CConstaterende datUrk
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2027 - Versie Raad 7 oktober 2026

Commissie Organisatie en Leven 20 oktober 2026, gemeente UrkBij agendapunt: Programmabegroting 2027-203038.581 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Dit addendum bevat de samenwerkingsafspraken tussen de gemeente en diverse zorg- en veiligheidspartners. Sindsdien vormt dit een solide basis voor de gezamenlijke inzet om de veiligheid en het welzijn van inwoners te borgen. Tegelijkertijd zijn verschillende landelijke opgaven bij gemeenten belegd, zoals het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, de Hervormingsagenda Jeugd met daaruit voortvloeiend de opgave om tot een Stevig Lokaal Team te komen. Veiligheid loopt als rode draad door deze ontwikkelingen. Het Lokaal Addendum biedt een passend kader om deze transformatie lokaal vorm te geven en te vertalen naar de praktijk. 29 Gezien deze ontwikkelingen is dit een logisch moment om het Lokaal Addendum te evalueren en te herijken. In 2026 start de gemeente dit proces samen met bestaande en nieuwe partners. Het streven is om in 2027 een vernieuwd en breed gedragen Lokaal Addendum te hebben, waarin de juiste zorg en veiligheid voor inwoners centraal staan. Nieuwe contracten jeugdhulp met ingang van 1 januari 2027 In 2027 gaan de nieuwe contracten jeugdhulp (jeugd GGZ, Kinderdagcentra, logeren en multidisciplinaire jeugdhulp) in. Een zorgvuldige implementatie en overgang naar de nieuwe contracten is in voorbereiding. Met deze regionale inkoop zijn KPI’s geformuleerd voor een goede monitoring en waar nodig bijsturing.

De gemeenten en zorgaanbieders bouwen verder aan een dekkend zorglandschap waarbij leren en ontwikkelen voorop staan. Leerlingenvervoer Voor het leerlingenvervoer loopt een aanbesteding. Het streven is om met ingang van 1 juli 2027 nieuwe contracten te hebben. Hulpmiddelen Voor de hulpmiddelen (Wmo) loopt een aanbesteding. Het streven is om met ingang van 1 oktober 2027 nieuwe contracten te hebben. Nieuwkomers en draagkracht Gemeente Urk heeft te maken met verschillende groepen nieuwkomers waaronder vergunninghouders, Oekraïense ontheemden en arbeidsmigranten. De aard en omvang van gemeentelijke verantwoordelijkheid verschilt per doelgroep. De opgave raakt zowel aan voldoende en passende huisvesting als aan sociaal maatschappelijke vraagstukken rond inburgering, participatie, leefbaarheid en draagkracht. Nieuwkomers en draagkracht is daarmee een integrale en domein overstijgende opgave waarin het fysieke en sociaal domein nauw met elkaar samenwerken. De huisvestingsvraagstukken worden verbonden aan de bredere ruimtelijke woonopgave van Urk. Vanuit het sociaal domein ligt de nadruk op inburgering, participatie en maatschappelijke ondersteuning voor zover de gemeente hiervoor een verantwoordelijkheid heeft. Daarbij rekening gehouden met de verschillende wettelijke kaders en verantwoordelijkheden per doelgroep.

De gemeente Urk heeft een achterstand in het huisvesten van vergunninghouders en zet in op het inlopen van deze achterstand in de komende jaren. De verhoogde huisvestingstaakstelling en de bestaande achterstand leiden tot een grotere instroom van vergunninghouders in gemeentelijke trajecten. Dit vraagt om een samenhangende aanpak van huisvesting, inburgering, taalontwikkeling, participatie en begeleiding naar werk. Daarnaast doet dit een groter beroep op de capaciteit van de gemeentelijke organisatie en de betrokken samenwerkingspartners. De hiermee samenhangende inzet vraagt blijvende aandacht voor de uitvoerbaarheid en draagkracht van de betrokken organisaties. Vluchtelingenwerk is de partner die de maatschappelijke begeleiding van deze doelgroep uitvoert en Stichting Hulp en Steun is verantwoordelijk voor het ontzorgen op financieel gebied voor de eerste zes maanden na plaatsing in de gemeente. Met beide partners wordt afgestemd of de beschikbare capaciteit en ondersteuning blijven aansluiten bij de ontwikkeling van de instroom en de gemeentelijke taakstelling. 30 Inwoners met een inschrijving in het doelgroepenregister Inwoners die staan ingeschreven in het doelgroepenregister zijn niet in staat tot het zelfstandig verdienen van het minimumloon en kunnen daarom aanspraak maken op een loonkostensubsidie en aanvullende instrumenten (zoals een jobcoach of werkbegeleiding).

Deze inwoners (voormalige doelgroep Wajong) blijven structureel aangewezen op een loonkostensubsidie en ondersteuning van de gemeente voor duurzaam deelnemen aan de (reguliere) arbeidsmarkt. Op dit moment zijn er ongeveer 70 inwoners met een loonkostensubsidie, naar verwachting zal dit aantal ieder jaar met 5 tot 10 personen toenemen. Inwoners met de Indicatie Beschut Werk Inwoners met de Indicatie Beschut Werk zijn aangewezen op een beschermde werkplek. Deze werkplekken koopt de gemeente Urk in bij Concern voor Werk. In de GR IJsselmeergroep is de gemeente Urk mede-eigenaar van Concern voor Werk. De gemeente heeft een wettelijke taak om de taakstelling Beschut Werk te voldoen. Voor deze taakstelling ontvangt de gemeente Urk de Rijksbijdrage Beschut Werk. In de nieuwe verordening voor 2027 is opgenomen dat de gemeente Urk maximaal 5 extra werkplekken Beschut Werk realiseert. Dit is een financiële overweging vanwege de hoge begeleidingskosten van een werkplek Beschut Werk. Financiële dekking voor deze vijf extra werkplekken wordt geboden vanuit het impulsbudget Sociale infrastructuur dat volgens de samenwerkingsovereenkomst bij Concern voor Werk moet worden besteed.

Daarnaast zijn inwoners met de indicatie Beschut Werk, ook al hebben zijn geen werkplek Beschut Werk, nagenoeg altijd aangewezen op re-integratie en begeleiding en behoren daarmee tot de doelgroep van het participatiebudget. Participatiewet in balans Het programma Participatiewet in Balans wil dat iedereen moet kunnen beschikken over een toereikend en zeker bestaansminimum. Mensen moeten daarnaast gestimuleerd en ondersteund worden om naar vermogen deel te nemen op de arbeidsmarkt en de samenleving. De oude Participatiewet was vaak te streng en de focus lag te veel op controle. De aandacht verschuift nu naar maatschappelijke impact en de menselijke maat. Niet de regel, maar het resultaat voor mensen staat daarbij centraal. Uitgaan van de menselijke maat betekent ook dat inwoners proactief benaderd kunnen worden als de gemeente weet dat er problemen of noden zijn. Het is mogelijk om bepaalde toelagen ambtshalve toe te kennen. Dat betekent dat meer mensen in aanmerking kunnen komen voor bijzondere bijstand. Dit heeft naar verwachting gevolgen voor de budgetten voor bijzondere bijstand en armoede.

Financiering sport, bewegen en cultuur Tot en met 2026 werden activiteiten op het gebied van sport, bewegen en cultuur, waaronder de activiteiten voor de DURF Academie Sport en basisschoolprogramma bewegingsonderwijs, mede gefinancierd vanuit de Brede SPUK (Versterking Sport en Bewegen) en de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC). De huidige Brede SPUK loopt af per 31 december 2026. Vanaf 2027 wordt de rijks financiering voor sport en bewegen ondergebracht in een nieuwe SPUK Sport en Bewegen. Financieel gerelateerd: Algemeen: Bij de Kadernota 2027 is u binnen de programma’s volgens de oude structuur een aantal voorstellen aangereikt. In deze Programmabegroting 2027-2030 worden de onderwerpen nader toegelicht, rekening houdend met de nieuwe programma-indeling uit het coalitieakkoord 31 Groeien met karakter en per thema. Waar nodig wordt een investeringsbudget gevraagd. Waar afgeweken wordt van de reeds genoemde bedragen in de Kadernota 2027 wordt dit expliciet aangegeven. Thema 1 Leven in een kansrijke omgeving Verminderde bijdrage aan Gemeenschappelijke regeling GGD Wij brengen overeenkomstig de richtlijn vanuit de provincie de Programmabegroting in overeenstemming met de afgesproken bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling GGD. Voor de GGD ramen wij ten opzichte van de oude begroting € 14.000 minder vanaf 2027 en voor 2028 en 2029 een vermindering van € 15.000.

