urk maken hier jaarlijks gebruik van.

uit

Een langslepende discussie met deze aanbieder over reële tarieven wordt waarschijnlijk derde/vierde kwartaal 2022 afgerond. De beoogde raamovereenkomst duurt initieel tot eind 2023, maar kan 2 keer met een jaar verlengd worden. U bent hierover meermalen geïnformeerd.

19

Lokale ontwikkelingen • Zorg en Veiligheid Gemeenten hebben te maken met inwoners die problemen op meerdere leefgebieden hebben en regelmatig in beeld komen bij zorgpartijen, politie en justitie. Dit is een veelal een complexe doelgroep, wat vraagt om een specifieke persoonsgerichte aanpak op maat en samenwerking tussen Zorg en Veiligheid. Een integrale aanpak is nodig. Toegesneden op de persoon en zijn systeem én een combinatie van bestuurlijke, strafrechtelijke, zorg- en overige interventies die op elkaar worden afgestemd en ingezet. Met als doel hardnekkige patronen van overlast en/of criminaliteit doorbreken en herhaling voorkomen.

De regie en verantwoordelijk ligt bij de gemeenten. Er kan sprake zijn van complexe problematiek op het grensvlak van Zorg en Veiligheid. Dat is als op 2 of meer leefgebieden problemen zijn ontstaan én meer dan 2 samenwerkende ketenpartners zorgen hebben over een inwoner. Dan kan besloten worden dat deze casus opgepakt wordt in de lokale persoonsgerichte aanpak (L-PGA). Of er wordt opgeschaald naar het Zorg en Veiligheidshuis voor de persoonsgerichte Top X aanpak.

20

Lokale ontwikkelingen • Bekostiging Zorggroep Oude en Nieuwe Land (ZONL) Door de jaren heen hanteert ZONL een andere bekostigingssystematiek voor het Algemeen Maatschappelijk Werk (AMW) en Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Deze onderdelen vormen een belangrijk toegang in de (preventieve) gemeentelijk zorgstructuur. Door deze nieuwe systematiek is de subsidie diverse malen bijgesteld. Voor 2022 werd opnieuw een aanzienlijke hogere subsidie aangevraagd. Dit levert intern een aanzienlijk dekkingsprobleem. Vandaar dat met ZONL gesproken wordt over een financieel en inhoudelijk houdbaar aanbod van de diensten. Door het vertrek van de medewerker ondervindt dit proces stagnatie.

21

Lokale ontwikkelingen • Doorontwikkeling POH JGGZ In 2014 was er sprake een unieke situatie waarbij we als eerste gemeente samen met alle plaatselijke huisartsen gestart zijn met POH JGGZ. Een formeel afsprakenkader tussen gemeente Urk en huisartsen was de logische vervolgstap. Het herijken van deze vastgestelde afspraken is noodzakelijk gezien alle ontwikkelingen. Dat moet de komende periode vormgegeven worden. Zo kan de verbinding tussen het medisch en sociaal domein gelegd worden. Samen met Het Dok die als koploper fungeert wordt dit verder uitgewerkt. Ook de andere huisartsen hebben de intentie uitgesproken om hierbij aan te haken. Deze werksessies zijn zeer waardevol om zo de verbinding te borgen.

22

Conclusie De ontwikkelingen binnen het Sociaal Domein volgen elkaar razendsnel op. Regelmatig zelfs met de snelheid van dagkoersen gezien de huidige perikelen rondom Jeugdhulp met Verblijf. Deze opsomming is dan ook niet volledig. Dat kan ook niet. Over bijvoorbeeld lokale ontwikkelingen binnen Durf!, planvorming binnen de snijvlakken Onderwijs/Zorg, Wonen/Zorg, Zorg/Veiligheid, het plan Golfbreker, de Ex-ante tool, (kwaliteit)controle op rechtmatigheid van zorg etc. bent of wordt u binnenkort geïnformeerd. Wat met deze opsomming inzichtelijk wordt gemaakt is de hoeveelheid urgente en complexe zaken binnen het Sociaal Domein. Daarnaast is er sprake van langdurige ziekte en vertrek van medewerkers. Dit heeft, naast alle hiervoor benoemde ontwikkelingen, invloed op werk(druk) van medewerkers. Ook wordt bestuurlijk veel gevraagd van de verantwoordelijk portefeuillehouder. Regionaal worden ingrijpende besluiten van de wethouders verwacht in het BOSD. Betrokkenheid en (indien nodig) mandaat van de afzonderlijke colleges en gemeenteraden is hierbij essentieel. Met name omdat deze BOSD-besluiten effecten hebben op het brede Zorglandschap van Flevoland, op inwoners en/of zorgpartners. Formele instemming wordt gevraagd om het Beleidsplan met één jaar te verlengen.

Daarnaast is het doel van deze rapportage om u als college te informeren over de momenteel meest urgente en complexe zaken in het Sociaal Domein. Ook de gemeenteraad moet op hoofdlijnen geïnformeerd worden. Dat is de reden dat aan u wordt voorgesteld om een Raadsinformatiebijeenkomst Sociaal Domein te organiseren.

23

Tot slot, wat gaan we doen? • Raadsinformatiebijeenkomst sociaal domein oktober/november • Breed overleg sociaal domein Urk op 8 november

24