Bijlage A - Uitkomsten onderzoek project Veilig Uitgaan 2026
Tekst van het document
Vervolgens zei hij: “ Nu gaan die jongeren indrinken op achterstraten en zuipen en dan naar het Oude Dorp en als je eruit ziet als 18 dan kom je erin. ” Ook een andere respondent benadrukte dat het aanbod in het verleden gevarieerder was. Hij verwees naar locaties zoals De Raat, Havenzicht en De Ommele . Volgens hem konden jongeren vroeger gemakkelijk van de ene naar de andere gelegenheid gaan, waardoor er meer keuze en afwisseling was. Tegenwoordig raakt een populaire locatie, zoals Het Schippertje, snel vol. Hierdoor ontbreekt volgens hem een aantrekkelijk alternatief, wat het gevoel versterkt dat de diversiteit van het aanbod is afgenomen. Een aantal respondenten vond het lastig om een duidelijk standpunt in te nemen. Eén respondent gaf aan dat uitgaan in het Oude Dorp voor hem persoonlijk geen optie is, omdat hij zich bevindt in een sociale omgeving waarin kritisch wordt gekeken naar uitgaa n. Voor jongeren met een vergelijkbare achtergrond blijven volgens hem slechts enkele alternatieven over, zoals Kuppien, De Skuil of het samenzijn in overkappingen op achterstraten. Tegelijkertijd gaf hij aan dat jongeren zich niet altijd thuis voelen bij deze voorzieningen, omdat zij vaak een specifieke doelgroep aanspreken. Volgens hem ontbreekt er een laagdrempelige tussenweg die verschillende groepen jongeren met elkaar verbindt.
Desondanks benadrukte deze respondent dat hij over het algemeen positief is over de voorzieningen en initiatieven die er voor jongeren op Urk bestaan. Hij is van mening dat er wel degelijk aanbod aanwezig is, maar merkt tegelijkertijd dat onder jongeren regelmatig signalen klinken dat bepaalde voorzieningen of ontmoetingsplekken worden gemist. Hierdoor blijft de vraag naar een breder en meer gevarieerd aanbod bestaan. Stelling 4: “Er moet meer te doen zijn voor jongeren onder de 18” Op deze stelling waren 7 respondenten het eens , terwijl 1 respondent twijfelde en geen duidelijk standpunt innam. De respondenten die instemden met de stelling droegen verschillende ideeën aan voor activiteiten die beter aansluiten bij de interesses van jongeren. Zo noemde een respondent voorbeelden als een LAN -party, een openluchtbioscoop of andere activiteiten waarb ij alcohol niet centraal staat. Volgens hem zou een breder aanbod ervoor kunnen zorgen dat meer jongeren worden aangesproken. Een andere respondent benadrukte dat dergelijke initiatieven vooral vanuit de samenleving zelf moeten komen. Hij verwees daarbij naar Comic Con, dat volgens hem succesvol is opgezet door twee jongeren. Een andere respondent stelde dat de gemeente hierin een faciliterende rol zou kunnen spelen, bijvoorbeeld door een geschikte locatie of terrein beschikbaar te stellen.
Hij gaf aan dat evenementen op de haven momenteel vaak een relatie hebben met religie of de visserijsector. Hij 34 stelde dat wanneer jongeren de ruimte krijgen om zelf activiteiten te organiseren op beschikbare locaties, dit waarschijnlijk vaker zal gebeuren. Tegelijkertijd wees een respondent op belemmeringen die jongeren kunnen ervaren bij het organiseren van activiteiten. Hij benoemde bijvoorbeeld dat veel mensen onvoldoende weten hoe het proces rondom vergunningen werkt. Hierdoor wordt het aanvragen van een vergunning vaak als ingewikkeld en drempelverhogend ervaren. Hij stelde daarom voor om het vergunningstraject toegankelijker en transparanter te maken. Volgens hem zou een duidelijk stappenplan kunnen helpen om jongeren inzicht te geven in wat er nodig is om een evenement te organiseren. Daarnaast opperde hij het idee van een laagdrempelig contactpunt, bijvoorbeeld via een telefoonnummer of WhatsApp -service, waar initiatiefnemers terechtkunnen met vragen. Het actief delen van dergelijke informatie via sociale media of lokale nieuwsvoorzieningen zou volgens deze respondent jongeren kunnen stimuleren om hun ideeën daadwerkelijk uit te voeren. Een respondent die betrokken is bij de organisatie van Urk Open Air gaf aan dat de gemeente volgens hem niet altijd een faciliterende houding aanneemt.
