Handelingskader Flevolandse norm

Handelingskader Flevolandse Norm Handreiking

Voor : Gemeenten en provincie Flevoland Door : Districtelijk Team Ondermijning Flevoland Versie : maart 2021

Leeswijzer Deze handreiking behoort bij de Flevolands Norm en is een uitwerking van de geformuleerde uitgangspunten. Deze handreiking is opgesteld voor beleidsmedewerkers en andere collega’s binnen de gemeentelijke organisatie die met de uitgangspunten aan de slag gaan en bevat goede voorbeelden per uitgangspunt. Zo zijn er voorbeelden van APV artikelen, beleidsregels, (links naar) voorbeeldbrieven en draaiboeken aanwezig. Het staat bij veel punten al benoemd maar het RIEC Midden-Nederland c.q. het Districtelijk Team Ondermijning Flevoland kan bij de realisatie en uitwerking van de Flevolandse Norm meedenken en ondersteuning bieden.

Handelingskader 1.

Bewustwording bij bestuur en ambtelijke organisatie

1.1

De gemeenten en de provincie besteden periodiek aandacht aan ondermijning binnen de gemeentelijke c.q. provinciale organisatie

De communicatieadviseurs van het RIEC kunnen meedenken en on-

Het RIEC biedt een training bewustwording aan. Tijdens deze training komt algemene informatie over ondermijning aan bod en worden (lokale) fenomenen en thema’s besproken. Ook wordt aandacht besteed aan het melden van signalen. De RIEC trainer stemt samen met de desbetreffende gemeente af welke fenomenen en thema’s in de training nader uitgediept zullen worden.

Neem hiervoor contact op met je contactpersoon binnen het Districte-

dersteuning bieden aan de communicatieadviseurs van de gemeente. lijk Team Ondermijning.

1.3

Daarnaast heeft het RIEC voor BOA’s en toezichthouders een training gesprekstechnieken ontwikkeld, gericht op signaalverrijking. Ga voor meer informatie over de trainingen naar je contactpersoon binnen het Districtelijk Team Ondermijning Flevoland.

1.2

De gemeenten participeren actief in integrale communicatie binnen casuïstiek, thema’s en fenomenen Het RIEC heeft een stappenplan integrale communicatie opgesteld voor communicatieadviseurs werkzaam bij gemeenten. Het stappenplan is beschikbaar bij het DTO.

Ondermijning is opgenomen in het gemeentelijke Integrale Veiligheidsplan en de aanpak is nader vormgegeven in een plan van aanpak of uitvoeringsplan Ter inspiratie vind je hier het plan van aanpak ondermijning 20192022 van de gemeente Lelystad.

1.4

Indien er sprake is van casuïstiek wordt dit besproken in de Lokale Driehoek Maak hierover afspraken met de secretaris. Stem af dat hij/zij het onderwerp op de agenda plaatst wanneer er sprake is van casuïstiek.

Dit is conform de lijn zoals vastgesteld binnen de Taskforce GOC. In het document “Sturing en verantwoording - governance RIEC MN”- is vastgesteld dat -met de komst van het DIS en het DTO- de voortgang van de casuïstiek uit het lokaal ondermijningsoverleg gemonitord en

besproken wordt in de lokale driehoek. Daarnaast zorgt een standard agendering voor het actueel houden van het onderwerp en de casuïstiek, ook al is er op dat moment geen sprake van actuele casuïstiek. Het document waarin de sturingslijnen worden weergegeven, is beschikbaar bij het DTO.

Gemeente Lelystad heeft voor haar interne meldpunt ondermijning een procesbeschrijving opgesteld. Deze kan ter inspiratie dienen en is

beschikbaar bij het DTO.

2.2

Alle gemeenten zijn aangesloten op Meld Misdaad Anoniem

2. Organisatie inrichting en informatiehuishouding

Het DTO stelt in samenspraak met de gemeenten, Meld Misdaad

2.1 De gemeenten en de provincie hebben minimaal een intern meld punt voor signalen van ondermijning

volgen stappen staan voordat gemeenten aan kunnen worden geslo-

Anoniem en de provincie een plan van aanpak op met daarin de te ten op Meld Misdaad Anoniem. De financiën en wat dit betekent voor

Om een dergelijk meldpunt conform de privacywetgeving goed vorm

de gemeentelijke capaciteit komen ook aan bod.

te kunnen geven heeft het Aanjaag Team Ondermijning (ATO) in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid een model privacy protocol binnengemeentelijke informatiedeling opgesteld. Deze vind je hier. Het RIEC MN ontwikkelt voor gemeenten een praktische methode om het model privacy protocol te vertalen naar de eigen organisatie en

barrières te beslechten. Tevens kan het RIEC ondersteuning bieden bij de implementatie. Wend je voor meer informatie hierover naar je contactpersoon binnen het DTO.