Voor 2030 ramen wij € 8.000 minder. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 hierop aan. In de Kadernota 2027 was dit onderwerp nog niet opgenomen. Thema 2 Zorg en ondersteuning Aanvullend budget voor woonvoorzieningen Aanpassingen van woonvoorzieningen zijn zogenaamde open-einde-regelingen. Bij het bepalen van de aanpassing wordt ook gekeken naar de mogelijkheid van verhuizen. Als een aanpassing noodzakelijk is, dan hebben we daar praktisch gezien weinig sturingsmogelijkheden op (vaak is daar juridisch ook weinig ruimte voor). Wel worden bij woningaanpassingen meerdere offertes opgevraagd om de kosten zorgvuldig te beoordelen en zo doelmatig mogelijk in te kopen. De afgelopen jaren besteden wij elk jaar meer aan Wmo woonvoorzieningen. Om het budget beter in overeenstemming te brengen met de verwachte uitgaven en om financiële knelpunten gedurende het jaar te voorkomen, is het noodzakelijk het structureel budget te verhogen met € 266.000. Hiermee brengen we het budget op de hoogte van de realisatie van afgelopen jaren. U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Tussenrapportage 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 voor het structurele effect aan. In de Kadernota 2027 was dit onderwerp nog niet opgenomen.

Aanvullend budget voor vervoers- en rolstoelvoorzieningen Vervoersvoorzieningen en rolstoelvoorzieningen zijn open einde regelingen en worden al enkele jaren overschreden. Op basis van de historische lasten en de verwachte toekomstige ontwikkeling van de uitgaven is een structurele budgetverhoging van € 119.000 voor vervoers- en rolstoelvoorzieningen noodzakelijk. Voor rolstoelvoorzieningen wordt in 2027 een nieuwe aanbesteding georganiseerd. Deze aanbesteding bepaalt met name de vergoeding voor de aanschaf van rolstoelen. Bij de verstrekking wordt vooral gekeken naar wat een cliënt daadwerkelijk nodig heeft; het uitgangspunt is dus een passende rolstoel voor de cliënt. U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Tussenrapportage 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 voor het structurele effect aan. In de Kadernota 2027 was dit onderwerp nog niet opgenomen. Aanvullend budget jeugdhulp Het gebruik en de kosten van jeugdhulp laten de afgelopen jaren een stijgende lijn zien. Hoewel het beroep op jeugdhulp in Urk nog ver onder het landelijke gemiddelde ligt, vraagt de ontwikkeling zowel inhoudelijk als financieel om nadere aandacht. De stijging wordt veroorzaakt door een combinatie van volumeontwikkeling, hogere tarieven en een toename van complexe en specialistische zorg.

32 De financiële ontwikkeling is mede gevoelig voor kleine aantallen jeugdigen met zeer intensieve en kostbare ondersteuning. Één aanvullend verblijfstraject of een klinische opname kan daardoor een relatief groot effect hebben op de gemeentelijke uitgaven. Bij de Jaarrekening 2025 bleek dat de uitgaven voor jeugdzorg fors hoger waren dan het gereserveerde budget. Omdat nadere analyse gewenst was, zijn bij de Kadernota 2027 de kosten voor jeugdhulp als onzeker gekwantificeerd. Uit analyse blijkt dat het budget voor jeugdhulp structureel te laag in onze begroting is opgenomen. Daarom ramen wij € 1.583.000 structureel bij. U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Tussenrapportage 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 voor het structurele effect aan. Tegelijkertijd zetten wij de beweging voort naar eerdere, lichtere en meer samenhangende ondersteuning. Via de versterking van de sociale basis, preventie en de verdere ontwikkeling van het Stevig Lokaal Team willen wij problemen eerder signaleren, tijdig passende ondersteuning bieden en waar mogelijk escalatie naar zwaardere zorg voorkomen. Hiermee hopen wij de stijging van de kosten van de jeugdhulp te beperken.

De van het Rijk ontvangen extra middelen (middelen Commissie van Ark) zijn gereserveerd in de reserve Sociaal Domein en zijn bestemd voor het versterken en doorontwikkelen van preventie, de sociale basis en het stevige lokale team. De kosten voor versterking en doorontwikkeling van preventie, de sociale basis en het stevige lokale team worden vanuit de reserve Sociaal Domein betaald. In het kader van monitoring en regie is eind 2025 afgesproken dat er in 2026 ook een onderzoek gedaan zou worden naar de top 20 duurste casussen Jeugd en Wmo op Urk. Met als doel inzicht te verschaffen in de casuïstiek en of een rode draad te ontdekking is en of er vanuit deze bevindingen, aanbevelingen en maatregelen getroffen kunnen worden om hier verder grip op te krijgen of beter te kunnen anticiperen. Voor nu is de prioriteit op de casussen vanuit Jeugd. Pleegzorgvergoeding kinderopvang Het Rijk stelt middelen beschikbaar voor een tegemoetkoming in de kosten van de kinderopvang van kinderen in pleeggezinnen. Het is nog onduidelijk in hoeverre hiervan gebruik gemaakt wordt en wat de behoefte aan een tegemoetkoming in de kosten binnen gemeente Urk is. Bij de Kadernota 2027 is een bedrag van € 23.000 structureel in het financieel beeld verwerkt. Wij passen de Programmabegroting 2027-2030 hierop aan.

Uitvoeringskosten Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Flevoland Vanuit de Jeugdwet en de Wmo voeren we verschillende taken in het sociaal domein verplicht regionaal uit. Voor gemeente Urk is dat belangrijk. Vanwege de schaalgrootte is het noodzakelijk en gewenst om regionaal samen te werken op de specialistische zorg en ondersteuning. Met ingang van 1 januari 2027 is naar verwachting een nieuwe gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland van kracht, die tegemoetkomt aan de noodzaak tot verbetering van de regionale samenwerking en zorg draagt voor een stevige regio- organisatie. Met ingang van 2027 participeren wij in deze gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Flevoland. Wij hebben de structurele uitvoeringskosten van € 33.000 geraamd in de Kadernota 2027 en nemen deze nu op in de Programmabegroting 2027-2030. 33 Thema 3 nieuwkomers en draagkracht De gemeente Urk heeft een achterstand in het huisvesten van vergunninghouders en zet in op het inlopen van deze achterstand in de komende jaren. De verhoogde huisvestingstaakstelling en de bestaande achterstand leiden tot hoge een toename van vergunninghouders in gemeentelijke trajecten. In aanvulling op de Kadernota ramen wij € 227.000 aan structurele lasten. Wij onderzoeken ook de mogelijkheden om vanuit het Rijk aanvullende financiering te ontvangen.