Hij vertelde dat de eerste editie van het evenement zonder grote problemen kon worden georganiseerd. Bij een latere editie ontstonden echter discussies met een gemeentelijke medewerker, waardoor het organiseren van het evenement volgens hem aanzienlijk moeilijker werd gemaakt. Deze respondent had het gevoel dat er vanuit de gemeente onvoldoende werd meegedac ht over alternatieve oplossingen wanneer zich obstakels voordeden. Volgens hem zou een meer meedenkende en ondersteunende houding vanuit de gemeente het organiseren van evenementen kunnen vergemakkelijken. De respondent die twijfelde over de stelling gaf aan dat er in algemene zin al diverse activiteiten voor jongeren worden georganiseerd. Tegelijkertijd constateerde hij dat bepaalde voorzieningen en initiatieven uit het verleden worden gemist. Als voorbeeld en noemde hij jongerenvoorzieningen zoals het Jeugd en Struners. Volgens deze respondent zorgde het verdwijnen van dergelijke ontmoetingsplekken ervoor dat jongeren zich verplaatsten naar andere locaties, waaronder het Oude Dorp. Stelling 5: “Wordt middelengebruik (alcohol, roken, drugs) op Urk te veel geaccepteerd?” Op deze stelling waren 7 respondenten het eens , terwijl 1 respondent twijfelde en geen duidelijk standpunt innam. Eén respondent wees daarbij op de rol van ouders en andere volwassenen als voorbeeldfiguren.
Hij gaf aan dat het op Urk niet ongebruikelijk is dat volwassenen in het weekend al vóór het middaguur (voor de kost) alcohol drinken in het bijzijn van kinderen. Volgens deze respondent geven ouders hierdoor het slechte voorbeeld. Hij stelde dat het gebruik van alcohol en tabak op Urk te gemakkelijk wordt geaccepteerd en daarmee te sterk is genormaliseerd. Hierdoor kunnen alcoholgebruik en roken op jonge leeftijd als normale gedragingen worden gepresenteerd. Daarnaast werd de invloed van de sociale omgeving genoemd. E én respondent gaf aan dat middelengebruik binnen sommige vriendengroepen een vanzelfsprekend onderdeel van het sociale leven is. Volgens hem blijft dit gedrag vaak niet beperkt tot de jeugdjaren, maar zet het zich voort wanneer jongeren ouder worden. Hierdoor kan het beeld ontstaan dat middelengebruik een blijvend en geaccepteerd onderdeel van het dagelijkse leven is. Ook de sportcultuur werd door een respondent genoemd als voorbeeld van deze normalisering. Hij vertelde dat bij sportverenigingen alcoholgebruik regelmatig een centrale rol speelt in de sociale omgang. Als voorbeeld noemde hij situaties waarin mensen anderhalf uur voetballen, maar vervolgens nog meerdere uren in de sportkantine blijven om alcohol te drinken. Dit kan laten zien hoe sterk alcoholgebruik verweven is met sociale activiteiten op Urk.
De respondent die twijfelde over de stelling bracht eveneens de verantwoordelijkheid van ouders naar voren. Volgens hem onderschatten veel ouders de aanwezigheid van middelengebruik onder jongeren. Hij gaf aan dat onder ouders soms nog het beeld bestaat dat drugsgebruik vooral voorkomt in grote 35 steden en nauwelijks op Urk aanwezig is. Vanuit zijn eigen ervaringen in het uitgaansleven stelde hij echter dat met name drugsgebruik onder jongeren veel vaker voorkomt dan ouders denken. Ook roken werd volgens hem lange tijd als normaal beschouwd. Deze respondent was van mening dat ouders onvoldoende toezicht houden en de problematiek soms onderschatten. Volgens hem gaan ouders er regelmatig vanuit dat hun eigen kinderen niet met middelen in aanraking komen en geen middelen gebruiken. Hierdoor ontbreekt volgens hem gedeeltelijk het bewustzijn dat middelengebruik ook in de eigen leefomgeving plaatsvindt, waaronder in de overkappingen op de achterstraten. Hij benadrukte dat ouders een belangrijke verantwoordelijkheid hebben in het voorkomen van middelengebruik onder jongeren. Volgens hem begint gedragsverandering bij bewustwording en zelfreflectie. Zoals hij het zelf verwoordde: “Als je wil dat er iets verandert, begint dat bij jezelf. ” Daarmee onderstreepte hij het belang van ouderlijk voorbeeldgedrag en actieve betrokkenheid bij de leefwereld van jongeren.
