Accountantsverslag Urk 2025
Tekst van het document
Accountantsverslag 2025 Gemeente Urk
2 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Aan de raadsleden van gemeente Urk Singel 9 8321 GT Urk 30 mei 2026
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2025. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2025 en onze overeenkomst d.d. 7 augustus 2025. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder Financiën en met de Auditcommissie. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording.
We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag.
Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen.
Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering.
Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle
R.F.C.W. Lozekoot RA
3 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Tijdens Geen Uit Financiële Voor Informatiewaarde Ons Onzekerheden Omdat Wij We onze zien hebben hebben samenvattend goedkeurend de indicaties onze de dat paragrafen analyse goedkeuringstolerantie positie een uw een controle aanwezig programmaverantwoording voor goedkeurende goedkeurende blijkt van oordeel van beeld geldt fraude hebben uw dat dedat gemeente van de programmaverantwoording betekent financiële deze wij decontroleverklaring controleverklaring nadrukkelijk paragrafen afhankelijk voldoen niet staat positie dat onder aan voldoet raandacht isvan geen het van druk afgegeven afgegeven uw BBV aan de onzekerheden gemeente kan werkelijke besteed en debeter voldoende eisen bij aan de onder van lasten, jaarrekening geconstateerd het het informatie druk onderwerp BBV hebben staat. maar van bevatten. wij zijn. De we fraude. uw de schulden Wel denken tolerantie gemeente. houdt Naar Uit onze dat zijn onze het die de relatief Dat werkzaamheden in wij mening informatiewaarde dat betekent eerder hoog deze ontbreekt hebben en onzekerheden dat daarbij wij zijnopgenomen het van versterkt geen komt op mening indicaties een onder dat kan aantal de in zijn de worden. ons grondexploitaties dat voortgekomen goedkeuringstolerantie punten controleplan de We jaarrekening, nog merken wel geactualiseerd voor groot aan opfraude.
inclusief een dat zijn blijven de en toereikende programmaverantwoording de at op die rechtmatigheids-verantwoording, er basis uw veel raad koppeling van toekomstige de heeft definitieve tussen vastgesteld. investeringen de veel jaarrekening. uitgangspunten verwijzingen De onzekerheid een gepland getrouw De tolerantie bevat van zijn. met beeld het Unaar bent betrekking beleid voor geeft andere daardoor fouten envan de documenten. totde realisatie die relatief dewerkelijkheid, prestatie-levering wij bij kwetsbaar. gedurende deHierdoor controle rekening De maakt het hebben van grootste jaar. houdend de deMet PGB-zorg gehanteerd programmaverantwoording uitdaging andere metbedraagt ewoorden: bedraagt lijkt goedkeuringstolerantie. daarbij EUR (afgerond) wat 195.000. omstond demoeilijker begroting er EUR in de 1,8zelfstandig betreffende de miljoen. komende leesbaar. paragraaf jaren inDaarnaast evenwicht in de begroting merken te krijgen. enwe wat Hierbij opisdat erzullen de uiteindelijk programmaverantwoording scherpe in de keuzes praktijk nodig vanzijn. terecht veelalgekomen. geschreven is op basis van inspanningen en niet op basis van concrete resultaten.
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
We hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Dat betekent dat wij van mening zijn dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheids-verantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt (afgerond) EUR 1,8 miljoen. Onzekerheden aanwezig Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. De onzekerheid met betrekking tot de prestatie-levering van de PGB-zorg bedraagt EUR 195.000. Informatiewaarde van de programmaverantwoording kan beter Wij zien dat uw programmaverantwoording voldoet aan de eisen van het BBV maar we denken dat de informatiewaarde versterkt kan worden. We merken op dat de programmaverantwoording veel verwijzingen bevat naar andere documenten. Hierdoor maakt de programmaverantwoording moeilijker zelfstandig leesbaar.
Daarnaast merken we op dat de programmaverantwoording veelal geschreven is op basis van inspanningen en niet op basis van concrete resultaten.
Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat deze voldoen aan het BBV en voldoende informatie bevatten. Naar onze mening ontbreekt het op een aantal punten nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. Financiële positie van uw gemeente staat onder druk Uit onze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente onder druk staat. De schulden zijn relatief hoog en daarbij komt dat de grondexploitaties groot zijn en dat er veel toekomstige investeringen gepland zijn. U bent daardoor relatief kwetsbaar. De grootste uitdaging lijkt daarbij om de begroting de komende jaren in evenwicht te krijgen. Hierbij zullen scherpe keuzes nodig zijn. Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude.
