Antwoorden technische vragen voorkeursrechten Port of Urk

1

2

Fractie SGP

CU

Technische vragen agendapunt 5e Verleningen en vestigen voorkeursrechten Port of Urk (commissie Wonen, werken en Veiligheid d.d. 19 november 2025) Vraag Antwoord Wat is het verschil tussen een recht op eerste Een eerste recht van koop wordt privaatrechtelijk overeengekomen en behoeft koop en een voorkeursrecht? daarmee de toestemming van beide partijen. Deze beperking op het eigendomsrecht kan (meestal) niet worden ingeschreven in de openbare registers waarmee het recht niet voor een ieder kenbaar is. Het niet houden aan een privaatrechtelijk overeengekomen recht van eerste koop heeft meestal een schadevergoeding als gevolg, met ontbinding van de koopovereenkomst als dit nog mogelijk is en de grond nog niet overgedragen is. Dit is lang niet altijd het geval.

Planning grondverwerving en einddatum Door de nieuwe Omgevingswet kan een voorkeursrecht slechts één keer met vijf jaar worden verlengd; het verlengde recht vervalt daardoor op 18 februari 2031. Tegelijkertijd is een deel van de gronden nog niet verworven en loopt voor één perceel de juridische levering pas in 2026 of 2027. Welke planning hanteert het college om alle resterende gronden vóór 2031 te verwerven? Wilt u daarbij aangeven welke risico’s ontstaan als deze termijn niet wordt gehaald en welke alternatieven dan beschikbaar zijn?

Het voorkeursrecht op basis van de Omgevingswet is een publiekrechtelijk instrument dat de overheid kan inzetten wanneer zij een (her)ontwikkeling toedenkt aan een bepaalde locatie en zij zelf geen grondeigenaar is. Hiervoor heeft zij geen toestemming nodig van de grondeigenaar als de algemene belangen het voorkeursrecht rechtvaardigen en dit voldoende onderbouwd is in de beschikking. Het gevolg van het sluiten van een overeenkomst die afbreuk doet aan het voorkeursrecht is dat de gemeente nietigheid kan inroepen. Hierbij gelden ongedaanmakingsverplichtingen. De verwachting is dat alle gronden in 2027 in eigendom van de gemeente Urk zullen zijn. Met de partijen is al overeenstemming bereikt over de verwervingen, waarmee de risico’s op het niet kunnen verwerven beduidend kleiner zijn geworden. In de hypothetische situatie dat de gronden na 18 februari 2031 nog niet zijn verworven, vervalt het voorkeursrecht. Hiermee blijven alle gesloten overeenkomsten van kracht en kan op basis daarvan nog steeds geleverd worden. Het verlengen van het voorkeursrecht op de gronden waarvoor al overeenkomsten zijn gesloten dient als een extra stukje zekerheid. Het alternatieve instrument dat de gemeente nog zou kunnen gebruiken als de verwervingen niet plaatsvinden voor de vervaldatum en de onderhandelingen vastlopen, is onteigening.

Belangrijk om te benadrukken is dat dit risico erg klein is en er ambtelijk vertrouwen is in het afronden van de verwervingen in 2027.

3

CU

Infrastructuur en haalbaarheid Het voorstel signaleert dat er, ondanks uitdagingen op het gebied van stroom en water, veel belangstelling is voor kavels op Port of Urk. In hoeverre beïnvloeden de huidige knelpunten in elektriciteits- en watervoorziening de haalbaarheid en fasering van het binnendijkse bedrijventerrein? Heeft dit gevolgen voor de noodzaak of timing van de te verlengen en te vestigen voorkeursrechten?

De knelpunten in de elektriciteits- en watervoorziening hebben inderdaad invloed op de fasering van Port of Urk, zoals ook beschreven in de vastgestelde grondexploitatie 2025. Deze knelpunten hebben echter geen directe relatie tot de noodzaak of timing van het verlengen en vestigen van voorkeursrechten. Dit is het moment dat een verlenging plaats kan vinden. Eventueel kan na 2 jaar zonder voorkeursrecht wel weer opnieuw een voorkeursrecht gevestigd worden met het omgevingsplan als grondslag. Een nadere toelichting is opgenomen in antwoord 2.