2.3

Elke gemeente heeft een lokaal ondermijningsoverleg waarin de gemeente, politie en de operationeel coördinator van het DTO participeren en signalen worden verrijkt met systeem/straatinformatie Denk aan het creëren van bewustwording bij de afdelingen die deelnemen aan het lokale overleg. Zorg dat zij minimaal de basistraining Bewustwording ondermijning of –in het geval van de afdelingen Handhaving en het publiekscentrum– de op maat gemaakte training hebben gevolgd zoals aangegeven onder punt 1.1.

N.B. Met lokaal bedoelen we hier de samenstelling van de basisteams

Gemeente Almere heeft dit artikel al opgenomen in haar APV, te

vanuit de politie.

weten art. 243a en heeft hier beleidsregels voor opgesteld. De-

ze vind je hier.

3.

Bestuurlijk Instrumentarium

APV 3.1 De gemeenten hebben zogenaamde ondermijningsartikelen opgenomen in de APV, stellen hier indien nodig beleid voor op en stemmen dit districtelijk af

Het RIEC Midden-Nederland heeft een handelingsperspectief ‘’Sluiting voor publiek toegankelijke panden’’ gemaakt. Deze vind je in de apothekerskast onder georganiseerde ondermijnende criminaliteit – bestuurlijke weerbaarheid – praktische hulp – Handelingsperspectief sluiting voor publiek toegankelijke

3.2 De APV bevat in ieder geval de volgende ondermijningsartikelen: 3.2.1 Sluiting van voor het publiek toegankelijke gebouwen Het doel van deze sluitingsbevoegdheid is het herstel van de openbare orde, de veiligheid of zedelijkheid door het weren en

panden.

3.2.2 (Exploitatie-)Vergunningstelsel met eis “niet in enig opzicht van slecht levensgedrag zijn” voor:

terugdringen van criminaliteit in en vanuit voor publiek open-

A) (horeca-)inrichtingen

staande gebouwen. Hierbij gaat het onder andere om de vol-

B) Seks- en escortbedrijven*

gende criminele activiteiten: heling, witwassen, zedendelicten,

C) Speelautomatenhallen voor kansspelen*

geweldsincidenten, aantreffen van en/of handel in vuurwapens,

D) Coffeeshops*

arbeidsuitbuiting, (de aanwezigheid van slachtoffers van) mensenhandel, illegale gokactiviteiten, het faciliteren van criminele

De exploitatievergunning is bedoeld om het woon- en leefkli-

activiteiten.

maat te beschermen. Met vergunningseisen voor aanvragen en

verleende vergunningen voor exploitatie van bedrijven kan maatwerk worden geleverd per bedrijf. Één van de aan te beve-

len eisen is het “niet in enig opzicht mogen zijn van slecht levensgedrag”. Verder biedt het gebruik van dit vergunningenstelsel de mogelijkheid voor het uitvoeren van een integriteitstoets op grond van de wet Bibob.

Tip: verwijs In de verordening naar de eisen van artikel 30d, vierde lid, van de Wet op de kansspelen.

3.2.3 Tegengaan onveilig, niet leefbaar en malafide ondernemersklimaat (aanwijzing vergunningplicht branches, gebieden en gebouwen) Met dit artikel kan een vergunningplicht worden ingesteld voor

De eis voor ‘niet in enig opzicht mogen zijn van slecht levensge-

ondernemers die in een door de burgemeester aangewezen

drag’ (onbesproken levensgedrag), dient ervoor om te komen

branche (maar ook straten, bedrijventerreinen en gebouwen)

tot het verlenen van vergunningen aan personen die die verant-

een bedrijf willen exploiteren. De mogelijkheid tot het instellen

woordelijkheid kunnen dragen. Zij zijn in eerste instantie ver-

van een vergunningplicht voor ondernemers is één van de in-

antwoordelijk om overlast tegen te gaan. Het uitgangspunt dat

strumenten voor het tegengaan van malafide ondernemers.

alleen personen die van ‘goed levensgedrag’ zijn die verant-

Door het invoeren van een vergunningplicht kan de gemeente

woordelijkheid krijgen van de burgemeester middels een ver-

het ondernemerschap reguleren, controleren en handhaven.

leende vergunning, is goed te verklaren. Voor het waarborgen

Bovendien gaat er een preventieve werking vanuit. Malafide

van dit belang is de burgemeester belast tot toezicht en hand-

ondernemers worden door de vergunningplicht geweerd. Het

having hiervan.

instrument van een vergunningplicht is bij de meeste gemeen-

Zie ter inspiratie de speelautomatenhallenverordening 2020 van

ten al gebruikelijk voor onder andere het exploiteren van hore-

de gemeente Almere.

