CConstaterende datUrk
Koppel je AI →
Document · PDF

Evaluatierapport Project Veilig Uitgaan

Commissie Wonen, Werken en Veiligheid 21 oktober 2026, gemeente UrkBij agendapunt: Evaluatie project Veilig Uitgaan24.521 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Dat zijn gemiddeld ongeveer 4 à 5 incidentele groepsbijeenkomsten per weekend. Verder zijn er 6 9 incidentele groepsbijeenkomsten die vooraf niet aangemeld waren, maar wel geconstateerd zijn door toezichthouders. Ook zijn er 30 incidentele groepsbijeenkomsten vooraf aangemeld, maar voldeden niet aan de voorwaarden. De locatie van deze aanmeldingen lag bijvoorbeeld | niet in het aangewezen gebied of de activiteit betrof geen activiteit waarvoor een incidentele groepsbijeenkomst gemeld moest worden, zoals een personeelsfeestje. | Vóór de | invoering | van | het | beleid, | dus | vóór | september | 2024 | zijn | er | ook | een | aantal | incidentele groepsbijeenkomsten gemeld bij de gemeente. Dit betreffen in totaal 6. Het | maximum | van | 10 | incidentele | groepsbijeenkomsten | per | jaar | wordt | slechts | door | enkele bedrijfspanden gehaald. | In het jaar 2024 waren er 0 bedrijfspanden die het maximaal aantal van 10 incidentele groepsbijeenkomsten hebben overschreden. In 2025 heeft één bedrijfspand het maximaal toegestane aantal van tien incidentele groepsbijeenkomsten gehaald. Toezichthouders hebben in 2025 bij dit pand daarnaast drie groepsbijeenkomsten geconstateerd die niet waren aangemeld. Als gevolg hiervan heeft dit bedrijfspand het maximaal toegestane aantal incidentele groepsbijeenkomsten in 2025 overschreden.

| Tot nu toe heeft in 2026 geen bedrijfspand het maximaal aantal incidentele groepsbijeenkomsten overschreden. Het team Toezicht & Handhaving | constateert | dat | de regeling voor incidentele groepsbijeenkomsten voorziet in een duidelijke behoefte. Er is een grote bereidheid onder pandeigenaren en gebruikers om dergelijke bijeenkomsten te melden en in de praktijk wordt veelvuldig gebruikgemaakt van deze mogelijkheid. | Op enkele locaties wordt zelfs het maximale aantal van maximaal 10 toegestane incidentele bijeenkomsten per jaar benut. De regeling biedt daarnaast een praktisch instrument voor toezichthouders. Wanneer tijdens controles activiteiten | worden | aangetroffen, | kan | worden | gewezen | op | de | mogelijkheid | om | een | incidentele groepsbijeenkomst te melden. Hierdoor ontstaat meer duidelijkheid over wat wel en niet is toegestaan en kan gebruik worden gemaakt van een laagdrempelige en toegankelijke regeling. De ervaringen laten zien dat de meeste ondernemers en pandeigenaren bereid zijn zich aan de regels | te houden. Wanneer blijkt dat een melding achterwege is gebleven, wordt in eerste instantie vooral ingezet op uitleg en bewustwording. | Een waarschuwing aan de pandeigenaar heeft doorgaans voldoende effect. Hierdoor is het opleggen van een last onder dwangsom meestal niet noodzakelijk.

Tegelijkertijd komen toezichthouders regelmatig frustraties tegen bij eigenaren van bedrijfspanden. Met name het feit dat voor activiteiten in een eigen pand een melding moet worden gedaan, roept onbegrip en frustratie op bij de pandeigenaren. Ook bestaat er in de praktijk nog veel onduidelijkheid over de vraag wanneer sprake is van een regulier bedrijfsfeest en wanneer een activiteit vergunning- of meldingsplichtig is. Dit leidt regelmatig tot vragen. 5.1.2 | Resultaten uit het onderzoek Veilig Uitgaan Jongeren Op basis van de enquêtegegevens en de aanvullende telefonische gesprekken ontstaat het beeld dat (jeugd-)honken nog steeds een belangrijke ontmoetingsplaats zijn voor een specifiek deel van de Urker jongeren, maar dat zij geen primaire uitgaanslocatie vormen voor de meerderheid van de jeugd. Het percentage jongeren dat zegt uit te gaan in (jeugd-)honken lijkt te zijn gestegen ten opzichte van de resultaten uit 2023: in de enquête van 2026 geeft 29,4% van de respondenten aan naar een (jeugd | -)honk te gaan en 18,5% dit soms te doen. In 2023 ging 17,6% van de respondenten uit in een (jeugd | -)honk en 10,4% een combinatie van horeca/honk/vereniging. Dit wijst erop dat bijna de helft van de respondenten in meer of mindere mate gebruikmaakt van (jeugd-)honken als ontmoetingsplek.

Tegelijkertijd blijkt ook uit de resultaten dat meer dan de helft van de jongeren juist geen gebruik maakt van deze manier van uitgaan. | Honken vormen dan ook geen | centrale ontmoetingsplek voor de gehele jongerenpopulatie, maar wel voor een specifieke groep | . Daarnaast wordt door verschillende jongeren aangegeven dat de (jeugd-)honken | aantrekkelijk | zijn | omdat | samenkomen | daar | goedkoper | is | dan | uitgaan | in horecagelegenheden. Veel jongeren kiezen voor alternatieve vormen van vrijetijdsbesteding, zoals uitgaan in de horeca of samenkomen bij vrienden thuis. 19 20 Uit de telefonische gesprekken komt verder naar voren dat jongeren over het algemeen kritisch zijn op de regelgeving rondom de (jeugd-)honken en de handhaving daarvan . Opvallend is daarbij dat veel jongeren aangeven dat de regels te streng zijn, zoals de sluitingstijd, terwijl tegelijkertijd blijkt dat zij vaak maar beperkt op de hoogte zijn van de inhoud van het beleid en de mogelijkheden die het beleid groepsbijeenkomsten biedt. Er wordt dan ook de wens uitgesproken voor meer duidelijkheid en communicatie over dit beleid. Een enkele jongere benadrukt dat toezicht en controles op het industrieterrein een belangrijke functie hebben voor de veiligheid. Dit gegeven wordt ook benadrukt in de gesprekken tijdens de verdiepende bijeenkomst (zie bijlage A).

Samenvattend laten de resultaten zien dat (jeugd-)honken voor een substantiële groep jongeren een belangrijke en toegankelijke ontmoetingsplek vormen en dat het gebruik in vergelijking met de enquête uit 2023 lijkt te zijn toegenomen. Tegelijkertijd maakt de meerderheid van de jongeren geen of slechts beperkt gebruik van deze voorzieningen. Uit de gesprekken is gebleken dat niet de honken zelf, maar vooral de perceptie van de regels en handhaving bepalend voor de mate waarin jongeren deze voorzieningen waarderen. Ouders Een kwart van de ouders gaf in de enquête uit 2023 aan dat ze ook een honk of bedrijfspand bezochten als onderdeel van hun vrijetijdsbesteding. Dit betrof dan veelal voor het vieren van een verjaardag of jubileum. Hoewel de resultaten uit 2026 lastig te vergelijken zijn door het verschil in vraagstelling, lijken de honken geen primaire vrijetijdsbesteding te zijn voor ouders. Slechts 2,5% geeft de honken aan als primaire uitgaansgelegenheid in het weekend. Ouders brengen vooral de weekendavonden thuis (55,8%) of bij vrienden/kennissen door (23,9%). Het is dan ook opvallend dat er bij de telefonische benadering verschillende meningen te horen zijn vanuit de ouders over het honkenbeleid.

Enerzijds wordt het beleid groepsbijeenkomsten als streng en kinderachtig ervaren, terwijl anderzijds wordt gepleit voor duidelijke regels en meer toezicht en handhaving als er in de (jeugd-)honken regels worden overtreden. Van de 163 ouders zouden slechts 15 ouders (9,2%) het liefst zien dat hun kinderen in de (jeugd-)honken hun weekendavonden doorbrengen. Het grootste gedeelte van de ouders (54,6%) zou dit toch het liefst in de reguliere horeca willen zien. Samenvattend is er een wisselend beeld en laten de gesprekken zien dat ouders verschillend denken over de mate van regulering en toezicht binnen het beleid groepsbijeenkomsten. De meningen lopen uiteen van een wens tot versoepeling van de regels tot een oproep voor strengere handhaving. Onder deze verschillen ligt echter een meer gedeelde opvatting: veel ouders erkennen de sociale waarde van jeugdhonken als ontmoetingsplek voor jongeren en zien kansen om deze voorziening, binnen duidelijke kaders en met passend toezicht, een veilige plek voor ontmoeting en ontspanning te laten zijn. Professionals Hoewel honken niet uitgebreid aan bod komen in de gesprekken, geven horecaondernemers in het horecaoverleg aan zich te kunnen vinden in het huidige beleid groepsbijeenkomsten. Vanuit de horeca komen geen signalen dat honken momenteel tot problem en leiden.