Stelling 6: “Een kleine groep verpest het voor de rest” Op deze stelling was 1 respondent het eens, terwijl 3 respondenten het oneens waren. De respondent die instemde met de stelling was van mening dat overlast en incidenten vaak hun oorsprong vinden bij een relatief kleine groep personen. Volgens hem moet er daarom vroegtijdig worden ingegrepen om problemen te voorkomen. Hij verwoordde dit als het “de slang bij de kop afhakken”. Wanneer ongewenst gedrag direct wordt aangepakt, kan worden voorkomen dat situaties escaleren. Daarnaast vond hij dat de grotere groep zich duidelijker zou moeten uitspreken tegen de kleinere groep die voor problemen zorgt. Volgens deze respondent begint overlast vrijwel altijd bij een beperkte groep mensen, waardoor de stelling in zijn ogen juist is. De respondenten die het oneens waren met de stelling plaatsten de verantwoordelijkheid niet uitsluitend bij de kleine groep die overlast veroorzaakt, maar juist ook bij de bredere groep die dit gedrag toelaat of accepteert, waardoor het negatieve gedrag in stand blijft. Eén respondent gaf aan dat sterke sociale controle een belangrijke rol speelt bij het voorkomen van overlast. Als voorbeeld verwees hij naar situaties waarin de gemeenschap zich duidelijk uitspreekt tegen bepaalde gedragingen.
Volgens hem zou dezelfde normst ellende houding ook kunnen worden toegepast op overlastgevend gedrag, zoals het gooien van glaswerk of vechtpartijen in het Oude Dorp. Zolang de omgeving wegkijkt of dergelijke incidenten wegwuift als onschuldig, blijft een kleine groep volgens hem ruimte houden om de sfeer voor anderen te verstoren. Een andere respondent gaf aan dat hij het gevoel heeft dat het juist veiliger is geworden. Volgens hem zullen er altijd mensen zijn die zich ongepast gedragen wanneer alcohol een rol speelt. Daarom ziet hij goede handhaving op alcoholgerelateerde overlast als een belangrijker aandachtspunt dan het aanwijzen van een kleine groep als veroorzaker van problemen. Deze respondent herkende zich dan ook niet in het beeld dat een beperkte groep het uitgaansleven of de openbare orde voor de rest verpest. Over het geheel genomen laten de reacties zien dat respondenten verschillend denken over de oorzaak van overlast. Waar de ene respondent de verantwoordelijkheid vooral bij een kleine groep probleemveroorzakers legt, benadrukken anderen juist de rol van de bredere gemeenschap en het belang van sociale controle, normstelling en handhaving. Hierdoor ontstaat het beeld dat overlast niet alleen wordt bepaald door het gedrag van een kleine groep, maar ook door de manier waarop de omgeving daarop reageert.
Stelling 7: “De overkapping is een prima alternatief voor uitgaan” Op deze stelling waren 3 respondenten het eens en 4 respondenten het oneens. Daarnaast was er 1 respondent die twijfelde en geen duidelijke voorkeur uitsprak. De respondenten die het eens waren met de stelling hadden hierbij geen uitgesproken of uitgebreid onderbouwde mening. De respondenten die het oneens waren, benoemden verschillende argumenten waarom zij vinden dat overkappingen geen prima alternatief is voor uitgaan . E én respondent gaf aan dat jongeren tegenwoordig veel alleen zijn en ook vaker met hun eigen vaste vriendengroep afspreken in 36 overkappingen op achterstraten. Hierdoor bestaat volgens hem het risico dat zij vooral in hun eigen sociale kring blijven. Juist het ontmoeten van nieuwe mensen kan bijdragen aan de ontwikkeling van sociale vaardigheden . Daarnaast stelde hij de vraag wie binnen dergelijke overkappingen verantwoordelijk is voor toezicht. Een andere respondent gaf aan dat uitgaan niet hetzelfde is als binnen de grenzen van je eigen sociale bubbel blijven. Volgens hem draait uitgaan juist om het bezoeken van openbare ontmoetingsplekken. Hij gaf aan dat het positief kan zijn wanneer jongeren onder een overkapping samenkomen en bijvoorbeeld een spelletje spelen, maar dat dit volgens hem niet gelijkgesteld kan worden aan uitgaan.