Thema 4 Meedoen en bestaanszekerheid Aanpassing bijdrage aan Gemeenschappelijke regeling IJsselmeergroep Wij brengen overeenkomstig de richtlijn vanuit de provincie de begroting in overeenstemming met de afgesproken bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling IJsselmeergroep. In 2027 ramen wij € 44.000 af en in 2028 € 36.000 bij. Voor 2029 vindt geen mutatie plaats. In 2030 kan € 85.000 worden afgeraamd. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 voor het structurele effect aan. In de Kadernota 2027 was dit onderwerp nog niet opgenomen. Actualisatie budgetten Bundeling Uitkering Inkomstenvoorzieningen Gemeenten (BUIG) Ook in 2027 geven wij uitvoering aan de Participatiewet. Daarbij ondersteunen wij inwoners bij het vinden en behouden van werk en bij deelname aan de samenleving wanneer betaald werk nog niet direct haalbaar is. Hiervoor zetten wij onder meer inkomensondersteuning, re- integratie, loonkostensubsidies, Beschut Werk, persoonlijke begeleiding en werkgeversdienstverlening in. Vanuit het Rijk ontvangen wij een tegemoetkoming in de kosten in de vorm van de Specifieke uitkering BUIG (Bundeling uitkering inkomensvoorzieningen gemeenten). Wij nemen de lasten en baten budgettair neutraal op in de begroting. U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Tussenrapportage 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 voor het structurele effect aan.

In de Kadernota 2027 was dit onderwerp nog niet opgenomen. Thema 5 Identiteit, sport, cultuur en erfgoed. Andere financiering bewegingsonderwijs Voorheen ontvingen wij een Speciale Uitkering (SPUK) voor de financiering voor het bewegingsonderwijs. Hiermee financierden wij sportacademie Lindeboom. De SPUK wordt stopgezet en er is nog geen andere financiering van deze wettelijke taak beschikbaar. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 aan. In de Kadernota 2027 is hiervoor geld geraamd. Wat mag het kosten? Programma (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten Leven in een kansrijke omgeving | 11.794 | 10.537 | 10.698 | 10.675 Zorg en ondersteuning | 11.600 | 11.548 | 10.870 | 10.830 Nieuwkomers en draagkracht | 577 | 572 | 572 | 572 Meedoen en bestaandszekerheid | 7.158 | 7.152 | 7.063 | 7.102 Identiteit, sport, cultuur en erfgoed | 3.755 | 3.864 | 4.632 | 4.595 Totaal lasten | 34.883 | 33.672 | 33.834 | 33.773 Baten Leven in een kansrijke omgeving | 1.859 | 1.859 | 1.859 | 1.859 Zorg en ondersteuning | 512 | 512 | 512 | 512 Meedoen en bestaandszekerheid | 3.298 | 3.408 | 3.522 | 3.608 Identiteit, sport, cultuur en erfgoed | 1.169 | 1.264 | 1.582 | 1.577 Totaal baten | 6.838 | 7.043 | 7.475 | 7.556 Saldo meerjaren begroting voor reserves | -28.045 | -26.629 | -26.359 | -26.217 Mutaties reserves | 75 | 75 | 25 | -ㅤ Saldo meerjaren begroting na reserves | -27.970 | -26.554

| -26.334 | -26.217 34 35 Bestuurlijk programma Bestuurskracht en samenwerking Thema's 1. Urk in de regio 2. Sterke financiële koers 3. Goed bestuur en besluitvorming 4. Sterke organisatie 5. Dienstverlening en participatie 6. Informatie, sturing en control Wat willen we bereiken? De opgaven waar Urk voor staat vragen om een krachtig bestuur, een sterke organisatie en goede samenwerking met inwoners, ondernemers en andere overheden. Alleen samen kunnen we de ambities voor Urk waarmaken en inspelen op ontwikkelingen die onze gemeente raken. Binnen Urk in de regio versterken we onze positie en belangenbehartiging. We werken actief samen met gemeenten, provincie, Rijk en maatschappelijke partners om kansen voor Urk te benutten en invloed uit te oefenen op onderwerpen als bereikbaarheid, woningbouw, economie en voorzieningen. Daarbij betrekken we inwoners en ondernemers waar mogelijk bij belangrijke ontwikkelingen. Met een Sterke financiële koers zorgen we voor gezonde gemeentefinanciën en maken we duidelijke keuzes. We wegen ambities, investeringen en risico’s zorgvuldig af en richten onze middelen op wat het meeste maatschappelijke effect heeft. Zo houden we ruimte om ook in de toekomst te investeren in belangrijke opgaven. Binnen Goed bestuur en besluitvorming werken we aan een transparant bestuur en heldere besluitvorming.

We zorgen voor een goede samenwerking tussen raad, griffie, college en organisatie, zodat besluiten zorgvuldig tot stand komen en inwoners weten waar zij aan toe zijn. Een Sterke organisatie is noodzakelijk om onze ambities uit te voeren. Daarom investeren we in medewerkers, leiderschap, samenwerking en een opgavegerichte werkwijze. We verbinden beleid, uitvoering en financiën en zorgen voor een organisatie die wendbaar en toekomstbestendig is. Met Dienstverlening en participatie zetten we inwoners en ondernemers centraal. We verbeteren onze dienstverlening, maken processen eenvoudiger en betrekken inwoners tijdig bij plannen en ontwikkelingen. Zo versterken we de betrokkenheid bij onze gemeente en bouwen we samen aan de toekomst van Urk. Wij versterken met Informatie, sturing en control onze planning, monitoring en verantwoording. Hierdoor kunnen we beter sturen op resultaten, tijdig bijsturen en transparant verantwoorden wat we bereiken met de beschikbare middelen. Zo bouwen we aan een bestuur en organisatie die betrouwbaar, daadkrachtig en dicht bij de samenleving staan.

36 Wat gaan we doen? Beleidsinhoudelijk: Thema 1 Urk in de regio Urk draagt proactief bij aan de verschillende regionale samenwerkingsverbanden, waaronder de Strategische Agenda Flevoland en de DUN-samenwerking (Dronten, Urk en Noordoostpolder) en onderhoudt daarnaast een sterke oriëntatie op de regio Zwolle. In deze regionale verbanden worden opgaven op het gebied van wonen, economie, bereikbaarheid, energie, sociaal domein, veiligheid en leefbaarheid integraal opgepakt met provincie, buurgemeenten, Rijk en andere partners. Urk kiest daarbij nadrukkelijk voor een actieve regierol en spreekt medeoverheden aan op hun verantwoordelijkheden, zodat de belangen van Urk tijdig en volwaardig worden meegenomen in regionale besluitvorming. Daarbij wordt ingezet op de gezamenlijke strategische agenda’s, waaronder Noordelijk Flevoland 2050 en relevante agenda’s binnen de regio Zwolle, zodat opgaven en kansen in samenhang worden ontwikkeld over regiogrenzen heen. Ook wordt samenwerking gezocht met Defensie en andere partners in het kader van regionale weerbaarheid, innovatie en strategische ontwikkeling. Thema 2, 4 en 6 Sterke financiële koers, Sterke organisatie, Informatie, sturing en control De gemeente staat voor een structurele financiële opgave en bevindt zich tegelijkertijd in een fase van groei en verdere professionalisering van de organisatie.

Naarmate de omvang en complexiteit van de organisatie toenemen, wordt het steeds belangrijker dat de organisatie beschikt over heldere processen, duidelijke verantwoordelijkheden, betrouwbare informatie en adequate interne beheersing. De financiële opgave vraagt om scherpe keuzes over de inzet van middelen en de ambities van de gemeente. Tegelijkertijd is het van belang om eerst voldoende inzicht te hebben in de mogelijkheden om binnen de bestaande organisatie doelmatiger en efficiënter te werken. Daarbij gaat het onder meer om de inrichting van processen, de inzet van formatie en capaciteit, de kwaliteit van managementinformatie, de verdeling van verantwoordelijkheden en de wijze waarop wordt gestuurd en bijgestuurd. Om goed inzicht te krijgen in de huidige staat van de organisatie en mogelijke verbeteringen wordt een onafhankelijke toets door een extern bureau uitgevoerd naar de kwaliteit, beheersing en doelmatigheid van de organisatie. De onafhankelijke toets richt zich op de vraag of de organisatie als geheel zodanig is ingericht en wordt aangestuurd dat zij haar taken effectief, efficiënt, rechtmatig en doelmatig kan uitvoeren en beschikt over voldoende informatie om tijdig te sturen, bij te sturen en verantwoording af te leggen.