4 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de waardering van de (im)materiële vaste activa en de grondexploitaties. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt. Onze bevindingen in het fysiek domein De boekwaarde van de grondexploitaties is toegenomen naar 61,8 miljoen en is daarom opmerkelijk groot. Het afgelopen jaar hebben veel investeringen plaatsgevonden, de komende jaren zal door grondverkopen de boekwaarde gaan afnemen. De grondexploitaties zijn goed beheerst. Risico’s zijn goed in beeld en waar mogelijk zijn maatregelen getroffen om deze risico’s te verkleinen. Vanwege de omvang blijven de risico’s echter omvangrijk. De vraag naar kavels en woningen blijft groot, de beperkende factor is op dit moment echter netcongestie en de mogelijkheid voor wateraansluitingen. Op dit moment valt de vertraging door deze risico’s nog mee maar het blijft moeilijk te voorspellen hoe dit in de toekomst zal zijn. Onze bevindingen in het sociaal domein In eerdere jaren waren er onzekerheden voor de prestatielevering van zorg van kleine zorgaanbieders. Dit jaar heeft de gemeente zelf werkzaamheden uitgevoerd waardoor deze onzekerheid niet meer aanwezig is.
Onze bevindingen in het domein bedrijfsvoering De pensioenvoorziening voor wethouders zal per 1-1-2028 worden overgedragen aan het ABP. De gemeente heeft daarom de hoogte van deze pensioenvoorziening in de jaarrekening bepaald op basis van de grondslagen van het ABP. In onze analyse van de begrotingen en realisatie van de afgelopen jaren, zien we grote verschillen tussen de begroting en zien dat het verschil tussen laatste bijgestelde begroting en de jaarrekening dit jaar groot is. De belangrijkste oorzaak hiervan is een extra bate uit het gemeentefonds die op het laatste moment bekend is geworden. Op de budgetten waar de gemeente zelf verantwoordelijk voor is, zijn de afwijkingen beperkt. Jaarafsluiting Onze controle is soepel verlopen. De dossier waren op orde en daardoor hebben wij efficiënt kunnen controleren. We hebben op een prettige manier samengewerkt met uw team. Speerpunten Wij hebben over uw speerpunten gerapporteerd.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel
5
De reikwijdte van onze controle U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2025 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Jaarstukken Gemeente Urk Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
6
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 2% van de totale lasten. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.
Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft de rapporteringstolerantie vastgesteld op 0,1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves. Voor 2025 is dit EUR 92.650.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
7
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle
8
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht Fouten en onzekerheden De fouten en onzekerheden kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Investering
Ons getrouwheidsoordeel
Bedrag in EUR 1.000
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Levering zorg via pgb niet vastgesteld
195
Totaal
195
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onzekerheid Pgb-zorg Naast de zorg in natura, verstrekt de gemeente ook een bedrag van EUR 195.000 aan Pgb-budgetten. Van deze zorg heeft het college geen werkzaamheden uitgevoerd op de levering van betaalde zorg. Wij kunnen daarom niet vaststellen of deze zorg daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en nemen daarom deze lasten mee als onzekerheid voor onze controle.
9 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In de tabel hieronder hebben wij ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. . Proces
Status
Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV eraan stelt. Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
• Teksten zijn in begrijpelijke taal geschreven en lezen daarom makkelijk weg. • Ieder programma kent dezelfde overzichtelijke structuur.
Informatiewaarde
• Er wordt vaak verwezen naar andere documenten zoals uitvoeringsprogramma’s. Dit maakt de verantwoording moeilijk zelfstandig leesbaar. • In de programmaverantwoordingen is nu vooral een opsomming van uitgevoerde activiteiten zichtbaar. Hieruit blijkt niet of een activiteit tot het gewenste effect heeft geleid. De verantwoording is meer gericht op input dan op uitkomsten. • Probeer de gewenste effecten concreter en meetbaarder te maken. Dit maakt het mogelijk om vast te stellen of gevoerd beleid effectief is geweest. Daarbij zorgt het er ook voor dat de gemeenteraad beter in positie gebracht wordt om te sturen.
Overeenstemming met jaarrekening
Overeenstemming met het BBV
Leesbaarheid
Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
10 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan. Op de volgende pagina’s hebben wij onze ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. Wij bevelen u aan om ook onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C documenten.
Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde verschilt per paragraaf. We zien dat de afgelopen 2 jaar een stijgende lijn aanwezig is in de kwaliteit van de paragrafen. De paragrafen voldoen dit jaar allemaal aan het BBV. Daarnaast zien we dat de informatiewaarde verbeterd is. We denken dat er nog wel een verbeterstap gezet kan worden door een koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen.
11 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Jaarrekening
Status
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Lokale heffingen
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
• De paragraaf voldoet. Daarnaast is dit jaar meer duiding van de financiële positie opgenomen.