ca- en seksinrichtingen. Met dit APV-artikel, al dan niet tezamen met een aanwijzingsbesluit, voert de gemeente een exploi-

tatievergunningstelsel in voor branches naast de al gebruikelij-

3.2.5 Verbod op zichtbare uitingen van verboden organisaties

ke horeca- en seksbranche. De branches die de burgemeester

Dit artikel is met name bedoeld als handhavingsinstrument

kan aanwijzen omdat ze kwetsbaar zijn gebleken voor onder-

voor door de rechter civielrechtelijk verboden OMG’s.

mijnende criminaliteit, kunnen lokaal verschillen. Zie artikel 2:50a uit de Model-APV van de VNG, klik hier. Zie hier art. 2:36 APV van de gemeente Rotterdam voor een vergunningplicht op branches, gebieden en panden. Klik hier

Het RIEC/Bureau RVS heeft eind 2019 een overzicht van hand-

voor het bijbehorende handhavingsarrangement. In de handrei-

havingsmogelijkheden opgesteld evenals een kader omtrent het

king APV en ondermijning, opgesteld door het Aanjaagteam

sluiten van clublocaties in relatie tot de civiele verboden. Deze

Ondermijning, wordt in hoofdstuk vier de vergunningplicht na-

twee documenten zijn beschikbaar bij het DTO.

der uitgediept. Klik hier om naar deze handreiking te gaan.

3.3 3.2.4 Evenementvergunning met nadere regels voor vechtsportevenementen

Minimaal één keer per jaar komen de gemeenten samen om de inzet van het bestuurlijk instrumentarium te evalueren, kennis en ervaringen te delen en eventuele knelpunten in de aanpak te bespreken

Vergunningplicht voor vechtsportwedstrijden of -gala’s en hier-

Het RIEC ondersteunt hierin: het DTO Flevoland kan zorgdragen voor

voor regels/voorschriften laten gelden om criminele invloeden

de organisatie van de periodieke evaluatie, signaleert knelpunten,

te voorkomen en de openbare orde en veiligheid te waarborgen.

zoekt naar nieuwe (wettelijke) bevoegdheden/ jurisprudentie en fun-

Zie als voorbeeld de APV van de gemeente Lelystad, art. 224,

geert als vraagbaak.

225 en 225a, klik hier. Zie ook de ‘nadere regels evenementen’ van de gemeente Lelystad.

Bibob 3.4 De gemeenten en de provincie hebben geactualiseerd Bibob-beleid

C) Speelautomatenvergunningen/speelautomatenhallen/kansspelen

Het RIEC MN heeft met zeven gemeenten een model Bibob-beleid voor

D) Coffeeshops

gemeenten in Midden-Nederland ontwikkeld. Alle gemeenten in de

E) Prostitutie/escort/seksinrichtingen

regio en de provincie kunnen hier op aansluiten. Het betreft een mo-

F) Vechtsportevenementen

del beleid en dient als basis. Iedere gemeente kan het beleid naar

G) Subsidie aanvragen

eigen smaak verder invullen, al naar gelang de eigen wensen en loka-

H) Vastgoedtransacties

le problematiek. Het modelbeleid vind je bij het DTO. Het RIEC MN

I) Overheidsopdrachten

heeft een Bibob-specialist in dienst, die kan ondersteunen en advies kan geven bij het vormgeven en implementeren van het Bibob-beleid. Je contactpersoon bij het DTO kan je van de contactgegevens voorzien.

3.6 De gemeenten en de provincie hebben Bibob-medewerkers in dienst die voldoende toegerust zijn om uitvoering te kunnen geven aan het Bibob-beleid.

Houd ook de website van het Landelijk Bureau Bibob in de gaten (klik

Het RIEC biedt verschillende trainingen aan voor iedereen die Bibob in

hier) voor relevante artikelen, producten en antwoorden.

de portefeuille heeft: een Bibob-basistraining, een Bibob-gevorderdentraining en een training gericht op het doen van financieel onder-

3.5

De volgende branches zijn minimaal opgenomen in het Bibobbeleid, al dan niet via de ‘kan’-bepaling:

zoek. Daarnaast worden ook diverse gespecialiseerde trainingen aan-

A) Drank- en Horeca wet

meer informatie over deze trainingen naar je contactpersoon binnen

B) Omgevingsvergunningen WABO

het DTO Flevoland.

geboden, bijvoorbeeld specifiek gericht op Bibob en vastgoed. Ga voor

Opiumwet (Wet Damocles) 3.7 Gemeenten hebben geactualiseerd Damoclesbeleid (Opiumwet 13b), houden dit up-to-date en voeren het consequent en zoals omschreven uit

Handhaving 3.8 De gemeenten en de provincie hebben toezichthouders/boa’s die de aanpak (waaronder nadrukkelijk de signalerende rol) van ondermijning in hun takenpakket hebben.