Ook vanuit Waypoint wordt de huidige situatie rondom uitgaan op Urk over het algemeen als positief beoordeeld. Ten opzichte van enkele jaren geleden is het op het industrieterrein rustiger geworden. Daarnaast wordt door professionals een duidelijke relatie gezien tussen honken en de verschuiving van het uitgaansleven. Professionals constateren dat jongeren steeds vaker gebruikmaken van alternatieve ontmoetingsplaatsen buiten de reguliere horeca. Gereguleerde honken zouden een rol kunnen vervullen door jongeren een ontmoetingsplek te bieden. Volgens de professionals blijft d e uitdaging om voldoende zicht te houden op wat zich binnen deze locaties afspeelt en om waar nodig begeleiding of ondersteuning te bieden. Het belang van outreachend jongerenwerk wordt hierbij benadrukt. 21 5.1.3 Deelconclusies 1. Er is behoefte aan de mogelijkheid voor structurele én incidentele groepsbijeenkomsten op de industrieterreinen van Urk. Uit de resultaten blijkt dat er onder jongeren een duidelijke behoefte bestaat aan plekken om elkaar te ontmoeten. Het maximaal toegestane aantal van dertig structurele honken wordt momenteel (nog) niet benut. Toch komt uit de enquêtes naar voren dat veel jongeren de voorkeur geven aan het samenkomen met hun eigen vriendengroep, maar daarnaast is er ook de behoefte om andere jongeren te ontmoeten.

De honken voorzien in een behoefte en bieden een gereguleerd alternatief voor samenkomsten buiten de gereguleerde horecavoorzieningen. Verder blijkt uit de resultaten dat er veel gebruik wordt gemaakt van de regeling voor incidentele groepsbijeenkomsten. In totaal zijn 458 incidentele groepsbijeenkomsten gemeld die voldeden aan de voorwaarden, wat wijst op een goede meldingsbereidheid onder gebruikers. Daarnaast blijkt dat enkele bedrijfspanden het maximale aantal van tien toegestane incidentele groepsbijeenkomsten per jaar bereiken. Bij één bedrijfspand is zelfs geconstateerd dat dit maximum is overschreden. Dit laat zien dat er behoefte bestaat aan de mogelijkheid om groepsbijeenkomsten te organiseren, maar dat deze behoefte zich concentreert op een beperkt aantal locaties. Ook zijn er geen signalen dat de huidige voorwaarden voor incidentele groepsbijeenkomsten, zoals het ontbreken van een verplichte sluitingstijd, leiden tot noemenswaardige problemen of overlast. De regeling lijkt daarmee in de praktijk werkbaar en beheersbaar. 2. Het exploitatievergunningenstelsel met voorwaarden en daarnaast toezicht & handhaving gaat excessen en overlast bij (structurele én incidentele) groepsbijeenkomsten tegen. Uit de resultaten blijkt dat overlast vanuit honken en incidentele groepsbijeenkomsten beperkt is.

Er worden relatief weinig meldingen van overlast geregistreerd en ook de politie hoeft slechts beperkt op te treden op het industrieterrein. Dit suggereert dat de huidige aanpak in belangrijke mate bijdraagt aan een beheersbare situatie. Tegelijkertijd blijkt dat toezicht en handhaving noodzakelijk blijven, aangezien wordt aangegeven dat er nog steeds honken aanwezig zijn zonder de vereiste vergunning. 3. Er is momenteel sprake van een beter ‘level playing field’ tussen de (jeugd-)honken en de commerciële horeca op Urk. Uit dit evaluatierapport blijkt dat er geen commerciële uitb ating meer plaatsvindt in de honken. Ook vanuit de horeca wordt het beleid groepsbijeenkomsten positief ervaren. De commerciële horeca lijkt geen hinder te ondervinden van de huidige sluitingstijden binnen de honken. Jongeren geven echter aan dat zij de sluitingstijden van de honken juist verruim d willen zien. Daarnaast geven jongeren aan behoefte te hebben aan toegankelijke en betaalbare ontmoetingsplekken , juist in een tijd waarin het uitgaansaanbod op Urk afneemt . Voor een deel van de jongeren vervullen honken nog altijd een belangrijke sociale functie. Zij bieden een plek om elkaar te ontmoeten binnen de eigen vriendengroep en dragen bij aan sociale binding en vrijetijdsbesteding.

Daarnaast geven jongeren ook aan dat ze de behoefte hebben om juist naast hun eigen vriendenkring ook andere jongeren te kunnen ontmoeten. 22 5.2 Veilig uitgaan.. (bij vrienden) thuis Niet alle jongeren brengen hun uitgaansavond door in de horeca, verenigingen of honken. Een belangrijk deel van de jongeren ontmoet elkaar thuis of bij vrienden thuis. Deze vorm van uitgaan vindt plaats in een meer informele setting en speelt zich grotendeels af buiten het zicht van professionele organisaties en handhavers. Hierdoor kunnen de ervaringen en risico’s verschillen van andere uitgaanslocaties. Achtereenvolgens zullen in deze paragraaf de resultaten uit de praktijk en resultaten uit het onderzoek Veilig Uitgaan 2026 worden besproken. Tot slot worden er deelconclusies geformuleerd. 5.2.1 Resultaten uit de praktijk Tijdens zowel het bondgenotenoverleg als het horecaoverleg is benoemd dat jongeren elkaar steeds vaker treffen in overkappingen of bij vrienden thuis. Dit wordt gezien als het nieuwe uitgaan. Zowel de politie als toezicht & handhaving ontvangen weinig tot geen meldingen van overlast die hiermee samenhangen. Incidenteel krijgt toezicht & handhaving meldingen uit het oude dorp. Dit heeft te maken met het feit dat woningen daar dicht op elkaar staan. Hierbij gaat het niet om grote aantallen meldingen of structurele overlast.

Deze verschuiving betekent echter ook dat er minder zicht is op wat zich tijdens dergelijke bijeenkomsten afspeelt. Hoewel de verantwoordelijkheid voor toezicht in de privésfeer primair bij ouders of verzorgers ligt, blijkt dat niet altijd duidelijk is in hoeverre ouders op de hoogte zijn van het eventuele alcoholgebruik. Het is lastig om vast te stellen of de verplaatsing naar de privésfeer ook heeft geleid tot een toename en/of afname van alcoholgebruik onder minderjarigen. De bevindingen wijzen erop dat het verminderen van overlast in de openbare ruimte grotendeels is bereikt. 5.2.2 Resultaten uit het onderzoek Veilig Uitgaan Jongeren De resultaten laten zien dat het uitgaan van jongeren zich in toenemende mate verplaatst naar de privésfeer. Waar in 2023 slechts 9% van de jongeren aangaf elkaar thuis of bij vrienden thuis te ontmoeten, geeft in 2026 maar liefst 68,1% van de jongeren (21 3 jongeren) aan dit als uitgaans - of ontmoetingsvorm te doen. Hoewel een directe vergelijking met 2023 enige voorzichtigheid vraagt vanwege verschillen in antwoordcategorieën, wijzen zowel de enquête-uitkomsten als de aanvullende gesprekken op een duidelijke toename van het samenkomen in en rondom woningen. De gesprekken met jongeren bevestigen dit beeld.