Onderhoud kapitaalgoederen
• Het BBV vraag om inzicht in de financiële consequenties die uit het beleidskader voortvloeien. Dit is in de paragraaf nog beperkt aanwezig.
Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
12 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Jaarrekening
Status
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Jaarrekening Financiering
Bedrijfsvoering
Verbonden partijen
Grondbeleid
Openbaarheid
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie
• De paragraaf verbonden partijen is beperkt van opzet. Met name de risico’s van de verbonden partijen voor de financiële positie van de gemeente kunnen verder toegelicht worden.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
13 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
In onze controleverklaring moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen. Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons beeld van deze paragraaf hebben we eerder al gegeven. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven. Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang en met Nederland als geheel. De meest recente landelijke cijfers zijn helaas uit 2023. Wij hebben ervoor gekozen om deze wel op te nemen omdat dit toch een redelijk beeld geeft van het landelijk gemiddelde.
Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente is het afgelopen jaar verder gedaald naar ongeveer 21%. Daarmee valt de gemeente nog net niet in de hoogste risicocategorie van de toezichthouder. Dit is geldt namelijk bij een solvabiliteit lager dan 20%. De verdere daling van de solvabiliteit is echter wel reden voor verscherpte zorg. De grote hoeveelheid leningen komt enerzijds door het omvang van de grondexploitaties maar ook door de vele investeringen. Daarnaast drukt het negatieve resultaat van dit jaar op het eigen vermogen en daarmee op de solvabiliteit. Wanneer we vooruit kijken, zien we dat er veel investeringen gepland zijn en dus dat de solvabiliteit verder onder druk zal komen te staan. De noodzaak de ontwikkeling van de solvabiliteit voor de komende jaren duidelijk te hebben en om daar vervolgens duidelijke keuzes in te maken, is daarmee alleen maar groter geworden.
14 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle
Onze analyse van uw financiële positie Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De netto schuldquote geeft een beeld van de verhouding tussen uw schuldenlast en de eigen middelen. Bij hogere schulden betaalt u ook meer rente en dus geeft dit kengetal een indicatie van de mate waarin uw rente en aflossing drukken op uw exploitatie. De netto schuldquote van uw gemeente is in 2025 sterk gestegen naar een niveau rond de 144%. Hiermee is de stijgende lijn van eerdere jaren doorgezet en wijkt u nog sterker van het landelijk gemiddelde af dan eerdere jaren. De provinciaal toezichthouder hanteert een schuldquote boven 130% als de hoogte risicocategorie. De gemeente Urk ligt daar nu ruim boven. Dit is een belangrijk signaal. De komende jaren zal de omvang van met name de grondexploitatie Zeeheldenwijk gaan dalen waardoor de netto schuldquote ook zal verbeteren. Tegelijkertijd zien we dat er ook veel investeringen gepland zijn. Dit zal de netto schuldquote verder doen stijgen.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De gemeente heeft zelf een duidelijk totaalbeeld van de ontwikkeling van de netto-schuldquote voor de komende jaren. Ook dringt de urgentie steeds verder door dat maatregelen noodzakelijk zijn om de gemeente op lange termijn gezond te houden. Met de huidige financiële positie bent u kwetsbaarder voor externe ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld rentestijgingen of een financiële crisis.
15 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze analyse van uw financiële positie Grondbeleid Het relatieve belang van de grondexploitaties in de totale exploitatie van de gemeente is, zoals bekend, erg hoog. De omvang van de grondexploitaties schommelt de afgelopen jaren tussen de 65% en 70% van de totale baten. Dit is, zoals bekend, erg hoog. De risico’s van de grondexploitaties zijn elders in het accountantsverslag nader geduid. Voor de kengetallen is het vooral relevant om vast te stellen de omvang en daarmee ook de risico’s van de grondexploitaties uitzonderlijk hoog zijn voor een gemeente van uw omvang. Hoewel risico’s goed in beeld zijn en goed beheerst worden, blijft er altijd een groot risico aanwezig. Bijvoorbeeld bij veranderende marktomstandigheden.
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is licht positief nadat deze vorig jaar sterk negatief was. Dit laat vooral zien dat de structurele exploitatieruimte een subjectieve indicator is en daarmee moeilijk is om te duiden. De structurele exploitatieruimte is wel essentieel wanneer we vooruit kijken naar de ontwikkeling van de financiën van Urk. Met de voorgenomen investeringen zal de structurele exploitatieruimte onder druk komen te staan en daarmee negatief worden. Voor Urk zal het de komende jaren een uitdaging worden om baten en lasten met elkaar in evenwicht te krijgen. Van alle kengetallen is dit de gene waar de meeste focus op ligt vanuit de toezichthouder.