Daarnaast wees een respondent erop dat sommige overkappingen in de praktijk functioneren als informele horecagelegenheden. Volgens hem zijn bepaalde overkappingen uitgegroeid tot een soort verkapt (jeugd-)honk. Dit kan volgens hem leiden tot overlast voor de omgeving. Tegelijkertijd benadrukte hij dat niet ieder probleem direct bij de gemeente neergelegd zou moeten worden. Wanneer sprake is van overlast, zouden betrokkenen volgens hem eerst zelf moeten proberen tot een oplossing te komen voordat de overheid wordt ingeschakeld. Een andere respondent keek juist positiever naar de ontwikkeling van de overkappingencultuur. Volgens hem is deze vooral tijdens de coronaperiode sterk opgekomen. Hij beschouwde dit als een positieve ontwikkeling. Daarnaast gaf hij aan dat vriendengroepen regelmatig van locatie wisselen en elkaar bezoeken in verschillende overkappingen. Als voorbeeld noemde hij dat veel bezoekers van Kuppien voorheen juist actief waren binnen de overkappingencultuur. Dit laat volgens hem zien dat deze ontmoetingsvorm voor sommige jongeren een opstap kan zijn naar andere sociale activiteiten. De respondent die twijfelde over de stelling had geen uitgesproken mening. Hierdoor bleef onduidelijk of deze persoon overkappingen ziet als een volwaardig alternatief voor uitgaan of juist als een aanvulling op bestaande ontmoetingsplekken.
Samenvattend laten de reacties zien dat respondenten verschillend kijken naar de rol van overkappingen binnen het sociale leven van jongeren. Waar sommigen de overkapping zien als een waardevolle ontmoetingsplek, benadrukken anderen dat deze locaties niet dezelfde sociale functie hebben als openbare uitgaansgelegenheden en minder mogelijkheden bieden voor ontmoeting buiten de eigen vriendengroep. Oplossingsrichtingen Voor de verschillende stellingen en thema’s is respondenten gevraagd welke mogelijke oplossingen zij zagen voor de gesignaleerde vraagstukken. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen oplossingen voor: (1) (jeugd-)honken, (2) weinig divers uitgaansaanbod, (3) middelenproblematiek (alcohol, roken, drugs), (4) veiligheid tijdens uitgaan en (5) overig. Met betrekking tot de (jeugd -)honken werden verschillende oplossingsrichtingen aangedragen. Ten eerste werd voorgesteld om financiële ondersteuning beschikbaar te stellen voor positieve initiatieven. Ten tweede werd het verstrekken van subsidies genoemd als mogelijkheid om (jeugd-)honken veiliger te maken. Hierbij kan gedacht worden aan investeringen in brandveiligheid, inrichting, toezicht en andere voorzieningen die bijdragen aan een veilige ontmoetingsplek voor jongeren.
Met betrekking tot het uitgaansaanbod werden verschillende oplossingen aangedragen die gericht zijn op het vergroten van de diversiteit en aantrekkelijkheid van het aanbod voor jongeren. Een van de genoemde ideeën was de ontwikkeling van een horecaplein of bruisend stadshart. Daarnaast werd voorgesteld om meer evenementen op het haventerrein toe te staan. Een andere respondent benoemde een kritiekpunt, waarbij hij benoemde dat deze bijeenkomst te veel is gegaan over het initiatief dat vanuit de jongeren moet komen. Hij stelde daarbij echter de vraag hoe jongeren gestimuleerd kunnen worden om daadwerkelijk initiatief te nemen. Verder werd gewezen op recente ontwikkelingen die als positief worden ervaren, zoals Kuppien en de Jeugdzolder. Volgens deze respondent is er behoefte aan veel nieuw aanbod, waaronder meer vergelijkbare initiatieven als deze. Een andere respondent benadrukte 37 dat er behoefte is aan aanbod voor een bredere doelgroep. Daarbij werd specifiek de vraag gesteld wat een geschikte tussenweg zou kunnen zijn tussen voorzieningen zoals Kuppien enerzijds en het uitgaansleven in het Oude Dorp anderzijds. Opvallend was dat een andere respondent het gebrek aan diversiteit niet als het grootste probleem zag. Volgens hem ligt de uitdaging vooral in het beperkte aantal beschikbare voorzieningen en ontmoetingsplekken.