Verschillende jongeren geven aan dat zij regelmatig samenkomen in overkappingen, veranda's of zelfgebouwde bars op achterstraten bij henzelf of vrienden thuis. Volgens hen vindt deze vorm van uitgaan steeds vaker plaats. Activiteiten die daarbij worden genoemd zijn onder andere praten, muziek luisteren, samen eten, films kijken en spelletjes spelen. Daarnaast geeft een deel van de jongeren aan thuis alcohol te drinken voordat zij later op de avond eventueel nog naar een horecagelegenheid in het oude dorp gaan. De verschuiving naar de privésfeer lijkt samen te hangen met veranderingen in andere uitgaansvormen. Hoewel het bezoek aan jeugdhonken ten opzichte van 2023 lijkt te zijn toegenomen, geven verschillende jongeren aan dat zij voorheen vaker gebruikmaakten va n honken en tegenwoordig vaker thuis of bij vrienden afspreken. Ook blijkt uit de enquête dat wanneer jongeren niet kiezen voor andere uitgaansgelegenheden, zij het vaakst bij vrienden zijn. In totaal geven 161 jongeren aan hun tijd op deze manier door te brengen. Tegelijkertijd kent deze ontwikkeling ook aandachtspunten. Jongeren geven aan dat thuis uitgaan niet altijd een volwaardig alternatief is. Niet iedereen beschikt over voldoende ruimte en sommige locaties kunnen niet altijd worden gebruikt.

Daarnaast ervaren sommige jongeren dat het samenkomen binnen de eigen vriendengroep een zekere beperking met zich meebrengt. Zij geven aan hierdoor minder makkelijk nieuwe mensen te ontmoeten en vooral binnen hun bestaande sociale netwerk te blijven. Verschillende jongeren spreken dan ook de behoefte uit om meer mogelijkheden te hebben om andere leeftijdsgenoten te ontmoeten. Opvallend is verder dat het toezicht van ouders sterk verschilt. Een deel van de jongeren geeft aan dat ouders af en toe controleren hoe het gaat, maar hen verder veel vrijheid | geven. Andere jongeren geven juist aan dat er nauwelijks of geen toezicht plaatsvindt. Daartegenover staan situaties waarin ouders actief betrokken zijn, bijvoorbeeld door aanwezig te zijn tijdens het samenkomen of door afspraken te maken over het gebruik van alcohol en gedrag. Enkele jongeren geven zelfs aan dat ouders | er soms bij komen | zitten. Deze uiteenlopende ervaringen laten zien dat er geen eenduidige vorm van ouderlijk toezicht bestaat en dat de betrokkenheid van ouders sterk afhankelijk is van de thuissituatie. Ouders De resultaten uit de enquêtes en de telefonische gesprekken laten zien dat zowel ouders als jongeren een groot deel van hun vrijetijdsbesteding in de privésfeer doorbrengen.

Van de ondervraagde ouders in 2026 geven 91 ouders (55,8%) aan hun weekendavonden | voornamelijk thuis door te brengen en 39 ouders (23,9%) bij bezoek of kennissen. De ouders geven ook aan dat hun kinderen vooral de weekendavonden thuis doorbrengen (45,3%). Bij de vraag waar ouders het liefst zouden zien dat hun kinderen de weekendavonden doorbrengen, antwoorden 22 ouders (13,5%) dat hun voorkeur uitgaat naar de thuissituatie. Dit bevestigt het beeld uit de jongerenenquête dat het sociale leven van jongeren zich in toenemende mate verplaatst naar woningen, overkappingen, veranda's en andere informele ontmoetingsplekken in de directe woonomgeving. Verder blijkt uit de gesprekken met ouders dat de mate van toezicht sterk varieert. | Sommige ouders kiezen ervoor om zelf weg te gaan als hun kinderen thuis met vrienden afspreken, anderen houden toezicht door af en toe een kijkje te nemen en te controleren hoe het gaat. Ook gebeurt het dat als kinderen thuis afspreken ouders erbij gaan zitten om te kijken hoe het gaat. Positief | hierbij | is | dat | blijkt | dat, | vergeleken | met | de | resultaten | uit | 2023, | ouders | in | 2026 | beter veronderstellen zicht te hebben op het uitgavenpatroon en middelengebruik van hun kinderen. Het aantal ouders dat aangeeft (gedeeltelijk) zicht te hebben op het uitgavenpatroon is gestegen van 87,6% in 2023 naar 93,9% in 2026.

Voor wat betreft middelgebruik is het aantal ouders dat aangeeft hier (gedeeltelijk) zicht op te hebben gestegen van 85,2% in 2023 naar 94,5% | in 2026. Ouders geven daarbij wel de kanttekening dat door de verschuiving van het samenkomen naar de privésfeer er daardoor minder contacten zijn tussen de verschillende groepen jongeren en | er minder mogelijkheden zijn om nieuwe mensen te ontmoeten. Daarnaast geeft een ruime meerderheid van de ouders (82%) ook aan te weten waar zij terecht kunnen wanneer zich moeilijke situaties voordoen. Ook de kans op geluidsoverlast voor de buren wordt | door ouders opgemerkt. Ouders geven aan zich hiervan bewust te zijn en dat dit er soms toe leidt dat jongeren niet de gehele avond op dezelfde locatie verblijven. Professionals Uit de gesprekken met de professionals komt naar voren dat een deel van het uitgaansleven zich verplaatst naar informele locaties, zoals woningen van vrienden en thuis onder de overkapping. Met name vanuit de politie, Waypoint en het bondgenotennetwerk wordt gesignaleerd dat jongeren | elkaar vaker ontmoeten op | informele | locaties. Aan de ene kant biedt dit jongeren een laagdrempelige en toegankelijke plek om elkaar te ontmoeten. Aan de andere kant zien professionals hierin een risico, omdat toezicht vanuit ouders en andere volwassenen niet altijd vanzelfsprekend is.

Dit beeld wordt ook bevestigd door enkele enquête-respondenten, die aangeven dat er sprake is van afnemende sociale controle en beperkte ouderlijke betrokkenheid. Hierdoor is er minder toezicht en worden signalen van problematisch | gedrag | mogelijk | later | opgemerkt. | Ook | Waypoint | benoemt | hierbij | dat | het middelengebruik zich lijkt te verplaatsen naar bijvoorbeeld de achterstraten. 23 24 Opvallend is dat meerdere professionals niet alleen wijzen op middelengebruik, maar ook op een afname van sociale controle en ouderlijke betrokkenheid. Professionals benadrukken het belang van outreachend werk en het versterken van de betrokkenheid van ouders om de veiligheid binnen deze informele uitgaanssetting te vergroten. 5.2.3 Deelconclusie 1. Het uitgaansleven van jongeren op Urk verplaatst zich in toenemende mate naar het samenzijn bij vrienden thuis. Uit de resultaten blijkt dat het uitgaan bij vrienden thuis een belangrijke plaats inneemt binnen het uitgaansleven van jongeren. Deze vorm van uitgaan valt in eerste instantie onder de verantwoordelijkheid van ouders, terwijl handhaving en politie doorgaans pas een rol spelen wanneer sprake is van overlast of overtredingen. De resultaten laten verder zien dat het toezicht van ouders niet altijd even vanzelfsprekend is.

De resultaten laten zien dat uitgaan bij vrienden thuis een laagdrempelige en populaire vorm van ontmoeting is, maar tegelijkertijd risico's met zich meebrengt doordat toezicht en sociale controle beperkter kan zijn dan binnen georganiseerde uitgaanslocaties. Uit de resultaten blijkt dat niet alle jongeren, ouders en professionals het huidige uitgaansaanbod divers genoeg vinden . Jongeren geven aan dat de horeca relatief duur is en dat het bestaande aanbod onvoldoende aansluit bij de wensen van alle doelgroepen. De resultaten laten verder zien dat er behoefte bestaat aan locaties waar sociale ontmoeting centraal staat. Ook wordt door een aantal jongeren aangegeven dat zij behoefte hebben aan ontmoetingsplekken waar alcohol niet noodzakelijk centraal staat. Ook veel ouders geven aan hun kinderen het liefst te zien uitgaan in de horeca, omdat ze hun kinderen gunnen anderen te kunnen ontmoeten naast hun eigen vriendenkring. 25 5.3 Veilig uitgaan.. in (commerciële) horeca op Urk De horeca vormt al jarenlang een belangrijke ontmoetingsplek binnen het uitgaansleven op Urk. Door de aanwezigheid van ondernemers, beveiligers en toezichthouders vindt uitgaan in de horeca plaats binnen een relatief gestructureerde en gecontroleerde omgev ing. Daarnaast speelt de horeca een belangrijke rol in de samenwerking tussen verschillende veiligheidspartners.