16 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het laatst bekende begrotingsjaar. Hiervoor hebben wij 2025 gebruikt. Om de berekeningen te maken hebben wij de definities aangehouden van het kennisinstituut Coelo. Dit instituut gaat voor de bepaling van het gemiddelde bedrag aan OZB uit van de gemiddelde WOZ waarde van een koopwoning in uw gemeente. Wij gebruiken de definitie van Coelo om aan te sluiten bij de informatie die openbaar gemaakt is door het CBS.
Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen
De omvang van de belastingcapaciteit is van belang omdat dit een indicatie geeft van de mate waarin u in staat bent uw eigen inkomsten te verhogen, wanneer dit voor uw financiële positie noodzakelijk is.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De gemeente Urk zat de afgelopen 2 jaar op een belastingcapaciteit van 100%. Hiermee heeft zit u dus precies op een gemiddelde belastingdruk. Wanneer het noodzakelijk of wenselijk is, bent uw daarmee nog in staat om uw belastingen te verhogen. Dit is natuurlijk altijd een politieke beslissing. Uw belastingcapaciteit laat daarmee een gezond beeld zien.
17 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2025. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is.
allereerst op dat u 5% van de totale baten als risicobuffer hanteert. De risico’s die u benoemd zien echter voornamelijk toe op de lasten en de balans. Daarnaast valt op dat de risico’s in beperkte mate benoemd zijn doordat ze in totaal zijn opgenomen bij het balanstotaal. Daardoor heeft u risico’s met betrekking tot het sociaal domein of de investeringsopgave niet benoemd.
Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat de bandbreedte van het weerstandsvermogen in 2025 van 1,3. Hiermee is de omvang van uw weerstandsvermogen boven de omvang van uw risico’s en zit u in de categorie voldoende.
Belangrijker nog is het om de samenhang van risico’s te beschouwen. Uw financiële positie is relatief risicovol vanwege de grote omvang van grondexploitaties, grote hoeveelheid leningen en de omvang van de geplande investeringen. Een stijging van de rente of een economische crisis kan direct impact hebben op verschillende posten. Het is daarom goed om niet alleen naar de risico’s te kijken in het kader van de risicobuffer maar ook met het oog op een structureel tekort dat het op kan leveren. Deze risico’s kunnen namelijk impact hebben op veel verschillende posten.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt.
Speerpunten van de gemeenteraad
Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd Ten opzichte van vorig jaar is het weerstandsvermogen ongeveer gelijk gebleven. Zowel de weerstandscapaciteit als de ingeschatte risico’s zijn ongeveer gelijk gebleven.
Bijlagen
Een groot deel van de risico’s is onder de totale noemer van de begrotingsomvang geplaatst. Dit is een generiek risicobedrag. Hierbij valt
de gemeenteraad Speerpunten van
Bijlagen
Tot slot is het van belang om de mogelijkheden van het aanpassen van uw begroting in het oog te houden. Wanneer er bezuinigd zou moeten worden, is een deel van uw lasten niet aan te passen. Dit geldt bijvoorbeeld voor afschrijvingen op investeringen en rentelasten. De omvang van zowel uw grondexploitaties als de voorgenomen investeringen, zorgen ervoor dat een relatief kleiner deel van uw uitgaven aan te passen zijn. Dit maakt u minder bewegelijk wanneer dat nodig is. Ook deze factor is van belang voor het analyseren van uw financiële positie.
18 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Uw grootste exploitaties Net als veel gemeenten in Nederland heeft ook Urk te maken met netcongestie. Het stroomnet is overbelast en daarom kunnen nieuwe huizen niet altijd direct aangesloten worden op het net. De gemeente heeft van de netbeheerder bevestigingen ontvangen dat er voor de komende jaren voldoende aansluitingen aanwezig zijn om in het
geplande tempo door te bouwen. Voor de komende jaren is dit risico voor Zeeheldenwijk daarmee beperkt. Voor Port of Urk is het risico op vertragingen door zowel netcongestie als wateraansluitingen aanwezig. Tot nu toe hebben de verkopen daar nog niet onder geleden en ook voor het lopend jaar gaan de verkopen nog goed. Dit risico blijft echter aanwezig. De gemeente heeft als maatregel de verwachte verkopen voor het komende 2 jaar verlaagd. Dit heeft een negatief effect op de grondexploitatie. Daarnaast is Port of Urk in verschillende segmenten opgedeeld. Deze methode zorgt ervoor dat de ontwikkeling van een volgende fase vertraagd of zelf afgeblazen zou kunnen worden zonder grote financiële gevolgen. Voor de Port of Urk is dit een belangrijke methode om risico’s te beheersen. Bij Zeeheldenwijk is het hele project samenhangender en daarom is de het ook moeilijker om te segmenteren. Wel is de vraag daar een minder groot risico. De behoefte aan woningen is immers onverminderd groot. Het risico voor Zeeheldenwijk ziet daarom meer toe op vertragingen of kostenstijgingen. Kostenstijgingen zijn moeilijk in te schatten. We zien dat er de afgelopen jaren diverse grote schokken zijn geweest door corona en de Oekraïne-oorlog. Of deze schokken zich weer voor zullen doen is niet te voorspellen maar deze kunnen mogelijk grote impact hebben op de exploitatie van Zeeheldenwijk.