In de periode 2027–2030 staat de gemeente voor de opgave om het meerjarenbeeld structureel in balans te brengen en tegelijkertijd de financiële sturing en beheersing van de organisatie verder te versterken. Dit vraagt om tijdig inzicht in ontwikkelingen, een goede beheersing van de financiële risico’s en het vermogen om waar nodig tijdig bij te sturen. De financiële opgave wordt daarbij benaderd vanuit twee samenhangende sporen. Allereerst wordt gewerkt aan een structureel sluitend meerjarenbeeld. De financiële ontwikkeling wordt 37 bij iedere Tussenrapportage en Kadernota opnieuw bezien. Bij ongewijzigd beleid loopt de structurele opgave na 2030 verder op, onder meer als gevolg van het Integraal Huisvestingsplan. Dit maakt het noodzakelijk om al in 2027 keuzes voor te bereiden over onder meer het takenpakket, het voorzieningenniveau en de financiële lasten. Daarnaast wordt ingezet op het verder versterken van de sturing, beheersing en control van de organisatie. Een onafhankelijke blik geeft inzicht in de werking van de huidige sturing en beheersing en in de verbeteringen die nodig zijn om de organisatie financieel en bedrijfsmatig verder te versterken. De uitkomsten hiervan bieden handvatten voor betere managementinformatie, duidelijkere sturing en tijdige bijsturing.

De komende periode worden hiervoor de financiële reeks 2027–2030 en het meerjarenbeeld tot 2034 verder aangescherpt. Ook worden maatregelen en financiële risico’s systematisch in beeld gebracht en wordt toegewerkt naar een onderbouwd financieel handelingsperspectief. De uitkomsten vormen de basis voor verdere besluitvorming en voor de aanpak van de meerjarige financiële opgave vanaf 2028 en verder. De onafhankelijke toets staat niet op zichzelf. Tegelijkertijd werkt de gemeente aan de verdere ontwikkeling van de organisatie. Deze ontwikkeling is gericht op het versterken van de professionele slagkracht, het verduidelijken van rollen en verantwoordelijkheden en het verder ontwikkelen van de wijze waarop de organisatie haar reguliere taken en maatschappelijke opgaven uitvoert. De uitkomsten van de onafhankelijke toets bieden hiervoor een belangrijke basis en helpen om deze ontwikkeling gericht en beheersbaar vorm te geven. Thema 3 Goed bestuur en besluitvorming Goed bestuur vraagt om een transparante, zorgvuldige en rolvaste samenwerking tussen gemeenteraad, griffie, college en ambtelijke organisatie. Heldere rollen, goede informatievoorziening en een herkenbaar besluitvormingsproces dragen bij aan de kwaliteit van de besluitvorming en het vertrouwen in het openbaar bestuur.

In 2027 wordt op basis van het coalitieakkoord verder gewerkt aan een professionele en opgavegerichte wijze van sturen en samenwerken. Maatschappelijke opgaven vormen daarbij het vertrekpunt. Dit betekent dat niet de afzonderlijke beleidsterreinen of organisatieonderdelen centraal staan, maar de gezamenlijke opgave en het gewenste maatschappelijke resultaat. Daarbij werken raad, college en organisatie, samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners, vanuit duidelijke rollen en verantwoordelijkheden. De gemeenteraad wordt ondersteund door een goed toegeruste griffie en passende ondersteuning. De samenwerking tussen raad, griffie, college en organisatie wordt verder versterkt, onder meer door het werken volgens de BOB-structuur en door een goede afstemming tussen de burgemeester, gemeentesecretaris en griffier. De Lange Termijn Agenda biedt daarbij een belangrijk instrument om de bestuurlijke agenda en besluitvorming meer in samenhang en met een langere tijdshorizon te organiseren. In 2027 wordt daarnaast door de griffie de werking van de raadscommissie IBK gemonitord en wordt steeds bezien of aanpassing van de verordening op de raadscommissies nodig is. Hiermee wordt bijgedragen aan een transparant, zorgvuldig en voorspelbaar besluitvormingsproces en aan verdere versterking van de bestuurlijke kwaliteit en langetermijnsturing.

In het jaarlijkse griffieplan krijgen al deze zaken ook een plek. 38 Thema 5 Dienstverlening en participatie Ook in 2027 zetten we ons in voor het optimaliseren van de digitale en fysieke dienstverlening aan onze inwoners. Dit doen we door de doorlooptijden zo kort mogelijk te houden en de aanvraagprocessen zo eenvoudig mogelijk. Indien nodig verlenen we hierbij ondersteuning. Ook op het gebied van participatie willen we stappen blijven zetten. Zo willen we ruimte bieden aan initiatieven van inwoners en bedrijven. Hiertoe willen we de samenwerking met de BKU, de VVU en andere belangenorganisaties voortzetten. Verder willen we zorgdragen voor heldere kaders op het gebied van dienstverlening en participatie. Financieel gerelateerd: Algemeen: Bij de Kadernota 2027 is u binnen de programma’s volgens de oude structuur een aantal voorstellen aangereikt. In deze programmabegroting worden de onderwerpen nader toegelicht, rekening houdend met de nieuwe programma-indeling uit het coalitieakkoord Groeien met karakter en per thema. Waar nodig wordt een investeringsbudget gevraagd. Waar afgeweken wordt van de reeds genoemde bedragen in de Kadernota 2027 wordt dit expliciet aangegeven. Thema 2 Sterke financiële koers Een aantal financieel technische aanpassingen worden in deze begroting doorgevoerd. De aanpassingen betreffen de navolgende onderwerpen.

Structurele verwerking van informatie uit de Meicirculaire De Meicirculaire 2026 is op 31 mei 2026 verschenen. Voorafgaand aan de beraadslagingen van de Kadernota 2027 heeft u hierover een informatienota ontvangen. In deze Programmabegroting 2027-2030 verwerken wij de mutaties. Toepassen inflatiecorrectie op heffingen en belastingen Zoals jaarlijks vermeldt de Meicirculaire het inflatiecijfer dat wij gebruiken om de tarieven van belastingen en heffingen te verhogen. Voor 2027 gaan wij uit van een tariefstijging van 2,7%. Wij verwerken deze tariefstijging in onze verordeningen die tegelijkertijd met de Programmabegroting 2027-2030 ter vaststelling worden aangeboden. De verwachte baten verwerken wij in de Programmabegroting 2027-2030. Inzet stelpost prijsmutaties Via de algemene uitkering van het Gemeentefonds ontvangt gemeente Urk een bedrag dat ingezet kan worden om de lastenstijging als gevolg van inflatie te kunnen bekostigen. Wij zetten de stelpost prijsmutaties gedeeltelijk in als dekkingsplan voor de stijging van de lasten binnen de Programmabegroting 2027-2030. Het betreft hier een bedrag van € 798.000 structureel. Aanpassen afschrijvingen Jaarlijks passen wij aan de hand van de laatste inzichten de verwachte afschrijvingen aan.

Het betreft hier aanpassingen als gevolg van een nieuwe inschatting wanneer investeringen in gebruik worden genomen en de daadwerkelijke hoogte van de investeringsbedragen, eventueel verminderd met ontvangen bijdragen van derden. Aanvullend dekkingsplan voor een sterke financiële koers nu en in de toekomst Om onze begroting structureel sluitend te maken is het nodig om het financieel beeld vanaf 2027 structureel met € 1.2 miljoen te verbeteren en vanaf 2029 met een aanvullend structureel bedrag van € 1.2 miljoen. Wij bereiken dit door kritisch naar de kosten te kijken en hierin aanvullende voorstellen te doen. Ook vragen wij een bijdrage aan de burger in de vorm van een 39 belastingverhoging ter hoogte van 5%. Hiermee draagt de burger € 376.000. In de belastingverordeningen 2027 wordt hiermee rekening gehouden. Het herstel van de havenkades legt een fors beslag op de financiële middelen van de gemeente. In de Kadernota 2027 hebben wij hiermee in het financieel beeld rekening gehouden door te rekenen met aanvullende kapitaallasten (Afschrijving en rente). In deze Programmabegroting 2027-2030 gaan wij ervan uit dat de extra lasten in het kader van het herstel van de havenkades worden opgebracht door externe financiering. Hetzij door cofinanciering, hetzij door een beroep op de Urker samenleving.