Achtereenvolgens zullen in deze paragraaf de resultaten uit de praktijk en resultaten uit het onderzoek Veilig Uitgaan 2026 (bijlage A) worden besproken. Tot slot worden er deelconclusies geformuleerd. 5.3.1 Resultaten uit de praktijk De laatste jaren zijn verschillende horecazaken gesloten. Daarnaast hebben de horecaondernemers aangegeven dat er de afgelopen jaren sprake was van overlast in en rondom het uitgaansgebied. Om deze ontwikkeling het hoofd te bieden, is vorig jaar, na onder andere overleg met de horecaondernemers, besloten om een beveiliger (in de volksmond straatcoach) in te zetten . Deze beveiliger wordt door de gemeente bekostigd en draagt bij aan het voorkomen van overlast, het aanspreken van bezoekers op hun gedrag en het vergroten van de veiligheid in het uitgaansgebied. Het Keurmerk Veilig Uitgaan werd niet nodig geacht, omdat er geen meerwaarde in werd gezien. 5.3.1.1 Horecaoverleg Met de komst van de projectleider Veilig Uitgaan is het horecaoverleg geïntensiveerd en beschikt de horeca over een vast aanspreekpunt binnen de gemeente. Hierdoor zijn de contacten tussen gemeente en horecaondernemers verbeterd en zijn de ondernemers weer actief aangesloten bij het overleg. In een open en transparante setting konden knelpunten, verwachtingen en behoeften over en weer worden uitgesproken.

Deze aanpak heeft geleid tot een hernieuwd vertrouwen tussen de horeca en de gemeente. Ondernemers hebben aangegeven de gemeente weer als een betrouwbare partner te ervaren. Deze verbeterde samenwerking heeft uiteindelijk geresulteerd in de ondertekening van een horecaconvenant (bijlage N), waarin afspraken zijn vastgelegd over samenwerking, veiligheid en verantwoordelijkheid. Daarnaast wordt er gezamenlijk nagedacht over de organisatie en uitvoering van evenementen, zoals Koningsnacht, Urkerdag en de intocht van Sinterklaas. De horeca speelt hierbij een belangrijke rol. Ondernemers denken actief mee over maatregelen en voorzieningen die bijdragen aan een veilige en aantrekkelijke invulling van deze evenementen, met specifieke aandacht voor de veiligheid in en rondom de horecagelegenheden en in het oude dorp. Door deze intensieve samenwerking wordt de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een veilig en gastvrij uitgaansgebied verder versterkt. 5.3.1.2 Rookbeleid Hoewel op 1 juli 2008 het landelijke rookverbod voor de horeca werd ingevoerd, werd er destijds op Urk nog op verschillende plaatsen gerookt in de horeca. Met de invoering van het beleid voor groepsbijeenkomsten, waarin een rookverbod is opgenomen als voorwaarde voor het gebruik van de honken, ontstond er een ongelijk speelveld .

Dit vormde aanleiding om ook met de horeca en verenigingen in gesprek te gaan over het creëren van een gelijk speelveld. Vanuit het uitgangspunt dat vergelijkbare regels zouden moeten gelden voor zowel de honken als de commerciële horeca, zijn gesprekken gevoerd met horecaondernemers over het verder invullen van het niet roken in uitgaansgelegenheden. Vanuit de gemeente zijn er, in overleg met de horecaondernemers, rookpalen beschikbaar gesteld en geplaatst voor de ingang van de horecagelegenheden. Deze gesprekken en ontwikkelingen hebben geleid tot een positieve ontwikkeling. Inmiddels zijn de commerciële horecagelegenheden op Urk rookvrij. Daarmee wordt niet alleen invulling gegeven aan een gelijkwaardige benadering van verschillende uitgaanslocaties, maar wordt ook bijgedragen aan een gezondere en veiligere uitgaansomgeving voor bezoekers en medewerkers. De rookvrije horeca sluit aan bij de bredere ambitie om het uitgaansleven op een gezondere manier vorm te geven. 26 5.3.1.3 Outreachende jongerenwerkers (Caritas) In het projectplan Veilig Uitgaan van 9 maart 2023 is opgenomen dat wordt gestreefd naar een verdere doorontwikkeling van het jongerenwerk. Daarbij was voorzien dat het jongerenwerk een meer prominente rol zou krijgen onder andere binnen het uitgaan door middel van outreachend werken.

Ter uitvoering van deze ambitie zijn bij Caritas in september 2024 en januari 2025 twee outreachende jongerenwerkers gestart. Zij zoeken jongeren actief op, terwijl jongeren hen ook zelfstandig weten te vinden. Hierdoor zijn zij in staat om signalen en problematiek vroegtijdig te herkennen en , waar nodig, passende ondersteuning te bieden of door te verwijzen. Daarnaast onderhouden zij goede contacten met de horecaondernemers in het uitgaansgebied. 5.3.1.4 Positieve initiatieven Op 28 maart 2024 heeft de gemeenteraad van Urk unaniem besloten om, in samenwerking met het Willem Hoekstra Fonds, in 2024 en 2025 financiële middelen beschikbaar te stellen voor de versterking van positieve initiatieven in het kader van het project Veilig Uitgaan en het programma DURF (bijlage L, Raadsvoorstel positieve initiatieven Veilig Uitgaan/DURF). De subsidie is gericht op het stimuleren van nieuwe (veilige) initiatieven voor jongeren tussen 14 en 18 jaar. In het raadsbesluit is opgenomen dat in 2025 vóór de behandeling van de begroting 2026 een (tussentijdse) evaluatie wordt uitgevoerd naar de resultaten, zichtbare effecten en mogelijke neveneffecten van deze subsidiemogelijkheid. Op 9 oktober 2025 is daarom een informatienota geschreven om de evaluatie versterking positieve initiatieven Veilig Uitgaan & DURF te bespreken (bijlage M, Rapport e valuatie versterking positieve initiatieven).

Deze evaluatie was gericht op de periode van 28 maart 2024 tot en met september 2025. Voor deze evaluatie zijn ervaringen opgehaald bij zowel aanvragers die subsidie toegekend hebben gekregen als bij aanvragers die (vooralsnog) zijn afgewezen. Deze resultaten lieten zien dat er in de Urker samenleving een grote betrokkenheid en animo is voor nieuwe initiatieven voor de Urker jeugd. Ouders, jongeren, scholen, verenigingen, kerken, maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen beslissen samen welke initiatieven nodig zijn en hoe deze het beste kunnen worden opgezet en uitgevoerd. Vanuit de versterking positieve initiatiev en kan een financiële tegemoetkoming voor deze initiatieven aangevraagd worden. Hiermee draagt het bij aan de preventieve doelstellingen van DURF: het voorkomen van problemen door het versterken van beschermende factoren in de leefomgeving van jongeren. Verder is gebleken dat een deel van het budget niet volledig is besteed. Er is toen besloten dat in de resterende subsidieperiode ingezet zou worden op meer gerichte communicatie met betrekking tot versterking van de positieve initiatieven. Hierbij werd gezocht naar potentiële geschikte initiatiefnemers. Hiermee werd getracht om meer geïnteresseerde initiatiefnemers te bereiken. Denk hierbij aan kerken, maatschappelijke instellingen en verenigingen.

Ook is er toen afgesproken om te onderzoeken of eerdere aanvragers van positieve initiatieven meer duidelijkheid hadden over het vinden van een geschikte plek voor hun initiatief. Er zijn tot nu toe in totaal 7 initiatieven goedgekeurd, namelijk 1) Koffie- en Theecafé Kuppien, 2) Shapers Fun, 3) De Skuil, 4) Mountainbike-clinics (MTB-clinics), 5) Struners van Zodrekt, 6) De Jeugdzolder en 7) Festum. De versterking van positieve initiatieven in het kader van Veilig Uitgaan & DURF heeft op Urk tot meerdere zichtbare ontwikkelingen geleid, namelijk dat er grote betrokkenheid en animo is voor initiatieven. Daarnaast is gebleken dat er beperkte beschikbaarheid is voor geschikte locaties. Veel ingediende initiatieven lopen vast op het vinden van passende locaties. Bestaande gebouwen zijn vaak niet geschikt vanwege hun bestemming of inrichting. Het wijzigen van een bestemmingsplan is een langdurig en complex proces, wat de realisatie van initiatieven vertraagt of onmogelijk maakt. Daarnaast blijkt dat initiatieven die al in uitvoering zijn, duidelijk maken dat de beoogde doelgroep (jongeren van 14-18 jaar) lastig te bereiken is. Ten slotte blijkt dat hoewel er inhoudelijk veel potentie zit in de ingediende voorstellen, de uitvoerin g in de praktijk bepe rkt wordt door deze genoemde factoren.