Het CCV heeft een stappenplan opgesteld voor het formuleren van het lokale handhavingsbeleid op grond van artikel 13b Opiumwet.

Het RIEC heeft een specifieke training gesprekstechnieken voor toe-

Klik hier om naar het stappenplan te gaan.

zichthouders ontwikkeld, zie ook de toelichting bij punt 1.1. Ga voor meer informatie naar je contactpersoon bij het DTO Flevoland.

In (het besloten deel van) de apothekerskast van de Veiligheidscoalitie kerskast te gaan. Nadat je bent ingelogd zijn de voorbeelden te vin-

De gemeenten zijn in staat monodisciplinaire controles uit te voeren in de aanpak van ondermijning

den onder: georganiseerde ondermijnende criminaliteit – drugs – goe-

Het RIEC beschikt over meerdere bestuurlijk uitvoeringsspecialisten;

de voorbeelden.

toezichthouders die voor gemeenten controles kunnen uitvoeren. Zij

staan diverse goede voorbeeldbrieven. Klik hier om naar de apothe-

3.9

zijn gespecialiseerd in de aanpak van ondermijning en kunnen ook de Het DTO Flevoland zal ook hier zorg dragen voor de gezamenlijke

plaatselijke toezichthouders hierin ondersteunen en meenemen.

evaluatie van het beleid, zoals benoemd onder punt 3.1. en 3.4.

Neem voor meer informatie contact op met het DTO Flevoland. In (het besloten deel van) de apothekerskast van de Veiligheidscoalitie zijn er veel goede voorbeelden van integrale acties te vinden, waaron-

der voorbeelden van draaiboeken. Ook heeft het Team Versnellen en

lijkheden en bevat een routekaart. Zodra deze handreiking beschik-

Raken een Toolkit opgesteld, deze vind je eveneens in de apothekers-

baar is zal je hierover worden geïnformeerd.

kast: GOC - kwetsbare objecten – goede voorbeelden.

3.10 De boa’s die de aanpak van ondermijning in hun takenpakket hebben, bieden -in het kader van het uitleren en bevorderen van kennisproactief ondersteuning aan boa’s van de andere Flevolandse gemeenten

4.2 De gemeenten en de provincie onderkennen het belang van het naast de VOG- gedegen screenen van (nieuwe) medewerkers die werkzaam zijn in het veiligheidsdomein binnen de ondermijningsaanpak en gaan onderzoeken op welke wijze dit vorm kan worden gegeven en welke partij de screening kan verzorgen. Naast de bovengenoemde handreiking van Necker van Naem kan het

Het DTO Flevoland zorgt voor een concept aanwijzingsbesluit waarmee dit kan worden gerealiseerd.

4.

De integriteit van de organisatie

4.1

De gemeenten en de provincie benoemen kwetsbare functieprofielen. In ieder geval de ambtenaren in deze functieprofielen overhandigen bij aanvang dienstverband minimaal een VOG en herhalen dit iedere twee jaar In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken stelt Necker van Naem een handreiking op over het screenen van ambtenaren. De handreiking bevat een opsomming van de diverse screeningsmoge-

RIEC ondersteuning en advies bieden bij de keuze van de diverse screeningsmogelijkheden.

4.3

Binnen functies die kwetsbaar zijn voor integriteitsschendingen wordt gewerkt met het vier-ogen-principe

4.4 De agenda van het college van B&W/GS evenals de agenda van de gemeenteraad en Provinciale Staten worden gescreend op mogelijke integriteitsvraagstukken. Maak als afdeling OOV afspraken met de secretaris over hoe dit vorm te geven. Stem dit intern tevens goed af met o.a. de griffie en portefeuillecoördinatoren.

4.5 Minimaal één keer per jaar wordt op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau aandacht besteed aan het onderwerp integriteit Het LIEC werkt samen met de RIEC’s aan een infographic die zicht geeft op alle relevante partners binnen het onderwerp integriteit. Daarnaast biedt de infographic een overzicht van alle producten die al opgesteld zijn en waar deze te vinden zijn. Zodra de infographic gereed is zal je hierover worden geïnformeerd. De VNG heeft verschillende toolkits integriteit gepubliceerd over diverse aspecten van de integriteit van zowel bestuurders als ambtenaren. Onderdelen zijn een integriteitsbeleid en een gedragscode voor goed ambtelijk handelen. Klik hier voor de link. Het ministerie van BZK heeft een “handleiding basisscan integriteit voor kandidaat-bestuurders” ontwikkeld. De handreiking biedt tools om het gehele proces rondom integriteitstoetsing te doorlopen. Je vindt de handreiking hier.