Thema 3 Goed bestuur en besluitvorming Aanpassen omvang college Zoals ook in de Kadernota 2027 is opgenomen is de huidige omvang van het college financieel vertaald. Wij nemen deze lasten nu op in de Programmabegroting 2027-2030. IT-faciliteiten raads- en commissieleden Gemeenteraad Urk De leden van de gemeenteraad en raadcommissies hebben een eigen M365 tenant, bijbehorende emailadressen en een device ontvangen. Het gaat hier over investeringen en beheer- en licentiekosten. Hiermee voldoet de gemeente Urk aan de wet- en regelgeving (o.a. artikel 3.3.2. van het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers), rechtmatig inkopen, een veilige werkomgeving en goed beheer voor raads- en commissieleden. U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Kadernota 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027- 2030 voor het structurele effect aan. Thema 4 Sterke organisatie Actualiseren functieprofielenboek personeel De formatie van de gemeente Urk bestaat uit functies met verschillende taken en bevoegdheden. De waardering van de werkzaamheden vindt plaats op basis van objectieve criteria via een functiewaarderingssysteem. De resultaten leggen wij vast in het functieprofielenboek. Het functieprofielenboek moet periodiek worden geactualiseerd. Daarvoor is een functiewaarderingssysteem noodzakelijk.

Wij ramen hier de licentiekosten om het functieprofielenboek up-to-date te kunnen houden. U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Kadernota 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 voor het structurele effect aan. Periodiek geneeskundig onderzoek Er geldt een verplichting vanuit de Arbowet om een periodiek medisch onderzoek voor medewerkers aan te bieden. U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Kadernota 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 voor het structurele effect aan. Risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E) Vanuit de Arbowet is het verplicht om periodiek een risico-inventarisatie en evaluatie rondom arbeidsomstandigheden uit te voeren. Wij doen dat één keer in de vier jaar. In 2025 was het laatste onderzoek. U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Kadernota 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 voor het jaar 2029 aan. Digitale ondersteuning Wet Open Overheid (WOO) Op basis van de Wet Open Overheid heeft de gemeente de verplichting om de komende jaren gemeentelijke informatie en besluitvorming toegankelijker te maken. Voor de inrichting van een 40 systeem voor de Wet Open Overheid in 2028 wordt een bedrag gevraagd. Het betreft hier (structurele) softwarekosten (€ 40.000) en eenmalige projectkosten (€ 80.000).

De software is nodig om het proces digitaal te kunnen ondersteunen, effectief in te richten en de publicatie van bijvoorbeeld WOO-verzoeken te realiseren (actieve publicatieplicht). U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Kadernota 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027- 2030 voor het structurele effect aan. Aanschaf voertuig wijkbeheer Door de groei van Urk is er een extra wijkbeheerder bijgekomen. Het beheerplan is hier nog niet op aangepast. Vandaar dat wij de extra kapitaallasten voor één voertuig opnemen. Het bijbehorende investeringsbedrag is € 70.000. U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Kadernota 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 voor het structurele effect aan. Wij verzoeken u een investeringsbudget van € 70.000 beschikbaar te stellen. Aanschaf nieuwe versnipperaar Voor het groenonderhoud van de gemeente Urk wordt een versnipperaar gebruikt. Deze moet worden vervangen. Wij ramen de kapitaallasten ervan in deze kadernota. Het bijbehorende investeringsbedrag is € 65.000. U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Kadernota 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 voor het structurele effect aan. Wij verzoeken u een investeringsbudget van € 65.000 beschikbaar te stellen. Aanschaf voertuig begraafplaats Om de begraafplaats te kunnen onderhouden is het noodzakelijk om grond te kunnen verzetten.

Hiervoor gebruiken wij een machine van Ahlmann of een soortgelijk voertuig. De bestaande Ahlmann is aan vervanging toe. In deze Kadernota nemen wij de kapitaallasten van de geplande aanschaf op. Het bijbehorende investeringsbedrag is € 100.000. U bent over dit onderwerp geïnformeerd bij de Kadernota 2027. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 voor het structurele effect aan. Wij verzoeken u een investeringsbudget van € 100.000 beschikbaar te stellen. Aanvullende bijdrage aan Gemeenschappelijke regelingen (Veiligheidsregio en het Flevolands archief) Wij brengen overeenkomstig de richtlijn vanuit de provincie de begroting in overeenstemming met de afgesproken bijdrage aan de gemeenschappelijke regelingen ( Veiligheidsregio Flevoland en het Flevolands archief). Voor de Veiligheidsregio ramen wij ten opzichte van de oude begroting € 66.000 extra vanaf 2027 en structureel vanaf 2028 met € 59.000. Wij passen onze Programmabegroting 2027-2030 aan. Dit onderwerp was nog niet opgenomen in de Kadernota 2027. Wij passen de begroting voor 2028 incidenteel met € 4.000 aan voor het Flevolands archief.

Wat mag het kosten? Programma (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten Sterke financiële koers | 1.065 | 2.456 | 2.982 | 4.582 Goed bestuur en besluitvorming | 1.861 | 1.797 | 1.797 | 1.797 Sterke organisatie | 12.988 | 13.667 | 14.572 | 15.454 Dienstverlening en participatie | 2.070 | 2.000 | 1.980 | 1.980 Totaal lasten | 17.984 | 19.921 | 21.331 | 23.813 Baten Sterke financiële koers | 54.069 | 53.843 | 55.146 | 57.698 Goed bestuur en besluitvorming | 18 | 18 | 18 | 18 Sterke organisatie | 228 | 228 | 228 | 228 Dienstverlening en participatie | 1.500 | 1.500 | 1.431 | 1.431 Totaal baten | 55.815 | 55.589 | 56.823 | 59.375 Saldo meerjaren begroting voor reserves | 37.831 | 35.669 | 35.492 | 35.562 Mutaties reserves | 2.475 | 3.674 | 596 | 576 Saldo meerjaren begroting na reserves | 40.306 | 39.342 | 36.089 | 36.138 41 42 Paragrafen 43 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente Urk om (onverwachte) verliezen en incidentele financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Zonder dat de continuïteit of de dienstverlening van de organisatie direct in gevaar komt of financiële noodmaatregelen nodig zijn. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit.

Dat wil zeggen de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken en alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn genomen. Beschikbare weerstandscapaciteit De gemeente Urk heeft geld nodig om financiële risico’s op te vangen. Dit noemen we de beschikbare weerstandcapaciteit. De gemeente Urk rekent de volgende onderdelen tot de beschikbare weerstandscapaciteit: 1. De algemene reserve; 2. De bestemmingsreserves die dienen ter egalisatie van de volgende specifieke begrotingsposten: Reserve Participatie en Sociaal domein; 3. Stelpost onvoorziene uitgaven; 4. De onbenutte belastingcapaciteit; 5. De reserve grondzaken (algemene weerstandsreserve grondexploitatie). 1. De algemene reserve De stand van de algemene reserve per 31 december. 2. De bestemmingsreserves participatie en sociaal domein Deze bestemmingsreserves zijn voor de jaarlijkse egalisatie van de geraamde baten en lasten van de betreffende doeleinden. Vanuit dat oogpunt kunnen deze reserves dan ook worden meegenomen bij de bepaling van de weerstandscapaciteit. De verwachte stand van deze specifieke bestemmingsreserves per 31 december. 3. Stelpost onvoorziene uitgaven In de begroting is voor dekking van onvoorziene uitgaven een structureel gelijkblijvende stelpost opgenomen. Er zijn nog wel andere stelposten geraamd binnen de begroting.