Hierdoor is vastgesteld dat er urgentie ligt in het investeren in structurele oplossingen, zoals geschikte locaties en samenwerking tussen gemeente en initiatiefnemers. 27 In het rapport evaluatie versterking positieve initiatieven Veilig Uitgaan & DURF is beaamd dat de gemeente meerdere keren via de website, sociale media en persberichten aandacht heeft gevraagd voor de versterking van positieve initiatieven. Ondanks deze uitingen kan worden gesteld dat het totaalbudget niet volledig is benut aan nieuwe initiatieven voor het uitgaan op Urk. 5.3.1.5 Horecaconvenant Met het bereiken van fase 3 (Koers voor de toekomst) van het project Veilig Uitgaan zijn er randvoorwaarden gecreëerd voor een veiliger uitgaansklimaat op Urk. In dit kader is een nieuw horecaconvenant (bijlage N) opgesteld ter vervanging van het gedateerde horecaconvenant uit 2006, conform de ambitie zoals opgenomen in het coalitieakkoord 2022-2026. Tijdens de tweemaandelijkse horeca-overleggen met plaatselijke horecaondernemers en de politie is door alle partijen input gegeven voor het nieuwe horecaconvenant. In dit nieuwe horecaconvenant 2026 zijn de belangrijkste afspraken tussen de drie partijen vastgelegd. Op 17 februari 2026 is dan ook het horecaconvenant 2026 door gemeente Urk, politie en horecaondernemers ondertekend.

Hierin is de samenwerking met partners op tal van thema's geactualiseerd en verbonden aan de doelstellingen van het projectplan Veilig Uitgaan en het preventiemodel DURF . Belangrijke doelstellingen die in dit convenant zijn opgenomen, betreffen het streven naar een veiliger, meer gezond, transparant, sociaal en divers en professioneel uitgaansklimaat. In totaal zijn er verscheidende doelstellingen die ten grondslag liggen aan het horecaconvenant 2026 en zijn er verschillende afspraken gemaakt per doelstelling. Allereerst spannen de convenantpartners zich in om de openbare ruimte schoon, veilig en goed verlicht te houden. Ten tweede dragen horeca, gemeente en politie in het uitgaansgebied gezamenlijk verantwoordelijkheid voor de openbare orde en voor een positieve beleving voor bezoekers, personeel en omwonenden. Hiermee wordt het duidelijk dat de horecaondernemers op Urk gezamenlijke huisregels hanteren, zorgen voor naleving van alcoholwetgeving en signalen en incidenten melden met betrekking tot de openbare orde bij de politie. Ten derde zet de gemeente substantieel in op preventie van overmatig middelengebruik onder jongeren via het programma DURF . Dat doet zij met preventielessen, ouderavonden en het monitoren van middelengebruik. Van de horecaondernemers wordt daarbij verwacht dat er aandacht is voor matigingsbeleid en het strikt hanteren van leeftijdsgrenzen.

Lees voor de verdere afspraken per doelstelling, de collectieve huisregels voor de horeca en de ondertekening, het horecaconvenant 2026. 5.3.1.6 Beveiliging oude dorp Eind juli 2025 is gestart met de tijdelijke inzet van twee extra beveiligers ( ook wel straatcoaches genoemd) in het oude dorp op zaterdagavond. Deze beveiligers vervullen een vrije rol en worden ingezet om het uitgaanspubliek op een laagdrempelige wijze aan te spreken. Het doel van deze inzet is het verbeteren van de openbare orde, het terugdringen van overlast en het vergroten van de veiligheid in het uitgaansgebied. De kosten voor één van de beveiligers wordt gedragen vanuit de middelen van team Veiligheid van de gemeente Urk. Daarbij is vooraf afgesproken dat de gemeente deze inzet zou financieren tot en met 31 december 2025. Op 19 februari 2026 heeft een gesprek plaatsgevonden met een afvaardiging van de horecaondernemers. Tijdens dit overleg zijn de gevolgen van het beëindigen van de inzet van de beveiligers besproken. Daarbij is geconstateerd dat de overlast in het uitgaansgebied sinds het wegvallen van deze inzet weer is toegenomen. Op basis van de positieve ervaringen en de signalen vanuit onder andere de horeca en politie is ervoor gekozen de gemeentelijke bekostiging van de inzet van één beveiliger te verlengen tot en met 31 december 2026.

Uit terugkoppelingen van betrokken partijen zoals politie blijkt dat de inzet van de beveiliging als zeer waardevol wordt ervaren. De aanwezigheid van herkenbare en professionele beveiligers zorgt voor meer rust en een groter veiligheidsgevoel in het uitgaansgebied. Door de laagdrempelige en respectvolle 28 benadering van deze beveiligers wisten zij in korte tijd een goede relatie op te bouwen met veel jongeren en jongerengroepen. Daarnaast vervul len zij een signalerende en preventieve functie. Door actief aanwezig te zijn op straat kunnen zij beginnende spanningen en opstootjes vroegtijdig herkennen en hierop interveniëren, waardoor meerdere incidenten kunnen worden voorkomen. Tevens fungeren zij als ondersteuning voor de reguliere beveiligers bij de toegangsdeuren van horecagelegenheden. Ook de samenwerking tussen de beveiligers en de politie wordt als positief ervaren. Gedurende de uitgaansavonden is er structureel contact, waarbij informatie w ordt uitgewisseld over de sfeer in het gebied en mogelijke risico's of dreigende situaties. Deze samenwerking dr aagt bij aan een proactieve aanpak van openbare orde en veiligheid en maakt het mogelijk sneller te reageren op incidenten. Ook het jongerenwerk van Caritas onderh oudt goede contacten met de beveiligers, waardoor signalen vanuit jongeren en het uitgaansgebied effectief kunnen worden gedeeld en opgepakt.

Hierdoor is een waardevolle samenwerking ontstaan tussen jongerenwerk, beveiliging, horeca en politie, gericht op het bevorderen van een veilig uitgaansgebied. 5.3.2 Resultaten uit het onderzoek Veilig Uitgaan Jongeren Zowel in 2023 als in 2026 geeft het overgrote deel van de jongeren aan gebruik te maken van horecagelegenheden. Daarbij is zelfs sprake van een toename: waar in 2023 65,4% van de jongeren aangaf uit te gaan in de horeca, is dit in 2026 gestegen naar 76,4%. De enquête laat zien dat cafés en bars met 239 jongeren (76,4%) de meest bezochte uitgaanslocaties vormen naast het samenkomen bij vrienden thuis. Tegelijkertijd wijzen de resultaten erop dat het veiligheidsgevoel tijdens het uitgaan de afgelopen jaren is toegenomen. In 2023 gaf 73,2% van de jongeren aan zich veilig te voelen tijdens het uitgaan, terwijl dit percentage in 2026 is gestegen naar 77,9%. Ook het aantal jongeren dat aangeeft zelf of via vrienden vervelende ervaringen te hebben meegemaakt tijdens het uitgaan is aanzienlijk afgenomen. In 2023 gaf nog 66,7% aan hiermee in aanraking te zijn geweest, terwijl dit in 2026 is gedaald naar 37,7%. Ondanks deze positieve ontwikkeling blijkt dat onveiligheidsgevoelens en vervelende ervaringen vooral samenhangen met het uitgaan in cafés en bars.

Van de jongeren die aangeven zich wel eens onveilig te voelen, noemt de meerderheid de horeca als locatie waa r dit gevoel ontstaat. De aanwezigheid van beveiligers in het oude dorp wordt daarbij wisselend beoordeeld. De enquête laat verder zien dat een meerderheid van de jongeren de weg naar hulp en ondersteuning weet te vinden wanneer er problemen ontstaan rondom uitgaan of middelengebruik. Ongeveer twee derde van de jongeren (65%) geeft aan organisaties of hulpverleners te kennen waar zij terecht kunnen. Daarbij worden onder meer Caritas, Waypoint, Veerkracht, Tactus en het Leger des Heils genoemd. Hoewel dit een positief resultaat is, kent nog altijd ruim een derde van de jongeren dergelijke voorzieningen niet. Opvallend is dat jongeren tegelijkertijd kritisch zijn over het huidige uitgaansaanbod op Urk. Waar in 2023 nog 40,7% van de jongeren vond dat er onvoldoende gevarieerd uitgaansaanbod aanwezig was, is dit percentage in 2026 gestegen naar 75,7%. Slechts een beperkte groep jongeren vindt het aanbod voldoende gevarieerd. Zowel in de enquête als tijdens de aanvullende gesprekken komt naar voren dat jongeren behoefte hebben aan meer diversiteit in het vrijetijdsaanbod. Daarbij gaat het niet alleen om extra horeca, maar juist ook om alternatieven voor het traditionele uitgaan.