Vanuit dit perspectief is niet zozeer meer variatie nodig, maar vooral een groter aanbod van bestaande en nieuwe voorzieningen. Als concrete voorstellen werden onder andere een jongerencafé en een maandelijks evenement voor jongeren van 14 tot 16 jaar genoemd. Deze initiatieven zouden kunnen voorzien in de behoefte aan laagdrempelige ontmoetingsplekken voor jongeren die nog niet de elnemen aan het reguliere uitgaansleven. Tot slot werd het belang van samenwerking tussen verschillende maatschappelijke partijen benadrukt. Eén respondent zag kansen in een gezamenlijke aanpak van kerken, sportverenigingen, of ondernemers, waardoor verschillende doelgroepen bereikt kunnen worden. Met betrekking tot de middelenproblematiek kwamen verschillende voorstellen naar voren die zich voornamelijk richten op bewustwording, preventie en de rol van ouders. Een veelgenoemde oplossing was het vergroten van de aandacht voor voorlichting, zowel voo r jongeren als voor ouders. Middelengebruik is niet alleen een kwestie van gedrag van jongeren, maar hangt sterk samen met het voorbeeld dat volwassenen geven. Verschillende respondenten waren van mening dat voorlichting aan ouders een belangrijk onderdeel van de aanpak zou moeten zijn. Daarbij zou ook aandacht moeten worden besteed aan de invloed van het eigen gedrag.
Volgens 1 respondent zouden campagnes gericht op ouders hen bewust kunnen maken van de boodschap die zij onbewust aan jongeren overbrengen , omdat zij uiteindelijk een voorbeeldfunctie hebben voor hun kinderen . Ook op school zag een respondent kansen. Zo werd voorgesteld om meer voorlichting en op scholen te organiseren. Door jongeren al op jonge leeftijd bewust te maken van de risico’s en gevolgen van middelengebruik, kan preventief worden gewerkt aan het verminderen van problematisch gebruik. Naast voorlichting werd het belang genoemd van meer alcoholvrije activiteiten in het weekend. Een respondent opperde het idee om een steekproef te verrichten binnen de sportcultuur, namelijk bij voetbal. Tegelijkertijd wees een respondent erop dat middelengebruik diepgeworteld is in de lokale cultuur en samenleving. Volgens hem is het daarom een complexe uitdaging om dit gedrag daadwerkelijk te veranderen. Een respondent verwees bijvoorbeeld naar Urkerdag, waar alcoholgebruik traditioneel een zichtbare rol speelt. Wel merkte hij op dat de situatie tijdens de meest recente editie volgens hem verbeterd was ten opzichte van voorgaande jaren. Ten slotte met betrekking tot veiligheid tijdens het uitgaan, werden er ook verscheidene oplossingen genoemd.
Een van de deelnemers benadrukte het belang van ondersteuning voor het werk van Barjona, vanuit de overtuiging dat een christelijke samenleving bijdraagt aan een veiligere leefomgeving. Daarnaast werd genoemd dat jongens vroegtijdig moeten leren om respectvol met vrouwen om te gaan. Ook de rol van toezicht en handhaving kwam nadrukkelijk naar voren. Meerdere deelnemers gaven aan dat beveiliging, handhaving en security een positieve bijdrage leveren aan de veiligheid. Daarbij werd opgemerkt dat de horeca in het Oude Dorp vaak actief to ezicht houdt op wat er gebeurt, terwijl dat binnen honken minder het geval lijkt te zijn. Verder werd benadrukt dat duidelijke afspraken en zichtbare handhaving bijdragen aan een gevoel van veiligheid. Eén deelnemer merkte op dat het vaak een kleine groep is die voor overlast zorgt en daarmee het verpest voor anderen. De daden van de kleine groep wekt sensatie op. Tegelijkertijd werd erkend dat de grote groep dit gedrag soms laat gebeuren. Daarom werd het idee geopperd om meer te investeren in het weerbaar maken van de grotere groep, zodat zij zich gemakkelijker kunnen uitspreken en ongewenst gedrag eerder kunnen corrigeren. Daarnaast werd gewezen op het belang van een langetermijnvisie. Zo werd voorgesteld om het aantrekkelijker te maken om te investeren in horecaondernemingen. Ook werd de belangrijke voorbeeldfunctie van ouders benoemd.
Daarbij werd opgemerkt dat een slecht voorbeeld eveneens een voorbeeld is en dus invloed heeft op het gedrag van jongeren. Tot slot werd benadrukt dat jongeren de ruimte moeten krijgen om fouten te maken en daarvan te leren. Als aanvullende maatregel werd het idee genoemd om met 38 undercovervrijwilligers te werken die tijdens uitgaansavonden een oogje in het zeil houden en signalen kunnen doorgeven wanneer dat nodig is.