Deze stelposten zijn echter allemaal aangewezen voor specifieke doeleinden. 4. De onbenutte belastingcapaciteit De financiële verhoudingswet (Fvw) bepaalt dat de eigen inkomsten van een gemeente een bepaald redelijk peil moeten hebben, wil zij in aanmerking komen voor een aanvullende uitkering op basis van artikel 12 Fvw. De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte die er nog is om de belastingen te verhogen. In het algemeen wordt gekeken naar de ruimte die aanwezig is om de OZB-tarieven nog te verhogen. De onbenutte belastingcapaciteit OZB wordt berekend door de gemeentelijke WOZ-waarden tegen het redelijk peil uit het gemeentefonds meicirculaire te vermenigvuldigen. Bij de afvalstoffen- en rioolheffingen is de nog onbenutte belastingcapaciteit alleen de ruimte totdat 100% kostendekking is gerealiseerd. Ten aanzien van de begraafrechten geldt het beleid dat de kosten voor 70% in rekening worden gebracht. Hier is theoretisch sprake van een structureel onbenutte ruimte in de begroting. In 2027 is er geen sprake van onbenutte capaciteit voor de OZB en de rioolheffing. 5. De reserve grondzaken De verwachte stand van het vrij aanwendbare deel van de reserve grondzaken per 31 december.

De weerstandscapaciteit (x € 1.000) | Begroting | Begroting 2026 | 2027 Algemene reserve (vrije deel) | 13.036 | 9.130 Bestemmingsreserves Participatie en Sociaal Domein | 4.663 | 7.217 Stelpost onvoorziene uitgaven | 25 | 25 Onbenutte belastingcapaciteit | 621 | - Reserve grondzaken | 3.429 | 3.251 Totaal | 21.774 | 19.623 Risico-inventarisatie (berekening benodigde weerstandscapaciteit) Een risico is de onzekerheid (kans) dat een gebeurtenis met (negatieve) gevolgen zich voordoet. Risicomanagement komt dus op de eerste plaats. Pas als een risico, ondanks de inspanningen op het gebied van risicomanagement, toch optreedt en negatieve financiële gevolgen heeft voor de gemeente, dan komt het weerstandsvermogen in beeld. We verdelen de risico’s van de gemeente in drie risicocategorieën:  | Algemeen  | Concreet  | Specifiek Uitgangspunt bij het bepalen van de risico’s is het gegeven dat ze nooit allemaal tegelijk en met een maximale omvang zullen optreden. In een risicoprofiel van meerdere risico’s is het ondenkbaar dat ze tegelijk in één jaar zullen optreden. Sommige risico’s doen zich nooit voor, terwijl andere zich daarentegen in hun maximale omvang kunnen manifesteren. Eerst worden de algemene risico’s zoveel mogelijk in beeld gebracht. Voor algemene risico’s worden in de regel geen afzonderlijke reserves aangehouden.

De concrete risico’s zijn in principe zoveel mogelijk gedekt door de aanwezige reserves en voorzieningen. De nadruk zal voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit op de gemeentelijk specifieke risico’s komen te liggen. Algemene risico’s Algemene risico’s zijn voor de gemeente aan te merken als risico’s die een onderdeel vormen van de normale bedrijfsvoering. De algemene risico’s worden ook meegenomen in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Omdat deze moeilijk individueel zijn te bepalen, wordt daarbij uitgegaan van de jaarlijkse begrotingsomvang. Op basis van de genoemde uitgangspunten dat de risico's nooit allemaal tegelijk en met hun maximale omvang optreden, wordt uitgegaan van een risicoprofiel van 5%. Dit is in de nota beleidskaders risicomanagement en weerstandsvermogen vastgesteld. 44 45 Hieronder is een opsomming weergegeven van de belangrijkste of meest actuele algemene risico’s.  Economische situatie De economie is nu redelijk stabiel. Toch kunnen de oorlog in Oekraïne, het conflict in het Midden-Oosten, klimaatverandering, de internationale handelsspanningen en de schommelingen in de inflatiecijfers zorgen voor verslechtering.  Programma Aanpak Stikstof (PAS) Veel bouwplannen in Nederland zijn stopgezet door een uitspraak van de Raad van State over de Programmatische Aanpak Stikstof. Het stikstofprobleem blijft voorlopig een risico.

We berekenen dit risico en nemen het mee in de risicoparagraaf van projecten.  Open-einde-regelingen Door landelijke beleidswijzigingen kunnen meer mensen gebruikmaken van regelingen zoals bijstand en hulp voor minima. Ook de WMO en Jeugdwet zijn open-einde-regelingen waardoor we in de begroting hiervoor geen vast bedrag kunnen opnemen. We moeten dus rekening houden met overschrijdingen die buiten onze macht liggen. Maar de gemeente heeft wel een zorgplicht. Voor het sociaal domein en de Participatiewet zijn reserves opgebouwd. Die tellen mee in het weerstandsvermogen. Daarnaast hebben economische veranderingen invloed op het prijspeil.  Grote investeringen Opgaven en uitdagingen liggen de komende jaren zowel op het terrein van wonen als werken. Om antwoord te kunnen geven op de blijvende en toenemende vraag naar woningen (Zeeheldenwijk), moet Urk fors investeren. Daarnaast wordt Urk gevraagd haar bijdrage te doen in de economische ontwikkeling van Noordelijk Flevoland (Spuiweg, Buitendijkse haven en bedrijventerrein). Bijdragen in de uitbreiding en verbeteringen van de infrastructuur (o.a. Randweg). Deze ontwikkelingen sluiten aan bij de vier opgaven uit het nieuwe coalitieakkoord "Groeien met karakter".  Stijging van de rente Gemeenten lopen financiële risico's.

Zo zorgen schommelingen in de rentepercentages ervoor dat geld lenen duurder wordt, terwijl tegelijkertijd de inflatie onveranderd hoog blijft en investeringen meer geld vragen. Ook binnen de grondexploitatie speelt de rente een belangrijke rol. Daarom is het belangrijk dat deze frequent wordt geactualiseerd. In onze gemeente wordt deze jaarlijks herzien. Denk u hierbij aan het treasurystatuut.  Onverwachte vervanging van activa Gemeente Urk heeft de nodige activa in bezit die jaarlijks en periodiek onderhoud behoeven. Het onderhoud hiervan wordt gedaan op basis van onderhoudsplannen waardoor de bijbehorende kosten in beeld zijn. Het risico bestaat dat er zich onverwachte vervangingen voordoen. Te denken valt hierbij aan het herstel van de havenkades.  Netcongestie Een risico met mogelijk een enorme impact is het onderwerp netcongestie. Dit is een term die wordt gebruikt om de situatie aan te duiden waarin het elektriciteitsnetwerk de maximale capaciteit heeft bereikt en niet meer in staat is om alle gevraagde elektriciteit te transporteren. De infrastructuur van het elektriciteitsnet is door de versnelde energietransitie verouderd. De gevolgen van netcongestie kunnen zijn dat bedrijven en huishoudens geen extra elektriciteit kunnen afnemen, dat nieuwe aansluitingen niet kunnen worden gerealiseerd en dat de levering 46 van stroom vertraging oploopt.