Veel jongeren noemen activiteiten en ontmoetingsplaatsen waar alcohol en drugs niet centraal staan. Voorbeelden die genoemd worden zijn een gamehal, pool- of dartcentrum, bowlingbaan, minigolf, openluchtbioscoop, spelletjesavonden en andere laagdrempelige activiteiten. Ook bestaat behoefte aan een ontmoetingsplek vergelijkbaar met Kuppien, maar dan toegankelijk voor een bredere of oudere doelgroep. Hoewel bestaande initiatieven zoals Festum, Kuppien, De Skuil en Struners van Zodrekt positief worden gewaardeerd, geven jongeren aan dat deze voorzieningen niet altijd aansluiten bij alle doelgroepen. 29 Ouders De resultaten uit de enquête in 2026 laten zien dat de commerciële horeca voor ouders nog steeds wordt gezien als de belangrijkste uitgaansomgeving voor jongeren. Opvallend is dat 89 ouders (54,6%) aangeven dat zij hun kinderen het liefst hun weekendavonde n in de horeca op Urk zien doorbrengen, terwijl slechts 17 ouders (10,4%) aangeven dat hun kinderen daadwerkelijk vooral in de horeca uitgaat. Tegelijkertijd zijn ouders zeer kritisch op het huidige uitgaansaanbod in de horeca op Urk. Een grote meerderheid van de ouders (84%) vindt dat er onvoldoende ontmoetings- en uitgaansmogelijkheden op Urk zijn, dit percentage is daarbij ook aanzienlijk gestegen sinds 2023 toen 68,8% van de ouders dit nog aangaf.

Waar in 2023 vooral ‘aanvullende horeca’ werd genoemd (40,6%), wordt dit in 2026 vooral geduid als meer variatie in horeca (63,8%). Ook tijdens de telefonische gesprekken komt naar voren dat het huidige aanbod als beperkt wordt ervaren en dat er relatief weinig plekken zijn waar verschillende groepen jongeren elkaar op een laagdrempelige manier kunnen ontmoeten. Daarbij wordt gesignaleerd dat het aantal horecagelegenheden afneemt en dat de prijzen binnen de horeca als hoog worden ervaren. Net als in 2023 worden ook nu voorzieningen als een bowlingbaan, bioscoop of andere laagdrempelige ontmoetingsplekken door ouders regelmatig genoemd. Professionals Uit het onderzoek Veilig Uitgaan 2026 (zie bijlage A) blijkt dat professionals overwegend positief zijn over de huidige aanpak van Veilig Uitgaan binnen de horeca. Zowel horecaondernemers als politie en Caritas geven aan dat de aanpak van het project Veilig Uitgaan zichtbaar bijdraagt aan een veiliger uitgaansgebied. De samenwerking tussen gemeente, politie en ondernemers wordt als constructief ervaren en het vertrouwen tussen partijen is de afgelopen jaren toegenomen. Ook Waypoint benoemt dat de huidige situatie rondom uitgaan op Urk over het algemeen als positief wordt beoordeeld. Ten opzichte van enkele jaren geleden is het in het oude dorp rustiger geworden. Meerdere maatregelen lijken effectief te zijn.

Zo worden de horecaontzeggingen door ondernemers en politie expliciet genoemd als succesvol middel om overlast terug te dringen. Ook de inzet van beveiligers (straatcoaches) wordt als waardevol beschouwd. Door hun zichtbare aanwezigheid kunnen incidenten vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. Daarnaast wordt het horecaconvenant (bijlage N) gezien als een belangrijk instrument dat zorgt voor duidelijke afspraken en een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een veilig uitgaansklimaat. Tegelijkertijd bestaan er zorgen over de toekomst van de horeca. Zowel horecaondernemers, politie, Waypoint als de respondenten uit de enquête signaleren dat het aantal horecagelegenheden en bezoekers afneemt. Juist de locaties die door professionals als relatief veilig en goed georganiseerd worden gezien, lijken steeds minder beschikbaar te zijn voor jongeren. Verder valt op dat middelengebruik als aandachtspunt wordt genoemd, ondanks de positieve ontwikkelingen op het gebied van openbare orde en veiligheid. 5.3.3 Deelconclusies 1. Het uitgaan in de commerciële horeca op Urk is veiliger, gezonder, transparanter & professioneler geworden. Uit de resultaten blijkt dat de samenwerking tussen gemeente, horeca en andere betrokken partners de afgelopen jaren duidelijke resultaten heeft opgeleverd.

Zo wordt het rookbeleid breed nageleefd, werken horecaondernemers samen binnen het horecaconvenant en worden horecaontzeggingen ingezet. Daarnaast leveren beveiligers (straatcoaches) volgens professionals een positieve bijdrage aan de veiligheid in het uitgaansgebied. Deze maatregelen worden ook door jongeren herkend. Zij geven namelijk aan zich over het algemeen veilig te voelen tijdens het uitgaan en ervaren minder incidenten dan in voorgaande jaren. Dit beeld wordt ondersteund door de politie, die eveneens een afname ziet van het aantal horeca gerelateerde 30 incidenten en meldingen. Ook is er sprake van meer transparantie binnen de horeca, onder andere door heldere communicatie tussen de horeca en zichtbare huisregels binnen de horeca. Daarnaast wordt de samenwerking tussen gemeente, horeca, politie, beveiliging en andere partners tijdens bijzondere evenementen , zoals de Sinterklaas intocht, als positief ervaren. Het onderlinge vertrouwen tussen gemeente en horeca is de afgelopen jaren versterkt, waardoor partijen elkaar beter weten te vinden en gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor een veilig uitgaansklimaat. 2. Het (commerciële) horeca aanbod op Urk is niet divers & sociaal genoeg en neemt af. Uit de resultaten blijkt dat het uitgaansaanbod op Urk de afgelopen jaren verder is afgenomen, terwijl het aantal nieuwe positieve initiatieven beperkt blijft.

Professionals geven aan dat nieuwe initiatieven regelmatig vastlopen op het vinden van een geschikte locatie. Toch worden er relatief weinig aanvragen gedaan voor nieuwe vormen van uitgaan , terwijl uit de enquêtes juist naar voren komt dat jongeren , ouders en professionals het huidige aanbod als onvoldoende divers ervaren. Uit de evaluatie blijkt dat er de wens is voor meer gevarieerde uitgaansmogelijkheden , waarbij een meer actievere en stimulerende rol vanuit de gemeente wordt gewenst. Uit de resultaten blijkt verder dat het horeca - aanbod op Urk de afgelopen jaren is afgenomen. Opvallend is dat er tegelijkertijd juist behoefte is aan meer diversiteit binnen het uitgaansaanbod. 31 5.4 Veilig Uitgaan.. in (paracommerciële) verenigingen op Urk Verenigingen nemen binnen Urk een belangrijke plaats in als ontmoetingsplek voor jongeren en jongvolwassenen. Zij bieden mogelijkheden voor sociale contacten, ontspanning en activiteiten en vormen daarmee voor veel jongeren een alternatief voor de horeca of andere uitgaanslocaties. Door hun maatschappelijke karakter dragen verenigingen bovendien bij aan de sociale samenhang binnen de gemeenschap. Achtereenvolgens zullen in deze paragraaf de resultaten uit de praktijk en resultaten uit het onderzoek Veilig Uitgaan 2026 worden besproken. Tot slot worden er deelconclusies geformuleerd.

5.4.1 Resultaten uit de praktijk Urk heeft een rijk verenigingsleven. Bezoekers moeten op een veilige en gezonde manier gebruik kunnen maken van het aanbod binnen een vereniging.  Binnen de verenigingen zijn zowel jongeren als ouderen actief. Binnen enkele verenigingen kan een verbeterslag worden gemaakt. Project Veilig Uitgaan heeft daarom ook aandacht besteed aan verenigingen binnen de gestelde doelen. Vanuit verschillende partijen, waaronder team Veiligheid en DURF , zijn er zorgen over het alcoholgebruik, zeker wanneer jongeren tot 18 jaar deel uitmaken van het gezelschap waar dit gebeurt. Op grond van artikel 43a van de Alcoholwet zijn de gemeenten verplicht om elke vier jaar een preventie- en handhavingsplan Alcohol op te stellen. Dit plan is leidend binnen het bredere beleid gericht op het voorkomen van alcoholgebruik onder jongeren tot 1 8 jaar. In dit projectplan sluiten we inhoudelijk en praktisch aan bij het gemeentelijke Preventie en Handhavings -plan Alcohol van Urk, waarin preventie, educatie, toezicht, handhaving en bewustwording centraal staan. Met dit preventie - en handhavingsplan moet worden ingezet op de gehele keten van preventie, te beginnen bij de omgeving van de kinderen van nu, door in te zetten op het voorkomen en uitstellen van alcoholgebruik. Dit Preventie- en Handhavingsplan 2026 -2029 Alcohol (bijlage K) is op 13 mei 2026 vastgesteld door de raad.