Voor de beheersing van deze risico’s heeft de gemeente in 2025 een risicoanalyse laten maken op basis van de Monte Carlomethode.
19 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
Jaarrekening
Jaarrekening
Managementschatting
Oordeel
Toelichting
Gehanteerde rekenrente
Evenwichtig
Zie onderbouwing op de vorige pagina.
Kostenstijging
Evenwichtig
De verwachte kostenstijging bedraagt 2,5%. Dit percentages valt binnen het interval van metafoor. Het zit aan de lage kant van het interval net als de opbrengstenstijging. Omdat beide aan de lage kant zijn, is dit evenwichtig.
Opbrengstenstijging
Evenwichtig
De gehanteerde opbrengstenstijging is 2%. Dit percentage is aan de lage kant maar valt binnen het interval van metafoor. Daarmee is deze inschatting evenwichtig.
Gehanteerde programmering
Evenwichtig
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden.
Verkoopprijzen
Evenwichtig
De prijzen zoals ingerekend zijn gebaseerd op de verwachte marktomstandigheden, residuele grondwaardeberekeningen en de afspraken in de verkoop- en ontwikkelingsovereenkomsten. Daarom achten wij de schatting evenwichtig.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
20 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Grondexploitaties zijn geactualiseerd Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Hierbij hebben er geen grote wijzigingen van de programmering opgenomen. Bij de Zeeheldenwijk was dit vorig jaar wel het geval.
vangen wanneer dat nodig is. Op deze manier hoeft u niet direct uw weerstandsvermogen aan te spreken. In feite heeft u daarmee dus een extra buffer die niet zichtbaar is bij de analyse van uw financiële positie. Deze extra buffer maakt uw financiële positie daarmee niet overzichtelijker maar wel gezonder.
Een belangrijk onderdeel van onze controle is om terug te kijken naar het afgelopen jaar. We hebben daarbij vastgesteld dat de ontwikkeling van de grondexploitaties redelijk volgens de planning is verlopen. De voortgang is gelijk met de inschatting en de verkopen van grond verlopen zelfs iets sneller dan verwacht. De vraag naar woningen is, zoals bekend, groot. Maar ook de vraag naar bedrijventerreinen is vooralsnog erg groot. De verkopen van bedrijfskavels verloopt daarmee volgens planning. . Risico’s binnen grondexploitaties voldoende gedekt De verwachte resultaten van de grondexploitaties zijn negatief. Dat betekent dat over de gehele looptijd de kosten hoger zullen zijn dan de opbrengsten. Conform het BBV is dit verlies al gelijk verwerkt in uw financiën.
Investeringen in MVA Naast de grote investeringen in grondexploitaties, valt het op dat Urk ook veel investering heeft gedaan en nog moet gaan doen. Een deel van deze investeringen hangt samen met de nieuw ontwikkelde wijken en daarnaast zijn er nog diverse andere ambities. Ook is de noodzakelijke vervanging van de havenkades hier bijgekomen. We zien dat deze ambities niet alleen veel van uw financiële positie zullen vragen maar ook van uw ambtelijke capaciteit. Met de verschillende grote projecten, is het hebben van een goede projectorganisatie essentieel. Dit verkleint risico's en zorgt voor tijdig inzicht. We verwachten dat de geplande omvang van uw investeringen dan ook veel zal vragen van uw organisatie. Dit kan risico’s van bijvoorbeeld kostenoverschrijdingen vergroten. Ook kan dit leiden tot vertragingen.
Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad
Naast het berekende verlies, heeft u in uw weerstandsvermogen een bedrag opgenomen voor risico’s in uw grondexploitaties voor een totaalbedrag van €8,3 miljoen. Hiermee geeft u aan dat u dit bedrag ongeveer aan risico toerekent aan uw grexen.