Er worden verschillende oplossingen gezocht om netcongestie aan te pakken, zoals netverzwaring, het flexibel inzetten van energieverbruikers, en het stimuleren van lokale energieopslag. Als het risico optreedt worden bouw- en infrastructuurprojecten vertraagd. Hierdoor kan de gemeente grond minder makkelijk uitgeven met extra (rente-)kosten tot gevolg. Verder moeten dan ook aggregaten worden ingehuurd om tijdelijk in energiebehoeftes te voorzien.  Schaarste aan (drink)water De zomer van 2026 heeft aangetoond dat de beschikbaarheid van drinkwater onder druk staat, met name door klimaatverandering en een groeiende vraag. Er wordt verwacht dat er in 2030 meer drinkwater nodig zal zijn dan er beschikbaar is, met name door een stijgende vraag en de effecten van droogte. Binnen de gemeente Urk wordt er in verhouding veel water verbruikt binnen de visverwerkende industrie. Het verminderen van het waterverbruik is essentieel, zowel in huishoudens als in de industrie en landbouw. Bewustwording van de gevolgen van waterverspilling draagt bij aan het verminderen van de vraag.  Verbonden partijen De risico's van de verbonden partijen zijn afzonderlijk beschreven in de paragraaf Verbonden Partijen. Voor de Veiligheidsregio Flevoland is daarnaast een specifiek risico opgenomen in deze paragraaf vanwege de mogelijke toekomstige financiële effecten voor de gemeente.

De genoemde risico's zijn meegenomen bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen. Concrete risico’s Tot concrete risico’s worden risico’s gerekend waarvan de omvang van de te verwachten verplichtingen redelijkerwijs zijn in te schatten. Voor concrete risico’s worden bestemmingsreserves en voorzieningen ingesteld. De gemeente heeft bijvoorbeeld een reserve/voorziening ingesteld voor wethouders-pensioenen en -wachtgelden. De hoogte van de voorzieningen en bestemmingsreserves dekken de gesignaleerde concrete risico’s in voldoende mate af. Er hoeven geen aanvullende voorzieningen te worden getroffen, waarvoor eventueel de weerstandscapaciteit moet worden aangesproken. Overigens zullen de voorzieningen voor wethouders-pensioenen en -wachtgelden binnen afzienbare tijd worden overgedragen aan het ABP. Specifieke risico’s Specifieke risico’s zijn risico’s die passen bij de situatie waarin de gemeente werkt en het is deze categorie die de benodigde weerstandscapaciteit bepaalt. Dit gebeurt door per specifiek risico de grondslag van het financieel risico (waarde in de begroting) te delen door een percentage dat het risicoprofiel wordt genoemd. Dit risicoprofiel is een combinatie van kans * impact. De gezamenlijke waarde van alle specifieke risico’s is de benodigde weerstandscapaciteit.

De specifieke risico’s bestaan uit:  Gewaarborgde geldleningen De gemeente Urk staat borg voor meerdere leningen. Op deze leningen wordt jaarlijks afgelost, waardoor het risico jaarlijks afneemt en het risicoprofiel als laag kan worden beoordeeld.  Grondverkopen (grondexploitatie) De risico inschatting van de grondverkopen in het kader van de grondexploitatie is op basis van de werkelijke boekwaarde van de complexen. Alle grondexploitaties worden jaarlijks bijgesteld 47 en eventuele verwachte verliezen worden op dat moment genomen (ten laste van de reserve grondzaken wordt een voorziening ingesteld). Het opschuiven van de verkopen van gronden zal zeker gevolgen hebben. De kosten voor de rente nemen hierdoor toe- of af en daardoor worden de opbrengsten beïnvloed. De gemeente moet bij een verwacht tekort van de grondexploitatie een zogenaamde ‘voorziening’ opnemen in de gemeentebegroting. Het treffen van een afboeking is nodig als de huidige marktwaarde lager is dan de boekwaarde. Een voorziening gebeurt bij een geprognosticeerd verlies direct ter grootte van dit volledige verlies en wordt na het afsluiten van de grondexploitatie geheel of gedeeltelijk gebruikt. Het risicoprofiel van grondexploitaties woningbouw is lager dan het risicoprofiel bij bedrijventerreinen. Dit is omdat het afzetrisico bij bedrijventerreinen groter is dan bij woningbouw.

Daarnaast is het risico bij bedrijventerreinen groter dan bij woningbouw omdat bedrijventerreinen minder prioriteit krijgen voor stroomaansluitingen.  Veiligheidsregio De Veiligheidsregio Flevoland maakt extra kosten als gevolg van landelijke verplichtingen en noodzakelijke ontwikkelingen binnen de brandweerzorg. Over de compensatie van deze kosten door het Rijk bestaat nog geen definitieve duidelijkheid. Voor 2027 worden de kosten binnen de Veiligheidsregio gedekt uit de egalisatiereserve kapitaallasten, waardoor dit risico geen invloed heeft op de benodigde weerstandscapaciteit in de Programmabegroting 2027. Vanaf 2028 blijft echter onzekerheid bestaan over de dekking van deze kosten. Indien het Rijk geen of onvoldoende compensatie beschikbaar stelt, kan dit leiden tot een structurele verhoging van de gemeentelijke bijdrage. Voor een nadere toelichting op de achtergrond en financiële positie van de Veiligheidsregio wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden Partijen.  Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (NHG) Gemeente Urk heeft een overeenkomst met deze stichting tot zekerstelling voor de nakoming van betalingsverplichtingen van de stichting (achtervangovereenkomst) met betrekking tot de verstrekte hypotheekgaranties. Gemeenten en Rijk namen, ieder voor 50%, deel in de achtervang van de Nationale hypotheek garantie.

Per 1 januari 2011 is de achtervangfunctie van de gemeenten voor nieuw af te geven hypotheekgaranties vervallen. Vanaf deze datum is voor nieuw af te geven hypotheekgaranties sprake van een 100% Rijksachtervang. Het risico heeft dus alleen betrekking op de afgegeven garanties voor 1 januari 2011. Het risico wordt laag ingeschat en dit zal in de loop van de tijd steeds lager worden.  Energienetwerk Urk BV De gemeente Urk heeft een garantstelling afgegeven voor een BNG-financiering van maximaal € 11 miljoen ten behoeve van Energienet Urk BV. Omdat deze lening naar verwachting eind 2027 nog niet is opgenomen, bedraagt het gekwantificeerde risico eind 2027 nihil. De garantstelling blijft wel een potentiële toekomstige verplichting. Voor een nadere toelichting op Energienet Urk BV wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden Partijen.  Subsidie Energienetwerk Urk De Provincie Flevoland heeft aan de gemeente een subsidie van € 2,5 miljoen toegekend voor de ontwikkeling van Energienet Urk. Van deze subsidie is € 1 miljoen ontvangen en als agiostorting ingebracht in Energienet Urk BV. Het risico bestaat dat deze middelen bij tegenvallende resultaten of een onvoldoende succesvolle ontwikkeling van het energienet niet of niet volledig terugvloeien naar de gemeente. Gezien de huidige opstartfase van Energienet Urk wordt voor deze post een relatief hoog risicoprofiel gehanteerd.

Dit risico wordt meegenomen in de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen. Naarmate Energienet Urk operationeel wordt en de ontwikkelfase succesvol wordt afgerond, zal dit risicoprofiel stapsgewijs worden verlaagd. Voor een nadere toelichting op Energienet Urk BV wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden Partijen. In de onderstaande tabel worden de genoemde risico’s, voor zover mogelijk, gekwantificeerd. Deze risico’s kunnen zich eventueel op zowel de korte als de lange termijn voordoen. Grondslag | Benodigde Omschrijving | Financieel | Risico profiel | weerstands- | Eventuele opmerkingen risico | capaciteit (x € 1.000) | (x € 1.000) Algemene risico's Het is gewenst, gezien de geïnventariseerde algemene risico’s, om een deel van de beschikbare algemene weerstandscapaciteit Begrotingsomvang 2027 | 94.009 | 5% | 4.700 | hiervoor in te zetten. Conform de vastgestelde beleidskaders wordt een richtlijn gehanteerd, waarbij 5% van de ‘omzet’ als risicobedrag wordt opgevoerd. Specifieke risico's Dit betreft de uitstaande Gewaarborgde geldleningen | 4.295 | 5%-10% | 322 | geldleningen waar de gemeente Urk garant voor staat per ultimo 2027. Boekwaarde grondexploitaties | Dit betreft de geraamde boekwaarde woningbouw | 36.537 | 10% | 3.654 | van grondexploitatiecomplexen woningbouw per ultimo 2027.