Dit beleidsplan richt zich op het stapsgewijs terugdringen van middelengebruik onder jongeren, met als hoofddoel dat minderjarigen onder de 18 jaar geen alcohol nuttigen of bezitten. De gemeente zet zich in voor adequate naleving van de Alcoholwet, het versterken van de sociale omgeving rondom jongeren en het faciliteren van een fysieke omgeving die gezond gedrag stimuleert , zo ook binnen verenigingen. In fase 3 van het project Veilig Uitgaan zijn er aandachtspunten ten aanzien van verenigingen benoemd. Allereerst wordt vastgesteld dat alcoholgebruik binnen verenigingen vaak onvoldoende zichtbaar is. Daarnaast ontbreekt het aan een structurele samenwerking tussen verenigingen en de gemeente. Ook blijkt dat kennis van en bewustwording over de Alcoholwet binnen verenigingen beperkt is. Tot slot wordt als aandachtspunt genoemd dat de vergunningen mogelijk niet altijd op orde zijn. In de praktijk blijkt dat sommige accommodaties van verenigingen met enige regelmaat worden ingezet voor feesten en partijen, terwijl het bestemmingsplan, de vergunning of de gebruiksvoorwaarden daar geen ruimte voor bieden. Hoewel op 1 juli 2008 het landelijke rookverbod voor de horeca en publieke binnenruimtes ingevoerd, werd er destijds op Urk nog op verschillende plaatsen gerookt onder andere in verenigingsgebouwen.

Met de invoering van het beleid voor groepsbijeenkomsten waarin een rookverbod opgenomen is als voorwaarde voor het gebruik van de honken, ontstond er een ongelijk speelveld. Dit vormde aanleiding om ook met de horeca en verenigingen in gesprek te gaan over het creëren van een gelijk speelveld. Vanuit het uitgan gspunt dat vergelijkbare regels zouden moeten gelden voor zowel de honken als de verenigingen, zijn er in eerste instantie gesprekken gevoerd met een aantal verenigingen. Op 18 juli 2024 heeft er een verenigingenavond plaatsgevonden met als hoofdthema roke n. Het was een geslaagde avond. De boodschap is destijds overgebracht dat er vanaf september 2024 zou worden gecontroleerd op het rookverbod. Het was positief om zo met elkaar in verbinding te staan. Er is gesteld dat het belangrijk is om contact met de ve renigingen te blijven houden. Daarna hebben er op verzoek van de verenigingen nog gesprekken plaatsgevonden tussen verenigingen, gemeente en de NVWA. 32 Er is een toezegging gedaan om het contact met de verenigingen te intensiveren door onder andere in 2025 een nieuwe informatieavond te organiseren. Op 22 september 2025 stond een informatieavond gepland met als thema sociale veiligheid binnen verenigingen. Deze avond zou worden verzorgd door team Veiligheid, DURF en team Toezicht en Handhaving.

Voor deze bijeenkomst bleek echter onvoldoende belangstelling vanuit de verenigingen. Daarom is besloten de informatieavond niet door te laten gaan. In plaats daarvan is ervoor gekozen om gezamenlijk laagdrempelige koffiemomenten te organiseren. Op deze manier kan op een meer persoonlijke wijze contact worden onderhouden met de verenigingen, kunnen signalen en behoeften worden opgehaald en kan de samen werking tussen de gemeente en de verenigingen verder worden versterkt. Daarnaast bieden deze momenten de mogelijkheid om verenigingen te ondersteunen en met hen mee te denken over het op orde brengen van relevante regelgeving, vergunningen. Er wordt naar gestreefd om met deze koffiemomenten in het najaar 2026 te starten. Dit betreft een integraal bezoek vanuit handhaving, vergunningverlening en DURF . 5.4.2 Resultaten uit het onderzoek Veilig Uitgaan Jongeren Uit de enquête blijkt dat sportverenigingen een minder prominente uitgaanslocatie zijn dan de horeca, het samenkomen bij vrienden thuis of de (jeugd -)honken. In de enquête uit 2026 geven 64 jongeren (20,4%) aan dat zij onder andere gebruikmaken van een sportvereniging als ontmoetings - of uitgaanslocatie. Daarmee nemen sportverenigingen een bescheiden maar relevante positie in binnen het vrijetijdsaanbo d voor jongeren. Vergeleken met 2023 lijkt het gebruik van verenigingen als ontmoetingsplek te zijn toegenomen.

In 2023 gaf slechts 1,6% van de respondenten aan uit te gaan bij een vereniging, terwijl daarnaast 10,4% een combinatie van horeca, honk en vereniging bezocht. Op het gebied van veiligheidsgevoelens in verenigingen laten de resultaten een positiever beeld zien dan bij de horeca of (jeugd -)honken. Eén respondent geeft aan zich wel eens onveilig te hebben gevoeld tijdens het uitgaan bij een sportvereniging en drie respondenten geven aan dat zijzelf of vrienden daar wel eens iets vervelends hebben meegemaakt. In vergelijking met andere uitgaa nslocaties, laten sportverenigingen een veiliger beeld zien. Ouders Uit de enquête in 2026 blijkt dat slechts 4 ouders (2,5%) de verenigingen noemen als primaire locatie waar zij zelf hun weekendavonden doorbrengen. Dit in tegenstelling tot 2023 toen 21 ouders (27,6%) nog aangaf hun vrije tijd bij verenigingen/clubs door te brengen en meer dan de helft (51,8%) aangaf wel eens een vereniging te bezoeken. Vijf ouders noemen in 2026 ‘sport’ als primaire locatie waar hun kinderen hun weekendavonden doorbrengen. Ook noemen vijf ouders ‘sport’ als locatie waar zij het liefst zouden zien dat hun kinderen hun weekendavonden doorbrengen. Professionals Binnen de gesprekken komt naar voren dat verenigingen een belangrijke positie innemen binnen het uitgaans- en vrijetijdsaanbod op Urk.

Tegelijkertijd ervaren horecaondernemers een ongelijk speelveld tussen verenigingen en commerciële horeca. Vooral verschi llen in regelgeving en de prijzen van alcoholhoudende dranken worden hierbij genoemd. Dit ongelijke speelveld gaat over de verhouding tussen commerciële en paracommerciële aanbieders. De professionals geven aan blijvend aandacht te hebben voor een gelijk speelveld tussen verenigingen en de commerciële horeca. Een gevarieerd aanbod van uitgaansmogelijkheden wordt door professionals namelijk gezien als een voorwaarde voor een gezond en veilig uitgaansklimaat. 33 5.4.3 Deelconclusies 1. (Paracommerciële) verenigingen worden op Urk gezien als een serieuze uitgaansmogelijkheid. Uit de resultaten blijkt dat verenigingen een belangrijke rol spelen als ontmoetingsplek op Urk. Verenigingsgebouwen worden regelmatig gebruikt voor feestjes, bijeenkomsten en andere sociale activiteiten. Daarmee vervullen zij voor een deel een functie binnen het vrijetijdsaanbod. 2. (Paracommerciële) verenigingen voldoen niet in alle gevallen aan de geldende wet- en regelgeving rondom vergunningen. Uit de resultaten blijkt dat regels en afspraken rondom het organiseren van activiteiten en bijeenkomsten binnen verenigingen niet altijd voor iedereen even duidelijk zijn. Daarnaast wordt gesignaleerd dat bestaande wet- en regelgeving niet in alle gevallen consequent wordt nageleefd.