Bijlagen
Tot slot heeft u ook een reserve grondzaken van €3,6 miljoen. Het doel hiervan is om tegenvallers in uw grondexploitaties, op te kunnen
de gemeenteraad Speerpunten van
Bijlagen
21 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Geen onzekerheid meer bij de prestatielevering van zorg. In eerdere jaren was een onzekerheid in onze foutevaluatie aanwezig voor zorg waarvoor geen controleverklaring werd ontvangen. Dit jaar heeft de gemeente zelf de prestatielevering aangetoond door evaluatie van zorg bij cliënten zelf uit te vragen. De onzekerheid die voorgaand jaar aanwezig was, is dit jaar daarom niet meer aanwezig. Er is overigens nog wel een onzekerheid bij de PGB’s. Omdat deze moeilijker te controleren zijn en de omvang beperkt is, is deze onzekerheid blijven bestaan.
Wij zijn blij met deze ontwikkeling omdat het zowel de prestatielevering van zorg aantoont als ook een belangrijk instrument kan zijn in uw eigen interne beheersing. We zien dat veel gemeenten standaard evaluaties van de zorgkwaliteit uitvoeren om de kwaliteit en effectiviteit van zorg beter te kunnen monitoren. Daarnaast is dit een belangrijke stap om kosten van zorg beter te beheersen. We geven u daarom in overweging om de uitvragen aan cliënten over levering en kwaliteit van zorg verder in te bedden in uw reguliere bedrijfsvoering.
22 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2025 aanvaardbaar zijn.
Schattingen binnen het domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering financiële vaste activa
Evenwichtig
Waardering kortlopende vorderingen
Evenwichtig
Waardering voorzieningen
Evenwichtig
APPA voorziening berekend op basis van grondslagen ABP De Rijksoverheid heeft besloten dat met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel ook de Appa-pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers in het pensioenfonds ABP ondergebracht moeten worden. Dit zal naar verwachting per 1 januari 2028 plaatsvinden. Dat betekent dat per die datum de genoemde voorzieningen toereikend moeten zijn om de collectieve waardeoverdracht naar het ABP te kunnen dekken. Een belangrijke component bij het inschatten van de waardeoverdracht per 1 januari 2028 is de dekkingsgraad die het ABP dan zal hebben. De gemeente heeft in de jaarrekening de dekkingsgraad van 123,5% gehanteerd. Dit was de actuele dekkingsgraad van het ABP per balansdatum. Hiermee heeft de gemeente het verschil met de oude berekening in 2025 al helemaal in de kosten genomen. De uiteindelijke overdracht is afhankelijk van de dekkingsgraad per 1 januari 2028 en kan dus nog veranderen in de komende jaren.
23 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Voorspellende waarde van de begroting In de onderstaande grafiek is een overzicht opgenomen van de oorspronkelijke begroting, de definitieve begroting en de realisatie per jaareinde in de afgelopen 4 jaar. Hoewel dit een zeer beknopt overzicht is, geeft het een globaal inzicht in de kwaliteit van de begroting. Het beeld van 2025 is ongeveer gelijk aan dat van 2024. De primaire begroting wijkt sterk af van de bijgestelde begroting. De bijgestelde begroting en de realisatie zijn wel in lijn met elkaar. De grote afwijking van de primaire begroting met de definitieve begroting komt voor het
grootste deel door meevallers zoals aanpassingen in het gemeentefonds. De verschillen tussen de bijgestelde begroting en de realisatie zijn beperkt. Dit geeft een indicatie dat de financiële beheersing op orde is. Tegelijkertijd zien we in de inhoudelijke analyse van de afwijkingen in de jaarrekening ook een aantal verschillen die met strakkere financial control wel eerder inzichtelijk hadden kunnen zijn. Er worden in uw gemeente relatief veel budgetten doorgeschoven naar volgens jaar.
24 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
In dit onderdeel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van (de kwaliteit van) het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening.
Wij zijn tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen. Bij de start van de controle waren de door ons gevraagde documenten voor het grootste deel beschikbaar, waardoor we een goede start hebben kunnen maken met onze controlewerkzaamheden. De vragen die wij hadden werden snel en toereikend beantwoord. Een indicatie voor de kwaliteit van het afsluitproces is het aantal correcties dat voorkomt uit onze controle. Wij hebben een geen correcties in de jaarrekening aangedragen. Desalniettemin zien wij op onderdelen ruimte voor verbetering bij de dossiervorming. In enkele dossiers waren onjuistheden aanwezig die de organisatie bij een kritische zelfcontrole had kunnen signaleren. Daarnaast heeft de beantwoording van vragen in enkele gevallen langer geduurd waardoor we relatief lang bezig zijn geweest met de laatste onderdelen afronden.
25 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing (zoals opgenomen in de managementletter) Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben in onze managementletter uitgebreid gerapporteerd over de interne beheersing van de gemeente Urk. Tijdens de jaareindecontrole zijn er geen nieuwe tekortkomingen of andere bevindingen geconstateerd. Voor een verdere toelichting op ons beeld van de interne beheersing, verwijzen wij daarom naar onze management letter.