Boekwaarde grondexploitaties | Dit betreft de geraamde boekwaarde bedrijventerrein | 38.925 | 20% | 7.785 | van grondexploitatiecomplexen bedrijventerreinen per ultimo 2027. Stichting Waarborgfonds Eigen | Dit betreft de uitstaande Woningen (NHG) | 31.500 | 5% | 1.575 | geldleningen waar de gemeente Urk garant voor staat per ultimo 2027. Energienet Urk gewaarborgde | Dit betreft de maximaal uitstaande geldleningen | 0 | 20% | 0 | geldleningen waar de gemeente Urk garant voor staat per ultimo 2027. Verplichte agio storting | 1.000 | 25% | 250 | Dit betreft de verplichte agiostorting Energienet Urk | per ultimo 2027. Totaal | 206.267 | 18.286 Ratio weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen vertalen we in een ratio waarbij de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en we de benodigde weerstandscapaciteit bepalen. Om de ratio voor het weerstandsvermogen te beoordelen maken we gebruik van onderstaande waarderingstabel. Deze ratio moet bij voorkeur hoger zijn dan 1,0 (waarderingscode C). De ratio weerstandsvermogen bedraagt in 2027 1,1 en ligt daarmee op een vergelijkbaar niveau als bij de begroting 2026. De benodigde weerstandscapaciteit daalt met circa € 1,3 miljoen als 48 gevolg van wijzigingen in de geïnventariseerde risico's. Tegelijkertijd neemt de beschikbare weerstandscapaciteit af met circa € 0,8 miljoen.

Bij de bepaling van het weerstandsvermogen is in 2026 rekening gehouden met een risico dat samenhing met de afgegeven garantstelling voor een lening van € 11 miljoen. Nu de eerste opname van deze lening naar verwachting pas vanaf 2028 plaatsvindt, wordt de risicogrondslag voor 2027 op nihil gesteld. Naarmate de lening vanaf 2028 gefaseerd wordt opgenomen, zal het daarmee samenhangende financiële risico geleidelijk toenemen. De stand van de algemene reserve laat eind 2026 een aanzienlijke daling zien, mede als gevolg van het verwachte negatieve jaarresultaat over 2026. Dit vraagt om aandacht en krijgt de komende periode gerichte opvolging. Waarderingscijfer | Ratio weerstandsvermogen | Betekenis A | 2,0 > | Uitstekend B | 1,4 tot 2,0 | Ruim voldoende C | 1,0 tot 1,4 | Voldoende D | 0,8 tot 1,0 | Matig E | 0,6 tot 0,8 | Onvoldoende F | < 0,6 | Ruim onvoldoende Financiële kengetallen Het is voor gemeenten verplicht een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Deze kengetallen zijn bedoeld om de gemeentelijke financiële positie inzichtelijker te maken en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten. De kengetallen en analyse geven gezamenlijk op eenvoudige wijze inzicht aan de gemeenteraad over de financiële positie van de gemeente Urk. Met kleuren groen, oranje en rood is de situatie gunstig, neutraal of ongunstig.

Kengetallen | Werkelijk | Werkelijk | Werkelijk | Werkelijk | Werkelijk 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Netto schuldquote | 86% | 97% | 118% | 123% | 155% Netto schuldquote gecorrigeerd | 81% | 87% | 108% | 114% | 145% voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 33% | 30% | 28% | 25% | 20% Grondexploitatie | 62% | 66% | 70% | 65% | 72% Structurele exploitatieruimte | 3,3% | 5,7% | -4,2% | -7,4% | -1% Belastingcapaciteit | 110% | 99% | 98% | 99% | 100% 49 Kengetallen | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 159% | 206% | 229% | 239% | 216% Netto schuldquote gecorrigeerd | 152% | 195% | 217% | 227% | 205% voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 16% | 15% | 12% | 12% | 12% Grondexploitatie | 55% | 83% | 82% | 81% | 74% Structurele exploitatieruimte | 2,6% | 2,8% | 0,6% | -0,1% | -0,2% Belastingcapaciteit | 110% | 107% | 107% | 107% | 107% Signaleringswaarden | gunstig | neutraal | ongunstig Netto schuldquote | < 90% | > 90% en < 130% | > 130% Netto schuldquote gecorrigeerd | < 90% | > 90% en < 130% | > 130% voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | > 50% | > 20% en < 50% | < 20% Grondexploitatie | < 30% | > 30% en < 40% | > 40% Structurele exploitatieruimte | > 0% | = 0% | < 0% Belastingcapaciteit | < 95% | > 95% en < 125% | > 125% In de Nota risicomanagement en weerstandsvermogen

formuleren we beleidskaders die onderverdeeld zijn in risicomanagement en weerstandsvermogen. Aan de hand van deze beleidskaders houdt gemeente Urk haar financiële weerbaarheid op peil. Deze regels leven we strak na en hebben hun waarde inmiddels bewezen. De afgelopen jaren is er fors geïnvesteerd in het voorzieningenniveau. Dit uit zich in een stijging van de woonlasten. De woonlasten (belastingcapaciteit) komen voor 2027 uit op zeven procent boven het landelijk gemiddelde (2026). Dat is een vermindering (verbetering) ten opzichte van 2026 met 3%. Dat betekent dat de gemiddelde woonlasten in de rest van Nederland sneller stijgen dan op Urk. Toelichting en analyse samenhang kengetallen:  | Netto schuldquote & netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Om inzicht te krijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. De situatie van de netto schuldquote is ongunstig en de trend is verder neergaand. De gemeente moet geld blijven lenen om de groei van de gemeente te kunnen bekostigen. De gemeente neemt maatregelen om de neergaande trend om te buigen. Deze maatregelen zijn in de paragraaf financiering uitgewerkt.

 | Solvabiliteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Solvabiliteitsratio is het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en 50 51 lasten. Voor de omvangrijke grondexploitatie en de geplande investeringen is veel vreemd vermogen nodig. Dit heeft effect op het balanstotaal en daarmee de solvabiliteit. Bij verkoop van gronden en aflossing van leningen neemt het vreemd vermogen weer af, waardoor de solvabiliteit verbetert. De situatie van de solvabiliteit is, evenals de netto schuldquote, vooralsnog ongunstig, maar stabiliseert op de middellange termijn. Door middel van de uitvoering van de maatregelen uit het meerjarig financieel handelingsperspectief moet het eigen vermogen op termijn weer minimaal 20% van het balanstotaal gaan uitmaken. Tegelijkertijd daalt het eigen vermogen van de gemeente ten opzichte van voorgaande jaren. Door de investeringen in de komende jaren en daarmee de toename van het vreemd vermogen stijgt het balanstotaal. In combinatie met een lager eigen vermogen leidt dit tot een daling van de solvabiliteit.

 Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de boekwaarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De gemeente Urk voert een actief grondbeleid. De gemeente Urk heeft een relatief omvangrijke grondexploitaties ten opzichte van de totale geraamde baten. Dit komt tot uitdrukking in een blijvend ongunstige ratio. Dit komt met name door de investeringen in de Zeeheldenwijk en Port of Urk. Door de verkoop van de gronden zal de boekwaarde op termijn weer dalen en daardoor ook het percentage. De voorraden nemen tot en met 2028 toe tot ruim € 77 miljoen. Door verkopen zal deze weer afnemen, maar de ratio blijft hoog. De gemeente neemt maatregelen om de opbrengsten zoveel mogelijk naar voren te schuiven aangezien het achterblijven en opschuiven van verkopen financiële consequenties heeft.  Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting maken we onderscheid tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om éénmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruimte is in de meerjarenbegroting positief voor de jaren 2027 en 2028. Dit betekent dat de structurele lasten worden gedekt door structurele baten.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://urk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7e402f4e-b5df-4763-92f4-cb1ef4f827c2?agendaItemId=fb4a5791-1871-43c1-bc17-a7b92966e175