34 5.5 Veilig Uitgaan.. met middelengebruik Middelengebruik onder jongeren is een onderwerp dat blijvend aandacht vraagt, omdat het invloed kan hebben op gezondheid, welzijn en deelname aan de samenleving. De resultaten uit het onderzoek Veilig Uitgaan 2026 geeft inzicht in de mate waarin jongeren in aanraking komen met alcohol, roken en andere middelen. Achtereenvolgens zullen in deze paragraaf de resultaten uit de praktijk en resultaten uit het onderzoek Veilig Uitgaan 2026 worden besproken. Tot slot worden er deelconclusies geformuleerd. 5.5.1 Resultaten uit de praktijk De afgelopen jaren zijn binnen het project Veilig Uitgaan verschillende maatregelen ingezet die bijdragen aan het tegengaan van middelengebruik en het bevorderen van een gezondere uitgaanscultuur op Urk. Een belangrijke ontwikkeling is de ondertekening van het nieuwe horecaconvenant 2026 (bijlage N) door gemeente, politie en horecaondernemers. In dit convenant zijn afspraken vastgelegd over onder meer de naleving van de alcoholwetgeving, het signaleren van incidenten en het voeren van een matigingsbeleid rondom alcoholgebruik. Van de horecaondernemers wordt daarbij verwacht dat er aandacht is voor matigingsbeleid en het strikt hanteren van leeftijdsgrenzen.

Daarnaast zijn de doelstellingen van het convenant gekoppeld aan de ambities van zowel Veilig Uitgaan als het preventieprogramma DURF , waarmee preventie van middelengebruik een vaste plek heeft gekregen binnen de gezamenlijke aanpak. Ook op het gebied van roken zijn concrete resultaten zichtbaar. Waar in het verleden in verschillende horecagelegenheden nog werd gerookt, zijn de commerciële horecalocaties op Urk inmiddels rookvrij. Vanuit de gemeente zijn er, in overleg met de horecaondernemers, rookpalen beschikbaar gesteld en geplaatst voor de horecagelegenheden. Door afspraken met horecaondernemers en het faciliteren van rookvoorzieningen buiten de horecagelegenheden is een gezondere uitgaansomgeving ontstaan voor zowel bezoekers als medewerkers. De rookvrije horeca sluit aan bij de bredere ambitie om het uitgaansleven op een gezondere manier vorm te geven. Daarnaast wordt vanuit het preventieprogramma DURF ingezet op het voorkomen van overmatig middelengebruik onder jongeren. Dit gebeurt onder andere door preventielessen, ouderavonden, monitoring van middelengebruik en het versterken van de sociale norm rond om alcohol - en drugsgebruik. In de praktijk laten de eerste ervaringen zien dat deze aanpak bijdraagt aan meer bewustwording bij ouders en opvoeders en aan een groter gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid binnen de gemeenschap.

Ten slotte is het preventie- en handhavingsplan geïmplementeerd op Urk , namelijk het Preventie- en Handhavingsplan 2026-2029 Alcohol (bijlage K). Deze is per 20 juni 2026 in werking getreden. Dit beleidsplan richt zich op het stapsgewijs terugdringen van middelengebruik onder jongeren, met als hoofddoel dat minderjarigen beneden de 18 jaar geen alcohol nuttigen of bezitten. Het Verwey Jonker Instituut heeft een ex ante onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van de gemeente Urk. Uit dit onderzoek blijkt dat er factoren zijn die de ontwikkeling van Urk in de weg staan. Het rapport geeft de gemeente Urk drie hoofdopgaven op: het versterken van de weerbaarheid, jongeren perspectief bieden en ruimte geven aan de ontwikkeling van Urk. Deze drie hoofdopgaven hangen ook samen met alcoholgebruik in de gemeente. Minder weerbaarheid en minder perspectief vergroten namelijk de kans op prob lemen met alcohol. Een gezonde sociale omgeving helpt juist om goed preventiebeleid te maken. Daarom is het belangrijk om alcoholpreventie en handhaving stevig te verbinden met de bredere ontwikkeling van Urk. Dit Preventie- en Handhavingsplan Alcohol sluit hierop aan en draagt bij aan een veilige, sterke en gezonde omgeving voor alle inwoners, vooral voor jongeren.

Tijdens de vaststelling van het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol in de gemeenteraad is er een motie aangenomen om te onderzoeken of een convenant opgesteld kan worden onder verenigingen over schenktijden en verantwoord alcoholbeleid. Dit wordt ook meegenomen in de gesprekken met de verenigingen. 35 5.5.2 Resultaten uit het onderzoek Veilig Uitgaan Jongeren De resultaten laten zien dat alcohol het meest gebruikte middel is onder jongeren. Meer dan de helft van de respondenten (53%) geeft aan alcohol te drinken, gevolgd door roken (30%). Slechts een klein deel van de jongeren geeft aan te vapen (3%) of drugs t e gebruiken (3%). Tegelijkertijd gebruikt slechts 11% van de jongeren geen van de genoemde middelen, wat erop wijst dat middelengebruik in bredere zin een relatief normaal onderdeel is van het jongerenleven. Uit de open antwoorden blijkt dat vooral alcoholgebruik sterk genormaliseerd lijkt binnen de Urker jongerencultuur. Jongeren geven aan dat alcohol vaak aanwezig is tijdens sociale activiteiten en dat ook minderjarigen regelmatig alcohol gebruiken. Hoewel deze signalen gebaseerd zijn op ervaringen en waarnemingen van jongeren zelf en niet direct iets zeggen over de exacte omvang van het probleem, laten zij zien dat middelengebruik onder minderjarigen aanwezig is in de belevingswereld van jongeren.

Daarbij wordt genoemd dat er voorafgaand aan een avond uit vaak al alcohol wordt gedronken op achterstraten, in veranda's, onder de overkappingen of bij vrienden thuis1. Hoewel het zelfgerapporteerde drugsgebruik beperkt is, maken meerdere jongeren zich zorgen over het gebruik van drugs onder leeftijdsgenoten. Volgens hen vindt dit vaak buiten het zicht plaats, bijvoorbeeld thuis of op toiletten van horecagelegenheden. Met name 3 -MMC, cocaïne, wiet en ketamine worden genoemd. Tegelijkertijd geven veel jongeren aan zelf geen drugs te gebruiken en er ook weinig mee in aanraking te komen. Daarnaast zijn er signalen dat drugsgebruik binnen bepaalde groepen aanwezig is. Een positieve uitkomst is dat 65% van de jongeren weet waar zij terecht kunnen met vragen of problemen rondom uitgaan en middelengebruik. Desondanks kent ruim een derde (35%) geen organisaties of hulpverleners die ondersteuning kunnen bieden. Ouders Uit de resultaten blijkt dat ouders over het algemeen veel zicht ervaren op het middelengebruik van hun kinderen. Een ruime meerderheid (81%) geeft aan hier volledig zicht op te hebben, terwijl 13% aangeeft gedeeltelijk zicht te hebben. Slechts 6% van de o uders zegt geen zicht te hebben op het middelengebruik van hun kind. Daarnaast is het zicht van ouders op middelengebruik van hun kinderen ten opzichte van 2023 licht toegenomen.

In 2023 gaf 85,2% van de ouders aan hier (gedeeltelijk) zicht op te hebben en in 2026 94,5%. Daarnaast blijkt dat veel ouders bekend zijn met organisaties waar zij terecht kunnen wanneer zij zich zorgen maken. Organisaties zoals Caritas, Waypoint, Veerkracht, het Leger des Heils en DURF worden daarbij regelmatig genoemd. Dit duidt op een goede bekendheid van het lokale ondersteuningsaanbod. De resultaten laten tevens zien dat ouders het gesprek over middelengebruik actief aangaan met hun kinderen. Zij geven aan hun kinderen te informeren over de risico's van alcohol en drugs en proberen bewustwording te creëren. Veel ouders hebben het gevoel goed op de hoogte te zijn van wat er speelt in het leven van hun kinderen en ervaren dat hun kinderen voldoende kennis hebben van de risico's van middelengebruik. Opvallend is dat veel ouders vooral de nadruk leggen op het voorkomen van overmatig alcoholgebruik, terwijl alcoholgebruik op zichzelf – ook onder minderjarigen – minder vaak ter discussie lijkt te staan. 1 De resultaten van de enquête Veilig Uitgaan dienen als een momentopname te worden beschouwd. Andere bronnen, zoals de GGD Gezondheidsmonitor Jeugd 2023, laten een voorzichtige afname van alcoholgebruik onder jongeren zien.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://urk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f4cd3647-35cf-4773-9c9b-002de8764a3c?agendaItemId=2a9e8507-8d4b-4576-a292-8baffaa28b30