26 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons voor dit controlejaar specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Bij de uitvoering van de controle heeft de gemeenteraad de mogelijkheid gekregen om ons speerpunten mee te geven. Dit zijn aspecten van de organisatie, bedrijfsvoering of jaarrekening die in het verlengde van onze reguliere controle liggen, maar waarover wij met meer aandacht en diepgang zullen rapporteren in ons accountantsverslag. Voor 2025 heeft de auditcommissie ons de volgende speerpunten meegegeven: • De ontwikkelingen rondom het energienet • De beheersing van de grondexploitatie Port of Urk De ontwikkelingen rondom het energienet De start met het energienet is gemaakt met de goedkeuring van de gemeenteraad voor het project. Het energienet is in ontwikkeling en daarbij valt vooral op dat het energienet samenhangt met verschillende zaken. Allereerst zijn er veel partijen bij betrokken, de gemeente, andere aandeelhouders, bewoners en ook de provincie door middel van een subsidie. Daarnaast hangt het energienet ook samen met de ontwikkelingen van de grondexploitaties en de risico’s die daarmee samenhangen. Het is voor de gemeente van belang om hiervoor een goede projectorganisatie in te richten. Deze projectorganisatie moet een diepgaand beeld ontwikkelen van de voortgang en risico’s van het project. Ook moet hierbij de stuurinformatie worden ingericht zodat goede monitoring kan plaatsvinden.
Het hele project rondom het energienet is een ambitieus project, zeker voor een gemeente met
de omvang van Urk. Ook voor de gemeenteraad is het daarom van belang om te bedenken welke informatie er tijdens het project nodig is om de controlerende rol goed te kunnen invullen. Daarnaast is het van belang om duidelijk te hebben welke keuzemomenten er zijn. Er is veel informatie beschikbaar vanuit de organisatie. Aan de raad is het nog de taak om vast te stellen welke informatie ze nodig hebben en om tot de juiste keuzes te komen.
27 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons voor dit controlejaar specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
De beheersing van de grondexploitatie Port of Urk De analyse van Port of Urk is hier weergegeven. Port of Urk is samen met Zeeheldenwijk de grootste en daarmee meest risicovolle grondexploitatie. Om deze grondexploitatie goed te beheersen, is allereerst een goed inzicht vereist. Bij de grondexploitatie zijn er altijd onzekerheden en deze moeten goed in beeld zijn. De gemeente heeft naast eigen berekeningen ook altijd analyses van externe partijen. Daarnaast is er continue monitoring van kosten en opbrengstenontwikkelingen.
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Een complicerende factor is dat de markt moeilijk in te schatten is. De verkopen betreffen vaak grote kavels en daarom kan de verkoop van een enkel groot kavel, al een verschil maken in de ontwikkeling. Het is daarom moeilijk te zeggen of de voortvarende verkopen van afgelopen jaren, ook een voorspellende waarde hebben. De verkoop van kavels is bijvoorbeeld de afgelopen jaar gunstig geweest ondanks netcongestie en schaarste aan wateraansluitingen. Of dit ook het geval zal blijven is niet in te schatten. Dit laat zien dat goede beheersing niet betekent dat er geen risico’s meer zijn. Daarnaast zijn verschillende maatregelen genomen om de risico’s van het project te beperkten. De belangrijkste hiervan is de fasering van het project. Port of Urk wordt in delen ontwikkeld en wanneer een deel niet op schema zou lopen, zou de snelheid van de volgende ontwikkeling aangepast kunnen worden.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa
WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
28
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Verslaggeving en financieel beeld In 2026 staat de verslaggevingspraktijk vooral in het teken van een scherpere duiding van structurele en incidentele posten en van de vraag of de jaarrekening nog wel een realistisch beeld geeft van de bestuurlijke financiële ruimte. De Commissie BBV heeft de notitie over structurele en incidentele baten en lasten geactualiseerd. Hoewel de verduidelijkingen formeel doorwerken naar de begrotingsvoorbereiding voor 2027, zijn zij in 2026 al relevant voor de beoordeling van begrotingswijzigingen, reserve-inzet en het structureel evenwicht. Tegelijkertijd is in 2026 de discussie aangezwengeld dat de klassieke BBV-kengetallen en gunstige kasposities steeds minder zeggen over de werkelijke financiële robuustheid van gemeenten. Onderbesteding, personeelstekorten, vertraagde investeringen en laat in het jaar ontvangen incidentele rijksmiddelen leiden geregeld tot jaarrekeningoverschotten zonder dat sprake is van duurzame beleidsruimte. Voor raden, colleges en besturen van gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat de toelichting op reserves, budgetoverhevelingen, investeringsrealisatie en incidentele baten belangrijker wordt.
Voor ons als accountants verschuift het accent daardoor niet alleen naar een juiste technische toepassing van het BBV, maar ook naar de vraag of de toelichtingen voldoende inzicht geven in de houdbaarheid van de financiële positie en in de spanning tussen formeel begrotingsevenwicht en feitelijke uitvoerbaarheid.
Controle en rechtmatigheid Op 3 februari 2026 is de Handreiking controle aanbestedingsrechtmatigheid gepubliceerd. Deze nieuwe handreiking maakt duidelijk dat aanbestedingscontrole niet langer als een louter juridisch detail kan worden benaderd, maar als onderdeel van de bredere rechtmatigheidsketen moet worden gezien. Contractbeheer, spendanalyse, mandatering, dossiervorming en de werking van interne beheersmaatregelen komen daarmee nadrukkelijker in beeld. In de praktijk betekent dit dat uw college beter moeten kunnen aantonen dat afwijkingen, verlengingen en inkopen buiten contract bewust zijn afgewogen en gedocumenteerd. Bestuurlijk bezien verschuift het accent daarmee van herstel achteraf naar aantoonbare beheersing gedurende het jaar.
Informatiebeveiliging en ICT Op het terrein van informatiebeveiliging en ICT staat 2026 in het teken van voorbereiding op nieuwe wettelijke eisen en een verscherpt dreigingsbeeld. De regering stuurt erop dat de Cyberbeveiligingswet, waarmee de Europese NIS2-richtlijn in Nederland wordt omgezet, in het tweede kwartaal van 2026 in werking treedt. Voor gemeenten is dat relevant, niet alleen wanneer zij rechtstreeks onder de wet vallen, maar ook omdat de normstelling voor zorgplicht, incidentmelding en ketenbeheersing de lat voor de hele publieke sector verhoogt. Tegelijk laat het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten 2025-2026 zien dat ransomware, datalekken en verstoringen bij leveranciers de grootste risico’s blijven. De focus in 2026 verschuift daarom van losse beveiligingsmaatregelen naar bestuurlijke weerbaarheid: zicht op kritieke processen, afhankelijkheid van leveranciers, crisisorganisatie, logging, back-ups en het oefenen van scenario’s.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
29
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Fiscale zaken: VPB, BTW en BCF Op fiscaal terrein is 2026 geen jaar van één grote stelselwijziging, maar wel van relevante aanpassingen en een scherpere focus op de uitvoering. Dit vereist dat u als gemeente alert moet blijven op uw VPB-positie, mede omdat de Belastingdienst per 2026 opnieuw heeft gecommuniceerd welke wijzigingen in de vennootschapsbelasting gelden en de bestaande belastingplicht van overheidsondernemingen onverkort blijft gelden. Dat maakt het noodzakelijk periodiek te toetsen of activiteiten nog binnen de overheidstaak passen of inmiddels een zelfstandig ondernemingskarakter hebben gekregen.
Mededinging en staatssteun Voor mededinging en staatssteun springen in 2026 twee ontwikkelingen in het oog. Ten eerste is de Wet Markt en Overheid opnieuw verlengd, ditmaal tot 1 juli 2027. Daarmee blijven de gedragsregels voor overheden ook in 2026 onverkort van toepassing op economische activiteiten van gemeenten en verbonden partijen, zoals exploitatie van accommodaties, verhuur, energie-initiatieven, laadinfra of andere activiteiten op markten waarop ook private aanbieders actief zijn. Besturen kunnen zich dus niet permitteren te veronderstellen dat dit dossier stilligt; juist zolang de wet niet definitief is herzien, blijft zorgvuldige motivering van algemeenbelangbesluiten en kostprijsdoorrekening van belang.
Voor de btw is met ingang van 1 januari 2026 de vrijstelling voor schuldhulpverlening relevant. Die wijziging raakt vooral gemeenten die schuldhulp zelf uitvoeren of via verbonden partijen of opdrachtnemers laten uitvoeren, omdat de fiscale inrichting en de verhouding tot kostprijs en compensatiestromen opnieuw moeten worden beoordeeld.
Ten tweede geldt vanaf 1 januari 2026 voor alle decentrale overheden de verplichting om verleende de-minimissteun (steun aan bedrijven tot maximaal EUR 300.000) te registreren in het centrale EU-register eAidRegister. Dat maakt staatssteun in de uitvoering minder vrijblijvend. Subsidies, garanties, goedkope verhuur of andere voordelen die eerder pragmatisch werden afgehandeld, vragen nu om expliciete dossiervorming en registratie. Onvolledige registratie of een te lichte staatssteuntoets vormt hierdoor niet alleen een juridisch risico, maar geven ook een signaal af over de beheersing van publieke interventies in de markt.
Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa
WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding